Nghiên Cứu Bệnh Thối Hạch Cây Cải Ngồng (Sclerotinia sclerotiorum) Tại Lạng Sơn

Nghiên cứu bệnh thối hạch cây cải ngồng do Sclerotinia sclerotiorum tại Lạng Sơn, cung cấp thông tin và giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Xuân Diệu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Huy
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên Cứu Bệnh Thối Hạch Cây Cải Ngồng (Sclerotinia sclerotiorum) Tại Lạng Sơn
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• 5. DANH MỤC HÌNH
• 6. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 7. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 8. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 9. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 10. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 10.1. Ý nghĩa khoa học
• 10.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 11. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 11.1. Tình hình sản xuất rau họ hoa thập tự trên thế giới và Việt Nam
• 11.1.1. Tình hình sản xuất rau họ hoa thập tự (Brassicae) trên thế giới
• 11.1.2. Tình hình sản xuất rau họ hoa thập tự (Brassicas) ở Việt Nam
• 11.1.3. Tình hình sản xuất cây cải ngồng Lạng Sơn tại Lạng Sơn
• 11.2. Tình hình nghiên cứu nấm Sclerotinia sclerotiorum trong nước và ngoài nước
• 11.2.1. Phân bố địa lý
• 11.2.2. Triệu chứng bệnh
• 11.2.3. Sinh học và sinh thái
• 11.2.4. Thiệt hại do nấm Sclerotinia sclerotiorum gây ra
• 11.2.5. Cơ chế và khả năng đối kháng của nấm Trichoderma
• 11.2.6. Tình hình nghiên cứu, sản xuất và sử dụng nấm Trichoderma
• 12. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 12.1. Địa điểm nghiên cứu
• 12.2. Thời gian nghiên cứu
• 12.3. Đối tượng, vật liệu và dụng cụ nghiên cứu
• 12.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 12.3.2. Vật liệu nghiên cứu
• 12.3.3. Dụng cụ và hóa chất nghiên cứu
• 12.4. Nội dung nghiên cứu
• 12.5. Phương pháp nghiên cứu
• 12.5.1. Phương pháp điều tra thành phần, diễn biến bệnh ngoài đồng
• 12.5.2. Phương pháp nghiên cứu trong phòng thí nghiệm
• 12.5.3. Khảo sát hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma sp. đối với Sclerotinia sclerotiorum trong điều kiện chậu vại
• 12.5.4. Thử nghiệm phòng trừ bệnh thối hạch Cải ngồng lai bằng nấm đối kháng Trichoderma asperellum tại xã Mai Pha, thành phố Lạng Sơn
• 12.5.5. Xử lý số liệu
• 13. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 13.1. Thành phần bệnh và diễn biến bệnh thối hạch cải ngồng Sclerotinia sclerotiorum
• 13.1.1. Kết quả điều tra thành phần bệnh hại cây Cải ngồng tại Lạng Sơn vụ Đông xuân 2016-2017
• 13.1.2. Kết quả điều tra diễn biến bệnh thối hạch trên cây cải ngồng vụ đông-xuân 2016-2017 tại Lạng Sơn
• 13.2. Kết quả thu thập và phân lập nấm gây bệnh thối hạch
• 13.2.1. Kết quả thu thập mẫu bệnh
• 13.2.2. Kết quả lây bệnh nhân tạo trên một số cây ký chủ
• 13.3. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của nấm Sclerotinia sclerotiorum
• 13.3.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số môi trường dinh dưỡng đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum
• 13.3.2. Ảnh hưởng của pH môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum
• 13.3.3. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum
• 13.3.4. Sự hình thành quả thể đĩa
• 13.4. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma và vi khuẩn Bacillus subtilis đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum trong điều kiện In vitro
• 13.4.1. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của nấm Trichoderma asperellum và Trichoderma harzianum đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum
• 13.4.2. Nghiên cứu hiệu lực ức chế của vi khuẩn đối kháng đối với sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum
• 13.4.3. Kết quả thử hiệu lực ức chế của thuốc trừ nấm đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum
• 13.5. Kết quả khảo sát hiệu lực của chế phẩm sinh học Trichoderma asperellum đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum trên cây cải ngồng Lạng Sơn trong điều kiện chậu vại
• 13.6. Khảo sát và ứng dụng khả năng đối kháng của chế phẩm Trichoderma asperellum đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum trong phòng trừ ngoài đồng ruộng
• 14. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Bệnh Thối Hạch Cải Ngồng Tác Hại Nhận Biết

Bệnh thối hạch do nấm Sclerotinia sclerotiorum gây ra là một trong những thách thức lớn đối với người trồng cải ngồng tại Lạng Sơn. Bệnh có thể gây thiệt hại đáng kể đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc hiểu rõ về tác nhân gây bệnh, điều kiện phát sinh phát triển bệnh, và các biện pháp phòng trừ hiệu quả là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định thành phần bệnh hại, diễn biến bệnh, đặc điểm sinh học của nấm gây bệnh, và thử nghiệm các biện pháp phòng trừ sinh học, đặc biệt là sử dụng nấm đối kháng Trichoderma asperellum. Mục tiêu là cung cấp giải pháp quản lý bệnh bền vững, giảm thiểu sự phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

1.1. Tầm quan trọng của cải ngồng trong nông nghiệp Lạng Sơn

Cải ngồng là một loại rau quan trọng trong cơ cấu cây trồng của Lạng Sơn, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân địa phương. Tuy nhiên, năng suất và chất lượng cải ngồng thường bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, trong đó có bệnh thối hạch. Việc kiểm soát hiệu quả bệnh này có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo năng suất và chất lượng cải ngồng, góp phần vào sự phát triển kinh tế của địa phương.

