Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của AEC Đến Đầu Tư Trực Tiếp Từ ASEAN 6 Vào Công Nghiệp Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Ảnh hưởng của thành lập cộng đồng kinh tế asean tới thu hút đầu tư trực tiếp từ các nước asean 6, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Vũ Thị Minh Trang
• Người hướng dẫn: Phó Giáo sư - Tiến sỹ Nguyễn Thường Lạng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của AEC Đến Đầu Tư Trực Tiếp Từ ASEAN 6 Vào Công Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP TỪ ASEAN 6 KHI THÀNH LẬP AEC
• 1.1. Tổng quan về AEC
• 1.1.1. Giới thiệu chung về AEC
• 1.1.2. Nội dung của AEC
• 1.1.3. Sự tham gia của Việt Nam vào AEC
• 1.2. Đặc điểm công nghiệp của các nước ASEAN 6 và các nhân tố ảnh hưởng tới thu hút FDI từ các nước này
• 1.2.1. Đặc điểm công nghiệp của các nước ASEAN 6
• 1.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng tới thu hút FDI từ các nước ASEAN 6
• 1.3. Những thay đổi về môi trường đầu tư khi AEC thành lập
• 1.3.1. Hệ thống pháp luật
• 1.3.2. Các chính sách ưu đãi
• 1.3.3. Thủ tục hành chính
• 1.3.4. Thị trường lao động và chất lượng nguồn lao động
• 1.3.5. Cơ sở hạ tầng
• 2. CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU CƠ SỞ THỰC TIỄN ĐỂ ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA AEC TỚI THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP TỪ ASEAN 6 VÀO CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
• 2.1. Năng lực ngành công nghiệp Việt Nam và nhu cầu thu hút FDI từ ASEAN 6
• 2.1.1. Số lượng và chất lượng doanh nghiệp
• 2.1.2. Chất lượng nguồn lao động
• 2.1.3. Vốn sản xuất kinh doanh
• 2.1.4. Nhu cầu thu hút FDI từ ASEAN 6 cho ngành công nghiệp
• 2.2. Thực trạng FDI từ các nước ASEAN 6 vào công nghiệp Việt Nam
• 2.2.1. Tình hình FDI từ ASEAN 6 vào Việt Nam
• 2.2.2. Những vấn đề đặt ra khi thành lập AEC tới thu hút FDI từ ASEAN 6 vào công nghiệp Việt Nam
• 2.2.2.1. Đối với nhà nước
• 2.2.2.2. Đối với doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: DỰ BÁO ẢNH HƯỞNG VÀ GIẢI PHÁP THU HÚT FDI TỪ ASEAN 6 VÀO CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
• 3.1. Dự báo ảnh hưởng từ FDI
• 3.1.1. Ảnh hưởng tích cực
• 3.1.2. Ảnh hưởng tiêu cực
• 3.2. Giải pháp tổng thể thu hút FDI từ ASEAN 6 vào công nghiệp Việt Nam
• 3.2.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật
• 3.2.2. Nâng cao hiệu quả quản lý của nhà nước
• 3.2.3. Hoàn thiện môi trường đầu tư, đổi mới chính sách và cải cách thủ tục hành chính
• 3.2.4. Quy hoạch và hoàn thiện cơ sở hạ tầng
• 3.2.5. Quy hoạch thu hút vốn FDI
• 3.2.6. Đầu tư nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.7. Tăng cường hoạt động xúc tiến đầu tư
• 3.2.8. Thực hiện công tác kiểm tra và thực hiện các biện pháp bảo đảm trong hoạt động của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 3.3. Giải pháp thu hút FDI từ ASEAN 6 vào một số ngành công nghiệp của Việt Nam
• 3.3.1. Giải pháp thu hút FDI từ ASEAN 6 vào công nghiệp phụ trợ
• 3.3.2. Giải pháp thu hút FDI từ các nước ASEAN 6 vào công nghiệp chế biến thực phẩm
• 3.3.3. Giải pháp thu hút FDI từ ASEAN 6 vào công nghiệp dệt may
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về AEC Cộng Đồng Kinh Tế ASEAN và FDI

Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) là một khối kinh tế khu vực đầy tiềm năng, hướng đến mục tiêu tạo ra một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất cho các quốc gia thành viên. Mục tiêu chính là thúc đẩy dòng chu chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư và lao động có tay nghề trong khu vực. Sự ra đời của AEC đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hội nhập khu vực, tác động đáng kể đến nền kinh tế Việt Nam. Theo tài liệu gốc, AEC được thành lập nhằm mục đích tạo dựng một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất cho các quốc gia thành viên ASEAN, thúc đẩy dòng chu chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, lao động có tay nghề trong ASEAN. Điều này tạo ra cả cơ hội và thách thức cho công nghiệp Việt Nam trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển của Cộng Đồng AEC

Ý tưởng về một cộng đồng ASEAN đã được manh nha từ năm 1997 với Tầm nhìn ASEAN 2020. Đến năm 2003, Tuyên bố Bali II chính thức đặt mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2020, dựa trên ba trụ cột chính: An ninh, Kinh tế và Văn hóa - Xã hội. Năm 2007, tiến trình này được đẩy nhanh, với mục tiêu hoàn thành vào năm 2015. Sự phát triển này cho thấy cam kết mạnh mẽ của các nước thành viên trong việc hội nhập kinh tế khu vực, tạo tiền đề cho việc thu hút dòng vốn FDI.

