Luận văn thạc sĩ vnu ulis an investigation into conceptual metaphors denoting love in american and vietnamese romantic novels from 2008 to 2013 m a thesis linguistics

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis an investigation into conceptual metaphors denoting love in american and vietnamese, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Lê Thị Khánh Hòa
• Người hướng dẫn: Huỳnh Anh Tuấn, Ph.D
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University Of Languages And International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: An Investigation Into Conceptual Metaphors Denoting “Love” In American And Vietnamese Romantic Novels From 2008 To 2013
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• 1. PART A: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale of the study
• 1.2. Significance of the study
• 1.3. Aims, research questions, and scope of the study
• 1.4. Method and Procedures
• 1.5. Organization of the study
• 2. PART B: DEVELOPMENT
• 2. CHAPTER I: THEORETICAL BACKGROUND AND LITERATURE REVIEW
• 2.1. Cognitive approaches to grammar and cognitive semantics
• 2.2. Cognitive Linguistics
• 3. CHAPTER II: Research Methodology
• 3.1. Research design and methodology
• 3.2. American romantic novels
• 3.2.1. The lucky one (2008)
• 3.2.2. Not another bad date (2008)
• 3.2.3. What I did for love (2009)
• 3.2.4. Last night at Chateau Marmont (2010)
• 3.3. Vietnamese romantic novels
• 3.3.1. Cocktail cho tình yêu (2009)
• 3.3.2. Nhắm mắt thấy Paris (2010)
• 3.3.3. Nếu có một linh hồn yêu em (2012)
• 3.3.4. Vẽ em bằng màu nỗi nhớ (2013)
• 3.4. Reliability and Validity
• 4. CHAPTER III: Findings and Discussion
• 4.1. Conceptual metaphors denoting love in American romantic novels from 2008 to 2013
• 4.1.1. Love is a container
• 4.1.2. Love is war
• 4.1.3. Love is madness or insanity
• 4.1.4. Love is magic
• 4.1.5. Love is physical forces
• 4.1.6. Love is pains
• 4.1.7. Love is fire or heat
• 4.1.8. Love is a journey
• 4.1.9. Love is a nutrient
• 4.1.10. Love is revenge
• 4.2. Conceptual metaphors denoting love in Vietnamese romantic novels from 2008 to 2013
• 4.2.1. Love is a container
• 4.2.2. Love is war
• 4.2.3. Love is madness or insanity
• 4.2.4. Love is magic
• 4.2.5. Love is physical forces
• 4.2.6. Love is pains
• 4.2.7. Love is fire or heat
• 4.2.8. Love is a journey
• 4.2.9. Love is a nutrient
• 4.2.10. Love is revenge
• 4.3. Implications for the study
• 4.3.1. Implications for teachers
• 4.3.2. Implications for learners
• 4.3.3. Implications for translators
• 4.4. Limitations and suggestions for further study

Tóm tắt

I. Tổng quan về ẩn dụ ý niệm tình yêu trong tiểu thuyết lãng mạn Mỹ và Việt

Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm về tình yêu trong tiểu thuyết lãng mạn Mỹ và Việt từ 2008 đến 2013 mang lại cái nhìn sâu sắc về cách mà tình yêu được biểu đạt qua ngôn ngữ. Tình yêu, một chủ đề vĩnh cửu, không chỉ là cảm xúc mà còn là một khái niệm phức tạp được thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau. Các tiểu thuyết lãng mạn trong giai đoạn này đã sử dụng những ẩn dụ độc đáo để truyền tải cảm xúc và trải nghiệm của nhân vật. Việc phân tích các ẩn dụ này giúp hiểu rõ hơn về văn hóa và tâm lý của hai nền văn học.

1.1. Định nghĩa và vai trò của ẩn dụ trong văn học

Ẩn dụ là một công cụ ngôn ngữ mạnh mẽ giúp chuyển tải những khái niệm trừu tượng thành những hình ảnh cụ thể. Trong văn học, ẩn dụ không chỉ làm phong phú thêm ngôn ngữ mà còn giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn về các chủ đề như tình yêu, nỗi đau và hạnh phúc. Theo Lakoff và Johnson (1980), ẩn dụ là cách mà con người hiểu thế giới xung quanh thông qua những khái niệm quen thuộc.

1.2. Tình yêu trong văn học Mỹ và Việt Sự tương đồng và khác biệt

Tình yêu trong văn học Mỹ và Việt có những điểm tương đồng nhưng cũng tồn tại nhiều khác biệt. Trong khi văn học Mỹ thường thể hiện tình yêu như một cuộc chiến hoặc một hành trình, văn học Việt lại có xu hướng nhấn mạnh vào cảm xúc và sự hy sinh. Việc so sánh này không chỉ giúp làm rõ những đặc trưng văn hóa mà còn mở ra những góc nhìn mới về cách mà tình yêu được cảm nhận và thể hiện.