1.2. Thiệt hại kinh tế do bệnh thối hạch gây ra cho cây cải ngồng

Bệnh thối hạch có thể gây ra thiệt hại đáng kể về kinh tế cho người trồng cải ngồng. Bệnh làm giảm năng suất, chất lượng sản phẩm, và tăng chi phí phòng trừ. Trong trường hợp bệnh phát triển mạnh, có thể gây mất trắng cả vụ. Do đó, việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả là vô cùng cần thiết để giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người trồng cải ngồng.

II. Nhận Diện Bệnh Thối Hạch Cải Ngồng Triệu Chứng Tác Nhân

Để phòng trừ bệnh thối hạch hiệu quả, việc nhận diện chính xác triệu chứng và tác nhân gây bệnh là rất quan trọng. Bệnh thường xuất hiện ở giai đoạn cây con đến khi cây phát triển ngồng. Triệu chứng ban đầu là những đốm nhỏ màu nâu trên thân, lá, hoặc ngồng. Sau đó, các đốm này lan rộng, gây thối nhũn và làm chết cây. Trên bề mặt vết bệnh thường xuất hiện hạch nấm màu trắng, sau chuyển sang màu đen. Tác nhân gây bệnh là nấm Sclerotinia sclerotiorum, một loại nấm có khả năng tồn tại lâu dài trong đất và lây lan qua nhiều con đường khác nhau.

2.1. Mô tả chi tiết triệu chứng bệnh thối hạch trên cải ngồng

Triệu chứng bệnh thối hạch trên cải ngồng rất dễ nhận biết. Ban đầu, trên thân, lá, hoặc ngồng xuất hiện những đốm nhỏ màu nâu, sau đó lan rộng và gây thối nhũn. Vết bệnh thường có màu nâu xám, ướt át, và có thể có lớp mốc trắng bao phủ. Khi bệnh nặng, cây có thể bị chết hoàn toàn. Đặc biệt, trên vết bệnh thường xuất hiện các hạch nấm màu trắng, sau chuyển sang màu đen, đây là dấu hiệu đặc trưng của bệnh thối hạch.

2.2. Đặc điểm hình thái và sinh học của nấm Sclerotinia sclerotiorum

Sclerotinia sclerotiorum là một loại nấm đa ký chủ, có khả năng gây bệnh trên nhiều loại cây trồng khác nhau. Nấm có sợi nấm màu trắng, phát triển nhanh trên môi trường dinh dưỡng. Hạch nấm có hình dạng và kích thước khác nhau, ban đầu có màu trắng, sau chuyển sang màu đen. Nấm có khả năng tồn tại lâu dài trong đất dưới dạng hạch nấm, và có thể lây lan qua nhiều con đường khác nhau, như gió, nước, và côn trùng.

2.3. Điều kiện phát sinh và phát triển bệnh thối hạch cải ngồng

Bệnh thối hạch thường phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, nhiệt độ thấp (15-25°C), và độ ẩm cao. Đất trồng có độ pH thấp cũng tạo điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển. Ngoài ra, việc trồng cải ngồng liên tục trên cùng một chân đất, hoặc trồng xen canh với các loại cây trồng khác cũng có thể làm tăng nguy cơ bệnh thối hạch.

III. Phương Pháp Phòng Trừ Bệnh Thối Hạch Cải Ngồng Hiệu Quả

Phòng trừ bệnh thối hạch trên cải ngồng đòi hỏi sự kết hợp của nhiều biện pháp khác nhau, bao gồm biện pháp canh tác, biện pháp sinh học, và biện pháp hóa học. Biện pháp canh tác bao gồm việc luân canh cây trồng, xử lý đất, và bón phân cân đối. Biện pháp sinh học bao gồm việc sử dụng nấm đối kháng Trichoderma asperellum và các vi sinh vật có lợi khác. Biện pháp hóa học chỉ nên được sử dụng khi cần thiết, và phải tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng.

3.1. Biện pháp canh tác phòng trừ bệnh thối hạch cải ngồng

Luân canh cây trồng là một biện pháp quan trọng trong việc phòng trừ bệnh thối hạch. Nên luân canh cải ngồng với các loại cây trồng không phải là ký chủ của nấm Sclerotinia sclerotiorum, như lúa, ngô, hoặc các loại đậu. Xử lý đất bằng vôi bột cũng có thể giúp giảm độ pH của đất, hạn chế sự phát triển của nấm. Bón phân cân đối, đặc biệt là tăng cường kali, giúp cây khỏe mạnh và tăng cường khả năng chống chịu bệnh.

3.2. Sử dụng nấm đối kháng Trichoderma asperellum phòng trừ bệnh

Trichoderma asperellum là một loại nấm đối kháng có khả năng ức chế sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Có thể sử dụng chế phẩm sinh học chứa Trichoderma asperellum để bón vào đất trước khi trồng, hoặc phun lên cây sau khi trồng. Trichoderma asperellum có tác dụng cạnh tranh dinh dưỡng, ký sinh trực tiếp lên nấm gây bệnh, và kích thích hệ miễn dịch của cây trồng.

3.3. Sử dụng thuốc hóa học nếu cần thiết để kiểm soát bệnh

Trong trường hợp bệnh phát triển mạnh, có thể sử dụng thuốc hóa học để kiểm soát bệnh. Tuy nhiên, cần lựa chọn các loại thuốc có hiệu lực cao, ít độc hại, và tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng. Nên sử dụng thuốc theo nguyên tắc 4 đúng: đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm, và đúng cách. Hạn chế sử dụng thuốc hóa học để bảo vệ môi trường và sức khỏe con người.