1.2. Mục Tiêu và Nội Dung Cốt Lõi của Cộng Đồng Kinh Tế ASEAN

AEC hướng đến bốn mục tiêu chính: xây dựng một thị trường đơn nhất và cơ sở sản xuất chung, tạo ra một khu vực kinh tế cạnh tranh, phát triển kinh tế đồng đều và hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu. Các biện pháp thực hiện bao gồm dỡ bỏ thuế quan, hài hòa hóa tiêu chuẩn sản phẩm, tạo thuận lợi cho dịch vụ và đầu tư, và thúc đẩy di chuyển lao động có tay nghề. Thương mại hàng hóa là một nội dung xương sống. Có thể nói, đây là lĩnh vực truyền thống, là mục tiêu mà các nước ASEAN hướng tới trong suốt quá trình hợp tác.

II. Tác Động Của AEC Đến Đầu Tư Trực Tiếp Vào Việt Nam

Sự hình thành AEC mang lại nhiều cơ hội cho Việt Nam trong việc thu hút FDI, đặc biệt từ các nước ASEAN 6. Việc dỡ bỏ các rào cản thương mại và đầu tư tạo ra một môi trường kinh doanh hấp dẫn hơn, thu hút các nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, AEC cũng đặt ra những thách thức, đòi hỏi Việt Nam phải nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện môi trường đầu tư để tận dụng tối đa lợi ích từ hội nhập. Theo tài liệu gốc, sự ra đời AEC mang lại nhiều lợi ích cho phát triển kinh tế các nước thành viên. Nhưng cơ hội được trông đợi nhất đối với các nước trong khu vực là tiếp nhận các nguồn đầu tư sản xuất từ bên ngoài, tăng cường nguồn vốn cho phát triển công nghiệp góp phần chuyển dịch cơ cấu ngành sang lĩnh vực sử dụng công nghệ cao, từ đó, tạo ra nhiều việc làm hơn, tăng cường năng lực sản xuất và tính cạnh tranh.

2.1. Cơ Hội Đầu Tư Mới Từ Các Nước ASEAN 6 Vào Việt Nam

Các nước ASEAN 6 (Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Philippines, Brunei) có nền công nghiệp phát triển và nguồn vốn dồi dào, là những đối tác tiềm năng cho Việt Nam trong việc thu hút FDI. AEC tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp từ các nước này mở rộng hoạt động sang Việt Nam, đặc biệt trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ và công nghệ cao. Mỗi nước trong ASEAN 6 đều có những thành tựu nhất định trong phát triển công nghiệp. Đây là thời cơ đối với Việt Nam trong thu hút FDI vào ngành công nghiệp từ các nước ASEAN 6.

2.2. Thách Thức và Rào Cản Trong Thu Hút FDI Từ ASEAN 6

Bên cạnh cơ hội, Việt Nam cũng phải đối mặt với những thách thức trong việc thu hút FDI từ ASEAN 6. Các thách thức bao gồm năng lực cạnh tranh còn hạn chế, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, thủ tục hành chính còn phức tạp và nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu. Để vượt qua những rào cản này, Việt Nam cần có những chính sách và giải pháp phù hợp để cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.3. Phân Tích Ngành Công Nghiệp Việt Nam và Nhu Cầu FDI

Ngành công nghiệp Việt Nam đang có nhu cầu lớn về FDI để nâng cao năng lực sản xuất, chuyển giao công nghệ và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Các ngành công nghiệp tiềm năng bao gồm công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp năng lượng tái tạo. Việc thu hút FDI vào các ngành này sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.

III. Thực Trạng Đầu Tư Trực Tiếp Từ ASEAN 6 Vào Công Nghiệp VN

Thực tế cho thấy, FDI từ các nước ASEAN 6 vào công nghiệp Việt Nam đã có những đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế và phát triển công nghiệp. Tuy nhiên, quy mô và hiệu quả của FDI vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Cần có những đánh giá khách quan và phân tích sâu sắc về thực trạng FDI để đưa ra những giải pháp phù hợp nhằm thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn này. Theo tài liệu gốc, sau 30 năm đổi mới, nền công nghiệp Việt Nam đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần thành công trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tốc độ tăng trưởng giá trị tăng thêm toàn ngành công nghiệp nhiều năm đạt hai con số, cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp có sự thay đổi tích cực, tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trong tổng giá trị của toàn ngành công nghiệp.

3.1. Tình Hình FDI Từ ASEAN 6 Vào Việt Nam Giai Đoạn 2010 2015

Giai đoạn 2010-2015 chứng kiến sự tăng trưởng của FDI từ ASEAN 6 vào Việt Nam, tuy nhiên, có sự khác biệt đáng kể giữa các nước. Singapore và Malaysia là hai nhà đầu tư lớn nhất, trong khi các nước khác như Thái Lan, Indonesia, Philippines và Brunei có quy mô đầu tư nhỏ hơn. Cần phân tích cụ thể về cơ cấu và lĩnh vực đầu tư của từng nước để có cái nhìn toàn diện về dòng vốn FDI.

3.2. Phân Bố FDI Từ ASEAN 6 Theo Ngành Công Nghiệp Tại Việt Nam

FDI từ ASEAN 6 tập trung chủ yếu vào các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, dệt may, da giày và điện tử. Tuy nhiên, cần khuyến khích FDI vào các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp năng lượng tái tạo để nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Cần phân tích cụ thể về hiệu quả đầu tư của từng ngành để có những điều chỉnh chính sách phù hợp.