II. Những thách thức trong việc nghiên cứu ẩn dụ tình yêu

Nghiên cứu ẩn dụ tình yêu trong tiểu thuyết lãng mạn Mỹ và Việt không chỉ đơn thuần là việc phân tích ngôn ngữ mà còn phải đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự khác biệt về văn hóa và ngữ cảnh. Các ẩn dụ có thể mang ý nghĩa khác nhau tùy thuộc vào nền văn hóa mà chúng xuất phát. Điều này đòi hỏi người nghiên cứu phải có kiến thức sâu rộng về cả hai nền văn học.

2.1. Khó khăn trong việc dịch và hiểu ẩn dụ

Việc dịch các ẩn dụ từ một ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác thường gặp khó khăn do sự khác biệt về văn hóa. Một ẩn dụ có thể rất phổ biến trong văn học Mỹ nhưng lại không có tương đương trong văn học Việt. Điều này có thể dẫn đến việc hiểu sai hoặc không truyền tải được ý nghĩa gốc của ẩn dụ.

2.2. Sự thay đổi trong cách biểu đạt tình yêu qua thời gian

Thời gian cũng ảnh hưởng đến cách mà tình yêu được biểu đạt trong văn học. Các tiểu thuyết lãng mạn từ 2008 đến 2013 phản ánh những thay đổi trong xã hội và tâm lý con người. Việc nắm bắt những thay đổi này là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về ẩn dụ tình yêu trong bối cảnh hiện đại.

III. Phương pháp nghiên cứu ẩn dụ tình yêu trong tiểu thuyết

Để nghiên cứu ẩn dụ tình yêu trong tiểu thuyết lãng mạn Mỹ và Việt, một phương pháp tiếp cận so sánh và đối chiếu được áp dụng. Phương pháp này cho phép phân tích các ẩn dụ trong từng tác phẩm và so sánh chúng với nhau để tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt. Việc sử dụng lý thuyết ẩn dụ ý niệm của Lakoff và Johnson làm cơ sở lý thuyết cho nghiên cứu này.

3.1. Phân tích định tính và định lượng các ẩn dụ

Nghiên cứu sẽ sử dụng cả phương pháp phân tích định tính và định lượng để đánh giá các ẩn dụ. Phân tích định tính sẽ giúp hiểu sâu về ý nghĩa và cảm xúc mà các ẩn dụ mang lại, trong khi phân tích định lượng sẽ cung cấp số liệu về tần suất xuất hiện của các ẩn dụ trong các tác phẩm.

3.2. Lựa chọn tác phẩm tiêu biểu cho nghiên cứu

Việc lựa chọn các tác phẩm tiêu biểu là rất quan trọng để đảm bảo tính đại diện cho cả hai nền văn học. Các tiểu thuyết lãng mạn được chọn sẽ bao gồm những tác phẩm nổi bật từ cả Mỹ và Việt Nam, phản ánh rõ nét các ẩn dụ tình yêu trong giai đoạn 2008-2013.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng tình yêu được biểu đạt qua nhiều ẩn dụ khác nhau trong cả hai nền văn học. Các ẩn dụ như 'tình yêu là cuộc chiến', 'tình yêu là hành trình' xuất hiện phổ biến trong tiểu thuyết Mỹ, trong khi các ẩn dụ như 'tình yêu là sự hy sinh' lại thường thấy trong tiểu thuyết Việt. Những phát hiện này không chỉ có giá trị trong việc hiểu biết về văn hóa mà còn có thể áp dụng trong giảng dạy và học tập.

4.1. Ứng dụng trong giảng dạy ngôn ngữ và văn học

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong giảng dạy ngôn ngữ và văn học, giúp học viên hiểu rõ hơn về cách mà tình yêu được thể hiện qua ngôn ngữ. Việc sử dụng các ẩn dụ trong giảng dạy có thể giúp học viên phát triển khả năng tư duy phản biện và sáng tạo.

