Nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm hữu cơ sinh học chất điều tiết sinh trưởng đến sinh trưởng phát triển và năng suất giống lúa thuần bc 15 vụ chiêm xuân 2011 tại huyện phù ninh tỉnh phú thọ

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm hữu cơ sinh học chất điều tiết sinh trưởng đến sinh trưởng phát, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Cao Văn Tài
• Người hướng dẫn: Tiến Sỹ Nguyễn Thị Kim Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Nông Nghiệp Hà Nội
• Chuyên ngành: Nông Nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Chế Phẩm Hữu Cơ Sinh Học Đến Năng Suất Giống Lúa BC 15 Tại Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Việt Trì

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.3. Giới hạn nghiên cứu đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Nguồn gốc, phân loại cây lúa
• 2.1.1. Phân loại lúa trồng
• 2.2. Giá trị dinh dưỡng
• 2.2.1. Giá trị dinh dưỡng
• 2.2.2. Ý nghĩa kinh tế
• 2.3. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trên thế giới và trong nước
• 2.3.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trên thế giới
• 2.3.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong nước
• 2.4. Giới thiệu về chất điều tiết sinh trưởng auxin, gibberellin và vai trò sinh lý của chúng
• 2.5. Giới thiệu một số loại chế phẩm hữu cơ sinh học
• 2.5.1. Chế phẩm Emina
• 2.5.2. Chế phẩm Pomior
• 2.5.3. Chế phẩm MV
• 2.6. Dinh dưỡng qua lá và tình hình sử dụng phân bón lá
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.3. Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.5.2. Các biện pháp kỹ thuật
• 3.5.3. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi
• 3.5.4. Phương pháp phân tích số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm hữu cơ sinh học đến sinh trưởng, phát triển và năng suất giống lúa BC 15 vụ chiêm xuân 2011 tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ
• 4.1.1. Ảnh hưởng của các chế phẩm hữu cơ sinh học đến sinh trưởng phát triển thân lá giống lúa BC 15
• 4.1.2. Ảnh hưởng của các chế phẩm hữu cơ sinh học đến thời gian sinh trưởng của giống lúa BC 15
• 4.1.3. Ảnh hưởng của các chế phẩm hữu cơ sinh học đến chỉ số diện tích lá (LAI-m2 lá/ m2 đất) ở các thời kỳ theo dõi của giống lúa BC 15
• 4.1.4. Ảnh hưởng của các chế phẩm hữu cơ sinh học đến tỷ lệ nhánh hữu hiệu của giống lúa BC 15
• 4.1.5. Ảnh hưởng của các chế phẩm hữu cơ sinh học đến yếu tố cấu thành năng suất của giống lúa BC 15
• 4.1.6. Ảnh hưởng của các chế phẩm hữu cơ sinh học đến năng suất của giống lúa BC 15
• 4.1.7. Ảnh hưởng của các chế phẩm hữu cơ sinh học đến mức độ nhiễm sâu bệnh trên giống lúa BC 15
• 4.1.8. Hiệu quả kinh tế ở các công thức sử dụng các chế phẩm hữu cơ sinh học trên giống lúa BC 15
• 4.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng đến sinh trưởng, phát triển và năng suất giống lúa BC 15 vụ chiêm xuân 2011 tại huyện Phù Ninh
• 4.2.1. Ảnh hưởng của chất điều tiết sinh trưởng đến sinh trưởng, phát triển thân lá giống lúa BC 15 vụ chiêm xuân 2011 tại huyện Phù Ninh
• 4.2.2. Ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng đến thời gian sinh trưởng của giống lúa BC 15
• 4.2.3. Ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng đến chỉ số diện tích lá qua các giai đoạn của giống lúa BC 15 (LAI- m 2 lá/ m2 đất)
• 4.2.4. Ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng đến khả năng tích lũy chất khô của giống lúa BC 15
• 4.2.5. Ảnh hưởng của chất điều tiết sinh trưởng khả năng trỗ bông của giống lúa BC 15
• 4.2.6. Ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng đến tỷ lệ nhánh hữu hiệu của giống lúa BC 15
• 4.2.7. Ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng đến yếu tố cấu thành năng suất của giống lúa BC 15
• 4.2.8. Ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng đến mức độ nhiễm sâu bệnh trên giống lúa BC 15
• 4.2.9. Phân tích hiệu quả kinh tế khi sử dụng các chất điều tiết sinh trưởng trên giống lúa BC 15
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Chế Phẩm Hữu Cơ Sinh Học

Nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm hữu cơ sinh học đến năng suất giống lúa BC 15 tại Phú Thọ là một chủ đề quan trọng trong nông nghiệp hiện đại. Việc áp dụng các chế phẩm này không chỉ giúp cải thiện năng suất mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm. Giống lúa BC 15, với khả năng thích ứng tốt, đã được chọn làm đối tượng nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các chế phẩm hữu cơ sinh học trong điều kiện thực tế.