3.3. Đánh Giá Hiệu Quả và Tác Động Của FDI Từ ASEAN 6

FDI từ ASEAN 6 đã có những tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, cũng cần đánh giá những tác động tiêu cực như ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên quá mức và cạnh tranh không lành mạnh để có những biện pháp kiểm soát và giảm thiểu.

IV. Giải Pháp Thu Hút FDI Từ ASEAN 6 Vào Công Nghiệp Việt Nam

Để tăng cường thu hút FDI từ ASEAN 6 vào công nghiệp Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển nguồn nhân lực. Các giải pháp cần phù hợp với bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và đặc điểm của từng ngành công nghiệp. Theo tài liệu gốc, trong xu thế toàn cầu hóa và khu vực hóa cùng với những thay đổi về sự chu chuyển dòng vốn FDI trong thời hậu khủng hoảng kinh tế toàn cầu, việc tham gia vào AEC được thành lập vào cuối năm 2015 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hội nhập khu vực toàn diện và có những tác động nhất định tới nền kinh tế Việt Nam.

4.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật và Chính Sách FDI

Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến FDI để đảm bảo tính minh bạch, ổn định và cạnh tranh. Các chính sách ưu đãi đầu tư cần được thiết kế phù hợp với từng ngành công nghiệp và vùng kinh tế, đồng thời đảm bảo tuân thủ các cam kết quốc tế. Cần tăng cường công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật để các nhà đầu tư hiểu rõ và tuân thủ.

4.2. Cải Thiện Môi Trường Đầu Tư và Thủ Tục Hành Chính

Cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, giảm thiểu thời gian và chi phí cho các nhà đầu tư. Các dịch vụ công cần được cung cấp trực tuyến và hiệu quả. Cần tăng cường đối thoại và hợp tác giữa chính quyền và doanh nghiệp để giải quyết kịp thời các khó khăn và vướng mắc. Cần nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng, đặc biệt là giao thông, điện nước và viễn thông.

4.3. Phát Triển Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Cần đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư. Cần tăng cường hợp tác giữa các trường đại học, cao đẳng và doanh nghiệp để đào tạo nhân lực theo yêu cầu thực tế. Cần có chính sách thu hút và giữ chân nhân tài, đặc biệt là các chuyên gia và kỹ sư có kinh nghiệm.

V. Dự Báo Ảnh Hưởng và Giải Pháp Cho Ngành Công Nghiệp VN

Việc dự báo ảnh hưởng của FDI từ ASEAN 6 và đề xuất giải pháp cho từng ngành công nghiệp Việt Nam là rất quan trọng. Điều này giúp Việt Nam chủ động ứng phó với các thay đổi và tận dụng tối đa cơ hội từ hội nhập kinh tế. Các giải pháp cần được xây dựng dựa trên phân tích sâu sắc về đặc điểm và tiềm năng của từng ngành. Theo tài liệu gốc, mỗi nước trong ASEAN 6 đều có những thành tựu nhất định trong phát triển công nghiệp. Đây là thời cơ đối với Việt Nam trong thu hút FDI vào ngành công nghiệp từ các nước ASEAN 6.

5.1. Dự Báo Ảnh Hưởng Tích Cực và Tiêu Cực Từ FDI

Cần dự báo các ảnh hưởng tích cực như tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, cần dự báo các ảnh hưởng tiêu cực như ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên quá mức và cạnh tranh không lành mạnh để có những biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu.

5.2. Giải Pháp Thu Hút FDI Vào Công Nghiệp Phụ Trợ

Công nghiệp phụ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của công nghiệp Việt Nam. Cần có các chính sách ưu đãi và hỗ trợ đặc biệt để thu hút FDI vào ngành này, đồng thời khuyến khích liên kết giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

5.3. Giải Pháp Thu Hút FDI Vào Công Nghiệp Chế Biến Thực Phẩm

Công nghiệp chế biến thực phẩm có tiềm năng lớn để phát triển và xuất khẩu. Cần thu hút FDI vào các dự án chế biến sâu, ứng dụng công nghệ cao và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Cần xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.

VI. Kết Luận Tương Lai Của FDI Từ ASEAN 6 Tại Việt Nam

Tương lai của FDI từ ASEAN 6 tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng của Việt Nam trong việc cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển nguồn nhân lực. Với những nỗ lực không ngừng, Việt Nam có thể trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư từ ASEAN 6 và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của khu vực. Theo tài liệu gốc, xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài: “Ảnh hưởng của thành lập Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) tới thu hút đầu tư trực tiếp từ các nước ASEAN 6 vào công nghiệp Việt Nam” được chọn làm để tài nghiên cứu.

