Đặt vấn đề Cà chua (Lycopercicon esculentum Mill.) là loại rau ăn quả được ưa chuộng trên toàn thế giới. Đây là nguồn thực phẩm cung cấp dinh dưỡng rất cần thiết cho sự phát triển của cơ thể con người như: -Caroten, chất khoáng Ca, Fe, P, S, K, Mg, Na., đường và các loại vitamin A, B, B 2, C, E và PP [10]. Ngoài ra nú cũn có tác dụng chữa bệnh, nghiên cứu gần đây của các nhà khoa học Lê Trần Đức, Đỗ Tất Lợi, (Edward Giovannucci, 1999; Giang Hoảng Vinh, 2003, dẫn trong Thế Mậu, 2003) cho biết: chất Licopen - thành phần tạo nên màu đỏ của cà chua có khả năng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, có khả năng ngăn ngừa sự hình thành các gốc tự do gây ung thư, đặc biệt là ung thư tuyến tiền liệt [8], [10] [11]. Cà chua tươi và sản phẩm chế biến còn là mặt hàng xuất khẩu có giá trị kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện điều kiện kinh tế cho người sản xuất.
Tuy mới có mặt ở Việt Nam từ hơn 100 năm nay nhưng do điều kiện ngoại cảnh thuận lợi kết hợp với hiệu quả kinh tế cao nên cây cà chua cũng khá phát triển ở nước ta, đặc biệt là ở các tỉnh thuộc đồng bằng Bắc Bộ. Nhược điểm của việc sản xuất cà chua ở Việt Nam là: chủ yếu trồng trong một mùa vụ (vụ Đụng Xuõn) nờn xảy ra hiện tượng cà chua có thời điểm thì dư thừa, giá rẻ, có thời điểm thì khan hiếm, chủ yếu phải nhập từ Trung Quốc, không đảm bảo độ an toàn vệ sinh thực phẩm, lại đắt đỏ. Cộng thêm đặc điểm sản xuất nhỏ lẻ, chỉ tập trung ở một vài địa phương nên gây ra hiện tượng nơi thì rất nhiều, nơi thì thiếu cuối cùng là hiệu quả kinh tế không cao. Để nâng cao hiệu quả sử dụng cây cà chua thì trong những năm gần đây chúng ta đã tăng cường trồng cà chua trên nhiều chân đất khác nhau và đưa thờm cỏc vụ cà chua như Xuõn Hố, Thu Đông vào công thức luân canh.
Nhiều giống cà chua mới đã được tạo ra có nhiều ưu điểm về năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu… Tuy nhiên, ngoài việc sử dụng giống mới năng suất cao cần phải áp dụng những biện pháp kỹ thuật hợp lý vào sản xuất. Giống tốt nhưng biện pháp kỹ thuật canh tác không phù hợp thì cũng chưa phát huy hết tiềm năng của giống. Ngoài những biện pháp kỹ thuật như lựa chọn thời vụ phù hợp, chọn vùng sinh thái thích hợp, bón phân cân đối hợp 2 lý… thì việc lựa chọn mật độ gieo trồng thích hợp là một biện pháp có ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng cà chua. Xác định mật độ, khoảng cách gieo trồng hợp lý sẽ tạo mối tương quan tốt giữa các cá thể trong quần thể, tạo được chỉ số diện tích lá hợp lý, tránh được hiện tượng che khuất lá, làm tăng hiệu suất quang hợp, tăng khả năng tích lũy vật chất khụ… Vì vậy, phải căn cứ vào điều kiện của từng địa phương, đặc điểm sinh vật học của từng giống để tạo ra những mật độ thích hợp cho cà chua sinh trưởng và phát triển tốt nhất và cho năng suất cao nhất.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trên chúng em tiến hành đề tài: “Nghiờn cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng và phát triển của giống cà chua triển vọng TN386 vụ Thu Đông năm 2011 tại trường đại học Nông Lâm Thỏi Nguyờn”. Mục đích - yêu cầu 1. Mục đích - Xác định được mật độ gieo trồng thích hợp nhất trong điều kiện Thu Đông cho giống cà chua TN386 tại Thỏi Nguyờn. Yêu cầu - Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của giống cà chua TN386 ở các mật độ trồng khác nhau.