1.1. Giới Thiệu Về Giống Lúa BC 15

Giống lúa BC 15 là một trong những giống lúa thuần có thời gian sinh trưởng ngắn, phù hợp với điều kiện khí hậu tại Phú Thọ. Giống này đã được trồng thử nghiệm từ năm 2005 và đã khẳng định vị trí quan trọng trong cơ cấu giống lúa tại địa phương.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Chế Phẩm Hữu Cơ Sinh Học

Chế phẩm hữu cơ sinh học đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng đất và tăng cường sức đề kháng cho cây trồng. Việc sử dụng chế phẩm này giúp tăng cường sự phát triển của rễ, từ đó nâng cao khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cây lúa.

II. Vấn Đề Năng Suất Giống Lúa BC 15 Tại Phú Thọ

Mặc dù giống lúa BC 15 có tiềm năng năng suất cao, nhưng thực tế năng suất tại Phú Thọ vẫn chưa đạt yêu cầu. Các yếu tố như thời tiết, chất lượng đất và phương pháp canh tác đều ảnh hưởng đến năng suất. Việc nghiên cứu các yếu tố này là cần thiết để tìm ra giải pháp tối ưu.

2.1. Thách Thức Trong Canh Tác Lúa

Thời tiết bất lợi, đặc biệt là rét đậm vào đầu vụ, đã gây khó khăn cho sự phát triển của giống lúa BC 15. Điều này dẫn đến hiện tượng nghẹt rễ và vàng lá, làm giảm năng suất.

2.2. Tình Hình Sử Dụng Phân Bón Hữu Cơ

Việc giảm sử dụng phân bón hữu cơ trong sản xuất lúa đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng trong đất. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển và năng suất của giống lúa BC 15.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Chế Phẩm Hữu Cơ

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các thí nghiệm so sánh giữa các công thức sử dụng chế phẩm hữu cơ sinh học khác nhau. Mục tiêu là xác định loại chế phẩm và nồng độ phù hợp nhất cho giống lúa BC 15.

3.1. Thiết Kế Thí Nghiệm

Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn với các công thức khác nhau về chế phẩm hữu cơ sinh học. Các chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất sẽ được theo dõi và đánh giá.

3.2. Phương Pháp Phân Tích Dữ Liệu

Dữ liệu thu thập từ thí nghiệm sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để đánh giá hiệu quả của từng công thức chế phẩm hữu cơ sinh học.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Ảnh Hưởng Của Chế Phẩm Hữu Cơ

Kết quả nghiên cứu cho thấy chế phẩm hữu cơ sinh học có ảnh hưởng tích cực đến sinh trưởng và năng suất của giống lúa BC 15. Các chỉ tiêu như chiều cao cây, chỉ số diện tích lá và năng suất đều được cải thiện đáng kể.

4.1. Ảnh Hưởng Đến Sinh Trưởng Của Cây Lúa

Sử dụng chế phẩm hữu cơ sinh học giúp cây lúa phát triển mạnh mẽ hơn, với chiều cao cây và số nhánh hữu hiệu tăng lên rõ rệt.

4.2. Tăng Năng Suất Giống Lúa BC 15

Năng suất của giống lúa BC 15 tăng lên đáng kể khi áp dụng chế phẩm hữu cơ sinh học, cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao sản lượng lúa.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Chế Phẩm Hữu Cơ

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng chế phẩm hữu cơ sinh học là một giải pháp hiệu quả để nâng cao năng suất giống lúa BC 15 tại Phú Thọ. Kết quả này mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp bền vững.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Canh Tác

Cần khuyến khích nông dân áp dụng chế phẩm hữu cơ sinh học trong canh tác lúa để cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Hướng Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu có thể mở rộng ra các giống lúa khác và các vùng khác nhau để đánh giá toàn diện hơn về hiệu quả của chế phẩm hữu cơ sinh học trong nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2005 - 2009, diện tích đất canh tác lúa tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ đã suy giảm rõ rệt từ khoảng 5.000 ha xuống còn 4.480 ha do quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng sang hạ tầng giao thông và các khu công nghiệp. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải gia tăng năng suất lúa trên từng đơn vị diện tích nhằm bảo đảm an ninh lương thực cục bộ. Tuy nhiên, sản xuất lúa vụ chiêm xuân tại địa phương đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật nghiêm trọng: rét đậm kéo dài đầu vụ làm mạ sinh trưởng kém, gây hiện tượng nghẹt rễ, vàng lá sinh lý và hiện tượng nghẹn đòng khi trỗ do nhiệt độ thấp. Bên cạnh đó, nguồn phân chuồng truyền thống bị thiếu hụt do phần lớn chất thải chăn nuôi được chuyển vào hầm biogas, dẫn đến mất cân đối dinh dưỡng trung - vi lượng trong đất.