6.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính

Cần tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính về tác động của AEC đến FDI từ ASEAN 6 vào công nghiệp Việt Nam, bao gồm cả cơ hội và thách thức. Cần nhấn mạnh những giải pháp quan trọng để tăng cường thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn này.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về FDI từ ASEAN 6 vào công nghiệp Việt Nam, tập trung vào các vấn đề mới nổi như tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, biến đổi khí hậu và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp Việt Nam đóng vai trò động lực cốt lõi trong công cuộc hiện đại hóa đất nước, song giá trị gia tăng toàn ngành giai đoạn trước năm 2015 chỉ đạt mức bình quân khoảng 36%, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ 60% đến 70% của các quốc gia phát triển trong khu vực Đông Nam Á. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, sự kiện Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) chính thức vận hành vào cuối năm 2015 đánh dấu bước ngoặt mang tính lịch sử. Với quy mô dân số gần 90 triệu người và mức thu nhập bình quân đầu người vượt ngưỡng 2.000 USD vào năm 2014, Việt Nam trở thành thị trường giàu tiềm năng nhưng đồng thời phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt về dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xoay quanh việc giải quyết bài toán: Làm thế nào để ngành công nghiệp Việt Nam tối ưu hóa các cơ hội từ AEC nhằm thu hút hiệu quả dòng vốn FDI chất lượng cao từ nhóm các nước phát triển hơn trong khu vực (ASEAN 6), đặc biệt là Singapore, Malaysia và Thái Lan. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về dòng chuyển dịch FDI trong khối kinh tế khu vực, đánh giá toàn diện thực trạng nội lực công nghiệp cùng bức tranh thu hút vốn ngoại giai đoạn 2010 - 2015, từ đó xây dựng các định hướng và giải pháp đột phá đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào các phân ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, dệt may và công nghiệp hỗ trợ. Công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp hệ thống luận cứ khoa học giúp nâng cao tỷ lệ hấp thu công nghệ cao từ mức 5% - 6% hiện tại, đồng thời hỗ trợ thực thi lộ trình xóa bỏ hơn 90% dòng thuế nhập khẩu theo cam kết thương mại tự do.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng Thuyết chiết trung OLI của John Dunning để phân tích ba nhóm lợi thế quyết định dòng vốn FDI: Lợi thế quyền sở hữu (O), Lợi thế địa điểm (L) và Lợi thế nội bộ hóa (I). Kết hợp với đó là Lý thuyết Vòng đời sản phẩm quốc tế của Raymond Vernon và Mô hình Đàn sếu bay của Kaname Akamatsu nhằm luận giải sự dịch chuyển của các ngành công nghiệp thâm dụng lao động từ các nước ASEAN 6 sang các quốc gia đi sau như Việt Nam.

Khung phân tích của đề tài xác lập 4 trụ cột thể chế và kinh tế cơ bản điều chỉnh dòng FDI nội khối:

1. Cơ chế tự do hóa và bảo hộ đầu tư theo Hiệp định Đầu tư Toàn diện ASEAN (ACIA), bảo đảm nguyên tắc Đối xử Quốc gia (NT) và Tối huệ quốc (MFN).
2. Lộ trình cắt giảm hàng rào thuế quan theo Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA) với hơn 93% dòng thuế về mức 0%.
3. Khung cam kết thương mại dịch vụ (AFAS và ATISA) cùng các tiêu chuẩn thuận lợi hóa thương mại.
4. Năng lực liên kết chuỗi giá trị và phát triển mạng lưới công nghiệp phụ trợ (CNPT) giữa các doanh nghiệp đa quốc gia và doanh nghiệp nội địa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn hóa, được thu thập từ Tổng cục Thống kê, Cục Đầu tư nước ngoài thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Thế giới (WB), Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) và Ban Thư ký ASEAN trong giai đoạn 2010 - 2015.

Cỡ mẫu khảo sát bao quát 312.640 doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước, trong đó đi sâu phân tích 54.932 doanh nghiệp thuộc khối công nghiệp (với 50.755 doanh nghiệp công nghiệp chế biến, chế tạo) và 8.125,5 nghìn lao động công nghiệp. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng theo ngành kinh tế cấp 2 và theo quốc gia đầu tư đối tác chiến lược (Singapore, Malaysia, Thái Lan). Tác giả lựa chọn phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh định lượng và phương pháp tổng hợp đối chiếu. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan bức tranh toàn cảnh về tương quan dòng vốn, bóc tách chính xác các biến động năng suất và đo lường khoảng cách công nghệ giữa Việt Nam với các đối tác nội khối.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu thu hút FDI và quy mô doanh nghiệp công nghiệp trong nước tồn tại sự chênh lệch lớn. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm tới hơn 90% số lượng doanh nghiệp công nghiệp và thu hút 7.621,1 nghìn lao động vào năm 2014, song có tới gần 95% là doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiềm lực tài chính yếu. Áp lực cạnh tranh khiến tỷ lệ doanh nghiệp báo lỗ tăng vọt từ 25,14% năm 2010 lên 65,8% vào tháng 9 năm 2013, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp có lãi giảm mạnh từ 64,12% xuống còn 34,2%.

Thứ hai, khoảng cách về năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực tạo rào cản lớn cho việc hấp thu vốn FDI. Theo dữ liệu ADB-ILO tính theo sức mua tương đương (PPP giá cố định 2005), năng suất lao động của Việt Nam năm 2013 đạt 5.440 USD/người, chỉ bằng 1/15 của Singapore (98.072 USD/người), 1/5 của Malaysia (35.751 USD/người) và 2/5 của Thái Lan (14.754 USD/người). Điểm chất lượng nhân lực của Việt Nam chỉ đạt 3,79/10 điểm theo xếp hạng của Ngân hàng Thế giới (đứng thứ 11/12 nước châu Á). Trong tổng số 48,8 triệu lao động đang làm việc năm 2013, chỉ có 8,4 triệu người có bằng cấp, chứng chỉ.