- Đánh giá ảnh hưởng của các mật độ trồng khác nhau đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống cà chua TN386 trong vụ Thu Đông năm 2011 - Đánh giá tình hình sâu bệnh của giống cà chua TN386 tại các mật độ trồng khác nhau. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp sinh viên củng cố và hệ thống hóa kiến thức đã học trên lớp, vận dụng những kiến thức đã học vào sản xuất thực tiễn. Qua việc thực tập giúp sinh viên tích lũy được kiến thức, nâng cao tay nghề và rèn luyện ý thức trách nhiệm của bản thân trong nghiên cứu khoa học và trong sản xuất thực tiễn sau này.
Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất Nghiên cứu đề tài giúp tìm ra được mật độ trồng thích hợp nhất cho cà chua mới trong vụ Thu Đông tại thành phố Thỏi Nguyờn. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học Việt Nam là một nước nông nghiệp lạc hậu nhưng mấy năm gần đây nhờ áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến, nhờ có sự chuyển hướng về kinh tế thị trường, sản xuất nông nghiệp thu được nhiều thành tích đáng kể. Lương thực là vấn đề cơ bản của nước ta đã được giải quyết và người dân không phải lo lắng về an ninh lương thực, từ đó có điều kiện chủ động trong sản xuất và phát triển cây có giá trị kinh tế cao, trong đó có cây cà chua.
Trong những năm gần đây, diện tích trồng cà chua không ngừng gia tăng. Nhờ áp dụng những tiến bộ khoa học nờn cỏc nhà khoa học đã đưa ra các giống cà chua có năng suất cao như: VL2004, VL2910, TN129, Tn386… bằng các con đường lai tạo, chọn lọc, nhập nội… và các biện pháp khác. Hiện nay ở nước ta, mật độ gieo trồng cà chua ở mỗi vùng là khác nhau. Mật độ trồng thay đổi tùy theo từng giống, loại hình sinh trưởng và vùng sinh thái khác nhau.
Ở Miền Bắc, giống cà chua VT3 có thể trồng với mật độ 28.000 cõy/ha, ứng với khoảng cách trồng 70 x 45 - 50 cm (Nguyễn Tấn Hinh và cs, 2008)[9]. Giống cà chua DT84 được trồng với mật độ 31.000 cõy/ha ứng với khoảng cách trồng 70 x 40 - 45cm(Trần Khắc Thi và cs, 2003)[10]. Giống cà chua hữu hạn và bán hữu hạn có thể trồng với khoảng cách 70 x 35 - 45cm, mật độ trồng 30. Đối với giống vô hạn như TN148, TN129 có thể trồng với khoảng cách 70 x 50cm, mật độ trồng 27.
Tại khu vực Thỏi Nguyờn giống TN129 có thể trồng với khoảng cách 70 x 40cm, mật độ 35.714 cõy/ha (Nguyễn Thị Mão,2009)[10] Việc tìm ra một mật độ thích hợp cho cây cà chua để phát huy hết tiềm năng cho năng suất cần phải trải qua một quá trình thí nghiệm cho từng giống và từng vùng sinh thái. Vì vậy, cần nhanh chóng xác định mật độ gieo trồng phù hợp nhất cho từng giống cà chua, ở từng vùng sinh thái nhất định để cà chua có thể sinh trưởng, phát triển tốt và phát huy tối đa tiềm năng năng suất của giống. Tình hình sản xuất và nghiên cứu cà chua trên thế giới 2. Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới So với các cây trồng khỏc thỡ cây cà chua là cây trồng có lịch sử phát triển tương đối muộn.
