Năng Lực Nghiên Cứu Khoa Học Của Cán Bộ Ở Cục Khoa Học - Lịch Sử Quân Sự

Luận án tiến sĩ phân tích năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở cục khoa học lịch sử quân sự quân đội nhân dân lào hiện, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng

• Tác giả: Thông Xay Phi La Lắc
• Trường học: Cục Khoa Học - Lịch Sử Quân Sự
• Đề tài: Năng Lực Nghiên Cứu Khoa Học Của Cán Bộ Ở Cục Khoa Học - Lịch Sử Quân Sự
• Loại tài liệu: luận án

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Các công trình nghiên cứu về năng lực và năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào
• 1.2. Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu
• 2. Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA CÁN BỘ Ở CỤC KHOA HỌC - LỊCH SỬ QUÂN SỰ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN LÀO
• 2.1. Lý luận về năng lực nghiên cứu khoa học
• 2.2. Lý luận về năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay
• 3. Chương 3: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tổ chức nghiên cứu
• 3.2. Các phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Tiêu chí đánh giá năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào
• 4. Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA CÁN BỘ Ở CỤC KHOA HỌC - LỊCH SỬ QUÂN SỰ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY
• 4.1. Thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay
• 4.2. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay
• 4.3. Phân tích chân dung tâm lý
• 4.4. Biện pháp tâm lý - xã hội phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC VÀ CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Năng Lực Nghiên Cứu Khoa Học Tại Cục KHQS

Nghiên cứu khoa học đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của Quân đội nhân dân Lào. Đại hội XI của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào nhấn mạnh khuyến khích nghiên cứu phát triển khoa học, công nghệ, thông tin. Năng lực nghiên cứu của cán bộ tại Cục Khoa học - Lịch sử Quân sự (Cục KHQS) giúp họ nắm bắt chuyên môn sâu sắc hơn, bổ sung kiến thức mới và mở rộng hiểu biết. Tham gia nghiên cứu khoa học là cơ hội để cán bộ bồi dưỡng năng lực, phát triển sáng tạo, làm việc độc lập và trau dồi tri thức. Quá trình này còn rèn luyện tư duy độc lập, phản biện và bảo vệ lập trường khoa học. Nâng cao chất lượng các công trình nghiên cứu khoa học của quân đội và quốc gia. Cán bộ nghiên cứu có năng lực tốt là điều kiện quan trọng nâng cao chất lượng hoàn thành nhiệm vụ chính trị, góp phần vào sự nghiệp xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc. Việc nghiên cứu "Năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay" là vấn đề có tính thời sự góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện.

1.1. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Khoa Học Quân Sự

Nghiên cứu khoa học là yếu tố sống còn cho sự phát triển của Quân đội nhân dân Lào. Nó không chỉ giúp cán bộ nâng cao trình độ chuyên môn mà còn góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các công trình nghiên cứu khoa học cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoạch định chính sách và chiến lược quốc phòng. Nghiên cứu khoa học còn thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo trong quân đội, giúp quân đội đáp ứng tốt hơn với những thách thức mới trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Điều này được thể hiện rõ trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quân lần thứ V.

1.2. Vai Trò của Cán Bộ Nghiên Cứu Tại Cục KHQS

Cán bộ nghiên cứu là lực lượng nòng cốt trong việc thực hiện các hoạt động nghiên cứu khoa học của Cục KHQS. Họ là những người trực tiếp tham gia vào việc xác định vấn đề, thu thập dữ liệu, phân tích thông tin và đưa ra các kết luận khoa học. Năng lực nghiên cứu khoa học của họ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả của các công trình nghiên cứu. Do đó, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ nghiên cứu là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết. Theo tác giả Thông Xay Phi La Lắc thì năng lực nghiên cứu còn nhiều hạn chế.

II. Vấn Đề Hạn Chế Năng Lực Nghiên Cứu Cán Bộ Giải Pháp

Mặc dù có nhiều chủ trương, biện pháp được đưa ra, năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế. Một bộ phận cán bộ có kiến thức và kỹ năng nghiên cứu còn hạn chế, tính tích cực trong nghiên cứu chưa cao. Phương pháp nghiên cứu còn nhiều hạn chế, dẫn đến chất lượng một số công trình khoa học còn thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của Quân đội. Những hạn chế này xuất phát từ việc cán bộ chưa nắm vững lý luận về nghiên cứu khoa học và thiếu những công trình nghiên cứu chuyên sâu, hệ thống về vấn đề này. Đại hội đại biểu toàn quân lần thứ V của Đảng ủy Bộ Quốc phòng Lào chỉ rõ: “ Công tác khoa học công nghệ và nghiên cứu lịch sử quân sự có vai trò rất quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng quân đội.

