Tìm Hiểu Bản Chất Sáng Tạo Trong Luận Văn Thạc Sĩ Triết Học

Khám phá bản chất của sáng tạo qua luận văn, phân tích các khía cạnh và vai trò của sáng tạo trong cuộc sống và phát triển xã hội.

• Tác giả: Trần Việt Dũng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Anh Tuấn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Tìm Hiểu Bản Chất Của Sáng Tạo
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: SÁNG TẠO VÀ NHỮNG YẾU TỐ CỦA SÁNG TẠO
• 1.1. Khái niệm sáng tạo
• 1.2. Khái lược về lịch sử và những quan niệm tiêu biểu về sáng tạo học
• 1.3. Định nghĩa “sáng tạo”
• 1.4. Những yếu tố của sáng tạo
• 1.5. Chủ thể của sáng tạo
• 1.6. Vấn đề sáng tạo
• 1.7. Những điều kiện khách quan của sáng tạo
• 1.8. Sản phẩm của sáng tạo
• 2. CHƯƠNG 2: BẢN CHẤT CỦA HOẠT ĐỘNG SÁNG TẠO
• 2.1. Sự hình thành yếu tố “mới” trong hoạt động sáng tạo
• 2.2. Giả thuyết khái niệm “tập hợp khả dĩ”, “vật liệu khả dĩ”
• 2.3. Giả thuyết khái niệm “hệ kín khả dĩ”
• 2.4. Sự hình thành yếu tố “giá trị” trong hoạt động sáng tạo
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Bản Chất Sáng Tạo Triết Học

Nghiên cứu bản chất sáng tạo là một lĩnh vực quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh luận văn thạc sĩ triết học. Nó không chỉ là việc tạo ra cái mới, mà còn là sự hiểu biết sâu sắc về quy luật khách quan và khả năng ứng dụng chúng để giải quyết vấn đề. Sáng tạo triết học đòi hỏi sự kết hợp giữa tư duy logic, biện chứng và hệ thống, đồng thời phải có tính độc đáo và giá trị thực tiễn. Việc nghiên cứu này giúp phát triển năng lực tư duy sáng tạo của con người, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh hiện nay. Theo Trần Việt Dũng, tìm hiểu bản chất của sáng tạo là cơ sở quan trọng để xây dựng phương pháp sáng tạo hiệu quả cho mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Của Sáng Tạo Học

Sáng tạo học, hay Creatology, có một lịch sử phát triển lâu dài. Từ Heuristics của Pappos đến những nghiên cứu của Descartes, Leibnitz, Bolzano và Poincaré, các nhà khoa học đã cố gắng xây dựng một bộ môn khoa học hoàn chỉnh về tư duy sáng tạo. Sau thế chiến thứ hai, nhu cầu giải quyết vấn đề nhanh chóng và hiệu quả đã thúc đẩy sự hồi sinh của sáng tạo học. Các tổ chức, trung tâm nghiên cứu về sáng tạo học ra đời và phát triển mạnh mẽ, đặc biệt ở Mỹ và Liên Xô (cũ). Ngày nay, TRIZ (Lý thuyết giải các bài toán sáng chế) đã trở thành thuật ngữ quốc tế.

1.2. Các Quan Niệm Tiêu Biểu Về Sáng Tạo Triết Học

Định nghĩa sáng tạo là một nhiệm vụ quan trọng để hiểu được bản chất sáng tạo. Các tác giả như Lê Huy Hoàng, Phan Dũng và Wilson đã đưa ra những định nghĩa khác nhau về sáng tạo. Lê Huy Hoàng định nghĩa sáng tạo là quá trình tạo ra giá trị mới về chất, đáp ứng nhu cầu đa dạng của xã hội. Phan Dũng cho rằng sáng tạo là hoạt động tạo ra bất kỳ cái gì có đồng thời tính mới và tính ích lợi. Wilson định nghĩa sáng tạo là quá trình tạo ra những kết hợp mới cần thiết từ các yếu tố khác nhau.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Bản Chất Sáng Tạo Luận Văn

Nghiên cứu bản chất sáng tạo trong luận văn thạc sĩ gặp nhiều thách thức. Thứ nhất, khái niệm sáng tạo còn nhiều tranh cãi và chưa được định nghĩa một cách thống nhất. Thứ hai, việc đánh giá tính sáng tạo của một công trình nghiên cứu là một nhiệm vụ khó khăn, đòi hỏi những tiêu chí đánh giá rõ ràng và khách quan. Thứ ba, việc phát triển phương pháp nghiên cứu sáng tạo hiệu quả là một yêu cầu cấp thiết, nhưng chưa có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này. Cuối cùng, việc ứng dụng sáng tạo triết học vào thực tiễn đời sống còn gặp nhiều rào cản.

