Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của nước biển dâng lên khu vực công ty công nghiệp tàu thủy nam triệu thành phố hải phòng và đề xuất giải pháp ứng phó

Luận văn thạc sĩ đánh giá ảnh hưởng nước biển dâng lên khu vực Công nghiệp Tàu thủy Nam Triệu, Hải Phòng, đề xuất giải pháp ứng phó hiệu quả.

• Tác giả: Vũ Thị Hồng Vân
• Người hướng dẫn: TS. Võ Thanh Sơn
• Trường học: Trường Đại học
• Chuyên ngành: Môi trường trong phát triển bền vững
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Nước Biển Dâng Lên Công Ty Công Nghiệp Tàu Thủy Nam Triệu Hải Phòng Và Giải Pháp Ứng Phó
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về biến đổi khí hậu và nước biển dâng
• 1.2. Các định nghĩa, khái niệm
• 1.3. Các nghiên cứu liên quan đến ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm nhẹ thiên tai
• 1.4. Tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng tại Việt Nam
• 1.5. Tổng quan về ngành công nghiệp tàu thủy và vấn đề nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp luận
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp tổng hợp và kế thừa tài liệu
• 2.5. Phương pháp điều tra - phỏng vấn
• 2.6. Ứng dụng GIS (Bản đồ số hóa, phần mềm Arc GIS)
• 2.7. Lượng giá thiệt hại
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các tác động do biến đổi khí hậu, nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan gây ra đối với các cơ sở đóng tàu
• 3.2. Đánh giá cơ sở hạ tầng của Công ty CNTT Nam Triệu dễ bị tổn thương hoặc nhạy cảm với nước biển dâng
• 3.3. Xây dựng cơ sở dữ liệu tính toán gia tăng ngập lụt tác động lên mặt bằng Công ty đóng tàu Nam Triệu
• 3.4. Đánh giá mức độ ngập lụt cho từng kịch bản nước biển dâng
• 3.5. Đánh giá về các kịch bản và so sánh thảo luận
• 3.6. Đề xuất giải pháp ứng phó và biện pháp khắc phục
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nước biển dâng và biến đổi khí hậu

Nước biển dâng và biến đổi khí hậu là hai hiện tượng có mối liên hệ chặt chẽ, gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường và kinh tế - xã hội. Biến đổi khí hậu được định nghĩa là sự thay đổi trạng thái khí hậu so với trung bình trong một thời gian dài, chủ yếu do hoạt động của con người. Nước biển dâng là sự gia tăng mực nước biển toàn cầu, chủ yếu do tan băng và sự giãn nở nhiệt của nước biển. Theo IPCC, mực nước biển đã tăng trung bình 3.1 mm/năm từ năm 1993 đến 2003. Tại Việt Nam, tốc độ này là 3 mm/năm, đặc biệt tại các khu vực ven biển như Hải Phòng, nơi Công ty Công nghiệp Tàu thủy Nam Triệu đặt trụ sở.

1.1. Tác động của nước biển dâng

Nước biển dâng gây ra nhiều tác động nghiêm trọng, bao gồm ngập lụt, xói lở bờ biển, và xâm nhập mặn. Đối với Công ty Công nghiệp Tàu thủy Nam Triệu, hiện tượng này có thể làm ngập các cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và gây thiệt hại kinh tế. Các kịch bản nước biển dâng dự đoán mực nước có thể tăng từ 256 cm đến 331 cm vào năm 2100, đe dọa nghiêm trọng đến khu vực nghiên cứu.

1.2. Biến đổi khí hậu và hiện tượng thời tiết cực đoan

Biến đổi khí hậu làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt, và hạn hán. Tại Hải Phòng, các cơn bão có cường độ mạnh và đường đi bất thường đã gây thiệt hại lớn về người và của. Những hiện tượng này càng làm trầm trọng thêm tác động của nước biển dâng, đặc biệt đối với các cơ sở công nghiệp ven biển như Công ty Công nghiệp Tàu thủy Nam Triệu.