Nghiên cứu này được tiến hành nhằm xác định hiệu lực sinh học và nồng độ tối ưu của các loại chế phẩm hữu cơ sinh học (Emina, Pomior, MV) cùng chất điều tiết sinh trưởng (Auxin α-NAA, Gibberellin GA3) trên giống lúa thuần BC 15 trong vụ chiêm xuân 2011 tại xã Vĩnh Phú, huyện Phù Ninh. Giống lúa BC 15 là giống lúa thuần có tiềm năng năng suất đạt từ 60 đến 80 tạ/ha và khả năng thích ứng rộng nhưng đòi hỏi quy trình thâm canh cao. Kết quả nghiên cứu tạo tiền đề nâng cao số nhánh hữu hiệu từ 5,55 nhánh lên trên 6,70 nhánh/khóm, thúc đẩy bông trỗ thoát hoàn toàn và cải thiện năng suất thực thu từ 8,5% đến trên 15%, góp phần hoàn thiện quy trình canh tác bền vững cho vùng trung du Bắc Bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của ba khối lý thuyết sinh lý - nông học cốt lõi:

Thứ nhất là lý thuyết phytohormone thực vật (chất điều tiết sinh trưởng). Auxin tổng hợp dạng α-NAA đóng vai trò chủ đạo kích thích sự phân chia tế bào, kéo dài tế bào mô và ức chế sự hình thành tầng rời cuống hạt, qua đó hạn chế tình trạng rụng hoa và rụng quả non. Gibberellin (đặc biệt là axit Gibberellic - GA3) kích thích sự giãn bào mạnh mẽ, thúc đẩy sự vươn dài lóng thân và cuống cụm hoa, giúp bông lúa trỗ thoát nhanh chóng khỏi bẹ lá đòng trong điều kiện thời tiết bất thuận.

Thứ hai là lý thuyết dinh dưỡng khoáng qua lá. Diện tích tiếp nhận dinh dưỡng qua bề mặt tán lá có thể lớn gấp 15 đến 20 lần diện tích che phủ mặt đất. Các chất dinh dưỡng vi lượng, đa lượng và axit amin khi được phun lên tán lá sẽ thẩm thấu trực tiếp qua khí khổng và lớp biểu bì cutin. Chế phẩm Pomior chứa 17 loại axit amin thiết yếu với hàm lượng đạm amin 6,4 mg/l, cung cấp nguồn dinh dưỡng tức thời giúp cây vượt qua các giai đoạn khủng hoảng sinh trưởng.

Thứ ba là lý thuyết hệ vi sinh vật hữu hiệu (Effective Microorganisms - EM). Chế phẩm vi sinh Emina và chế phẩm MV cung cấp quần thể vi khuẩn quang hợp, vi khuẩn axit lactic, nấm men và xạ khuẩn giúp tăng cường quá trình chuyển hóa khoáng, cố định nitơ tự do và ức chế mầm bệnh trong đất ruộng.

Các khái niệm chính được đo lường trong nghiên cứu gồm: Chỉ số diện tích lá (Leaf Area Index - LAI, đơn vị m² lá/m² đất), Tỷ lệ nhánh hữu hiệu (NHH, %), Khối lượng 1000 hạt (P1000, gam) và Năng suất thực thu (NSTT, tạ/ha).

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 3 lần nhắc lại trên các ô thí nghiệm diện tích 15 m² (kích thước 3 m x 5 m) với nền đất phù sa không được bồi hàng năm đồng đều tại xã Vĩnh Phú, huyện Phù Ninh:

• Thí nghiệm 1 (Chế phẩm hữu cơ sinh học): Gồm 4 công thức: Đối chứng CT1 (phun nước lã), CT2 (chế phẩm Emina), CT3 (chế phẩm Pomior), CT4 (chế phẩm MV).
• Thí nghiệm 2 (Chất điều tiết sinh trưởng): Bố trí theo mô hình 2 nhân tố với 6 công thức: Đối chứng CT1 (nước lã), CT2 (GA3 10 ppm), CT3 (GA3 20 ppm), CT4 (α-NAA 10 ppm), CT5 (α-NAA 20 ppm), CT6 (α-NAA 30 ppm).

Phương pháp lấy mẫu thực hiện theo đường chéo 5 điểm, chọn cố định 10 khóm/ô để theo dõi động thái chiều cao và khả năng đẻ nhánh (định kỳ 7 ngày/lần), đồng thời lấy ngẫu nhiên 5 khóm/ô tại 3 thời kỳ then chốt (đẻ nhánh rộ, trỗ 10% và chín sáp) để phân tích chỉ số LAI và khối lượng tích lũy chất khô sấy ở 80°C đến khối lượng không đổi. Quy trình bón lót nền gồm 8 tấn phân chuồng, 100 kg P2O5, 120 kg N và 100 kg K2O trên mỗi hecta.

Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê sinh học bằng phương pháp phân tích phương sai (ANOVA) trên phần mềm IRRISTART 4.0 với ngưỡng sai số LSD ở mức tin cậy 95% (P < 0,05) và hệ số biến động CV dưới 10%. Timeline nghiên cứu triển khai liên tục trong vụ xuân muộn từ ngày 05/02/2011 đến ngày 10/07/2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm trên giống lúa thuần BC 15 vụ chiêm xuân 2011 đã ghi nhận 4 phát hiện khoa học nổi bật:

Thứ nhất, việc phun bổ sung chế phẩm hữu cơ sinh học qua lá thúc đẩy rõ rệt số lá và nhánh hữu hiệu trên khóm. Công thức phun Pomior và Emina đạt số lá lần lượt là 9,55 lá và 9,47 lá/cây, vượt trội so với đối chứng đạt 8,77 lá/cây (sai khác có ý nghĩa ở mức LSD 0.05 = 0,22). Số nhánh hữu hiệu ở các công thức xử lý sinh học đạt từ 6,68 đến 6,75 nhánh/khóm, cao hơn đối chứng (5,55 nhánh/khóm) tới 20,3% - 21,6%.

Thứ hai, các chế phẩm hữu cơ sinh học và chất kích thích sinh trưởng duy trì sự ổn định về mặt hình thái và thời gian sinh trưởng. Chiều cao cây cuối cùng dao động từ 110,43 cm (đối chứng) đến 111,53 cm (Pomior), đường kính thân đạt từ 65,18 mm đến 66,37 mm (sai khác không mang ý nghĩa thống kê). Tổng thời gian sinh trưởng của giống lúa BC 15 đạt từ 131,5 đến 132,2 ngày, mức chênh lệch giữa các công thức chỉ dưới 1 ngày.

Thứ ba, các công thức xử lý chất điều tiết sinh trưởng GA3 nồng độ 10 - 20 ppm nâng cao tỷ lệ trỗ thoát hoàn toàn của bông lúa lên mức cao nhất, giải quyết triệt để tình trạng nghẹn đòng do rét nàng Bân cuối vụ. Đồng thời, α-NAA ở nồng độ 20 - 30 ppm giúp tăng cường khả năng tích lũy chất khô qua các giai đoạn làm đòng và chín sáp.

Thứ tư, các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất thực thu đều tăng trưởng đáng kể. Tỷ lệ hạt chắc tăng thêm từ 3,2% đến 6,5%, khối lượng 1000 hạt duy trì ổn định ở mức 23,5 - 24,2 g, giúp năng suất thực thu của các công thức phun Pomior, Emina và GA3 20 ppm tăng từ 5,8 đến 9,6 tạ/ha so với đối chứng.

Thảo luận kết quả

Hiệu lực vượt trội của chế phẩm Pomior và Emina bắt nguồn từ khả năng bổ sung trực tiếp các hợp chất trung gian cho quá trình trao đổi chất. 17 loại axit amin trong Pomior đóng vai trò nguồn dự trữ hữu cơ giúp tế bào lá tổng hợp nhanh protein và chất diệp lục mà không tiêu hao nhiều năng lượng quang hợp. Trong khi đó, quần thể vi sinh vật trong Emina kích hoạt phản ứng giải phóng lân và kali khó tiêu trong đất, giúp bộ rễ phục hồi nhanh sau các đợt rét đầu vụ.

Về phương diện trực quan hóa, toàn bộ biến động sinh lý có thể được biểu diễn rõ ràng qua đồ thị chỉ số diện tích lá (LAI): giá trị LAI đạt đỉnh tại thời kỳ trỗ bông (dao động từ 5,2 đến 5,8 m² lá/m² đất ở các công thức xử lý so với 4,6 m² lá/m² đất ở đối chứng) và giảm dần về thời kỳ chín sáp do quá trình chuyển hóa vật chất vào hạt. Các số liệu về yếu tố cấu thành năng suất (số bông/m², số hạt/bông, tỷ lệ hạt chắc, P1000) được tổng hợp trong bảng phân tích phương sai ANOVA cho thấy năng suất lý thuyết đạt mức 72,5 - 78,6 tạ/ha, phản ánh sự tương quan thuận rất chặt chẽ giữa tỷ lệ nhánh hữu hiệu và năng suất cuối cùng.

Kết quả này hoàn toàn đồng thuận với các nghiên cứu nông học trước đây khi khẳng định GA3 giúp tăng năng suất sinh khối thực vật từ 20% đến 30% và việc cung cấp phân bón lá vi lượng làm tăng năng suất cây trồng từ 13,8% đến 20,2%. Phân tích hiệu quả kinh tế cho thấy sau khi trừ toàn bộ chi phí mua chế phẩm và công lao động phun 500 lít dung dịch/ha qua 3 đợt, các công thức sử dụng Pomior, Emina và GA3 đều mang lại giá trị gia tăng thuần từ 3,2 đến 5,8 triệu đồng/ha so với tập quán canh tác truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các dẫn liệu thực nghiệm, đề tài đưa ra 4 giải pháp ứng dụng đồng bộ vào thực tiễn canh tác:

1. Áp dụng quy trình phun bổ sung chế phẩm hữu cơ sinh học Pomior hoặc Emina với liều lượng 500 lít dung dịch/ha vào 3 thời kỳ xung yếu: đẻ nhánh rộ, phân hóa đòng và bắt đầu trỗ bông. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ nhánh hữu hiệu đạt trên 6,7 nhánh/khóm và tăng năng suất thực thu tối thiểu 10% trong các vụ chiêm xuân tiếp theo. Chủ thể thực hiện: Nông dân và các Tổ hợp tác sản xuất nông nghiệp tại huyện Phù Ninh dưới sự hướng dẫn của Trạm Bảo vệ thực vật.
2. Sử dụng chất điều tiết sinh trưởng GA3 ở nồng độ 10 - 20 ppm để phun xử lý lúa khi có hiện tượng rét muộn làm nghẽn đòng hoặc khi ruộng lúa bắt đầu trỗ thoát 5 - 10%. Biện pháp này giúp 100% bông trỗ thoát hoàn toàn, giảm tỷ lệ hạt lép lửng ở gốc bông. Thời gian áp dụng: Vụ xuân hàng năm, triển khai trực tiếp bởi các Hợp tác xã Nông nghiệp.
3. Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật làm mạ che phủ nilon và bón phân lót cân đối với công thức 8 tấn phân chuồng hoai mục + 100 kg P2O5 + 120 kg N + 100 kg K2O/ha, kết hợp làm cỏ sục bùn sau bón thúc đợt 1 từ 10 đến 15 ngày nhằm cải thiện độ xốp của đất và hỗ trợ vi sinh vật phát triển. Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Phù Ninh.
4. Xây dựng 3 đến 5 mô hình trình diễn thâm canh giống lúa thuần BC 15 ứng dụng chế phẩm sinh học với quy mô tối thiểu 2 ha/mô hình tại các xã Vĩnh Phú, Phú Nham, Trị Quận trong giai đoạn 2012 - 2014, tổ chức tập huấn đầu bờ cho trên 400 lượt hộ nông dân nhằm chuyển giao công nghệ diện rộng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và số liệu thực nghiệm của công trình luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý nông nghiệp và khuyến nông viên cơ sở: Nắm bắt cơ sở khoa học để xây dựng cơ cấu giống, lịch thời vụ và quy trình kỹ thuật thâm canh lúa thuần chịu rét cho các vùng sinh thái trung du, miền núi phía Bắc.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Trồng trọt, Nông học, Sinh lý thực vật: Khai thác phương pháp bố trí thí nghiệm ngoài đồng ruộng, kỹ thuật theo dõi các chỉ tiêu sinh lý (LAI, tích lũy chất khô) và bộ số liệu tham khảo về tương tác giữa phytohormone với giống lúa thuần.
• Ban quản trị Hợp tác xã và các hộ nông dân chuyên canh lúa: Tiếp cận quy trình sử dụng phân bón lá và chất kích thích sinh trưởng an toàn, đúng nồng độ nhằm tối ưu hóa chi phí đầu vào và nâng cao thu nhập trên mỗi hecta gieo cấy.
• Doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp và chế phẩm sinh học: Đánh giá hiệu quả thực địa của các dòng sản phẩm như Emina, Pomior, MV trên giống lúa đại trà, từ đó hoàn thiện hướng dẫn sử dụng thương mại phù hợp với từng thời kỳ sinh trưởng của cây trồng.

Câu hỏi thường gặp

Việc phun chế phẩm hữu cơ sinh học có làm kéo dài tổng thời gian sinh trưởng của giống lúa BC 15 không? Không. Số liệu thực nghiệm cho thấy thời gian sinh trưởng của giống lúa BC 15 ở các công thức phun Emina, Pomior, MV dao động trong khoảng 131,5 đến 132,2 ngày, sai khác dưới 1 ngày so với đối chứng (132,2 ngày). Chế phẩm chỉ thúc đẩy phân hóa nhánh và số lá mà không làm biến động chu kỳ sinh trưởng của giống.

Nồng độ GA3 và α-NAA nào mang lại hiệu quả tốt nhất cho cây lúa vụ chiêm xuân? Nồng độ GA3 từ 10 đến 20 ppm mang lại hiệu quả cao nhất trong việc thúc đẩy bông trỗ thoát hoàn toàn và tăng tỷ lệ nhánh hữu hiệu. Đối với α-NAA, nồng độ từ 20 đến 30 ppm cho thấy khả năng tăng cường tích lũy chất khô và nâng cao tỷ lệ hạt chắc trên bông tối ưu nhất.

Tại sao phương pháp dinh dưỡng qua lá lại đặc biệt quan trọng trong vụ chiêm xuân ở miền Bắc? Vào đầu vụ chiêm xuân, thời tiết rét đậm kéo dài khiến nhiệt độ đất xuống thấp, làm giảm khả năng hút nước và hấp thu khoáng chất của bộ rễ, gây nghẹt rễ và vàng lá. Phun dinh dưỡng qua lá đưa trực tiếp khoáng chất và axit amin vào cây qua khí khổng, giúp cây phục hồi nhanh chóng và duy trì tốc độ đẻ nhánh.

Chế phẩm vi sinh Emina và Pomior có giúp giảm thiểu sâu bệnh hại trên đồng ruộng không? Có. Cây lúa được bổ sung đầy đủ dinh dưỡng vi lượng và axit amin có thân lá cứng cáp, tỷ lệ lá xanh bền kéo dài, giúp nâng cao sức đề kháng tự nhiên. Kết quả theo dõi cho thấy mức độ nhiễm sâu đục thân, sâu cuốn lá và bệnh khô vằn ở các công thức xử lý chế phẩm sinh học đều ở mức nhẹ hơn so với ruộng đối chứng.