2.1. Thiếu Hụt Tiêu Chí Đánh Giá Sáng Tạo Rõ Ràng

Việc đánh giá tính sáng tạo trong luận văn thạc sĩ triết học đòi hỏi những tiêu chí đánh giá rõ ràng và khách quan. Tuy nhiên, hiện nay chưa có nhiều nghiên cứu về vấn đề này. Các tiêu chí đánh giá cần phải dựa trên những yếu tố như tính mới, tính độc đáo, tính ứng dụng và tính giá trị của công trình nghiên cứu. Đồng thời, cần phải có những phương pháp đánh giá phù hợp để đảm bảo tính khách quan và công bằng.

2.2. Hạn Chế Về Phương Pháp Nghiên Cứu Sáng Tạo

Việc phát triển phương pháp nghiên cứu sáng tạo hiệu quả là một yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, hiện nay chưa có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này. Các phương pháp nghiên cứu cần phải khuyến khích tư duy sáng tạo, khả năng phân tích và tổng hợp thông tin, cũng như khả năng giải quyết vấn đề một cách độc đáo. Đồng thời, cần phải có những công cụ và kỹ thuật hỗ trợ để giúp các nhà nghiên cứu phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của mình.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Sáng Tạo Trong Luận Văn Triết Học

Để nghiên cứu bản chất sáng tạo hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu phù hợp. Một trong những phương pháp quan trọng là phân tích lịch sử, xem xét sự phát triển của sáng tạo qua các thời kỳ khác nhau. Bên cạnh đó, cần sử dụng phương pháp so sánh, đối chiếu các quan niệm khác nhau về sáng tạo để tìm ra những điểm chung và khác biệt. Phương pháp hệ thống cũng rất quan trọng, giúp hiểu rõ mối quan hệ giữa các yếu tố của sáng tạo. Cuối cùng, cần kết hợp phương pháp lý thuyết và thực tiễn, ứng dụng những kiến thức về sáng tạo vào giải quyết các vấn đề cụ thể.

3.1. Phân Tích Lịch Sử Sáng Tạo Trong Triết Học

Phân tích lịch sử sáng tạo trong triết học giúp hiểu rõ sự phát triển của tư duy sáng tạo qua các thời kỳ khác nhau. Từ những tư tưởng của các nhà triết học cổ đại đến những lý thuyết hiện đại, sáng tạo luôn là một chủ đề quan trọng. Việc nghiên cứu lịch sử giúp nhận diện những yếu tố ảnh hưởng đến sáng tạo, cũng như những thành tựu và hạn chế của các quan niệm khác nhau.

3.2. So Sánh Các Quan Niệm Về Bản Chất Sáng Tạo

So sánh các quan niệm về bản chất sáng tạo giúp tìm ra những điểm chung và khác biệt giữa các trường phái tư tưởng khác nhau. Các nhà triết học có những cách tiếp cận khác nhau về sáng tạo, từ đó đưa ra những định nghĩa và lý thuyết khác nhau. Việc so sánh giúp hiểu rõ hơn về tính đa dạng và tính phức tạp của sáng tạo.

IV. Ứng Dụng Sáng Tạo Triết Học Trong Giải Quyết Vấn Đề Thực Tiễn

Sáng tạo triết học không chỉ là một lĩnh vực lý thuyết, mà còn có những ứng dụng thực tiễn quan trọng. Tư duy sáng tạo giúp giải quyết các vấn đề phức tạp trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ kinh tế, chính trị đến văn hóa, xã hội. Sáng tạo cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đổi mới và phát triển, giúp các tổ chức và cá nhân thích ứng với những thay đổi của môi trường. Việc ứng dụng sáng tạo triết học đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức lý thuyết và kinh nghiệm thực tiễn.

4.1. Sáng Tạo Trong Đổi Mới Kinh Tế Và Xã Hội

Sáng tạo đóng vai trò quan trọng trong đổi mới kinh tế và xã hội. Tư duy sáng tạo giúp tìm ra những giải pháp mới cho các vấn đề kinh tế, như tăng năng suất, giảm chi phí và tạo ra sản phẩm mới. Trong lĩnh vực xã hội, sáng tạo giúp giải quyết các vấn đề như nghèo đói, bất bình đẳng và ô nhiễm môi trường.