2.1. Thực Trạng Kỹ Năng Nghiên Cứu Yếu Kém Của Cán Bộ

Thực tế cho thấy, nhiều cán bộ tại Cục KHQS còn thiếu hụt về các kỹ năng nghiên cứu cơ bản như xác định đề tài, thu thập và phân tích dữ liệu, xây dựng đề cương, viết báo cáo khoa học. Điều này dẫn đến việc các công trình nghiên cứu thường thiếu tính sáng tạo, không có giá trị thực tiễn cao, hoặc không đáp ứng được yêu cầu của nhiệm vụ. Việc thiếu kỹ năng nghiên cứu còn khiến cán bộ gặp khó khăn trong việc tiếp cận và ứng dụng các phương pháp nghiên cứu mới, cũng như trong việc hợp tác với các nhà khoa học khác.

2.2. Thiếu Động Lực Nghiên Cứu và Tự Đào Tạo ở Cán Bộ

Một vấn đề đáng quan ngại khác là sự thiếu động lực và ý thức tự đào tạo trong đội ngũ cán bộ nghiên cứu. Nhiều cán bộ xem việc nghiên cứu khoa học là một nhiệm vụ bắt buộc, chứ không phải là một cơ hội để phát triển bản thân và đóng góp cho sự nghiệp chung. Họ ít chủ động trong việc tìm tòi, học hỏi kiến thức mới, cũng như trong việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu tiên tiến. Điều này dẫn đến sự trì trệ và kém hiệu quả trong hoạt động nghiên cứu khoa học.

III. Phương Pháp Nâng Cao Năng Lực Giải Pháp Tâm Lý Xã Hội

Để nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ ở Cục KHQS, cần có những giải pháp đồng bộ, toàn diện, đặc biệt là các giải pháp tâm lý - xã hội. Cần trang bị kiến thức toàn diện, xây dựng động cơ, thái độ nghiên cứu khoa học tích cực, đa dạng hóa các hoạt động nghiên cứu nhằm rèn luyện, phát triển kỹ năng khoa học. Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của đội ngũ cán bộ trong tự học tập, tự nghiên cứu khoa học. Xây dựng môi trường tâm lý - xã hội quân sự lành mạnh trong nghiên cứu khoa học ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự. Luận án đã hệ thống lại, làm phong phú thêm lý luận về năng lực nghiên cứu khoa học nói chung; năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào nói riêng.

3.1. Xây Dựng Môi Trường Nghiên Cứu Khuyến Khích Sáng Tạo

Một môi trường nghiên cứu cởi mở, khuyến khích sáng tạo là yếu tố quan trọng để thúc đẩy năng lực nghiên cứu của cán bộ. Cần tạo điều kiện để cán bộ được tự do trao đổi ý tưởng, phản biện các quan điểm khoa học, cũng như được tiếp cận với các nguồn thông tin và tài liệu mới nhất. Ngoài ra, cần có chính sách khen thưởng, động viên kịp thời đối với những cán bộ có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu khoa học.

3.2. Bồi Dưỡng Kỹ Năng Mềm và Tư Duy Phản Biện cho Cán Bộ

Bên cạnh các kiến thức chuyên môn, cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng mềm cho cán bộ nghiên cứu, như kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian. Đặc biệt, cần rèn luyện tư duy phản biện, khả năng phân tích và đánh giá thông tin một cách khách quan, khoa học. Điều này giúp cán bộ có thể nhìn nhận vấn đề một cách đa chiều, tìm ra những giải pháp sáng tạo và hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Năng Lực Bài Học Thực Tiễn

Luận án đã chỉ ra thực trạng những biểu hiện về nhận thức, thái độ, kỹ năng nghiên cứu khoa học và kết quả nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS hiện nay. Làm rõ thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS. Phân tích được hai trường hợp điển hình, góp phần minh họa, làm rõ hơn kết quả nghiên cứu thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học và thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học, đề xuất các biện pháp tâm lý - xã hội phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ ở Cục KHQS hiện nay.