II. Tác động của nước biển dâng lên Công ty Công nghiệp Tàu thủy Nam Triệu

Công ty Công nghiệp Tàu thủy Nam Triệu, nằm tại Hải Phòng, là một trong những doanh nghiệp lớn trong ngành đóng tàu. Vị trí địa lý gần biển khiến công ty dễ bị ảnh hưởng bởi nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Nghiên cứu chỉ ra rằng, nếu mực nước biển dâng cao, các cơ sở hạ tầng của công ty có nguy cơ bị ngập lụt, gây thiệt hại lớn về kinh tế và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.

2.1. Đánh giá cơ sở hạ tầng dễ bị tổn thương

Các cơ sở hạ tầng của Công ty Công nghiệp Tàu thủy Nam Triệu được đánh giá là dễ bị tổn thương trước nước biển dâng. Các khu vực như nhà xưởng, bến bãi, và hệ thống đường giao thông nội bộ có nguy cơ bị ngập lụt cao. Nghiên cứu sử dụng mô hình GIS để dự đoán mức độ ngập lụt theo các kịch bản nước biển dâng khác nhau, từ đó đưa ra các giải pháp ứng phó phù hợp.

2.2. Thiệt hại kinh tế do ngập lụt

Theo kết quả nghiên cứu, nếu mực nước biển dâng lên 256 cm, thiệt hại kinh tế ước tính lên đến hàng trăm tỷ đồng. Các chi phí khắc phục hậu quả bao gồm sửa chữa cơ sở hạ tầng, thay thế thiết bị, và gián đoạn sản xuất. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng các giải pháp ứng phó hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại.

III. Giải pháp ứng phó và phát triển bền vững

Để ứng phó với nước biển dâng và biến đổi khí hậu, Công ty Công nghiệp Tàu thủy Nam Triệu cần áp dụng các giải pháp ứng phó toàn diện. Các giải pháp này bao gồm nâng cấp cơ sở hạ tầng, xây dựng hệ thống phòng chống ngập lụt, và tăng cường quản lý tài nguyên nước. Đồng thời, việc lồng ghép các biện pháp thích ứng vào chiến lược phát triển bền vững là yếu tố then chốt để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của công ty trong tương lai.

3.1. Nâng cấp cơ sở hạ tầng

Một trong những giải pháp ứng phó quan trọng là nâng cấp cơ sở hạ tầng để chống chịu tốt hơn với nước biển dâng. Các biện pháp bao gồm xây dựng đê bao, hệ thống thoát nước hiệu quả, và sử dụng vật liệu chống thấm. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ ngập lụt và bảo vệ các tài sản quan trọng của công ty.