Thứ ba, sự lạc hậu về trình độ công nghệ làm hạn chế giá trị gia tăng nội địa. Khảo sát cho thấy hơn 80% doanh nghiệp công nghiệp sử dụng công nghệ trung bình, chỉ có khoảng 5% đến 6% ứng dụng công nghệ cao (thấp xa so với mức 51% của Malaysia và 73% của Singapore). Hơn 30% máy móc đang vận hành là thiết bị thanh lý và trên 50% đã qua sửa chữa lớn, khiến giá thành sản xuất công nghiệp nội địa thường cao hơn hàng nhập khẩu từ 20% đến 40%.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm được minh họa rõ nét khi đối chiếu trên các biểu đồ và bảng số liệu phân tích. Cụ thể, Đồ thị diễn biến tỷ lệ lãi/lỗ của doanh nghiệp giai đoạn 2010 - 2013 phản ánh rõ sự suy giảm sức chống chịu của các cơ sở sản xuất trước biến động kinh tế vĩ mô. Đồng thời, Biểu đồ cơ cấu vốn FDI đăng ký theo ngành của Singapore, Thái Lan và Malaysia thể hiện sự tập trung cao độ của dòng vốn ngoại vào công nghiệp chế biến chế tạo và bất động sản công nghiệp. Sự phân hóa này cũng được củng cố qua Bảng so sánh năng suất lao động quốc tế giữa 10 quốc gia ASEAN.

Nguyên nhân chính của tình trạng trên là do ngành công nghiệp Việt Nam thời gian dài chủ yếu dựa vào lợi thế lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên thô, chưa hình thành được mạng lưới công nghiệp hỗ trợ vững chắc. So sánh với các nghiên cứu cùng thời kỳ, kết quả của luận văn khẳng định rõ: Việc mở cửa thị trường theo AEC sẽ tạo ra làn sóng chuyển dịch đầu tư mạnh mẽ từ Singapore (lĩnh vực điện tử, công nghệ sinh học, lọc dầu) và Thái Lan (lĩnh vực ô tô, nhựa, nông sản chế biến), nhưng nếu không kịp thời nâng cấp năng lực công nghệ và chất lượng nhân sự, doanh nghiệp nội địa sẽ đối mặt nguy cơ bị thôn tính hoặc bị gạt ra khỏi chuỗi cung ứng khu vực.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp đột phá nhằm tăng cường thu hút và phát huy hiệu quả dòng vốn FDI từ ASEAN 6:

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và hiện đại hóa thủ tục hành chính đầu tư: Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Bộ Tài chính cần chủ trì thực thi mục tiêu cắt giảm thời gian thực hiện thủ tục khởi sự kinh doanh xuống tối đa 6 ngày, rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư xuống còn 5 ngày làm việc trong giai đoạn 2016 - 2018. Đồng thời, áp dụng mức thuế suất thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% - 15% cho các dự án công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ từ ASEAN 6.

2. Triển khai đồng bộ cơ chế Hải quan Một cửa quốc gia (NSW) và nâng cấp logistics: Tổng cục Hải quan phối hợp với Bộ Giao thông Vận tải phấn đấu đến năm 2017 giảm 10% - 20% chi phí và 30% thời gian thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu. Rút ngắn thời gian nộp thuế xuống mức bình quân của ASEAN 6 không quá 121,5 giờ/năm, đưa thời gian thông quan xuất khẩu xuống dưới 10 ngày và nhập khẩu xuống dưới 12 ngày.

3. Đổi mới chiến lược phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật cao: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cùng hệ thống các trường đại học, cao đẳng nghề giai đoạn 2016 - 2020 cần tái cơ cấu tỷ lệ đào tạo từ mức 1 : 1,3 : 0,92 hướng tới chuẩn quốc tế 1 : 4 : 10 (Đại học : Trung cấp : Công nhân kỹ thuật). Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo có chứng chỉ chuyên môn lên mức trên 60% nhằm đáp ứng Thỏa thuận công nhận lẫn nhau (MRA) trong AEC.

4. Phát triển cụm liên kết ngành và xúc tiến đầu tư có trọng điểm: Bộ Công Thương chủ trì xây dựng các quỹ hỗ trợ đổi mới công nghệ cho doanh nghiệp phụ trợ dệt may, cơ khí chính xác và chế biến thực phẩm đến năm 2020. Mục tiêu nâng tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng công nghệ cao lên 20% - 25%, tạo mối liên kết hữu cơ giữa hơn 50.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước với các tập đoàn đa quốc gia đến từ Singapore, Thái Lan và Malaysia.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương: Sử dụng công trình làm cơ sở dữ liệu thực tiễn để rà soát chính sách ưu đãi đầu tư, hoàn thiện quy hoạch hạ tầng khu công nghiệp và xây dựng chiến lược đàm phán các hiệp định tự do hóa thương mại - đầu tư thế hệ mới.

2. Lãnh đạo các doanh nghiệp sản xuất và hiệp hội ngành hàng công nghiệp: Tham khảo bức tranh phân tích thị trường, hiểu rõ các quy tắc xuất xứ trong ATIGA và điều khoản bảo hộ theo ACIA nhằm chủ động tái cấu trúc quy trình công nghệ, tìm kiếm đối tác liên doanh liên kết với các doanh nghiệp ASEAN 6.

3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học khối ngành Kinh tế quốc tế: Khai thác khung lý thuyết OLI kết hợp mô hình phân tích định lượng làm tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về hội nhập kinh tế khu vực, dịch chuyển chuỗi cung ứng và tác động kinh tế vĩ mô của dòng vốn FDI.