Song với giá trị dinh dưỡng, hiệu quả kinh tế và khả năng thích nghi cao, dễ canh tác, cà chua được phát triển khá nhanh chóng và ngày càng được chú trọng. Qua bảng số liệu thống kê tình hình sản xuất cà chua trên thế giới trong những năm gần đây chúng ta có thể thấy rõ điều này.1: Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới trong những năm gần đây 2005- 2010 Năm Diện tích Năng suất Sản lượng (ha) (tấn/ha) (tấn) 2005 4.50 7 Nguồn: FAOSTAT - FAO statistic Division, 2012 [17] Qua bảng 2.1 ta thấy tình hình sản xuất cà chua trong những năm gần đây tăng giảm thất thường về diện tích nhưng không đáng kể. Từ năm 2005 đến năm 2006 diện tích cà chua tăng từ 4.999 ha, từ năm 2006 cho đến năm 2010 thì diện tích cà chua lại giảm từ 4. Năng suất cà chua liên tục tăng từ năm 2005 đến năm 2009, từ 27,96 tấn/ha đến 34,68 tấn/ha, tuy nhiên từ năm 2009 đến năm 2010 thì năng suất cà chua giảm xuống nhưng không đáng kể, do thời tiết và tình hình sâu hại đã làm năng suất cà chua bị 5 giảm xuống.
Năm 2009 năng suất trung bình cao nhất đạt 34,68 tấn/ha và thấp nhất là năm 2004 chỉ đạt 27,96 tấn/ha. Do diện tích sản xuất cà chua tăng giảm không đáng kể, cộng thêm năng suất bình quân khá cao và ổn định nên hàng năm thế giới thu được sản lượng cà chua khá lớn, dao động từ 127. So với năm 2004 thì đến năm 2009 sản lượng cà chua đã tăng lên xấp xỉ 26 triệu tấn. Do năm 2010 gặp nhiều khó khăn trong sản xuất, nên mặc dù diện tích tăng lên, nhưng năng suất đạt được không cao dẫn tới sản lượng cà chua năm 2010 chỉ đạt được 145.861 tấn so với năm 2009.
Nhìn lại những năm từ 1980 thì tổng sản lượng cà chua trên thế giới khi đó chỉ đạt 50,1 triệu tấn, trong đó châu Âu chiếm 29,1%, châu Á chiếm 23,6%, bắc và trung Mỹ chiếm 18,3%, châu Phi chiếm 10,2%, nam Mỹ chiếm 5,9% còn lại là các nước thuộc các khu vực khác. Nhưng cho đến năm 2002 sản lượng cà chua đã tăng gấp đôi so với 20 năm trước đó (Trần Khắc Thi và cs 2003)[14]. Theo tổ chức nông lương thế giới (FAO), năm 2009 diện tích trồng cà chua trên thế giới đạt hơn 4,4 triệu ha, sản lượng đạt 153,83 triệu tấn, cao nhất từ trước tới nay.2: Sản lượng cà chua của một số nước sản xuất cà chua lớn nhất thế giới từ năm 2007 - 2010 (tấn) Năm Quốc gia 2007 2008 2009 2010 Trung Quốc 36.902,000 Thổ Nhĩ Kỳ 9.544,990 Tây Ban Nha 4.406,200 Nguồn: FAO STAT Statistics Division 2012[1] 6 Qua bảng 2.2 ta thấy, trong các nước trồng cà chua trên thế giới thì Trung Quốc là nước đứng đầu cả về diện tích và sản lượng. Trong vòng 4 năm từ năm 2007 đến năm 2010 Trung Quốc là nước có sản lượng cà chua cao nhất trong 11 nước đứng đầu thế giới, đồng thời sản lượng tăng liên tục từ 36,1 tấn/ha năm 2007 đến 45,4 triệu tấn năm 2009.
Mỹ là nước có sản lượng cà chua hàng năm đạt khá cao từ 12,7 đến 14,2 triệu tấn/năm. Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Itali… có sản lượng cà chua hàng năm đạt thấp hơn Trung Quốc và Mỹ.3: Diện tích, năng suất và sản lượng cà chua của các châu lục trên thế giới năm 2010 Diện tích Năng suất Sản lượng Châu (ha) (tạ/ha) (tấn) Châu Phi 860.147 Châu Đại Dương 9.663 Nguồn: FAO STAT Statistics Division 2012[17] Qua bảng 2.