Chi phí đầu tư mua chế phẩm sinh học có làm giảm lợi nhuận của người trồng lúa không? Không. Mặc dù chi phí vật tư tăng khoảng 450.000 đến 700.000 đồng/ha cho 3 lần phun, nhưng nhờ năng suất thực thu tăng từ 8,5% đến trên 15% (tương đương tăng từ 5,8 đến 9,6 tạ thóc/ha), lợi nhuận thuần thu về vẫn cao hơn công thức đối chứng từ 3,2 đến 5,8 triệu đồng trên mỗi hecta.

Kết luận

• Luận văn đã xác định rõ việc bổ sung các chế phẩm hữu cơ sinh học (Emina, Pomior, MV) giúp tăng số nhánh hữu hiệu của giống lúa BC 15 từ 5,55 nhánh lên 6,68 - 6,75 nhánh/khóm (tăng trên 20%) mà không làm thay đổi tổng thời gian sinh trưởng (131,5 - 132,2 ngày).
• Xử lý chất điều tiết sinh trưởng GA3 nồng độ 10 - 20 ppm giải quyết dứt điểm hiện tượng nghẹn đòng do rét muộn, bảo đảm tỷ lệ trỗ thoát hoàn toàn đạt mức tối đa và gia tăng chỉ số diện tích lá ở các giai đoạn nuôi hạt.
• Năng suất thực thu của giống lúa BC 15 tại huyện Phù Ninh đạt mức cao nhất khi kết hợp nền phân bón chuẩn với việc phun định kỳ chế phẩm Pomior hoặc Emina, mang lại hiệu quả kinh tế gia tăng từ 3,2 đến 5,8 triệu đồng/ha.
• Công trình đóng góp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về ứng dụng công nghệ sinh học và chất kích thích sinh trưởng trong canh tác lúa thuần chất lượng cao tại vùng trung du Bắc Bộ.
• Giai đoạn tiếp theo cần mở rộng thử nghiệm tổ hợp kết hợp đồng thời giữa chế phẩm vi sinh và phytohormone trên nhiều chân đất khác nhau nhằm hoàn thiện gói quy trình kỹ thuật chuyển giao diện rộng.

Để nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế trong vụ chiêm xuân, các hợp tác xã và hộ nông dân canh tác giống lúa BC 15 nên chủ động đưa quy trình xử lý chế phẩm hữu cơ sinh học Pomior, Emina và GA3 vào thực tiễn sản xuất ngay từ đầu vụ gieo cấy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Lúa (Oryza sativa L.) là một trong ba cây lương thực chủ yếu trên thế giới: lúa mì, lúa nước và ngô. Sản phẩm lúa gạo là nguồn lương thực nuôi sống phần đông dân số trên thế giới và có vai trò quan trọng trong công nghiệp chế biến cũng như ngành chăn nuôi. Việt Nam là nước có truyền thống canh tác lúa nước từ lâu đời, với diện tích lúa khá lớn, cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, nghề trồng lúa của nước ta có nhiều thay đổi tích cực. Từ một nước thiếu đói lương thực thường xuyên đến nay sản lượng lúa gạo của chúng ta không những đáp ứng đủ nhu cầu lương thực trong nước mà còn dư để xuất khẩu qua nhiều nước trên thế giới.

Diện tích trồng lúa nước của Việt Nam liên tục gia tăng từ năm 1990 đến 2000. Năm 1990 là 3,96 triệu ha, năm 1995 là 4,11 triệu ha, năm 2000 là 4,26 triệu ha. Từ năm 2003 do sự chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang nuôi trồng thuỷ sản, đất dành cho các khu công nghiệp, đất chuyờn dựng,… nờn diện tích lúa nước đã giảm, chỉ còn 4,02 triệu ha. Tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ diện tích trồng lúa trong 5 năm gần đây cũng có chiều hướng giảm rõ rệt từ khoảng 5000 ha năm 2005 xuống còn 4480 ha năm 2009, nguyên nhân do chuyển đổi một số diện tích trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản, đường giao thông, các cụm công nghiệp và đất chuyên dùng.

Trong những năm qua, nhiều tiến bộ kỹ thuật đã được ứng dụng trong sản xuất lúa ở nước ta, trong đó nổi bật nhất là công tác chọn tạo giống. Đã có nhiều giống lúa mới ra đời phù hợp với nhiều vùng sinh thái khác nhau. Các giống lúa lai trồng tại huyện Phù Ninh mặc dù có tiềm năng năng suất cao nhưng do chưa áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật nên năng suất lúa 1 của huyện Phù Ninh trong năm năm gần đây chỉ đạt ở mức thấp, chưa đạt được mức bình quân chung trong toàn tỉnh. Các nguyên nhân làm hạn chế năng suất lúa tại huyện Phù Ninh gồm có: - Trong vụ chiêm xuân do thời tiết rét đậm, rét hại thường kéo dài vào đầu vụ làm cho cây mạ sinh trưởng, phát triển kém, chiều cao thấp gây khó khăn cho việc cấy ra đồng ruộng.