3.2. Quản lý tài nguyên nước và phát triển bền vững

Việc quản lý tài nguyên nước hiệu quả là yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển bền vững. Công ty Công nghiệp Tàu thủy Nam Triệu cần áp dụng các biện pháp tiết kiệm nước, tái sử dụng nước thải, và xây dựng hệ thống thu gom nước mưa. Đồng thời, công ty cần tham gia vào các chương trình bảo vệ môi trường và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu và nước biển dâng đang là những thách thức nghiêm trọng đối với các khu vực ven biển trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Theo ước tính, mực nước biển trung bình toàn cầu đã tăng với tốc độ khoảng 3,1 mm/năm trong giai đoạn 1993-2003, tương tự như tốc độ dâng của mực nước biển tại các trạm ven biển Việt Nam, khoảng 3 mm/năm trong giai đoạn 1993-2008. Thành phố Hải Phòng, với vị trí ven biển và hệ thống sông ngòi dày đặc, được dự báo sẽ chịu tác động nặng nề từ hiện tượng này. Đặc biệt, ngành công nghiệp tàu thủy, một trong những ngành sản xuất then chốt của đất nước, có nhiều cơ sở nằm gần cửa sông và ven biển, rất dễ bị ảnh hưởng bởi nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Luận văn tập trung nghiên cứu tác động của nước biển dâng lên khu vực Công ty Công nghiệp tàu thủy Nam Triệu (NASICO), thành phố Hải Phòng, nhằm đánh giá mức độ tổn thương của hệ thống công trình, ước tính thiệt hại kinh tế do ngập lụt và đề xuất các giải pháp ứng phó hiệu quả. Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, với phạm vi thời gian dự báo đến năm 2100 và địa điểm nghiên cứu cụ thể tại khu vực nhà máy đóng tàu Nam Triệu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ cơ sở hạ tầng, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh và phát triển bền vững ngành công nghiệp tàu thủy tại Hải Phòng nói riêng và khu vực ven biển Việt Nam nói chung.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về biến đổi khí hậu, nước biển dâng và tác động của chúng đến hệ thống công trình ven biển. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết biến đổi khí hậu và nước biển dâng: Biến đổi khí hậu được định nghĩa là sự biến đổi trạng thái khí hậu kéo dài trong nhiều thập kỷ, chủ yếu do hoạt động của con người làm tăng nồng độ khí nhà kính. Nước biển dâng là hiện tượng mực nước đại dương tăng lên do tan băng và giãn nở nhiệt, ảnh hưởng trực tiếp đến các vùng ven biển. Mực nước biển cực trị là tổng hợp của nước dâng do bão, triều cường và sóng biển, có tác động mạnh đến các công trình ven biển.

2. Mô hình đánh giá rủi ro ngập lụt dựa trên GIS: Hệ thống thông tin địa lý (GIS) được sử dụng để thu thập, lưu trữ, phân tích và mô hình hóa dữ liệu không gian, giúp xác định vùng ngập lụt, đánh giá mức độ tổn thương của các công trình và tính toán thiệt hại kinh tế. GIS cho phép xây dựng bản đồ ngập lụt theo các kịch bản nước biển dâng cực trị, hỗ trợ việc ra quyết định trong quản lý rủi ro và ứng phó.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: biến đổi khí hậu, nước biển dâng, mực nước biển cực trị, ngập lụt, thích ứng biến đổi khí hậu, và quản lý rủi ro thiên tai.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp và kế thừa tài liệu từ các báo cáo, số liệu quan trắc khí tượng thủy văn, các kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng do Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố. Phương pháp điều tra - phỏng vấn được áp dụng để thu thập thông tin thực tế về hiện trạng cơ sở hạ tầng và thiệt hại tại Công ty Công nghiệp tàu thủy Nam Triệu.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu mực nước biển tại trạm hải văn Hòn Dáu, số liệu thiệt hại do thời tiết cực đoan tại các công ty đóng tàu ở Hải Phòng, và bản đồ địa hình khu vực nghiên cứu. Cỡ mẫu phỏng vấn gồm các cán bộ quản lý, kỹ thuật và công nhân tại công ty, nhằm đánh giá mức độ nhạy cảm và khả năng ứng phó với ngập lụt.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm GIS (ArcGIS) để xây dựng các kịch bản ngập lụt tương ứng với mực nước biển cực trị dự báo đến năm 2100. Các kịch bản này được so sánh và đánh giá mức độ ảnh hưởng đến từng hạng mục công trình, từ đó ước tính thiệt hại kinh tế và đề xuất giải pháp ứng phó phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mực nước biển dâng và ngập lụt tại khu vực NASICO: Theo các kịch bản nước biển dâng, mực nước biển tại khu vực Hải Phòng dự báo tăng từ 7-8 cm vào năm 2020 lên 49-64 cm vào năm 2100. Mực nước cực trị do bão kết hợp với triều cường và sóng biển có thể đạt tới 3,3 m đến 4,3 m, gây ngập lụt diện rộng tại khu vực nhà máy. Diện tích ngập lụt có thể chiếm tới 40-50% tổng diện tích mặt bằng công ty trong các kịch bản cao.