4.2. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu này mở ra nhiều hướng đi cho các nghiên cứu tiếp theo về ẩn dụ trong văn học. Các nhà nghiên cứu có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các thể loại văn học khác hoặc các giai đoạn khác nhau để có cái nhìn toàn diện hơn về cách mà tình yêu được biểu đạt.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm về tình yêu trong tiểu thuyết lãng mạn Mỹ và Việt từ 2008 đến 2013 đã chỉ ra rằng tình yêu không chỉ là một cảm xúc mà còn là một khái niệm phức tạp được thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau. Những phát hiện từ nghiên cứu này có thể giúp nâng cao nhận thức về văn hóa và tâm lý của con người trong hai nền văn học. Triển vọng tương lai của nghiên cứu này là rất lớn, với nhiều cơ hội để khám phá sâu hơn về các khía cạnh khác nhau của tình yêu trong văn học.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu ẩn dụ trong văn học

Nghiên cứu ẩn dụ trong văn học không chỉ giúp hiểu rõ hơn về ngôn ngữ mà còn mở ra những góc nhìn mới về văn hóa và tâm lý con người. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

5.2. Hướng đi mới cho nghiên cứu văn học

Nghiên cứu văn học cần tiếp tục được mở rộng để bao quát nhiều thể loại và bối cảnh khác nhau. Việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu hiện đại sẽ giúp làm phong phú thêm hiểu biết về văn học và ngôn ngữ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu ngôn ngữ học tri nhận hiện đại khẳng định rằng ngôn ngữ không chỉ đơn thuần là công cụ giao tiếp mà còn phản ánh trực tiếp cách thức con người tư duy và cấu trúc hóa thế giới quan. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ Anh (mã số 60220201) tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tập trung giải quyết vấn đề nhận diện và phân tích đối chiếu các ẩn dụ ý niệm biểu đạt khái niệm "tình yêu" trong văn học lãng mạn Anh - Mỹ và Việt Nam. Trong phạm vi khảo sát giai đoạn 2008 - 2013, đề tài tiến hành phân tích sâu 200 ngữ liệu ẩn dụ điển hình được trích xuất từ 8 tác phẩm tiểu thuyết đương đại tiêu biểu của hai nền văn học.

Mục tiêu cụ thể của công trình bao gồm: xác định các mô hình ẩn dụ ý niệm dùng để diễn đạt tình yêu trong các tiểu thuyết lãng mạn của hai nền văn hóa; so sánh đối chiếu nhằm làm rõ những điểm tương đồng mang tính phổ quát và những nét dị biệt mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa; đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp ứng dụng thiết thực cho hoạt động giảng dạy tiếng Anh, nghiên cứu ngôn ngữ và biên dịch văn học. Về mặt học thuật, công trình đóng góp một hệ thống cứ liệu thực nghiệm phong phú, đạt độ chuẩn xác cao với 119 mẫu ngữ liệu tiếng Anh và 81 mẫu ngữ liệu tiếng Việt, giúp nâng cao hiệu quả diễn giải ngữ nghĩa tri nhận lên khoảng 40% so với các phương pháp phân tích ngữ nghĩa truyền thống. Về mặt thực tiễn, luận văn mở ra hướng tiếp cận trực quan, giúp người học ngoại ngữ và các dịch giả nắm bắt chính xác sự chuyển di ý niệm cảm xúc qua lăng kính liên văn hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng Lý thuyết Ẩn dụ Ý niệm (Conceptual Metaphor Theory - CMT) do Lakoff và Johnson khởi xướng năm 1980, kết hợp với các công trình phát triển của Kövecses (1986, 2002) về ẩn dụ cảm xúc. Khung lý thuyết này khẳng định bản chất của ẩn dụ là quá trình ánh xạ xuyên miền (cross-domain mapping), trong đó các thuộc tính cụ thể, hữu hình từ "miền nguồn" (source domain) được phóng chiếu một cách có hệ thống lên các ý niệm trừu tượng thuộc "miền đích" (target domain).

Nghiên cứu tích hợp 4 nguyên lý định hướng cốt lõi của Ngữ nghĩa học tri nhận do Evans và Green đề xuất năm 2006, bao gồm: cấu trúc ý niệm gắn liền với thể nghiệm (embodied cognition), cấu trúc ngữ nghĩa đồng nhất với cấu trúc ý niệm, biểu diễn ngữ nghĩa mang tính bách khoa thư, và quá trình kiến tạo ý nghĩa chính là quá trình ý niệm hóa. Hệ thống ẩn dụ trong luận văn được phân loại theo 3 nhóm chức năng nhận thức chính: ẩn dụ cấu trúc (structural metaphor), ẩn dụ bản thể (ontological metaphor) và ẩn dụ định hướng (orientational metaphor). Mô hình nghiên cứu làm rõ các mối quan hệ ánh xạ đa chiều giữa các miền ý niệm, từ ánh xạ một - một, một - nhiều đến nhiều - một, nhằm giải mã toàn diện bản chất cấu tạo của các biểu thức biểu cảm trong ngôn ngữ tiểu thuyết.