IV. Nghiên Cứu Hiệu Quả Trichoderma asperellum Tại Lạng Sơn

Nghiên cứu tại Lạng Sơn đã chứng minh hiệu quả của việc sử dụng Trichoderma asperellum trong phòng trừ bệnh thối hạch trên cải ngồng. Kết quả cho thấy, việc sử dụng chế phẩm sinh học chứa Trichoderma asperellum giúp giảm tỷ lệ bệnh, tăng năng suất, và cải thiện chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc kết hợp Trichoderma asperellum với các biện pháp canh tác khác giúp tăng cường hiệu quả phòng trừ bệnh.

4.1. Kết quả thử nghiệm trong phòng thí nghiệm về hiệu lực ức chế

Trong điều kiện phòng thí nghiệm, Trichoderma asperellum thể hiện khả năng ức chế mạnh mẽ sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Trichoderma asperellum có khả năng cạnh tranh dinh dưỡng, ký sinh trực tiếp lên nấm gây bệnh, và tiết ra các chất kháng sinh ức chế sự phát triển của nấm.

4.2. Kết quả thử nghiệm trên đồng ruộng tại Lạng Sơn

Trên đồng ruộng tại Lạng Sơn, việc sử dụng chế phẩm sinh học chứa Trichoderma asperellum giúp giảm đáng kể tỷ lệ bệnh thối hạch trên cải ngồng. Cây trồng được xử lý bằng Trichoderma asperellum sinh trưởng và phát triển tốt hơn, cho năng suất và chất lượng sản phẩm cao hơn so với đối chứng.

4.3. So sánh hiệu quả của Trichoderma asperellum với các phương pháp khác

So với các phương pháp phòng trừ bệnh khác, như sử dụng thuốc hóa học, Trichoderma asperellum có nhiều ưu điểm vượt trội. Trichoderma asperellum là một biện pháp sinh học an toàn, thân thiện với môi trường, và không gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Ngoài ra, Trichoderma asperellum còn có khả năng cải tạo đất, tăng cường hệ vi sinh vật có lợi trong đất.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Khuyến Nghị Phòng Trừ Thối Hạch

Để phòng trừ bệnh thối hạch trên cải ngồng hiệu quả, cần áp dụng một quy trình quản lý bệnh tổng hợp, bao gồm các biện pháp canh tác, biện pháp sinh học, và biện pháp hóa học (nếu cần thiết). Nên sử dụng chế phẩm sinh học chứa Trichoderma asperellum để bón vào đất trước khi trồng, hoặc phun lên cây sau khi trồng. Đồng thời, cần tuân thủ các biện pháp canh tác khác, như luân canh cây trồng, xử lý đất, và bón phân cân đối.

5.1. Hướng dẫn sử dụng chế phẩm Trichoderma asperellum hiệu quả

Để sử dụng chế phẩm Trichoderma asperellum hiệu quả, cần tuân thủ đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Nên bón chế phẩm vào đất trước khi trồng, hoặc phun lên cây sau khi trồng. Liều lượng sử dụng phụ thuộc vào mức độ bệnh hại và loại đất trồng. Nên kết hợp Trichoderma asperellum với các loại phân hữu cơ để tăng cường hiệu quả.

5.2. Quy trình quản lý bệnh thối hạch cải ngồng tổng hợp

Quy trình quản lý bệnh thối hạch trên cải ngồng cần bao gồm các bước sau: (1) Chọn giống cải ngồng kháng bệnh; (2) Luân canh cây trồng; (3) Xử lý đất bằng vôi bột; (4) Bón phân cân đối; (5) Sử dụng chế phẩm sinh học chứa Trichoderma asperellum; (6) Theo dõi và phát hiện bệnh sớm; (7) Sử dụng thuốc hóa học (nếu cần thiết).

5.3. Khuyến nghị cho người trồng cải ngồng tại Lạng Sơn

Người trồng cải ngồng tại Lạng Sơn nên áp dụng quy trình quản lý bệnh thối hạch tổng hợp để phòng trừ bệnh hiệu quả. Nên sử dụng chế phẩm sinh học chứa Trichoderma asperellum để bảo vệ cây trồng và bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần tuân thủ các quy định về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để đảm bảo an toàn cho sức khỏe con người và cộng đồng.

VI. Triển Vọng Nghiên Cứu Phát Triển Phòng Trừ Thối Hạch

Nghiên cứu về bệnh thối hạch trên cải ngồng và các biện pháp phòng trừ vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển. Cần tiếp tục nghiên cứu về đặc điểm sinh học của nấm Sclerotinia sclerotiorum, cơ chế tác động của Trichoderma asperellum, và các biện pháp phòng trừ sinh học khác. Đồng thời, cần xây dựng các mô hình dự báo bệnh để giúp người trồng cải ngồng chủ động phòng trừ bệnh hiệu quả.

6.1. Hướng nghiên cứu sâu hơn về cơ chế đối kháng của Trichoderma

Cần nghiên cứu sâu hơn về cơ chế đối kháng của Trichoderma asperellum đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum, để tìm ra các chủng Trichoderma có hiệu lực cao hơn, và các phương pháp sử dụng Trichoderma hiệu quả hơn.

6.2. Phát triển các biện pháp phòng trừ sinh học mới và bền vững

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các biện pháp phòng trừ sinh học mới và bền vững, như sử dụng các vi sinh vật có lợi khác, hoặc sử dụng các chất chiết xuất từ thực vật có khả năng ức chế sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum.