2. Tổn thương cơ sở hạ tầng: Hệ thống nhà xưởng, bến bãi, thiết bị và các công trình phụ trợ của công ty có mức độ nhạy cảm cao với ngập lụt. Phỏng vấn cho thấy khoảng 72,5% lao động trực tiếp và 14% lao động phục vụ có thể bị ảnh hưởng trực tiếp khi xảy ra ngập lụt. Các công trình thủy công như ụ tàu, cầu cảng cũng dễ bị hư hại do nước biển dâng và xói lở.

3. Thiệt hại kinh tế ước tính: Ước tính chi phí khắc phục hậu quả ngập lụt theo từng kịch bản dao động từ vài trăm nghìn đến hàng triệu USD, bao gồm chi phí sửa chữa thiết bị, phục hồi mặt bằng và gián đoạn sản xuất. So sánh với các công ty đóng tàu khác tại Hải Phòng, mức thiệt hại của NASICO tương đối cao do quy mô và vị trí địa lý đặc thù.

4. Khả năng ứng phó hiện tại: Công ty đã có một số biện pháp phòng chống thiên tai nhưng chưa đủ để đối phó với các kịch bản nước biển dâng trong tương lai. Việc ứng dụng công nghệ GIS trong quản lý rủi ro còn hạn chế, chưa có kế hoạch tổng thể và đồng bộ cho thích ứng biến đổi khí hậu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tổn thương là do vị trí địa lý nằm ở vùng đồng bằng thấp, gần cửa sông Bạch Đằng với độ cao trung bình chỉ từ 1-2 m so với mực nước biển, kết hợp với sự gia tăng mực nước biển và tần suất bão mạnh. So với các nghiên cứu quốc tế về tác động nước biển dâng đến ngành công nghiệp tàu thủy, kết quả nghiên cứu tại NASICO phù hợp với xu hướng chung về tăng nguy cơ ngập lụt và tổn thất cơ sở hạ tầng.

Việc sử dụng GIS để mô hình hóa ngập lụt giúp minh họa rõ ràng các vùng bị ảnh hưởng, hỗ trợ việc lập kế hoạch ứng phó và đầu tư nâng cấp công trình. Kết quả cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích hợp các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu thiệt hại, đồng thời nâng cao nhận thức và năng lực ứng phó của cán bộ, công nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và quy trình ứng phó khẩn cấp: Thiết lập hệ thống cảnh báo dựa trên dữ liệu khí tượng thủy văn và GIS để kịp thời thông báo nguy cơ ngập lụt, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban quản lý công ty phối hợp với cơ quan khí tượng thủy văn.

2. Nâng cấp và gia cố cơ sở hạ tầng: Tăng cường độ cao nền nhà xưởng, cải tạo hệ thống thoát nước, xây dựng kè chắn sóng và đê bao bảo vệ khu vực sản xuất. Mục tiêu giảm thiểu diện tích ngập lụt xuống dưới 20%. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Ban kỹ thuật công ty, nhà thầu xây dựng.

3. Áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng và sản xuất sạch hơn: Giảm thiểu phát thải khí nhà kính, đồng thời tăng hiệu quả sử dụng năng lượng trong sản xuất để góp phần giảm biến đổi khí hậu. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban quản lý công ty, phòng kỹ thuật.

4. Đào tạo nâng cao nhận thức và năng lực ứng phó cho cán bộ, công nhân: Tổ chức các khóa tập huấn về biến đổi khí hậu, nước biển dâng và kỹ năng ứng phó thiên tai. Mục tiêu nâng cao khả năng thích ứng và giảm thiểu rủi ro. Thời gian thực hiện: hàng năm; Chủ thể: Ban nhân sự, các tổ chức đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách ngành công nghiệp tàu thủy: Nhận diện rủi ro và xây dựng chiến lược phát triển bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu.