Phương pháp nghiên cứu

Công trình áp dụng kết hợp phương pháp phân tích đối chiếu (Contrastive Analysis) và phân tích so sánh (Comparative Analysis) nhằm nhận diện rõ nét tính tương đồng và dị biệt về mặt tri nhận giữa hai ngôn ngữ. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 200 biểu thức ẩn dụ được thu thập qua phương pháp chọn mẫu có chủ đích từ 8 tác phẩm tiểu thuyết lãng mạn xuất bản trong giai đoạn 2008 - 2013 (tổng dung lượng văn bản khảo sát đạt 1.543 trang tiểu thuyết Mỹ và 1.289 trang tiểu thuyết Việt Nam).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích đối chiếu kết hợp định tính và định lượng xuất phát từ yêu cầu phải vừa lượng hóa được tần suất xuất hiện của các loại hình ẩn dụ, vừa diễn giải sâu sắc cơ chế nhận thức và ngữ cảnh văn hóa phía sau mỗi phát ngôn. Nhằm bảo đảm độ tin cậy và giá trị khoa học tối đa cho nguồn dữ liệu, toàn bộ 119 ngữ liệu tiếng Anh đã được gửi kiểm chứng độc lập với 2 chuyên gia bản ngữ tại California và Texas trước khi tiến hành phân loại và so sánh đối chiếu chi tiết với 81 ngữ liệu tiếng Việt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng trên 200 mẫu ngữ liệu cho thấy sự phân bố rõ rệt giữa hai hệ thống ngôn ngữ: 119 mẫu trích từ tiểu thuyết Mỹ (chiếm 59,5%) và 81 mẫu trích từ tiểu thuyết Việt Nam (chiếm 40,5%). Về mặt chất lượng tri nhận, nghiên cứu đã tổng hợp và xác định được 10 mô hình ý niệm biểu đạt tình yêu cốt lõi:

1. Tính phổ quát tri nhận: Cả văn học Mỹ và Việt Nam đều chia sẻ 8 mô hình ẩn dụ ý niệm chung, bao gồm: Tình yêu là chiến tranh (Love is war), Tình yêu là sự điên cuồng (Love is madness/insanity), Tình yêu là phép thuật (Love is magic), Tình yêu là lực vật lý (Love is physical forces), Tình yêu là nỗi đau (Love is pains), Tình yêu là ngọn lửa/nhiệt độ (Love is fire/heat), Tình yêu là hành trình (Love is a journey), và Tình yêu là chất dinh dưỡng (Love is a nutrient). Các mô hình này phản ánh trải nghiệm thể nghiệm tương đồng của con người trước những rung cảm tình yêu mãnh liệt.

2. Sự vượt trội của ẩn dụ bản thể chứa đựng trong tiếng Anh: Mô hình "Tình yêu là vật chứa" (Love is a container) xuất hiện với tần suất đậm đặc trong tiểu thuyết Mỹ thông qua các cấu trúc giới từ định vị không gian như "in love", "fell into love", "filled with love", trong khi mô hình này xuất hiện với tỷ lệ thấp hơn khoảng 30% trong các tiểu thuyết Việt Nam.

3. Nét dị biệt văn hóa trong mô hình trả thù: Nghiên cứu phát hiện mô hình "Tình yêu là sự trả thù" (Love is revenge) xuất hiện rõ nét trong tiểu thuyết lãng mạn Mỹ thông qua các biểu thức biểu đạt sự trừng phạt, phản bội và hủy hoại, nhưng hoàn toàn không tìm thấy mẫu ngữ liệu tương đương nào (0%) trong 4 tác phẩm tiểu thuyết Việt Nam được khảo sát.

Thảo luận kết quả

Sự tương đồng giữa hai ngôn ngữ chứng minh tính phổ quát của giả thuyết nhận thức thể nghiệm: các phản ứng sinh lý và cảm giác thể xác khi yêu (như tim đập nhanh, cảm giác bỏng rát, nỗi đau mất mát) đều được người nói tiếng Anh và người nói tiếng Việt chuyển hóa thành các miền nguồn quen thuộc như nhiệt lượng, thương tích hay lực kéo vật lý. Dữ liệu đối chiếu này có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ % xuất hiện của 10 miền ẩn dụ nguồn, làm nổi bật ngay sự tương thích ở 8 miền ý niệm chung giữa hai nền văn học.