6.3. Xây dựng mô hình dự báo bệnh thối hạch cải ngồng

Cần xây dựng các mô hình dự báo bệnh thối hạch trên cải ngồng, dựa trên các yếu tố thời tiết, đất đai, và giống cây trồng, để giúp người trồng cải ngồng chủ động phòng trừ bệnh hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam, cây rau họ hoa thập tự giữ vai trò then chốt với diện tích canh tác đạt 36.327 ha và sản lượng trên 800.705 tấn. Tại tỉnh Lạng Sơn, vùng chuyên canh rau xanh phát triển mạnh mẽ với diện tích gieo trồng đạt 534,3 ha, trong đó cải ngồng Lạng Sơn là giống rau đặc sản có giá trị kinh tế cao, chiếm đến 30% tổng diện tích rau vụ đông. Tuy nhiên, các bệnh hại có nguồn gốc từ đất đang gây tổn thất nghiêm trọng, chiếm tới 80% tổng thiệt hại do dịch bệnh trên cây trồng. Trong đó, bệnh thối hạch do nấm Sclerotinia sclerotiorum là một trong những đối tượng nguy hiểm hàng đầu, có khả năng làm sụt giảm từ 20% đến 65% năng suất thương phẩm và làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng rau sau thu hoạch.

Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Bảo vệ thực vật của tác giả Nguyễn Thị Xuân Diệu, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Đức Huy tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, được thực hiện nhằm giải quyết trọn vẹn bài toán kiểm soát nguồn bệnh nguy hiểm này. Nghiên cứu tập trung điều tra thành phần bệnh hại, theo dõi quy luật diễn biến của bệnh thối hạch trên cây cải ngồng trong vụ đông xuân 2016-2017 tại thành phố Lạng Sơn và huyện Cao Lộc. Đồng thời, đề tài tiến hành xác định các đặc tính sinh học, sinh thái của nấm Sclerotinia sclerotiorum, từ đó thử nghiệm thành công chế phẩm sinh học nấm đối kháng Trichoderma asperellum nhằm xây dựng giải pháp phòng trừ sinh học bền vững. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp giảm tỷ lệ bệnh hại ngoài đồng ruộng xuống dưới 6,00%, mở ra hướng canh tác an toàn sinh học và giảm thiểu dư lượng thuốc hóa học độc hại trong nông sản.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của ba nền tảng lý thuyết sinh học nông nghiệp hiện đại: Lý thuyết tương tác ký chủ - ký sinh (Host-Pathogen Interaction), Học thuyết kiểm soát sinh học bằng vi sinh vật đối kháng (Microbial Biocontrol Theory do Elad và cộng sự phát triển) và Khung quản lý dịch hại tổng hợp (Integrated Pest Management - IPM). Trong chu trình lây nhiễm, nấm Sclerotinia sclerotiorum thuộc ngành Ascomycota là loài ký sinh đa thực nguy hiểm bậc nhất với phổ ký chủ trên 383 loài thực vật thuộc 64 họ khác nhau.

Các khái niệm chuyên ngành cốt lõi được vận dụng xuyên suốt bao gồm:

1. Hạch nấm (Sclerotia): Cấu trúc nghỉ dạng sợi nấm bện chặt, vỏ sắc tố đen cứng, có khả năng lưu tồn trong đất từ vài tháng đến 7 năm trong điều kiện khắc nghiệt.
2. Quả thể đĩa (Apothecia): Cơ quan sinh sản hữu tính hình phễu đường kính 2-8 mm mọc ra từ hạch nấm khi gặp nhiệt độ 10-15°C, bên trong chứa hàng triệu bào tử túi (Ascospores) phát tán qua không khí và nước tưới.
3. Hiệu lực đối kháng (Antagonistic efficacy): Khả năng nấm đối kháng Trichoderma spp. tiết ra hệ enzyme thủy phân vách tế bào như Chitinase, β-1,3-Glucanase cùng các hoạt chất kháng sinh để tiêu diệt sợi nấm gây bệnh và ức chế sự nảy mầm của hạch nấm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương pháp điều tra và phát hiện dịch hại cây trồng (QCVN 01-38: 2010/BNNPTNT). Dữ liệu thực địa được thu thập từ tháng 10/2016 đến tháng 10/2017 tại các vùng trồng rau trọng điểm gồm xã Mai Pha, phường Hoàng Đồng (thành phố Lạng Sơn) và xã Tân Liên, xã Gia Cát (huyện Cao Lộc).

Phương pháp chọn mẫu ngoài đồng ruộng được tiến hành theo nguyên tắc 5 điểm chéo góc ngẫu nhiên trên các ruộng đại diện có quy mô từ 0,5 ha đến 2 ha. Cỡ mẫu điều tra cố định là 30 cây/điểm (tương đương 150 cây/khu vực theo dõi), định kỳ 7 ngày/lần từ giai đoạn cây bén rễ hồi xanh đến khi thu hoạch ngồng đợt 3.

Trong phòng thí nghiệm, mẫu bệnh được phân lập và nuôi cấy thuần khiết trên 4 môi trường dinh dưỡng nhân tạo gồm PDA, PSA, PCA và WA. Các thí nghiệm đánh giá ảnh hưởng của dải nhiệt độ (20°C, 25°C, 30°C, 35°C) và dải pH (từ 4 đến 8) đến tốc độ sinh trưởng sợi nấm được bố trí theo khối ngẫu nhiên với 3 lần nhắc lại. Khảo sát hiệu lực đối kháng in vitro của nấm Trichoderma asperellum, Trichoderma harzianum, vi khuẩn Bacillus subtilis và thuốc trừ nấm Ridomil 68WP (nồng độ 0,01% đến 0,1%) được tính toán theo công thức Abbott. Thí nghiệm đồng ruộng được bố trí với 4 công thức, 3 lần nhắc lại trên các ô diện tích 10 m². Toàn bộ số liệu thu thập được xử lý thống kê sinh học bằng phần mềm Excel 2010 và IRRISTAT 5.0 nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học và ý nghĩa thống kê ở mức xác suất sai số dưới 5%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình nghiên cứu thực nghiệm đã ghi nhận bốn phát hiện khoa học quan trọng về đặc tính gây bệnh và phương thức kiểm soát sinh học:

Thứ nhất, bệnh thối hạch là dịch hại xuất hiện phổ biến và gây hại nghiêm trọng nhất trên cây cải ngồng tại Lạng Sơn. Diễn biến bệnh tăng dần theo thời gian sinh trưởng của cây. Tại huyện Cao Lộc, tỷ lệ bệnh ở giai đoạn hồi xanh là 0,00%, bắt đầu xuất hiện ở giai đoạn phát triển ngồng đợt 1 với tỷ lệ 0,67% (ngày 27/10/2016) và tăng vọt lên mức đỉnh điểm 11,33% vào giai đoạn phát triển ngồng đợt 3 (ngày 31/11/2016).