2. Các kỹ sư và chuyên gia xây dựng công trình ven biển: Áp dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế, nâng cấp công trình phù hợp với kịch bản nước biển dâng.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành môi trường, khí tượng thủy văn: Tham khảo phương pháp đánh giá tác động và ứng dụng GIS trong quản lý rủi ro thiên tai.

4. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực đóng tàu và logistics: Đánh giá rủi ro kinh doanh, lên kế hoạch đầu tư và bảo vệ tài sản trước biến đổi khí hậu.

Câu hỏi thường gặp

1. Nước biển dâng ảnh hưởng như thế nào đến ngành công nghiệp tàu thủy?
   Nước biển dâng làm tăng nguy cơ ngập lụt, xói lở bờ biển và hư hại cơ sở hạ tầng như nhà xưởng, bến cảng, thiết bị sản xuất. Điều này gây gián đoạn hoạt động và tăng chi phí sửa chữa.

2. Tại sao GIS được sử dụng trong nghiên cứu này?
   GIS giúp phân tích dữ liệu không gian, xây dựng bản đồ ngập lụt theo các kịch bản nước biển dâng, từ đó đánh giá mức độ tổn thương và hỗ trợ ra quyết định quản lý rủi ro hiệu quả.

3. Các kịch bản nước biển dâng được xây dựng dựa trên cơ sở nào?
   Các kịch bản dựa trên giả định phát thải khí nhà kính của IPCC, kết hợp số liệu quan trắc thực tế và mô hình khí hậu, được tính toán cho từng mốc thời gian đến năm 2100.

4. Giải pháp nào ưu tiên để giảm thiểu thiệt hại do nước biển dâng?
   Ưu tiên xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, nâng cấp cơ sở hạ tầng chống ngập, áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng và đào tạo nâng cao năng lực ứng phó.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các khu vực ven biển khác không?
   Có, phương pháp và kết quả nghiên cứu có thể tham khảo để đánh giá tác động nước biển dâng và xây dựng giải pháp ứng phó cho các khu vực ven biển có điều kiện tương tự.

Kết luận

• Biến đổi khí hậu và nước biển dâng đang gây ra những tác động nghiêm trọng đến ngành công nghiệp tàu thủy tại Hải Phòng, đặc biệt là khu vực Công ty Công nghiệp tàu thủy Nam Triệu.
• Mực nước biển dâng dự báo tăng lên đến 49-64 cm vào năm 2100, cùng với mực nước cực trị do bão có thể gây ngập lụt diện rộng và thiệt hại lớn cho cơ sở hạ tầng.
• Nghiên cứu đã sử dụng GIS để mô hình hóa ngập lụt và đánh giá thiệt hại kinh tế, cung cấp cơ sở khoa học cho việc lập kế hoạch ứng phó.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ bao gồm cảnh báo sớm, nâng cấp công trình, áp dụng công nghệ sạch và đào tạo nâng cao năng lực ứng phó.
• Các bước tiếp theo cần triển khai thực hiện các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu cho các khu vực ven biển khác nhằm phát triển bền vững ngành công nghiệp tàu thủy và bảo vệ môi trường ven biển.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ tương lai ngành công nghiệp tàu thủy và cộng đồng ven biển trước tác động của biến đổi khí hậu là cần thiết và cấp bách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Biến đổi khí hậu (B KH) đang diễn ra trên quy mô toàn cầu với tốc độ ngày càng gia tăng. Nguyên nhân của B KH chủ yếu là sự tăng lên của nồng độ các “khí nhà kính” trong bầu khí quyển do các hoạt động của con ngƣời. Biểu hiện chính của B KH là sự tăng lên của nhiệt độ toàn cầu. Các biểu hiện khác là sự dâng lên của mực nƣớc biển, sự thay đổi trong phân bố nhiệt độ, lƣợng mƣa trên phạm vi toàn cầu, sự xuất hiện nhiều hơn của các hiện tƣợng thời tiết đặc biệt nhƣ giông, sét, sự thay đổi về thời gian xuất hiện, cƣờng độ và quỹ đạo của các cơn bão.