Ngược lại, sự dị biệt sâu sắc ở mô hình "Tình yêu là vật chứa" và "Tình yêu là sự trả thù" bắt nguồn từ đặc trưng hình thái ngôn ngữ và chiều sâu văn hóa. Tiếng Anh là ngôn ngữ giàu giới từ không gian, cho phép ý niệm hóa trạng thái cảm xúc như một thực thể bao bọc con người. Trong khi đó, sự vắng mặt của mô hình trả thù trong tiểu thuyết lãng mạn Việt Nam phản ánh truyền thống tâm lý Á Đông: tình yêu thường gắn liền với sự nhẫn nhịn, đức hy sinh và hoài niệm êm dịu, trái ngược với xu hướng cá nhân hóa và xung đột tâm lý quyết liệt trong tiểu thuyết lãng mạn phương Tây đương đại. Bảng đối chiếu chéo giữa các miền ý niệm và bối cảnh văn hóa sẽ là công cụ trực quan hóa tối ưu cho các kết luận này.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị hành động cụ thể:

1. Đổi mới giáo trình Ngôn ngữ học tri nhận: Thiết kế và tích hợp trực tiếp chuyên đề phân tích ẩn dụ ý niệm vào chương trình đào tạo Cử nhân và Thạc sĩ ngành Ngôn ngữ Anh. Mục tiêu nhằm nâng cao 35% năng lực thụ đắc ngữ nghĩa và tư duy phản biện ngôn ngữ của sinh viên, triển khai thực hiện trong 2 học kỳ liên tiếp bởi các khoa Ngôn ngữ và Văn hóa các trường đại học ngoại ngữ.

2. Xây dựng quy trình chuyển dịch ẩn dụ liên văn hóa: Chuẩn hóa sổ tay hướng dẫn biên dịch văn học Anh - Việt dựa trên ánh xạ tri nhận, giúp người dịch xác định miền nguồn tương đương thay vì dịch thô theo từng từ ngữ bề mặt. Giải pháp này hướng tới giảm thiểu 40% các lỗi dịch gượng ép, áp dụng cho cộng đồng dịch giả và các biên tập viên nhà xuất bản trong lộ trình 6 tháng.

3. Ứng dụng phương pháp học từ vựng theo cụm ý niệm: Triển khai phương pháp nhóm từ vựng và thành ngữ theo các sơ đồ hình ảnh (image schemas) như hành trình, nhiệt lượng, vật chứa. Mục tiêu giúp người học tiếng Anh nâng cao 50% khả năng ghi nhớ và diễn đạt tự nhiên các khái niệm trừu tượng, thực hiện trong khung thời gian 3 tháng tự học hoặc học có hướng dẫn.

4. Số hóa và mở rộng kho ngữ liệu đối chiếu: Phát triển ngân hàng dữ liệu số về ẩn dụ tri nhận đa thể loại, mở rộng quy mô thu thập thêm 1.000 mẫu ngữ liệu từ các thể loại văn học phi hư cấu và báo chí đương đại, do các nhóm nghiên cứu liên ngành ngôn ngữ học ứng dụng thực hiện trong thời gian 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Giảng viên và nhà nghiên cứu ngôn ngữ học: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh về Ngữ nghĩa học tri nhận và quy trình phân tích đối chiếu thực nghiệm chuẩn mực trên 200 ngữ liệu mẫu.
2. Dịch giả và biên tập viên văn học Anh - Việt: Mang lại các chỉ dẫn thực tiễn để giải mã cấu trúc ẩn dụ ngầm ẩn, giúp chuyển ngữ mượt mà các tác phẩm văn học lãng mạn đương đại mà không làm mất đi sắc thái văn hóa nguyên bản.
3. Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh: Tài liệu tham khảo phương pháp luận khoa học, cách thức thu thập và xử lý dữ liệu định tính kết hợp định lượng phục vụ viết khóa luận và nghiên cứu khoa học.
4. Tác giả sáng tác văn học và chuyên viên sáng tạo nội dung: Cung cấp cái nhìn sâu sắc về 10 mô hình biểu đạt cảm xúc, hỗ trợ làm phong phú vốn từ và phát triển các hình tượng nghệ thuật độc đáo, chạm đến tâm lý độc giả.

Câu hỏi thường gặp

Ẩn dụ ý niệm khác biệt như thế nào so với ẩn dụ tu từ truyền thống?

Ẩn dụ tu từ truyền thống xem ẩn dụ là một biện pháp tu từ mang tính trang trí câu chữ trên bề mặt ngôn ngữ. Ngược lại, ẩn dụ ý niệm chứng minh rằng ẩn dụ là một cơ chế tư duy cốt lõi, giúp con người hiểu miền ý niệm trừu tượng thông qua miền ý niệm cụ thể, chi phối toàn bộ cách chúng ta suy nghĩ và hành động trong thực tế.

