HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ XUÂN DIỆU NGHIÊN CỨU BỆNH THỐI HẠCH CÂY CẢI NGỒNG (Sclerotinia sclerotiorum) TẠI LẠNG SƠN Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60 62 01 12 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Đức Huy NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất cứ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày .năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Xuân Diệu i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Đức Huy, người đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Bệnh cây, Khoa Nông học – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày .năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Xuân Diệu ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.
vii Danh mục biểu đồ. ix Danh mục hình. x Trích yếu luận văn. xi Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.
Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Tình hình sản xuất rau họ hoa thập tự trên thế giới và Việt Nam.
Tình hình sản xuất rau họ hoa thập tự (Brassicae) trên thế giới. Tình hình sản xuất rau họ hoa thập tự (Brassicas) ở Việt Nam. Tình hình sản xuất cây cải ngồng Lạng Sơn tại Lạng Sơn. Tình hình nghiên cứu nấm Sclerotinia sclerotiorum trong nước và ngoài nước.
Phân bố địa lý. Triệu chứng bệnh. Sinh học và sinh thái. Thiệt hại do nấm Sclerotinia sclerotiorum gây ra.
Cơ chế và khả năng đối kháng của nấm Trichoderma. Tình hình nghiên cứu, sản xuất và sử dụng nấm Trichoderma. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.
Thời gian nghiên cứu. Đối tượng, vật liệu và dụng cụ nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.
Dụng cụ và hóa chất nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra thành phần, diễn biến bệnh ngoài đồng.
Phương pháp nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Khảo sát hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma sp. đối với Sclerotinia sclerotiorum trong điều kiện chậu vại. Thử nghiệm phòng trừ bệnh thối hạch Cải ngồng lai bằng nấm đối kháng Trichoderma asperellum tại xã Mai Pha, thành phố Lạng Sơn.
Xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu. Thành phần bệnh và diễn biến bệnh thối hạch cải ngồng Sclerotinia sclerotiorum. Kết quả điều tra thành phần bệnh hại cây Cải ngồng tại Lạng Sơn vụ Đông xuân 2016-2017.
Kết quả điều tra diễn biến bệnh thối hạch trên cây cải ngồng vụ đông- xuân 2016-2017 tại Lạng Sơn. Kết quả thu thập và phân lập nấm gây bệnh thối hạch. Kết quả thu thập mẫu bệnh. Kết quả lây bệnh nhân tạo trên một số cây ký chủ.
Nghiên cứu đặc điểm sinh học của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số môi trường dinh dưỡng đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Ảnh hưởng của pH môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm iv c Sclerotinia sclerotiorum. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum.
Sự hình thành quả thể đĩa. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma và vi khuẩn Bacillus subtilis đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum trong điều kiện In vitro. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của nấm Trichoderma asperellum và Trichoderma harzianum đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum. Nghiên cứu hiệu lực ức chế của vi khuẩn đối kháng đới với sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum.
Kết quả thử hiệu lực ức chế của thuốc trừ nấm đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Kết quả khảo sát hiệu lực của chế phẩm sinh học Trichoderma asperellum đối với nâm Sclerotinia sclerotiorum trên cây cải ngồng lạng sơn trong điều kiện chậu vại. Khảo sát và ứng dụng khả năng đối kháng của chế phẩm Trichoderma asperellum đối với nâm Sclerotinia sclerotiorum trong phòng trừ ngoài đồng ruộng. Kết luận và kiến nghị.
67 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng việt BNNPTNT Bộ Nông nghiệp phát triển nông thôn BVTV Bảo vệ thực vật CS Cộng sự CT Công thức CTV Cộng tác viên CFU Bào tử sống IPM Quản lý tổng hợp dịch hại HLĐK Hiệu lực đối kháng HLPT Hiệu lực phòng trừ NXB Nhà xuất bản QCVN Quy chuẩn Việt Nam S. sclerotiorum Sclerotinia sclerotiorum T. Trichoderma TLB Tỷ lệ bệnh TN Thí nghiệm vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Diện tích, năng suất, sản lương rau hoa thập tự trên thế giới giai đoạn 2010- 2014.
Diện tích, năng suất, sản lương rau hoa thập tự tại Việt Nam. Thành phần bệnh hại cây cải ngồng tại Lạng Sơn vụ đông xuân 2016-2017. Diễn biến bệnh thối hạch Cải ngồng tại xã Mai Pha, TP. Lạng Sơn vụ Đông Xuân năm 2016 - 2017.
Điều tra diễn biến bệnh thối hạch cải ngồng trên các chân đất tại Mai Pha – Lạng Sơn. Kết quả thu mẫu tại một số điểm trồng rau Lạng Sơn. Đặc điểm hình thái của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên một số môi trường nuôi cấy sau 9 ngày. Kết quả lây bệnh nhân tạo bệnh thối hạch trên một số ký chủ.
Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Ảnh hưởng của pH đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Khả năng hình thành quả thể đĩa của nấm Sclerotinia sclerotiorum trong điều kiện phòng thí nghiệm (nhiệt độ 10-15oC).
Khảo sát hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma asperellum đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA. Khảo sát hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma harzianum đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA. Khả năng ức chế của vi khuẩn Bacillus subtilis đối với sự phát triển và hình thành hạch của nấm Sclerotinia sclerotiorum sau 12 ngày nuôi cấy. Ảnh hưởng của thuốc Ridomil 68WP đến sự sinh trưởng phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA.
Khảo sát hiệu lực của chế phẩm sinh học Trichoderma asperellum đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum trên cây cải ngồng LS. Kết quả thử nghiệm phòng trừ bệnh thối hạch cải ngồng trong vụ đông xuân năm 2016-2017 tại xã Mai Pha- TP Lạng Sơn bằng chế phẩm Trichoderma asperellum. 59 viii c DANH MỤC BIỂU ĐỒ Đồ thị 4. Diễn biến bệnh thối hạch cải ngồng tại xã Mai Pha, TP.
Lạng Sơn vụ Đông Xuân năm 2016 – 2017. Diễn biến bệnh thối hạch cải ngồng Lạng Sơn trên chân đất khác nhau năm 2016 tại huyện Cao Lộc, Lạng Sơn. Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Ảnh hưởng của pH đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA.
Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Ảnh hưởng của nồng độ thuốc Ridomil 68W đến sự sinh trưởng phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA sau 5 ngày nuôi cấy. Diễn biến bệnh thối hạch cải ngồng trong vụ đông xuân năm 2016- 2017 tại xã Mai Pha- TP Lạng Sơn ứng dụng phòng trừ bằng chế phẩm Trichoderma asperellum. 60 ix c DANH MỤC HÌNH Hình 4.
Triệu chứng một số bệnh trên cây cải ngồng. Triệu chứng bệnh thối hạch cải ngồng. Điều tra bệnh thối hạch cải ngồng Lạng Sơn tại Mai Pha – Lạng Sơn năm 2016. Hạch nấm Sclerotinia sclerotiorum.
Hình thái tản nấm và sợi nấm nấm Sclerotinia sclerotiorum. Thí nghiệm lây bệnh nhân tạo trên một số cây kí chủ. Hình thái tản nấm Sclerotinia sclerotiorum trên các môi trường sau 6 ngày nuôi cấy. Hình thành quả thể đĩa của nấm Sclerotinia sclerotiorum.
Thí nghiệm khảo sát hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma asperellum với nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường nhân tạo PDA. Thí nghiệm khảo sát hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma hazianum với nấm S. sclerotiorum trên môi trường nhân tạo PDA. 55 x c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Xuân Diệu Tên Luận văn: Nghiên cứu bệnh thối hạch cây cải ngồng (Sclerotinia sclerotiorum) tại Lạng Sơn.
Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60 62 01 12 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Điều tra thành phần bệnh hại và diễn biến bệnh thối hạch (Sclerotinia sclerotiorum) trên cây cải ngồng tại Lạng Sơn. Xác định đặc điểm hình thái, sinh học của nấm S. sclerotiorum và tính gây bệnh. Thử nghiệm phòng trừ bệnh bằng nấm Trichoderma asperellum.
Phương pháp nghiên cứu - Điều tra diễn biến và đánh giá mức độ gây hại của bệnh thối hạch. - Xác định nấm gây bệnh dựa vào đặc điểm hình thái và lây bệnh nhân tạo. - Phân lập, nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh học của nấm S. sclerotiorum - Đánh giá tính gây bệnh của nấm S.
sclerotiorum trên cải ngồng, cải bắp và xà lách. - Thử nghiệm hiệu lực ức chế của chế phẩm Trichoderma sp. đối với nấm S. sclerotiorum trong điều kiện phòng thí nghiệm và ngoài đồng.
Kết quả chính và kết luận - Bệnh thối hạch gây hại cải ngồng Lạng Sơn từ giai đoạn cây con đến giai đoạn phát triển ngồng. Bệnh hại nặng ở giai đoạn cuối vụ (tỷ lệ bệnh Là 11,33% tại Gia cát- Cao Lộc). Trên chân đất 1 vụ lúa/năm, tỷ lệ bệnh thối hạch cải ngồng thấp hơn trên chân đất chuyên màu (trên chân đất 1 vụ lúa/năm: 6,00%; trên chân đất chuyên màu: 11,33%).