4. Các tổ chức xúc tiến thương mại, quỹ đầu tư và chuyên gia phân tích thị trường: Sử dụng các số liệu so sánh chi tiết về năng suất lao động, chi phí vận hành và chỉ số sẵn sàng công nghệ để tư vấn chiến lược thâm nhập thị trường và phân bổ danh mục đầu tư công nghiệp tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Việc thành lập AEC tác động như thế nào đến lộ trình cắt giảm thuế nhập khẩu của Việt Nam?

Theo cam kết trong Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA), Việt Nam đã cắt giảm thuế nhập khẩu xuống mức 0% - 5% cho khoảng 90% dòng thuế trước năm 2015. Từ năm 2016, tỷ lệ xóa bỏ hoàn toàn thuế quan (mức 0%) đạt 93% trong tổng số 9.558 dòng thuế, tạo điều kiện thuận lợi lưu chuyển nguyên phụ liệu sản xuất trong khối.

Hiệp định ACIA mang lại những quyền lợi pháp lý gì cho các nhà đầu tư từ ASEAN 6?

Hiệp định Đầu tư Toàn diện ASEAN (ACIA) bảo đảm đối xử bình đẳng giữa nhà đầu tư nội khối và nhà đầu tư trong nước thông qua nguyên tắc NT và MFN. Hiệp định bảo hộ quyền chuyển lợi nhuận hợp pháp về nước, quy định cơ chế giải quyết tranh chấp công khai và bãi bỏ các biện pháp ràng buộc tỷ lệ nội địa hóa khắt khe.

Đâu là rào cản lớn nhất của lực lượng lao động công nghiệp Việt Nam khi AEC vận hành?

Rào cản lớn nhất là khoảng cách năng suất và kỹ năng chuyên môn. Năng suất lao động Việt Nam năm 2013 đạt 5.440 USD/người (chỉ bằng 1/15 Singapore và 1/5 Malaysia). Tỷ lệ lao động có chứng chỉ chuyên môn chỉ chiếm 8,4 triệu người trên tổng số 48,8 triệu lao động, gây khó khăn khi cạnh tranh trong các ngành kỹ thuật cao.

Những ngành công nghiệp nào của Việt Nam có tiềm năng hút vốn FDI vượt trội từ ASEAN 6?

Ngành công nghiệp chế biến nông thủy sản thực phẩm, sản xuất linh kiện điện tử và dệt may có sức hút lớn nhất. Các tập đoàn từ Singapore, Thái Lan và Malaysia có tiềm lực mạnh về vốn, mạng lưới tiếp thị toàn cầu và công nghệ chế biến sâu, giúp bổ khuyết trực tiếp cho chuỗi giá trị sản xuất tại Việt Nam.

Luận văn đề xuất giải pháp gì để đẩy nhanh tốc độ thông quan và giảm chi phí logistics?

Đề tài khuyến nghị mở rộng cơ chế Hải quan Một cửa quốc gia (NSW), ứng dụng hải quan điện tử 24/7 giúp rút ngắn thời gian thông quan luồng xanh xuống chỉ còn 3 giây. Giải pháp này giúp doanh nghiệp tiết kiệm 10% - 20% chi phí và 30% thời gian thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu qua biên giới.

Kết luận

• Luận văn khẳng định việc thành lập AEC mở ra kỷ nguyên mới trong tự do hóa thương mại và lưu chuyển dòng vốn đầu tư từ khối ASEAN 6 vào Việt Nam.
• Năng lực nội tại của ngành công nghiệp còn nhiều điểm nghẽn với hơn 80% công nghệ ở mức trung bình và 95% doanh nghiệp có quy mô nhỏ, tỷ lệ báo lỗ giai đoạn khó khăn lên tới 65,8%.
• Năng suất lao động năm 2013 đạt 5.440 USD/người đòi hỏi Việt Nam phải khẩn trương chuyển đổi mô hình từ thâm dụng lao động sang thâm dụng tri thức và công nghệ.
• Singapore, Malaysia và Thái Lan tiếp tục là những đối tác chiến lược trọng yếu cung cấp nguồn vốn chất lượng cao, công nghệ quản trị và kết nối thị trường.
• Hệ thống giải pháp đồng bộ bao gồm cải cách thể chế, mở rộng cơ chế NSW, nâng cấp hạ tầng logistics và đào tạo nhân lực là điều kiện tiên quyết để đón đầu dòng vốn.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là đã hệ thống hóa bức tranh thực nghiệm toàn diện, bóc tách cụ thể các chỉ số lượng hóa về ảnh hưởng của AEC đối với từng phân ngành công nghiệp Việt Nam. Về lộ trình hành động giai đoạn 2016 - 2020, các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần nhanh chóng hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cấp chuỗi cung ứng phụ trợ và tối ưu hóa chi phí vận hành. Các đơn vị quan tâm có thể khai thác sâu các giải pháp trong công trình để xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp bền vững, chủ động hội nhập và vươn tầm trong chuỗi giá trị ASEAN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề chung về thu hút đầu tư trực tiếp khi thành lập AEC. Chương 2: Nghiên cứu cơ sở thực tiễn để đánh giá ảnh hưởng của thành lập AEC tới thu hút FDI từ ASEAN 6 vào công nghiệp Việt Nam. Chương 3: Dự báo ảnh hưởng và giải pháp tăng cường thu hút FDI từ ASEAN 6 vào công nghiệp Việt Nam 4 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP TỪ ASEAN 6 KHI THÀNH LẬP AEC 1. Tổng quan về AEC 1.