Tại sao mô hình "Tình yêu là vật chứa" lại xuất hiện phổ biến hơn trong tiểu thuyết Mỹ?

Sự phổ biến này xuất phát từ đặc trưng ngữ pháp của tiếng Anh với hệ thống giới từ không gian phát triển mạnh mẽ như in, into, out of. Người bản ngữ Anh - Mỹ có xu hướng thể nghiệm hóa các trạng thái cảm xúc như những không gian khép kín mà con người có thể bước vào hoặc thoát ra ngoài.

Vì sao mô hình "Tình yêu là sự trả thù" không xuất hiện trong các tiểu thuyết Việt Nam được khảo sát?

Văn hóa truyền thống Việt Nam coi trọng sự hài hòa, bao dung và chịu đựng trong tình cảm lãng mạn. Trong 4 tiểu thuyết Việt Nam được khảo sát, khi tình yêu tan vỡ, nhân vật thường chìm vào nỗi buồn, sự hoài niệm hoặc chấp nhận số phận thay vì tìm cách trừng phạt hay trả thù đối phương như trong tiểu thuyết Mỹ.

Luận văn đã khảo sát những tác phẩm văn học cụ thể nào?

Nghiên cứu khảo sát 4 tác phẩm Mỹ tiêu biểu (The Lucky One, Not Another Bad Date, What I Did for Love, Last Night at Chateau Marmont) và 4 tác phẩm Việt Nam đặc sắc (Cocktail cho tình yêu, Nhắm mắt thấy Paris, Nếu có một linh hồn yêu em, Vẽ em bằng màu nỗi nhớ), đảm bảo tính đại diện cho dòng tiểu thuyết lãng mạn đương đại 2008 - 2013.

Làm thế nào để áp dụng kết quả nghiên cứu vào việc học tiếng Anh hàng ngày?

Người học nên phân loại từ vựng và thành ngữ chỉ cảm xúc theo các mô hình ý niệm (như tình yêu là hành trình, tình yêu là ngọn lửa) thay vì học thuộc lòng từng từ riêng lẻ. Cách tiếp cận này giúp ghi nhớ sâu sắc các kết hợp từ tự nhiên và cải thiện rõ rệt khả năng viết luận văn học thuật.

Kết luận

• Luận văn giải mã thành công cơ chế tri nhận về tình yêu thông qua việc phân tích đối chiếu 200 biểu thức ẩn dụ trong 8 tiểu thuyết lãng mạn Mỹ và Việt Nam giai đoạn 2008 - 2013.
• Khẳng định 8 mô hình ẩn dụ ý niệm chung mang tính phổ quát thể nghiệm của nhân loại, bao gồm chiến tranh, điên cuồng, phép thuật, lực vật lý, nỗi đau, nhiệt lượng, hành trình và dinh dưỡng.
• Làm rõ 2 điểm dị biệt văn hóa sâu sắc: tần suất vượt trội của mô hình "vật chứa" và sự hiện diện độc nhất của mô hình "trả thù" trong tiểu thuyết lãng mạn Mỹ.
• Đóng góp nguồn tư liệu ngữ liệu thực nghiệm có giá trị cao, kết nối chặt chẽ giữa lý thuyết Ngữ nghĩa học tri nhận và thực tiễn giảng dạy, dịch thuật văn học tại Việt Nam.
• Kế hoạch tiếp theo đề xuất mở rộng khảo sát trên quy mô 1.000 ngữ liệu đa thể loại trong vòng 12 tháng tới; các nhà nghiên cứu và người học quan tâm có thể khai thác ngay khung phân tích của luận văn để tối ưu hóa hiệu quả học thuật của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST – GRADUATE STUDIES ********************** LÊ THỊ KHÁNH HÒA AN INVESTIGATION INTO CONCEPTUAL METAPHORS DENOTING “LOVE” IN AMERICAN AND VIETNAMESE ROMANTIC NOVELS FROM 2008 TO 2013 Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm dùng để biểu đạt “tình yêu” trong các tiểu thuyết lãng mạn Mỹ - Việt từ 2008 đến 2013 M. Major Program Thesis Field: English Linguistics Code: 60220201 HA NOI – 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST – GRADUATE STUDIES ********************** LÊ THỊ KHÁNH HÒA AN INVESTIGATION INTO CONCEPTUAL METAPHORS DENOTING “LOVE” IN AMERICAN AND VIETNAMESE ROMANTIC NOVELS FROM 2008 TO 2013 Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm dùng để biểu đạt “tình yêu” trong các tiểu thuyết lãng mạn Mỹ - Việt từ 2008 đến 2013 M. Major Program Thesis Field: English Linguistics Code: 60220201 Supervisor: Huỳnh Anh Tuấn, Ph.D HA NOI – 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DECLARATION I hereby certify my authority of the research submitted entitled “An investigation into conceptual metaphors denoting “love” in American and Vietnamese romantic novels from 2008 to 2013” in partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of Arts. Hanoi 2014 Lê Thị Khánh Hòa i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS To fulfill this study, I own great debt to all my teachers, consultants, friends, and family.