4.2. Sáng Tạo Trong Phát Triển Văn Hóa Và Giáo Dục

Sáng tạo cũng đóng vai trò quan trọng trong phát triển văn hóa và giáo dục. Tư duy sáng tạo giúp tạo ra những tác phẩm nghệ thuật độc đáo và những phương pháp giảng dạy hiệu quả. Trong lĩnh vực giáo dục, sáng tạo giúp học sinh phát huy tối đa tiềm năng của mình và trở thành những người có khả năng giải quyết vấn đề một cách độc đáo.

V. Kết Luận Tầm Quan Trọng Của Sáng Tạo Triết Học Hiện Nay

Sáng tạo triết học có vai trò quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Nó không chỉ giúp phát triển tư duy sáng tạo của con người, mà còn đóng góp vào sự phát triển của xã hội. Việc nghiên cứu bản chất sáng tạo giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quy luật khách quan và khả năng ứng dụng chúng để giải quyết vấn đề. Trong tương lai, sáng tạo triết học sẽ tiếp tục là một lĩnh vực quan trọng, đóng góp vào sự phát triển bền vững của nhân loại.

5.1. Sáng Tạo Là Động Lực Của Sự Phát Triển

Sáng tạo là động lực của sự phát triển. Tư duy sáng tạo giúp chúng ta tìm ra những giải pháp mới cho các vấn đề phức tạp và tạo ra những giá trị mới cho xã hội. Nếu không có sáng tạo, xã hội sẽ trì trệ và không thể phát triển.

5.2. Sáng Tạo Cần Được Khuyến Khích Và Phát Huy

Sáng tạo cần được khuyến khích và phát huy. Để phát triển tư duy sáng tạo của con người, cần tạo ra một môi trường thuận lợi, khuyến khích sự đổi mới và chấp nhận rủi ro. Đồng thời, cần đầu tư vào giáo dục và đào tạo để giúp mọi người phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 SÁNG TẠO VÀ NHỮNG YẾU TỐ CỦA SÁNG TẠO 1.1 Khái niệm sáng tạo 1.1 Khái lược về lịch sử và một số quan niệm tiêu biểu về sáng tạo học * Vài nét về lịch sử của bộ môn sáng tạo học Mỗi bộ môn khoa học đều có quá trình hình thành và phát triển của nó, Sáng tạo học không phải là một ngoại lệ. Pappos - nhà toán học Hy Lạp nổi tiếng sống vào khoảng năm 300, trong tập 7 của tác phẩm “Tuyển tập toán học” của mình đã viết về một bộ môn khoa học (viết theo tiếng Anh) đặt tên là Heuristics (có gốc là từ Eureka – tìm ra rồi). Heuristics có mục đích là nghiên cứu tư duy sáng tạo, nhận thức các quy luật của nó và xây dựng các phương pháp, qui tắc tạo ra các phát minh và sáng chế (phát minh và sáng chế ở đây hiểu theo nghĩa rộng nhất). Với mục đích như vậy, có thể coi Heuristics chính là Khoa học sáng tạo hay Sáng tạo học.

Sau Pappos, các nhà khoa học đã cố gắng tiếp tục phát triển Heuristics để xây dựng nó thành một bộ môn khoa học hoàn chỉnh. Trong số đó, phải kể đến các nhà khoa học như Descartes, Leibnitz, Bolzano và Poincaré. Theo họ, Heuristics có nhiệm vụ nhận thức quá trình giải quyết vấn đề, đặc biệt chú ý đến hoạt động của tư duy. Cho nên cần sử dụng những tri thức của các khoa học khác như lôgích học, triết học, tâm lý học và kinh nghiệm cá nhân của những người giải bài toán.

Mục đích của Heuristics là tìm ra được các quy luật chung của các quá trình diễn ra khi con người suy nghĩ và giải quyết các vấn đề mà không phụ thuộc vào nội dung của chính các vấn đề đó. Tuy nhiên, Heuristics hay sáng tạo học chỉ được xem xét ở những nét chung, chưa đi vào chi tiết cụ thể. Nó chưa phát huy được tác dụng trong việc nâng cao khả năng sáng tạo của con người, cho nên, trên thực tế, ít người biết đến nó và nó dần đi vào lãng quên. Sau thế chiến thứ hai, cùng với cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, ở những nước công nghiệp đã bắt đầu xuất hiện nhu cầu phải giải quyết nhanh 6 Chia s tài liu, lun vn, án tt nghip, h tr download tài liu lun vn.

Th vin lun vn, án, tiu lun, lun án, báo cáo, bài tp ln, tài, án, thc tp, tt nghip, thc s, tin s, cao hc Tài liu Lun Vn - Báo Cáo ni bt, c sc, mang giá tr cao vi y các nh dng pdf, w 10 of 107. và hiệu quả các vấn đề nảy sinh trên con đường phát triển. Nhờ vậy, Heuristics đã hồi sinh, chuyển sang thời kỳ phát triển mới cả chiều rộng lẫn chiều sâu. Bắt đầu từ thời kỳ này, nhiều tổ chức, trung tâm nghiên cứu về sáng tạo học ra đời và phát triển.