Giới thiệu chung về AEC Cộng đồng kinh tế ASEAN (ASEAN Economic Community - AEC) là một khối kinh tế khu vựccủa các quốc gia thành viên ASEAN dự định sẽ được thành lập vào năm 2015. Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) được thành lập nhằm mục đích tạo dựng một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất cho các quốc gia thành viên ASEAN, thúc đẩy dòng chu chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, lao động có tay nghề trong ASEAN Tháng 12/1997, nhân kỷ niệm 30 năm ngày thành lập ASEAN và sau khi Hiệp hội đã bao gồm cả 10 quốc gia Đông Nam Á, Lãnh đạo các nước ASEAN đã thông qua văn kiện quan trọng “Tầm nhìn ASEAN 2020”, với mục tiêu tổng quát là đưa Hiệp hội trở thành “một nhóm hài hòa các dân tộc Đông Nam Á, gắn bó trong một cộng đồng các xã hội đùm bọc lẫn nhau”. Đây là lần đầu tiên ý tưởng hình thành một Cộng đồng trong Hiệp hội ASEAN được đề cập. Tháng 10/2003, Lãnh đạo các nước ASEAN đã ký Tuyên bố Hòa hợp ASEAN II (hay còn gọi là Tuyên bố Bali II), nhất trí đề ra mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2020 với ba trụ cột chính: Cộng đồng An ninh (ASC), Cộng đồng Kinh tế (AEC) và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội (ASCC).

Tháng 1/2007, để kịp thích ứng với quá trình liên kết toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ, cũng như trên cơ sở những thành tựu mà ASEAN đã đạt được, Lãnh đạo các nước ASEAN đã quyết định rút ngắn tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN sớm lên 5 năm, tức là vào 2015 (thay vì vào năm 2020 như thỏa thuận trước đây); đồng thời cũng quyết định xây dựng Hiến chương ASEAN. Cộng đồng Kinh tế ASEAN được thiết lập dựa trên nhiều lĩnh vực khác nhau như thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, đầu tư, chính sách cạnh tranh, sở 5 hữu trí tuệ, v.v, trong đó, thương mại hàng hóa là một nội dung xương sống. Có thể nói, đây là lĩnh vực truyền thống, là mục tiêu mà các nước ASEAN hướng tới trong suốt quá trình hợp tác. Năm 1992, trước bối cảnh hội nhập kinh tế khu vực và toàn cầu đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ, Lãnh đạo mười nước ASEAN đã thống nhất thành lập khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA).

Đây chính là tiền đề quan trọng cho việc xây dựng Cộng đồng kinh tế mà ASEAN đang hướng tới. Với việc nghiêm túc thực hiện các cam kết đã đề ra nhằm thiết lập khu vực thương mại tự do mà ASEAN kỳ vọng vào đầu những năm 90 đã được hiện thực hóa. Đến nay, AFTA đã được các nước ASEAN nâng cấp lên một mức độ hợp tác mới - một Hiệp định toàn diện, bao quát và phù hợp với tình hình mới hơn với tên gọi Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA). Nội dung của AEC 1.

Mục tiêu của AEC Bốn mục tiêu đồng thời cũng là yếu tố cấu thành của AEC: - Xây dựng một thị trường đơn nhất và cơ sở sản xuất chung, được xây dựng thông qua: Tự do lưu chuyển hàng hoá; Tự do lưu chuyển dịch vụ; Tự do lưu chuyển đầu tư; Tự do lưu chuyển vốn và Tự do lưu chuyển lao động có tay nghề. Các biện pháp chính mà ASEAN sẽ thực hiện để xây dựng một thị trường chung và cơ sở sản xuất thống nhất bao gồm: dỡ bỏ thuế quan và các hàng rào phi thuế quan; thuận lợi hóa thương mại, hài hòa hóa các tiêu chuẩn sản phẩm (hợp chuẩn) và quy chế, giải quyết nhanh chóng hơn các thủ tục hải quan và xuất nhập khẩu, hoàn chỉnh các quy tắc về xuất xứ, tạo thuận lợi cho dịch vụ, đầu tư, tăng cường phát triển thị trường vốn ASEAN và tự do lưu chuyển của dòng vốn, thuận lợi hóa di chuyển lao động có tay nghề (di chuyển thể nhân) v., củng cố mạng lưới sản xuất khu vực thông qua đẩy mạnh kết nối về cơ sở hạ tầng, đặc biệt là trong các lĩnh vực năng lượng, giao thông vận tải, công nghệ thông tin và viễn thông. 6 Các biện pháp thực hiện AEC đã và đang được các nước thành viên ASEAN triển khai cụ thể thông qua các thỏa thuận và hiệp định quan trọng như Hiệp định Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA) và Hiệp định ATIGA, Hiệp định khung ASEAN về Dịch vụ (AFAS), Hiệp định khung về Khu vực Đầu tư ASEAN (AIA) và Hiệp định Đầu tư Toàn diện ASEAN (ACIA), Hiệp định khung về Hợp tác Công nghiệp ASEAN (AICO), Lộ trình Hội nhập Tài chính và Tiền tệ ASEAN, v. … - Xây dựng một Khu vực kinh tế cạnh tranh, được xây dựng thông qua các khuôn khổ chính sách về cạnh tranh, bảo hộ người tiêu dùng, quyền sở hữu trí tuệ, phát triển cơ sở hạ tầng, thuế quan và thương mại điện tử.