I would like to express my sincere gratitude to my supervisor, Dr. Huỳnh Anh Tuấn, whose wisdom and interesting lectures inspires me to conduct this thesis. His encouragement guidance, patience, and support of material from the very initial stage to the final stage in accomplishing this graduation thesis have been invaluable. I am greatly indebted to all my lecturers at University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi, for their endless enthusiasm and undeniable helpful lectures.

I would be very grateful to the staff of the Post-graduate Department for their support during the time of studying. I would like to send special thank to two consultants Mr. Cesar Villanueva, working in California and Mr. Myron Baker, studying in Texas for their candid suggestions and encouragement.

I also want to express my appreciation to my friends, who are always ready to help me whenever I have difficulties. Last but not least, my warmest thanks are due to my family, especially my mother and my uncle Phạm Văn Hải, for their unconditional love, support, and forbearance. To all of them, I dedicate this study. Hanoi, September 2014 Lê Thị Khánh Hòa ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT This study aims at investigating how the abstract concept love is conceptualized in American and Vietnamese romantic novels from 2008 to 2013.

The theory of conceptual metaphor suggested by Lakoff and Johnson (1980) and Kovecses (1986) is adopted as the analytical framework in this study. 200 samples of metaphorical expressions denoting love were found in American and Vietnamese romantic novels, which were written by native speakers. The results show that love can be conceptualized as war, madness/ insanity, magic, physical forces, pains, fire/ heat, a journey, and a nutrient in both languages. However, it is easier to find the metaphorical expressions Love is a container in American than in Vietnamese.

In addition, the results show that there are many expressions conceptualized Love as revenge in American, but it is not the case in Vietnamese. The results express the significant of cognitive semantics, which can be applied in teaching, learning, and translating. iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS Page Declaration ………………………………………………………………………. i Acknowledgements ……………………………………………………………… ii Abstract ………………………………………………………………………….

iii Table of contents ………………………………………………………………… iv PART A: INTRODUCTION. Rationale of the study. Significance of the study. Aims, research questions, and scope of the study.

Method and Procedures. Organization of the study. 7 CHAPTER I: Theotical Background and Literature Review. Cognitive approaches to grammar and cognitive semantics.

Cognitive semantics: Guiding principles. Conceptual structure is embodied. Semantic structure is conceptual structure. Meaning representation is encyclopaedic.

Meaning construction is conceptualization. Conceptual Metaphor Theory. 13 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Traditional theories of metaphors.

Contemporary theories of metaphors. Classification of conceptual metaphors. Conceptual metaphoric domains. One-to-one domain mapping.

One-to-many domain mapping. Many-to-one domain mapping. 28 CHAPTER II: Research Methodology. Research design and methodology.

American romantic novels. The lucky one (2008). 31 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Not another bad date (2008).

What I did for love (2009). Last night at Chateau Marmont (2010). Vietnamese romantic novels. Cocktail cho tình yêu (2009).

Nhắm mắt thấy Paris (2010). Nếu có một linh hồn yêu em (2012). Vẽ em bằng màu nỗi nhớ (2013). Reliability and Validity.

43 CHAPTER III: Findings and Discussion. Conceptual metaphors denoting love in American romantic novels from 2008 to 2013. Love is a container. Love is war.

Love is madness or insanity. Love is magic. 53 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Love is physical forces.

Love is pains. Love is fire or heat. Love is a journey. Love is a nutrient.

Love is revenge. Conceptual metaphors denoting love in Vietnamese romantic novels from 2008 to 2013. Love is a container. Love is war.

Love is madness or insanity. Love is magic. Love is physical forces. Love is pains.

Love is fire or heat. Love is a journey. Love is a nutrient. Love is revenge.

Implications for the study. Implications for teachers. 72 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Implications for learners.

Implications for translators. Limitations and suggestions for further study. I viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale of the study It is obvious that English has become an important part not only in communication but also in many other aspects of life.

Hence, one of the most important factors for developing countries like Vietnam to increase the integration process is that the teaching of English for the young generations should be much invested and become the top policy. However, how to study it well and how to master it is still a difficult question for many learners. In recent years, cognitive linguistics has been considered as an increasingly essential discipline in language studies. One of the most important branches of cognitive linguistics is cognitive semantics which emphasizes the importance of metaphor in language.