Sau khi cấy cây chậm phục hồi thường gây ra hiện tượng nghẹt rễ, vàng lá làm chậm sinh trưởng, khả năng đẻ nhánh và nhánh hữu hiệu của cây lúa. Giai đoạn phân hóa đòng gặp rét thường gây ra hiện tượng thoái hóa bụng lỳa, khi trỗ gây nghẹn đòng, trỗ thoát không hoàn toàn đã giảm đáng kể về nằn suất. - Lượng phân hữu cơ sử dụng trong sản xuất lúa ngày càng ít đi do nguồn phân của chăn nuôi đã được đưa vào các hầm biogas đã gây nên tình trạng mất cân đối về dinh dưỡng, thiếu hụt các chất dinh dưỡng trung và vi lượng, làm giảm dần thành phần hữu cơ và thành phần vi sinh vật có lợi trong đất. Giống lúa thuần BC 15 có thời gian sinh trưởng ngắn, khả năng thích ứng rộng trên nhiều đồng đất khác nhau đã được đưa vào trồng thử nghiệm ở huyện Phù Ninh từ năm 2005, đến nay giống lúa này giống lúa này đã khẳng định vị trí chủ yếu trong cơ cấu giống lúa trồng tại huyện Phù Ninh nói riêng và các vùng lân cận nói chung.

Việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật về canh tác, sử dụng các chế phẩm hữu cơ sinh học, chất điều tiết sinh trưởng cần được đưa vào sản xuất nhằm nâng cao năng suất lúa nói chung và năng suất giống lúa BC 15 nói riêng tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ. Vì vậy, chúng tôi tiến hành đề tài “ Nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm hữu cơ sinh học, chất điều tiết sinh trưởng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất giống lúa thuần BC15 vụ chiêm xuân 2011 tại huyện Phù Ninh, tỉnh PhỳThọ”. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích Trên cơ sở nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm hữu cơ sinh học, chất điều tiết sinh trưởng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất giống lúa thuần BC15 vụ chiêm xuân 2011 xác định được các loại chế phẩm hữu cơ sinh học và chất điều tiết sinh trưởng với nồng độ phù hợp cho giống lúa thuần BC 15 nhằm tăng năng suất, khả năng chống chịu sâu bệnh, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.

Yêu cầu - Nghiên ảnh hưởng của chế phẩm hữu cơ sinh học và chất điều tiết sinh trưởng đến các chỉ tiêu sinh trưởng phát triển, năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất lúa BC 15 vụ chiêm xuân 2011 tại Phù Ninh, Phú Thọ - Đánh giá tình hình nhiễm sâu bệnh của giống lúa BC 15 ở các công thức thí nghiệm - Sơ bộ tớnh toán hiệu quả kinh tế của các công thức thí nghiệm. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. í nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp dẫn liệu khoa học về ảnh hưởng của chế phẩm hữu cơ sinh học và chất điều tiết sinh trưởng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất và khả năng chống chịu sâu bệnh hại của giống lúa thuần BC 15 trong vụ chiêm xuân tại huyện Phù Ninh. Những kết quả của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo, tập huấn về việc áp dụng các kỹ thuật thâm canh giống lúa BC 15 tại Phù Ninh, Phú Thọ 1.

Ý nghĩa thực tiễn Xác định loại chế phẩm hữu cơ và chất điều tiết sinh trưởng với nồng độ phù hợp nhằm bổ sung vào quy trình thâm canh giống lúa BC 15 để nâng 3 cao năng suất và khả năng chống chịu từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất tại Phù Ninh, Phú Thọ 1. Giới hạn nghiên cứu đề tài - Thời gian nghiên cứu: vụ chiêm xuân 2011 - Địa điểm nghiên cứu: huyện Phù Ninh - Phú Thọ - Đối tượng nghiên cứu: Giống lúa thuần BC 15. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Nguồn gốc, phân loại cây lúa 2.

Nguồn gốc Lúa thuộc loài Oryza là cây trồng có lịch sử lâu đời, căn cứ vào tài liệu khảo cổ Trung Quốc, ấn Độ, Việt Nam. cây lúa đã có mặt ít nhất từ 130 triệu năm trước và tồn tại như một loài cỏ dại tại châu Á, châu Phi, châu Mỹ, châu Úc và châu Nam cực. Loài lúa trồng Oryza sativa đã được thuần hoá vào khoảng 10. Lúa được coi là loại lương thực nuôi sống loài người lâu đời hơn bất cứ loài cây nào khác.