AEC hướng tới mục tiêu tạo dựng một khu vực kinh tế có năng lực cạnh tranh cao, thịnh vượng và ổn định, theo đó khu vực này sẽ ưu tiên 6 yếu tố chủ chốt là: chính sách cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng, quyền sở hữu trí tuệ, phát triển cơ sở hạ tầng, hệ thống thuế khóa và thương mại điện tử. ASEAN cam kết thúc đẩy văn hóa cạnh tranh công bằng thông qua việc ban hành các chính sách và luật cạnh tranh, đảm bảo sân chơi bình đẳng trong ASEAN và hiệu quả kinh tế khu vực ngày càng cao.ASEAN thúc đẩy chính sách cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ sở hữu trí tuệ, bảo hộ quyền sang chế, bảo vệ lợi ích nhà đầu tư, bảo vệ quyển chuyển lợi nhuận đầu tư, phát triển cơ sở hạ tầng như hệ thống đường bộ, đường sắt, cảng biển, năng lượng, phát triển thương mại điện tử v. - Phát triển kinh tế đồng đều, được thực hiện thông qua các kế hoạch phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và thực hiện sáng kiến hội nhập nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển trong ASEAN. Mục đích của hiệp định khung AEC đối với sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) là thúc đẩy năng lực cạnh tranh của khu vực này bằng cách lợi thế hóa phương pháp tiếp cận thông tin, tài chính, kỹ năng, phát triển nguồn nhân lực và công nghệ.

Những động lực này là để lấp đầy khoảng cách giữa các quốc gia thành viên ASEAN, thúc đầy hội nhập kinh tế của Cambodia, Lào, Myanmar và Việt Nam, cho phép các nước thành viên cùng hướng tới một mục tiêu 7 chung và đảm bảo tất cả các quốc gia này đều có lợi ích công bằng trong quá trình hội nhập kinh tế. ASEAN đã thông qua và đang triển khai Khuôn khổ ASEAN về Phát triển Kinh tế Đồng đều (AFEED), trong đó đáng chú ý là các biện pháp hỗ trợ các nước thành viên mới, khuyến khích sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. - Hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu, được thực hiện thông qua việc tham vấn chặt chẽ trong đàm phán đối tác và trong tiến trình tham gia vào mạng lưới cung cấp toàn cầu. Với thị trường tương tác lẫn nhau và các ngành công nghiệp hội nhập, có thể nói ASEAN hiện đang hoạt động trong một môi trường toàn toàn cầu hóa ngày càng cao.

Do đó, không chỉ dừng lại ở AEC mà ASEAN còn phải xem xét tất cả các quy định trên thế giới để hình thành chính sách cho mình, như chấp thuận các tiêu chuẩn và kinh nghiệm sản xuất, phân phối quốc tế tối ưu nhất. Đây sẽ là động lực chính cho phép ASEAN có thể cạnh tranh thành công với thị trường toàn cầu, đạt được mục đích sản xuất, trở thành nơi cung ứng quan trọng cho thị trường quốc tế, đồng thời đảm bảo thị trường ASEAN có sức hấp dẫn với các nhà đầu tư nước ngoài. Các quốc gia thành viên ASEAN cũng nhất trí tham gia nhiều hơn nữa vào mạng lưới cung ứng toàn cầu bằng việc nâng cao năng suất và hiệu quả công nghiệp. AEC sẽ trở thành tâm điểm của ASEAN với vai trò chủ động tham gia cùng các đối tác FTA và đối tác kinh tế bên ngoài trong việc đổi mới kiến trúc khu vực, tạo gắn kết giữa các quốc gia trong khu vực với nhau và với các khu vực kinh tế khác.

ASEAN nỗ lực đẩy mạnh việc xây dựng và triển khai các thoả thuận liên kết kinh tế ở khu vực Đông Á, với 6 Hiệp định Khu vực mậu dịch tự do (FTAs) đã được ký với các đối tác quan trọng là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Ôx-trây-lia và Niu Di-lân, và đang trong quá trình đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực (RCEP) hướng đến hình thành một không gian kinh tế mở toàn Đông Á vào năm 2015. Bản chất của AEC AEC thực chất chưa thể được coi là một cộng đồng kinh tế gắn kết như Cộng đồng Kinh tế châu Âu bởi AEC không có cơ cấu tổ chức chặt chẽ và những cam kết ràng buộc với lộ trình thực hiện cụ thể. AEC là một tiến trình hội nhập kinh tế khu vực chứ không phải là một thỏa thuận hay hiệp định với các cam kết ràng buộc thực chất. Tham gia vào các mục tiêu của AEC là hàng loạt các hiệp định, thỏa thuận, tuyên bố… giữa các nước ASEAN có liên quan tới các mục tiêu này.

Những văn bản này có thể bao gồm những cam kết có tính ràng buộc thực thi, cũng có những văn bản mang tính tuyên bố, mục tiêu hướng tới không bắt buộc của các nước ASEAN. Việc hiện thực hóa AEC đã được triển khai trong cả quá trình dài trước đây (thông qua việc thực hiện các cam kết tại các hiệp định cụ thể về thương mại đã ký kết giữa các nước ASEAN) và sẽ được tiếp tục thực hiện trong thời gian tới (tiếp tục thực hiện theo lộ trình các hiệp định, thỏa thuận đã có và các vấn đề mới, nếu có). Các hiệp định chính trong AEC - Hiệp định Thương mại Hàng hoá ASEAN (ATIGA) Hiệp định ATIGA 2010 có tiền thân là Hiệp định Ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung (CEPT) được thực hiện từ năm 1992.