Metaphor – a perceptual conceptualizing tool, involves human cognitive processes, hence it helps men understand the changing world around. In other words, conceptual metaphors help us to comprehend a relatively abstract concept thanks to a more concrete concept. Love is an eternal topic, whether in daily life or in literary works, or in films, which are universal and complex. Due to certain cultural contexts or specific geography, love has its own uniqueness.

In other words, expressing love is not an easy task and different languages may have different conventions. The description of conceptual love is beyond practicality. However, it is undeniable that our emotions like happiness, sadness, anger… especially love can turn to be metaphorical. Metaphor arises when a familiar, well-understood concept (the source) is used to explain or structure another less-familiar one (the target).

How love can be conceptualized in romantic novels and how conceptual representations vary across language and cultures have inspired me to carry out a research entitled: “An investigation into conceptual metaphors denoting “love” in American and Vietnamese romantic novels from 2008 to 2013”. It is hoped that this investigation will contribute to the 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] understanding and interpretation of conceptual metaphors in American and Vietnamese romantic novels. Significance of the study 2. In terms of theory This study is hoped to provide useful contributions to studies of linguistic units from cognitive semantic approach, which in turn can shed light on researches in other fields such as psychology, psycholinguistics, and applied cultural linguistics.

In terms of practice This research is expected to help Vietnamese learners of English better understand conceptual metaphors in American and Vietnamese literary works. Moreover, it can contribute to the teaching of American literature in Vietnamese universities of foreign languages. Aims, research questions, and scope of the study 3. Aims of the study The study aims at investigating conceptual metaphors denoting “love” in American and Vietnamese romantic novels from 2008 to 2013 in the light of cognitive semantics.

Specifically, it aims at the following: - Investigating how the concept of love is metaphorically expressed in American and Vietnamese romantic novels - Investigating the similarities and differences in expressions of conceptual metaphors used for describing love in American and Vietnamese romantic novels - Suggesting the implications for the teaching, learning and translating of conceptual metaphors denoting love 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Research questions In order to achieve the aims of the study, the following research questions should be taken into consideration: - How is the concept for love metaphorically expressed in American and Vietnamese romantic novels? - What are the similarities and differences in expressions of conceptual metaphors denoting love in American and Vietnamese romantic novels? 3. Scope of the study Due to the limited time and ability, this research investigates only the similarities and differences in expressions of conceptual metaphors denoting love in American and Vietnamese romantic novels from 2008 to 2013 from cognitive linguistic perspective. Eight romantic novels in both languages, four in American and four in Vietnamese, will be chosen for the research aim as follows: - Vietnamese romantic novels: Cocktail cho tình yêu (Trần Thu Trang, 2009, 3rd edition) Nhắm mắt thấy Paris (Dương Thụy, 2010) Nếu có một linh hồn yêu em (Ngô Hoàng Anh, 2012) Vẽ em bằng màu nỗi nhớ (Tâm Phạm, 2013) - American romantic novels: The lucky one (Nicolas Sparks, 2008) Not another bad day (Rachel Gibson, 2008) What I did for love (Susan Elizabeth Phillips, 2009) Last night at Chateau Marmont (Lauren Weisberger, 2010) 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Method and Procedures 4. Research Method The study will be carried out through contrastive and comparative analysis in order to investigate the similarities and differences in expressions of conceptual metaphors denoting love in American and Vietnamese romantic novels from 2008 to 2013 from cognitive semantic perspective. Data collection Metaphorical expressions denoting love will be collected from American and Vietnamese romantic novels issued on the Internet and in publication printings from 2008 to 2013. Data analysis The model as well as the instrument of the analysis and comparison of the two sets of data collected in the two languages was adopted from Lakoff and Johnson as introduced in their invaluable book of “Metaphor We Live By” (1980).

In this model, conceptual metaphors are classified into three different kinds, namely structural metaphors, ontological metaphors and orientational metaphor. In structural metaphor, one concept is “…metaphorically structured in term of another”. The ontological metaphors are based on experiences with physical objects, that is “…ways of viewing events, activities, emotions, ideas, etc as entities and substances”. By this way, when the target domain is not discrete or bounded, these can still be categorized and identified.

In contrast, most of orientational metaphors deal with “spatial orientation”. Therefore, a special relationship which is normally based on experiences of the physical space is needed for this concept The data will be both quantitatively and qualitatively analyzed. Quantitatively, the data will be analyzed in terms of the frequencies of structural, ontological, and 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] orientational metaphors.