Thứ hai, chế độ luân canh có tác động mang tính quyết định đến mật độ tích lũy nguồn bệnh trong đất. Kết quả so sánh trên các chân đất canh tác cho thấy: ruộng luân canh 1 vụ lúa nước kết hợp 1 vụ rau có tỷ lệ bệnh thối hạch cuối vụ chỉ ở mức 6,00%, trong khi ruộng chuyên canh cây màu quanh năm ghi nhận tỷ lệ bệnh lên tới 11,33%. Như vậy, việc luân canh với lúa nước giúp giảm thiểu tỷ lệ nhiễm bệnh tới 47,04%.

Thứ ba, nấm Sclerotinia sclerotiorum phát triển mạnh nhất trên môi trường PDA và PSA, tản nấm màu trắng mịn đạt đường kính tối đa 90 mm chỉ sau 5 ngày nuôi cấy. Ngưỡng nhiệt độ tối ưu cho sợi nấm phát triển là 20-25°C và ngưỡng pH thích hợp nhất là môi trường axit nhẹ từ 4 đến 5. Khi gặp điều kiện nhiệt độ thấp kéo dài từ 10-15°C trong vòng 60 ngày, hạch nấm bắt đầu nảy mầm và hình thành quả thể đĩa chứa hàng triệu bào tử túi hữu tính. Thử nghiệm lây bệnh nhân tạo khẳng định nấm lây nhiễm mạnh nhất qua các vết thương cơ giới và có phổ gây hại rộng trên cả bắp cải và xà lách.

Thứ tư, chủng nấm đối kháng Trichoderma asperellum thể hiện khả năng ức chế sinh học vượt trội đối với Sclerotinia sclerotiorum. Trong điều kiện in vitro, hiệu lực đối kháng đạt mức cao nhất khi Trichoderma asperellum được cấy trước nấm bệnh 24 giờ, sợi nấm đối kháng nhanh chóng bao phủ, cuốn quanh và tiêu hủy hoàn toàn sợi nấm gây bệnh. Trong thử nghiệm đồng ruộng tại xã Mai Pha, công thức bón lót kết hợp 25g chế phẩm Trichoderma asperellum với 5kg phân chuồng hoai mục cho ô thí nghiệm 10 m² trước khi trồng 3 ngày đã kiểm soát bệnh thối hạch hiệu quả nhất, giữ tỷ lệ bệnh ở mức thấp và giúp cây sinh trưởng mạnh, tăng năng suất vượt trội so với đối chứng không xử lý.

Thảo luận kết quả

Diễn biến bệnh thối hạch tăng cao vào cuối vụ đông xuân hoàn toàn phù hợp với quy luật sinh thái học. Đặc điểm mùa đông tại Lạng Sơn có nền nhiệt độ trung bình từ 18°C đến 22°C kết hợp độ ẩm không khí thường xuyên duy trì trên 80% tạo điều kiện vi khí hậu lý tưởng cho hạch nấm nảy mầm. Khi ngồng cải phát triển rậm rạp, tán lá che phủ mặt luống làm tăng độ ẩm cục bộ, tạo điều kiện cho các sợi nấm tiếp xúc trực tiếp với cổ rễ và các lá già sát mặt đất.

Sự chênh lệch rõ rệt về tỷ lệ bệnh giữa đất chuyên màu (11,33%) và đất luân canh lúa (6,00%) được giải thích bởi cơ chế yếm khí khi ngâm nước ruộng lúa. Môi trường ngập nước trong quá trình canh tác lúa đã làm thối mục và tiêu diệt phần lớn hạch nấm tồn dư từ vụ trước, triệt tiêu nguồn bệnh ban đầu.

Toàn bộ các phát hiện này được minh chứng sinh động thông qua các đồ thị đường biểu diễn động thái phát sinh bệnh theo thời gian và bảng tổng hợp so sánh đa nhân tố về đường kính tản nấm, chỉ số ức chế sinh học giữa các môi trường nuôi cấy và các nồng độ thuốc. Cơ chế đối kháng của Trichoderma asperellum không chỉ dừng lại ở sự cạnh tranh không gian dinh dưỡng mà còn nhờ hoạt tính enzyme phân giải Chitinase ngoại bào, phá vỡ cấu trúc vách tế bào nấm Sclerotinia sclerotiorum, mở ra tiềm năng thay thế các loại thuốc hóa học như Ridomil 68WP vốn tiềm ẩn nguy cơ kháng thuốc và ô nhiễm môi trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm quản lý bền vững bệnh thối hạch trên cây cải ngồng và nâng cao giá trị chuỗi sản xuất rau an toàn tại Lạng Sơn, nghiên cứu đưa ra 4 giải pháp đồng bộ:

1. Ứng dụng quy trình xử lý đất bằng nấm đối kháng sinh học:

   • Hành động: Sử dụng chế phẩm sinh học Trichoderma asperellum với liều lượng 25g trộn đều cùng 5kg phân chuồng hoai mục bón lót cho mỗi 10 m² đất canh tác trước khi gieo trồng từ 3 đến 5 ngày.
   • Mục tiêu: Giảm tỷ lệ nhiễm bệnh thối hạch ngoài đồng ruộng xuống dưới 4,00%, ức chế triệt để nguồn hạch nấm ngay từ đầu vụ.
   • Chủ thể thực hiện: Các hộ nông dân và hợp tác xã trồng rau tại thành phố Lạng Sơn và huyện Cao Lộc.