Một trong những hậu quả nguy hiểm nhất của B KH là sự dâng cao của mực nƣớc đại dƣơng toàn thế giới. Nguyên nhân chủ yếu của hiện tƣợng này là do tan băng tại hai vùng cực và sự dãn nở nhiệt của khối nƣớc đại dƣơng. Theo IP (2007) mực nƣớc biển trung bình toàn cầu đã tăng với tỷ lệ trung bình 1.8 mm/năm trong thời kỳ 1961 – 2003 và 3.1mm/năm trong thời kỳ từ 1993-2003. Ở nƣớc ta, các kết quả tính toán theo số liệu vệ tinh giai đoạn 1993-2008 của Viện Khoa học Khí tƣợng Thuỷ văn và Môi trƣờng cho thấy tốc độ dâng của mực nƣớc biển tại một số trạm của Việt Nam là 3mm/năm.

Việt Nam đƣợc đánh giá là một trong số ít các quốc gia bị ảnh hƣởng nặng nề của biến đổi khí hậu. Với địa hình có bờ biển chạy dài dọc theo chiều đất nƣớc, các đô thị, ngành kinh tế mũi nhọn hầu hết đều nằm ở các khu vực ven biển là khu vực đang chịu rất nhiều ảnh hƣởng của hoạt động con ngƣời nhƣ xói lở, lún đất, mất rừng ngập mặn ven biển, suy thoái môi trƣờng, chịu tác động trực tiếp của biển nhƣ sóng, gió, bão. Nƣớc biển dâng không chỉ làm gia tăng ngập lụt và xói lở, mực nƣớc biển dâng cao cũng làm tăng mức độ xâm nhập mặn vào cả nƣớc mặt và nƣớc ngầm. Mực nƣớc biển dâng nghiên cứu trong đề tài này là mực nƣớc biển cực trị: là mực nƣớc cực trị do bão là kết quả tổng hợp của các cực trị nƣớc dâng bão, mực nƣớc tĩnh (triều + nƣớc biển dâng) và nƣớc dâng sóng.

1 Ngành công nghiệp tàu thủy với đặc thù là ngành sản xuất công nghiệp thƣờng nằm gần cửa sông, ven biển và là một trong ngành sản xuất then chốt của đất nƣớc. ác công ty, nhà máy đóng tàu thƣờng nằm gần vùng cửa sông, ven biển là những nơi xung yếu, chịu tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu (nƣớc biển dâng, các hiện tƣợng bồi lắng …) và các hiện tƣợng thời tiết cực đoan. Những hiện tƣợng thời tiết (bão, gió lốc, xói lở, phù sa bồi đắp) đã xảy ra hàng năm, nhƣng chƣa có nghiên cứu cụ thể, chƣa đƣợc quan tâm đúng mức. Biến đổi khí hậu và nƣớc biển dâng càng làm cho các hiện tƣợng thời tiết trên diễn biến phức tạp, ảnh hƣởng lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Mặt khác ngành công nghiệp tàu thủy còn liên quan chặt chẽ với ngành vận tải thủy, tuy nhiên những nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu cụ thể là nƣớc biển dâng đối với các lĩnh vực này cả trên thế giới và Việt Nam đều chƣa nhiều, những tác động, tác động tiềm tàng của biến đổi khí hậu gây ra đối với ngành công nghiệp tàu thủy còn tƣơng đối sơ sài. B KH và NBD có rất nhiều tác động nhƣ gia tăng các hiện tƣợng thời tiết cực đoan, thay đổi chế độ thủy văn khu vực, thay đổi về khí hậu khu vực. Nhƣng trong khuôn khổ của đề tài chúng tôi chú trọng tới việc NBD kết hợp với các hiện tƣợng thời tiết cực đoan có thể làm ngập lụt khu vực nghiên cứu ảnh hƣởng tới hiệu quả sản xuất kinh doanh, cơ sở hạ tầng, bến bãi, hệ thống các công trình của ngành công nghiệp tàu thủy nói chung lấy thí điểm tại Công ty CNTT Nam Triệu. Trên cơ sở đó đƣa ra hƣớng khắc phục những ảnh hƣởng này.