Năm 1954, tại Bufalo, bang Neu York, Alex Osborn, tác giả của phương pháp não công thành lập Tổ chức giáo dục sáng tạo (Creative Education Foundation – CFF). Năm 1967, thông qua các hoạt động của Osborn, tại đại học Bufalo, Trung tâm nghiên cứu sáng tạo (Center for Studies in Creativity – CSC) được thành lập. Hiện nay, Mỹ là nước có số lượng các nhà chuyên môn, trung tâm, công ty, tổ chức, đại học hoạt động nghiên cứu về sáng tạo và đổi mới nhiều nhất trên thế giới. Ở Tây Âu, năm 1969 Edward de Bono, tác giả của các phương pháp sáng tạo như tư duy chiều ngang, sáu chiếc mũ tư duy đã thành lập Công ty nghiên cứu nhận thức (Cognitive Research Trust) ở Cambridge và sau đó là Trung tâm nghiên cứu tư duy (Centre for the Study of Thinhking).

Từ năm 1997, tại Đại học Malta, Edward de Bono đã đề xuất việc đào tạo thạc sỹ nghệ thuật về sáng tạo và đổi mới. Ở Liên Xô (cũ), trong số các trường phái, đặc biệt phải kể đến Lý thuyết giải các bài toán sáng chế (viết tắt theo ký tự Latinh là “TRIZ”) do G.Altshuller, nhà sáng chế, nhà văn viết truyện khoa học viễn tưởng, xây dựng từ năm 1946.Altshuller liên kết với Hiệp hội toàn liên bang của các nhà sáng chế và hợp lý hoá thành lập Phòng thí nghiệm nghiên cứu và áp dụng các phương pháp sáng chế và đến năm 1971 thành lập Học viện công cộng về sáng tạo sáng chế. Phương Tây biết đến TRIZ chỉ sau khi Liên Xô sụp đổ nhưng đã tiếp nhận nó một cách mau lẹ và sâu rộng do lý thuyết này có nhiều ưu điểm hơn so với các lý thuyết khác đã biết. Ngày này, TRIZ đã trở thành thuật ngữ quốc tế.

Ở Việt Nam, TRIZ tiếp tục được kế thừa và phát huy. Năm 1991, được sự chấp thuận của lãnh đạo Đại học tổng hợp Tp HCM, Trung tâm Sáng tạo 7 Chia s tài liu, lun vn, án tt nghip, h tr download tài liu lun vn. Th vin lun vn, án, tiu lun, lun án, báo cáo, bài tp ln, tài, án, thc tp, tt nghip, thc s, tin s, cao hc Tài liu Lun Vn - Báo Cáo ni bt, c sc, mang giá tr cao vi y các nh dng pdf, w 11 of 107. Khoa học – kỹ thuật (TSK) ra đời và trở thành cơ sở chính thức đầu tiên ở nước ta giảng dạy, đào tạo và nghiên cứu phương pháp luận sáng tạo và đổi mới (PPLSTVĐM).

PPLSTVĐM là phần ứng dụng của Khoa học về sáng tạo. Tháng 8/1990, Hội nghị quốc tế nghiên cứu về sáng tạo tổ chức tại thành phố Buffalo thuộc bang New York, Mĩ đã thống nhất đặt từ tiếng Anh CREATOLOGY cho sáng tạo học. Như vậy, Heuristic là tên cổ điển, creatology là tên hiện đại của khoa học sáng tạo. Trong khoa học sáng tạo, phương pháp luận sáng tạo là phần ứng dụng của khoa học sáng tạo, giữ ví trí rất quan trọng.

Phương pháp luận sáng tạo là bộ môn khoa học có mục đích xây dựng và trang bị cho mọi người hệ thống các phương pháp, các kỹ năng thực hành tiên tiến về suy nghĩ để giải quyết vấn đề và ra quyết định một cách sáng tạo, về lâu dài tiến tới điều khiển được tư duy. Trong tương lai, Creatology là môn khoa học có triển vọng phát triển mạnh mẽ vì nhu cầu của thời đại kinh tế tri thức cần có những người lao động thông minh sáng tạo. * Một số quan niệm tiêu biểu về sáng tạo Định nghĩa khái niệm sáng tạo là nhiệm vụ quan trọng để hiểu được bản chất của sáng tạo. Trong những tài liệu về sáng tạo, khái niệm sáng tạo chưa được phân tích triệt để, các tác giả mới chỉ chú trọng vào phương pháp luận sáng tạo để có được những phương pháp sáng tạo.