2. Áp dụng chế độ luân canh bắt buộc với cây lúa nước:

   • Hành động: Chuyển đổi các vùng chuyên canh rau màu lâu năm sang mô hình luân canh tối thiểu 1 vụ lúa nước kết hợp 1 đến 2 vụ rau màu trong năm; tiến hành cày lật đất và ngâm ngập nước ruộng từ 15 đến 20 ngày trước khi làm đất trồng rau.
   • Mục tiêu: Tiêu diệt trên 70% lượng hạch nấm tồn dư trong đất canh tác.
   • Chủ thể thực hiện: Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lạng Sơn định hướng quy hoạch vùng sản xuất.

3. Cải tạo độ chua của đất và vệ sinh đồng ruộng:

   • Hành động: Bón bổ sung vôi bột khử trùng với lượng 500-700 kg/ha nhằm nâng độ pH đất từ ngưỡng 4,5 lên mức trên 6,0, làm triệt tiêu môi trường axit ưa thích của nấm bệnh; thường xuyên tỉa bỏ lá già sát mặt đất và thu gom tiêu hủy triệt để tàn dư cây bệnh ra khỏi khu vực canh tác.
   • Mục tiêu: Hạn chế tối đa sự hình thành và nảy mầm của quả thể đĩa.
   • Timeline thực hiện: Tiến hành ngay trong khâu làm đất đầu vụ đông từ tháng 9 đến tháng 10 hàng năm.

4. Xây dựng mô hình chuỗi sản xuất cải ngồng đạt chuẩn VietGAP:

   • Hành động: Thiết lập các điểm dự báo dịch hại định kỳ 7 ngày/lần theo quy chuẩn QCVN 01-38: 2010/BNNPTNT, chuyển giao kỹ thuật ủ phân hữu cơ vi sinh chứa Trichoderma bản địa cho người dân địa phương.
   • Chủ thể thực hiện: Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lạng Sơn phối hợp cùng Phòng Kinh tế địa phương triển khai trong giai đoạn 2018-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu có giá trị thực tiễn và tính học thuật cao, là tài liệu tham khảo hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Bảo vệ thực vật, Nông học: Sử dụng luận văn làm cơ sở dữ liệu chuyên khảo về đặc tính sinh học, dịch tễ học của nấm Sclerotinia sclerotiorum và phương pháp đánh giá hiệu lực đối kháng in vitro, in vivo theo chuẩn quy chuẩn quốc gia.
• Cán bộ kỹ thuật tại Chi cục Trồng trọt & BVTV, Trung tâm Khuyến nông các tỉnh miền núi phía Bắc: Ứng dụng số liệu điều tra dịch tễ và mô hình luân canh đất lúa - rau để xây dựng văn bản hướng dẫn kỹ thuật phòng trừ bệnh thối hạch cho địa phương.
• Ban quản trị Hợp tác xã và Doanh nghiệp sản xuất rau an toàn VietGAP: Vận dụng trực tiếp quy trình bón lót phân chuồng kết hợp chế phẩm sinh học Trichoderma asperellum nhằm cắt giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật hóa học, nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu.
• Bà con nông dân chuyên canh rau họ thập tự: Nắm bắt chính xác triệu chứng xuất hiện của bệnh (dạng sợi nấm trắng và hạch đen phân chuột) cùng kỹ thuật xử lý đất 3 ngày trước khi trồng để chủ động bảo vệ mùa màng.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh thối hạch cải ngồng do nguyên nhân nào gây ra và phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nào? Bệnh do nấm Sclerotinia sclerotiorum gây ra. Nấm sinh trưởng tối ưu ở nhiệt độ 20-25°C, độ pH đất từ 4 đến 5 và độ ẩm không khí trên 80%. Tại Lạng Sơn, thời tiết vụ đông xuân mưa ẩm kéo dài là điều kiện thuận lợi khiến bệnh phát triển mạnh nhất vào giai đoạn phát triển ngồng đợt 3, với tỷ lệ bệnh lên tới 11,33%.

2. Tại sao mô hình luân canh với lúa nước lại giúp giảm mạnh tỷ lệ bệnh thối hạch? Hạch nấm Sclerotinia sclerotiorum có lớp vỏ cứng bảo vệ giúp sống sót nhiều năm trong đất khô, nhưng chúng sẽ bị hoại tử khi bị ngâm trong điều kiện ngập nước yếm khí kéo dài từ 2 đến 3 tháng của vụ lúa. Thực nghiệm cho thấy ruộng luân canh lúa nước có tỷ lệ nhiễm bệnh chỉ 6,00%, giảm gần một nửa so với mức 11,33% trên đất chuyên màu.

3. Chế phẩm sinh học Trichoderma asperellum tiêu diệt nấm thối hạch bằng cơ chế gì? Trichoderma asperellum đối kháng thông qua cơ chế cạnh tranh không gian dinh dưỡng cực nhanh, tiết hoạt chất kháng sinh ức chế và sinh tổng hợp enzyme Chitinase cùng β-1,3-Glucanase giúp cuộn quanh, đâm xuyên và phân hủy trực tiếp vách sợi nấm cũng như hạch nấm gây bệnh.

4. Cách sử dụng nấm Trichoderma asperellum ngoài đồng ruộng như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất? Hiệu quả phòng trừ cao nhất đạt được khi trộn 25g chế phẩm Trichoderma asperellum với 5kg phân chuồng hoai mục bón lót cho 10 m² đất trước khi trồng 3 ngày. Việc xử lý trước giúp nấm đối kháng kịp thiết lập quần thể dày đặc trong vùng rễ để ngăn chặn sự xâm nhiễm của nguồn nấm bệnh.