Những dấu vết của hạt gạo và vỏ trấu của loài Oryza sativa trên mảnh đồ gốm vỡ được khám phá tại Nonnoktha ở vùng Karat của Thái Lan cũng chứng tỏ lúa có từ 4000 năm trước công nguyên. Căn cứ vào các tài liệu cổ Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam… thì cây lúa có mặt từ năm 2000 đến 3000 năm trước công nguyên, ở Trung Quốc vùng Triết giang đã xuất hiện cây lúa 5000 năm, ở hạ lưu sông Dương Tử 4000 năm. Tuy nhiên vẫn còn thiếu những tài liệu để xác định một cách chính xác thời gian cây lúa được đưa vào trồng trọt. Từ trung tâm khởi nguồn là Ấn Độ và Trung Quốc, cây lúa được phát triển cả về hai hướng Đông và Tây cho đến thế kỷ thứ nhất cây lúa được đưa vào trồng ở vùng Địa Trung Hải như Ai Cập, Italia, Tây Ban Nha.

Đến đầu thế kỷ thứ XV thì cây lúa từ Bắc Italia nhập vào các nước Đông Nam Âu như Nam Tư cũ, Bungari, Rumani… đến thế kỷ XVII cây lúa được nhập vào Mỹ và được trồng ở các Bang Virginia, Nam Carolina và hiện nay trồng nhiều ở Califorlia, Lonisiana… Ở Việt nam cây lúa được coi là cây trồng “bản địa” vỡ nú không phải là loại cây trồng từ nơi khác đưa vào, lúa được trồng từ hàng nghìn năm trước đây và được coi là biểu tượng của nền văn minh lúa nước. Vùng đồng bằng 5 Bắc bộ là một trong những vùng sinh thái của cả nứơc cú cỏc nguồn gen đa dạng và phong phú nhất [1]. Phân loại lúa trồng Cây lúa thuộc họ hoà thảo (Graminneac) chi Oryza, trong chi Oryza có nhiều loài, sống một năm hay nhiều năm trong đó chỉ có hai loài trồng trọt là Oryza sativa chủ yếu ở Châu Á chiếm đại bộ phận diện tích trồng lúa, có nhiều giống có đặc tính tốt cho năng suất cao, Oryza glaberrima hạt nhỏ, năng suất nthấp chỉ trồng trên diện tích hẹp ở Tây Phi. Có nhiều cách phân loại cây lúa khác nhau: - Theo kiểu gen và kiểu hình của lúa, người ta phõn lỳa thành 6 nhóm như sau: [2] Nhóm 1: là loại Indica điển hình, phân bố trên toàn thế giới.

Nhóm 2: gồm các loại ngắn ngày, chịu hạn, lúa vùng cao được gọi là Aus và phân bố ở tiểu lục Ấn Độ. Nhóm 3 và nhóm 4: gồm lúa ngập nước của Ấn Độ và Bangladesh. Nhóm 4: gồm cỏc lỳa thơm có ở tiểu lục địa Ấn Độ như Basmati 370. Nhóm 5: bao gồm loài Japonica và Javanica điển hình Theo điều kiện sinh thái, Kato (1930) chia lúa trồng thành hai nhóm Japonica (lỳa cỏnh) và Indica (lỳa tiờn).

Lỳa tiờn: phõn bú ở vùng vĩ độ thấp như ấn Độ, nam Trung Quốc, Việt Nam. Lỳa tiờn cao cõy, lỏ nhỏ, xanh nhạt, bụng xoố, hạt dài, vỏ trấu mỏng, lúa tiên thường khô cơm, nở nhiều Lỳa cánh: phân bổ ở vùng vĩ độ cao như Nhật Bản, Triều Tiên, Trung Quốc, Châu Âu.Lúa cánh thấp cõy, lỏ to, xanh đậm, bông chụm, hạt ngắn, vỏ trấu dày, lỳa cỏnh thường dẻo, ít nở. Ngoài hai loài Indica và Japonica cũn cú loài phụ Javanica được phân bố nhiều ỏ Malaixia, Philippin.loài phụ này có đặc điểm cõy lỏ to, đẻ nhỏnh kộm, hạt thưa và rộng. 6 - Theo mùa vụ gieo cấy trong năm người ta chia làm hai loại lúa chiêm và lúa mùa.

- Theo điều kiện gieo trồng: do ruộng lúa được phân bố trong cách điều kiện khác nhau, chế độ tưới và mức nước ngập khác nhau đã chia thành lúa cạn (lúa đồi, lúa nương) và lúa nước (lúa chịu nước sau hay lúa nổi). Về nguồn gốc, người ta cho rằng lúa cạn được hình thành từ lúa nước do điều kiện ngoại cảnh mà phải biến đổi để thích ứng. Trong thõn, lỏ của lúa cạn vẫn có tổ chức mô thông khí là một đặc trưng hình thái của cây lúa nước. Vì vậy, khi đưa lúa cạn trồng xuống điều kiện nước vẫn cho sự sinh trưởng tốt và năng suất bình thường.

- Theo chất lượng và dạng hạt: phân chia thành lúa tẻ và lúa nếp khác nhau do cấu tạo và thành phần tinh bột. Lúa tẻ có thành phần tinh bột là amyloza, các phân tử có cấu tạo mạch ngang (liên kết 1- 4).