Công ty ông nghiệp tàu thủy Nam Triệu (NASICO) là một trong bốn công ty có quy mô sản xuất và nguồn nhân lực lớn nhất của Tập đoàn ông nghiệp tàu thủy Việt Nam. Tổng công ty nằm ở phía ông Bắc thành phố Hải Phòng, nằm trên bờ hữu ngạn sông Bạch ằng thuộc địa phận xã Tam Hƣng – huyện Thủy Nguyên – Hải Phòng. Vị trí Tổng công ty nằm gần các cơ sở kinh tế thuộc khu công nghiệp phát triển phía Bắc thành phố Hải Phòng, nằm kề luồng tàu biển và ra vào cảng khu vực Hải Phòng. ây cũng là địa bàn đƣợc dự báo sẽ chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu và nƣớc biển dâng.

Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này với mục đích: 2 1. ánh giá ảnh hƣởng của nƣớc biển dâng đến các công trình của Công ty CNTT Nam Triệu; 2. Ƣớc tính những thiệt hại về kinh tế khi mặt bằng của Công ty CNTT Nam Triệu bị ngập do nƣớc biển dâng; 3. ề xuất các giải pháp thích ứng, ứng phó nhằm giảm thiểu các thiệt hại do hậu quả tác động của nƣớc biển dâng đến hệ thống các công trình khu vực nghiên cứu.

N i dung nghiên cứu của đề tài: ánh giá tác động, tác động tiềm tàng của nƣớc biển dâng tại Thành phố Hải Phòng; Nhận định tác động của biến đổi khí hậu, nƣớc biển dâng lên khu vực Công ty CNTT Nam Triệu; ánh giá cơ sở hạ tầng của Công ty CNTT Nam Triệu dễ bị tổn thƣơng hoặc nhạy cảm với nƣớc biển dâng; Xây dựng kịch bản nƣớc biển dâng cho khu vực Công ty CNTT Nam Triệu; Tính toán các thiệt hại về kinh tế khi mặt bằng của Công ty CNTT Nam Triệu bị ngập, các chi phí để khắc phục, sửa chữa thiết bị; ề xuất các giải pháp để tăng cƣờng công tác ứng phó và thích ứng nƣớc biển dâng trong tƣơng lai. Kết cấu của luận v n bao gồm hƣơng I: Tổng quan vấn đề nghiên cứu hƣơng II: ịa điểm, thời gian và phƣơng pháp nghiên cứu hƣơng III: Kết quả nghiên cứu hƣơng IV: Kết luận Tài liệu tham khảo và Phụ lục 3 C ƢƠN : TỔN QUAN VỀ VẤN ĐỀ N N CỨU 1. Tổng quan về biến đổi khí hậu v nƣớc biển dâng 1. Các định nghĩa khái niệm Biến đổi khí hậu Theo chƣơng trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu: Biến đổi khí hậu là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình và/hoặc dao động của khí hậu duy trì trong khoảng một thời gian dài thƣờng là vài thập kỷ hoặc dài hơn.