5. Có nên tiếp tục sử dụng thuốc trừ nấm hóa học Ridomil 68WP để xử lý bệnh thối hạch không? Mặc dù thuốc hóa học Ridomil 68WP ở nồng độ 0,05% đến 0,1% có khả năng ức chế nấm trên đĩa thạch, nhưng việc lạm dụng trên đồng ruộng sẽ làm mất cân bằng vi sinh vật đất, gia tăng nguy cơ kháng thuốc và để lại dư lượng độc hại. Do đó, khuyến khích thay thế hoàn toàn bằng chế phẩm sinh học Trichoderma asperellum kết hợp phân chuồng.

Kết luận

• Luận văn đã định danh chính xác nguyên nhân gây bệnh thối hạch hại cải ngồng tại Lạng Sơn là do nấm Sclerotinia sclerotiorum, xác định được ngưỡng nhiệt độ sinh trưởng tối ưu 20-25°C và khả năng tạo quả thể đĩa ở 10-15°C sau 60 ngày.
• Đã làm rõ quy luật phát sinh gây hại trên đồng ruộng: bệnh gây hại nặng nhất ở giai đoạn ngồng đợt 3 (tỷ lệ bệnh đạt 11,33% tại Cao Lộc) và chứng minh chế độ luân canh với lúa nước giúp giảm 47,04% tỷ lệ bệnh so với đất chuyên màu.
• Khẳng định hiệu lực đối kháng sinh học vượt trội của chủng nấm Trichoderma asperellum, đặc biệt khi được bổ sung vào đất trước thời điểm gieo trồng 3 ngày kết hợp cùng phân chuồng hoai mục.
• Cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để các địa phương hoàn thiện quy trình IPM, hướng tới việc thay thế dần thuốc bảo vệ thực vật hóa học bằng chế phẩm sinh học trong sản xuất rau an toàn.
• Các đơn vị sản xuất và cơ quan nông nghiệp địa phương cần khẩn trương đưa quy trình ứng dụng Trichoderma asperellum vào lịch thời vụ gieo trồng vụ đông xuân nhằm chủ động bảo vệ nguồn nông sản đặc sản Lạng Sơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ XUÂN DIỆU NGHIÊN CỨU BỆNH THỐI HẠCH CÂY CẢI NGỒNG (Sclerotinia sclerotiorum) TẠI LẠNG SƠN Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60 62 01 12 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Đức Huy NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất cứ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày .năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Xuân Diệu i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Đức Huy, người đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Bệnh cây, Khoa Nông học – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày .năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Xuân Diệu ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục biểu đồ. ix Danh mục hình. x Trích yếu luận văn. xi Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Tình hình sản xuất rau họ hoa thập tự trên thế giới và Việt Nam.

Tình hình sản xuất rau họ hoa thập tự (Brassicae) trên thế giới. Tình hình sản xuất rau họ hoa thập tự (Brassicas) ở Việt Nam. Tình hình sản xuất cây cải ngồng Lạng Sơn tại Lạng Sơn. Tình hình nghiên cứu nấm Sclerotinia sclerotiorum trong nước và ngoài nước.

Phân bố địa lý. Triệu chứng bệnh. Sinh học và sinh thái. Thiệt hại do nấm Sclerotinia sclerotiorum gây ra.

Cơ chế và khả năng đối kháng của nấm Trichoderma. Tình hình nghiên cứu, sản xuất và sử dụng nấm Trichoderma. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng, vật liệu và dụng cụ nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

Dụng cụ và hóa chất nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra thành phần, diễn biến bệnh ngoài đồng.

Phương pháp nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Khảo sát hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma sp. đối với Sclerotinia sclerotiorum trong điều kiện chậu vại. Thử nghiệm phòng trừ bệnh thối hạch Cải ngồng lai bằng nấm đối kháng Trichoderma asperellum tại xã Mai Pha, thành phố Lạng Sơn.

Xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu. Thành phần bệnh và diễn biến bệnh thối hạch cải ngồng Sclerotinia sclerotiorum. Kết quả điều tra thành phần bệnh hại cây Cải ngồng tại Lạng Sơn vụ Đông xuân 2016-2017.

Kết quả điều tra diễn biến bệnh thối hạch trên cây cải ngồng vụ đông- xuân 2016-2017 tại Lạng Sơn. Kết quả thu thập và phân lập nấm gây bệnh thối hạch. Kết quả thu thập mẫu bệnh. Kết quả lây bệnh nhân tạo trên một số cây ký chủ.

Nghiên cứu đặc điểm sinh học của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số môi trường dinh dưỡng đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Ảnh hưởng của pH môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm iv c Sclerotinia sclerotiorum. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum.

Sự hình thành quả thể đĩa. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma và vi khuẩn Bacillus subtilis đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum trong điều kiện In vitro. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của nấm Trichoderma asperellum và Trichoderma harzianum đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum. Nghiên cứu hiệu lực ức chế của vi khuẩn đối kháng đới với sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum.

Kết quả thử hiệu lực ức chế của thuốc trừ nấm đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Kết quả khảo sát hiệu lực của chế phẩm sinh học Trichoderma asperellum đối với nâm Sclerotinia sclerotiorum trên cây cải ngồng lạng sơn trong điều kiện chậu vại. Khảo sát và ứng dụng khả năng đối kháng của chế phẩm Trichoderma asperellum đối với nâm Sclerotinia sclerotiorum trong phòng trừ ngoài đồng ruộng. Kết luận và kiến nghị.