Tuy nhiên, làm rõ khái niệm sáng tạo là yêu cầu nhất thiết làm cơ sở xây dựng phương pháp sáng tạo đúng đắn. Tác giả Lê Huy Hoàng trong cuốn “Sáng tạo và những điều kiện chủ yếu để kích thích sự sáng tạo của con người Việt Nam hiện nay”, sau khi phân tích những quan niệm cơ bản về sáng tạo ở thời Cổ đại, Trung cổ, Khai sáng, quan niệm về sáng tạo trong triết học cổ điển Đức, triết học phương Tây hiện đại (cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX) cũng như quan niệm về sáng tạo trong 8 Chia s tài liu, lun vn, án tt nghip, h tr download tài liu lun vn. Th vin lun vn, án, tiu lun, lun án, báo cáo, bài tp ln, tài, án, thc tp, tt nghip, thc s, tin s, cao hc Tài liu Lun Vn - Báo Cáo ni bt, c sc, mang giá tr cao vi y các nh dng pdf, w 12 of 107. lịch sử triết học phương Đông, đứng trên lập trường macxít đã đưa ra định nghĩa về sáng tạo như sau: “Sáng tạo là quá trình hoạt động của con người, trên cơ sở nhận thức được các quy luật của thế giới khách quan, tạo nên những giá trị tinh thần và vật chất mới về chất, đáp ứng các nhu cầu đa dạng của xã hội” [14, tr.

Sáng tạo là quá trình diễn ra từ ý nghĩ cho đến lúc tạo ra kết quả sáng tạo. Đó là sự chuẩn bị, suy tư, nảy sinh ý tưởng mới, là sự huy động cao độ toàn bộ sức mạnh thể chất và tinh thần của chủ thể sáng tạo. Sáng tạo là loại hoạt động bậc cao của con người. Sáng tạo là tạo ra chứ không phải tìm ra.

Sáng tạo là tạo ra giá trị mới về chất đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú đa dạng của con người. Việc sáng tạo đòi hỏi phải nhận thức được các quy luật của thế giới khách quan. Tác giả Phan Dũng trong “Giới thiệu: Phương pháp luận sáng tạo và đổi mới” cho rằng: “Sáng tạo là hoạt động tạo ra bất kỳ cái gì có đồng thời tính mới và tính ích lợi” [7, tr. Sáng tạo là tạo ra.

“Bất kỳ cái gì” là kết quả của sáng tạo bao hàm những sản phẩm vật chất và sản phẩm tinh thần. Kết quả sáng tạo có đồng thời “tính mới” và “tính ích lợi”. Nếu thiếu một trong hai đặc tính trên thì “cái gì đó” không được coi là sản phẩm sáng tạo. Trong định nghĩa này, điều đáng lưu ý là chủ thể của hoạt động sáng tạo ở đây bao hàm không chỉ con người tạo ra mà hơn thế nữa có thể hiểu là sáng tạo có cả ở tự nhiên.

Vì “hoạt động” ở đây dùng theo nghĩa rộng một cách có dụng ý chứ không phải theo nghĩa hẹp “hoạt động của con người”.Wilson định nghĩa sáng tạo như sau: “Sáng tạo là quá trình mà kết quả là tạo ra những kết hợp mới cần thiết từ các ý tưởng, dạng năng lượng, các đơn vị thông tin, các khách thể hay tập hợp của hai – ba các yếu tố nêu ra”. Sáng tạo là quá trình hoạt động của con người, thỏa mãn những yêu cầu nào đó của cuộc sống. Sáng tạo là quá trình tạo ra. Kết quả sáng tạo có được từ sự kết hợp những yếu tố như ý tưởng, năng lượng, thông tin sự kết hợp này đem lại giá trị: “kết hợp mới cần thiết”.

9 Chia s tài liu, lun vn, án tt nghip, h tr download tài liu lun vn. Th vin lun vn, án, tiu lun, lun án, báo cáo, bài tp ln, tài, án, thc tp, tt nghip, thc s, tin s, cao hc Tài liu Lun Vn - Báo Cáo ni bt, c sc, mang giá tr cao vi y các nh dng pdf, w 13 of 107. Trong cuốn “Khơi dậy tiềm năng sáng tạo” các tác giả cho rằng: “sáng tạo (creation) là tạo ra giá trị mới… sáng tạo còn có nghĩa là tìm ra cái mới, cách giải quyết mới, không bị gò bó phụ thuộc vào cái đã có sẵn” [35, tr.