Biến đổi khí hậu có thể là do các quá trình tự nhiên bên trong hoặc các tác động bên ngoài, hoặc do hoạt động của con ngƣời làm thay đổi thành phần của khí quyển hay trong khai thác sử dụng đất [4]. Biến đổi khí hậu: Sự thay đổi của khí hậu (định nghĩa của ông ƣớc khí hậu) đƣợc quy trực tiếp hay gián tiếp là do hoạt động của con ngƣời làm thay đổi thành phần của khí quyển toàn cầu và đóng góp thêm vào sự biến động khí hậu tự nhiên trong các thời gian có thể so sánh đƣợc [32]. Nƣớc biển dâng: Là sự dâng lên của mực nƣớc của đại dƣơng trên toàn cầu, trong đó không bao gồm triều, nƣớc dâng do bão.Nƣớc biển dâng tại một vị trí nào đó có thể cao hơn hoặc thấp hơn so với trung bình toàn cầu vì có sự khác nhau về nhiệt độ của đại dƣơng và các yếu tố khác [32]. Kịch bản biến đổi khí hậu là giả định có cơ sở khoa học và tính tin cậy về sự tiến triển trong tƣơng lai của các mối quan hệ giữa kinh tế - xã hội, GDP, phát thải khí nhà kính, biến đổi khí hậu và mực nƣớc biển dâng [8].

Mực nƣớc biển cực trị: là mực nƣớc cực trị do bão là kết quả tổng hợp của các cực trị nƣớc dâng bão, mực nƣớc tĩnh (triều + nƣớc biển dâng) và nƣớc dâng sóng [12]. 4 Phòng, chống thiên tai là quá trình mang tính hệ thống, bao gồm hoạt động phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai [20]. Ứng phó, thích nghi với với biến đổi khí hậu: Theo Luật Bảo vệ môi trƣờng 2014: Ứng phó với biến đối khí hậu là các hoạt động của con ngƣời nhằm thích ứng và giảm thiểu biến đổi khí hậu [21]. Thích ứng với biến đổi khí hậu là sự điều chỉnh hệ thống tự nhiên hoặc con ngƣời đối với hoàn cảnh hoặc môi trƣờng thay đổi, nhằm mục đích giảm khả năng bị tổn thƣơng do dao động và biến đổi khí hậu hiện hữu hoặc tiềm tàng và tận dụng các cơ hội do nó mang lại [4].

Tác đ ng của biến đổi khí hậu [32] Biến đổi khí hậu gây tác động đến cả hệ thống tự nhiên và sinh thái: các hiện tƣợng El Nino, La Nina làm thời tiết diễn biến bất thƣờng tác động tiêu cực đến hệ thống tự nhiên và kinh tế - xã hội; Nồng độ CO2 trong khí quyển tăng lên dẫn đến độ a xít hóa của đại dƣơng tăng lên. Nhiệt độ tăng ảnh hƣởng đến hoạt động quản lý nông – lâm nghiệp ở các vĩ độ cao và các vấn đề chăm sóc y tế ở châu Âu. Nƣớc biển dâng tác động đến các vùng đất ngập nƣớc, rừng ngập mặn và gây ra ngập lụt ở các bờ biển trên một số khu vực. Biến đổi khí hậu còn tác động hầu hết đến các lĩnh vực: sản xuất lƣơng thực, các đới bờ biển, công nghiệp và cƣ dân, tình trạng sức khỏe.

Biến đổi khí hậu tuy mang lại một vài lợi ích cho một số vùng ôn đới nhƣng hầu hết các tác động của biến đổi khí hậu là tác động tiêu cực do nhiệt độ tăng lên.2 Các nghiên cứu liên quan đến ứng phó với biến đổi khí hậu v giảm nhẹ thiên tai. Qua các kịch bản biến đổi khí hậu và nƣớc biển dâng, cũng nhƣ theo thống kê về tình hình thời tiết và thiên tai trong những năn gần đây cho thấy ảnh hƣởng của biến đổi khí hậu và nƣớc biển dâng lên các khu vực của nƣớc ta đặc biệt là khu 5 vực ven biển là nơi chịu ảnh hƣởng nhiều nhất của biến đổi khí hậu và nƣớc biển dâng hết sức rõ rệt. Hiện tƣợng hạn hán gia tăng ở đồng bằng sông Cửu Long, các cơn bão có đƣờng đi không theo quy luật, cƣờng độ mạnh ngày càng nhiều (bão xangsane năm 2006, bão haiyan năm 2013…), lƣợng mƣa ở Bắc Bộ trong những năm gần đây liên tục gia tăng.