67 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng việt BNNPTNT Bộ Nông nghiệp phát triển nông thôn BVTV Bảo vệ thực vật CS Cộng sự CT Công thức CTV Cộng tác viên CFU Bào tử sống IPM Quản lý tổng hợp dịch hại HLĐK Hiệu lực đối kháng HLPT Hiệu lực phòng trừ NXB Nhà xuất bản QCVN Quy chuẩn Việt Nam S. sclerotiorum Sclerotinia sclerotiorum T. Trichoderma TLB Tỷ lệ bệnh TN Thí nghiệm vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Diện tích, năng suất, sản lương rau hoa thập tự trên thế giới giai đoạn 2010- 2014.

Diện tích, năng suất, sản lương rau hoa thập tự tại Việt Nam. Thành phần bệnh hại cây cải ngồng tại Lạng Sơn vụ đông xuân 2016-2017. Diễn biến bệnh thối hạch Cải ngồng tại xã Mai Pha, TP. Lạng Sơn vụ Đông Xuân năm 2016 - 2017.

Điều tra diễn biến bệnh thối hạch cải ngồng trên các chân đất tại Mai Pha – Lạng Sơn. Kết quả thu mẫu tại một số điểm trồng rau Lạng Sơn. Đặc điểm hình thái của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên một số môi trường nuôi cấy sau 9 ngày. Kết quả lây bệnh nhân tạo bệnh thối hạch trên một số ký chủ.

Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Ảnh hưởng của pH đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Khả năng hình thành quả thể đĩa của nấm Sclerotinia sclerotiorum trong điều kiện phòng thí nghiệm (nhiệt độ 10-15oC).

Khảo sát hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma asperellum đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA. Khảo sát hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma harzianum đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA. Khả năng ức chế của vi khuẩn Bacillus subtilis đối với sự phát triển và hình thành hạch của nấm Sclerotinia sclerotiorum sau 12 ngày nuôi cấy. Ảnh hưởng của thuốc Ridomil 68WP đến sự sinh trưởng phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA.

Khảo sát hiệu lực của chế phẩm sinh học Trichoderma asperellum đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum trên cây cải ngồng LS. Kết quả thử nghiệm phòng trừ bệnh thối hạch cải ngồng trong vụ đông xuân năm 2016-2017 tại xã Mai Pha- TP Lạng Sơn bằng chế phẩm Trichoderma asperellum. 59 viii c DANH MỤC BIỂU ĐỒ Đồ thị 4. Diễn biến bệnh thối hạch cải ngồng tại xã Mai Pha, TP.

Lạng Sơn vụ Đông Xuân năm 2016 – 2017. Diễn biến bệnh thối hạch cải ngồng Lạng Sơn trên chân đất khác nhau năm 2016 tại huyện Cao Lộc, Lạng Sơn. Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Ảnh hưởng của pH đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA.

Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum. Ảnh hưởng của nồng độ thuốc Ridomil 68W đến sự sinh trưởng phát triển của nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA sau 5 ngày nuôi cấy. Diễn biến bệnh thối hạch cải ngồng trong vụ đông xuân năm 2016- 2017 tại xã Mai Pha- TP Lạng Sơn ứng dụng phòng trừ bằng chế phẩm Trichoderma asperellum. 60 ix c DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Triệu chứng một số bệnh trên cây cải ngồng. Triệu chứng bệnh thối hạch cải ngồng. Điều tra bệnh thối hạch cải ngồng Lạng Sơn tại Mai Pha – Lạng Sơn năm 2016. Hạch nấm Sclerotinia sclerotiorum.

Hình thái tản nấm và sợi nấm nấm Sclerotinia sclerotiorum. Thí nghiệm lây bệnh nhân tạo trên một số cây kí chủ. Hình thái tản nấm Sclerotinia sclerotiorum trên các môi trường sau 6 ngày nuôi cấy. Hình thành quả thể đĩa của nấm Sclerotinia sclerotiorum.

Thí nghiệm khảo sát hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma asperellum với nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường nhân tạo PDA. Thí nghiệm khảo sát hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma hazianum với nấm S. sclerotiorum trên môi trường nhân tạo PDA. 55 x c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Xuân Diệu Tên Luận văn: Nghiên cứu bệnh thối hạch cây cải ngồng (Sclerotinia sclerotiorum) tại Lạng Sơn.

Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60 62 01 12 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Điều tra thành phần bệnh hại và diễn biến bệnh thối hạch (Sclerotinia sclerotiorum) trên cây cải ngồng tại Lạng Sơn. Xác định đặc điểm hình thái, sinh học của nấm S. sclerotiorum và tính gây bệnh. Thử nghiệm phòng trừ bệnh bằng nấm Trichoderma asperellum.

Phương pháp nghiên cứu - Điều tra diễn biến và đánh giá mức độ gây hại của bệnh thối hạch. - Xác định nấm gây bệnh dựa vào đặc điểm hình thái và lây bệnh nhân tạo. - Phân lập, nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh học của nấm S. sclerotiorum - Đánh giá tính gây bệnh của nấm S.

sclerotiorum trên cải ngồng, cải bắp và xà lách. - Thử nghiệm hiệu lực ức chế của chế phẩm Trichoderma sp. đối với nấm S. sclerotiorum trong điều kiện phòng thí nghiệm và ngoài đồng.

Kết quả chính và kết luận - Bệnh thối hạch gây hại cải ngồng Lạng Sơn từ giai đoạn cây con đến giai đoạn phát triển ngồng. Bệnh hại nặng ở giai đoạn cuối vụ (tỷ lệ bệnh Là 11,33% tại Gia cát- Cao Lộc). Trên chân đất 1 vụ lúa/năm, tỷ lệ bệnh thối hạch cải ngồng thấp hơn trên chân đất chuyên màu (trên chân đất 1 vụ lúa/năm: 6,00%; trên chân đất chuyên màu: 11,33%).