4.1. Đánh Giá Thực Trạng Kỹ Năng Nghiên Cứu Theo Tiêu Chí Cụ Thể

Luận án đưa ra các tiêu chí cụ thể để đánh giá thực trạng kỹ năng nghiên cứu của cán bộ, bao gồm kỹ năng xác định đề tài, kỹ năng thu thập và phân tích dữ liệu, kỹ năng viết báo cáo khoa học, kỹ năng trình bày kết quả nghiên cứu. Dựa trên các tiêu chí này, có thể xác định được điểm mạnh, điểm yếu của từng cán bộ, từ đó xây dựng kế hoạch bồi dưỡng phù hợp. Bảng 4.1 trong tài liệu gốc cung cấp một đánh giá chung về thực trạng năng lực nghiên cứu.

4.2. Phân Tích Yếu Tố Tác Động Đến Năng Lực Giải Pháp Phù Hợp

Luận án phân tích các yếu tố tác động đến năng lực nghiên cứu của cán bộ, bao gồm yếu tố chủ quan (như trình độ chuyên môn, kinh nghiệm nghiên cứu, động lực làm việc) và yếu tố khách quan (như môi trường làm việc, chính sách đãi ngộ, cơ hội đào tạo). Dựa trên phân tích này, có thể đề xuất các giải pháp phù hợp để khắc phục những hạn chế và phát huy những điểm mạnh của cán bộ. Sơ đồ 2.1 trong tài liệu gốc minh họa các yếu tố ảnh hưởng này.

V. Kết Luận Phát Triển Bền Vững Năng Lực Nghiên Cứu Cán Bộ

Kết quả nghiên cứu của luận án bổ sung về lý luận ở lĩnh vực khoa học tâm lý nói chung Tâm lý học đại cương, Tâm lý học lãnh đạo, quản lý bộ đội đối với năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS hiện nay. Kết quả nghiên cứu của luận án có thể là cơ sở để nâng cao hơn nữa năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS , nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học ở Cục KHQS góp phần quan trọng nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc Lào Xã hội chủ nghĩa.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Đồng Bộ Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ

Để phát triển bền vững năng lực nghiên cứu của cán bộ, cần có giải pháp đồng bộ, bao gồm việc nâng cao trình độ chuyên môn, bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu, xây dựng môi trường làm việc khuyến khích sáng tạo, và có chính sách đãi ngộ phù hợp. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp lãnh đạo, các đơn vị chức năng, và bản thân từng cán bộ trong quá trình thực hiện các giải pháp này.

5.2. Định Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Năng Lực Nghiên Cứu

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về năng lực nghiên cứu khoa học trong quân đội. Cần tiếp tục nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu, cũng như các phương pháp bồi dưỡng năng lực nghiên cứu hiệu quả. Ngoài ra, cần mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các đối tượng khác trong quân đội, cũng như sang các lĩnh vực khác của khoa học quân sự.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Tâm lý học của nghiên cứu sinh Thông Xay Phi La Lắc tập trung giải quyết đề tài: "Năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay". Công trình được triển khai xuất phát từ yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng Lào vững mạnh, toàn diện, đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.

Về tính cấp thiết, tác giả trích dẫn tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Nhân dân cách mạng Lào: "Khuyến khích đi vào nghiên cứu phát triển khoa học quản lý và sử dụng khoa học công nghệ thông tin tư liệu, tập trung nghiên cứu khoa học công nghệ trong khu vực và quốc tế, phát triển công nghệ theo thế mạnh của đất nước" [31]. Đồng thời, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quân lần thứ V của Đảng ủy Bộ Quốc phòng Lào cũng xác định: "Công tác khoa học công nghệ và nghiên cứu lịch sử quân sự có vai trò rất quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng là cơ sở cho củng cố, phát triển tiềm lực quân sự tạo thế vững chắc cho bảo vệ Tổ quốc trong tình hình hiện nay" [32].

Mặc dù giữ vị trí là trung tâm nghiên cứu khoa học của toàn quân và quốc gia, Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào vẫn ghi nhận những hạn chế nhất định ở đội ngũ cán bộ: một bộ phận còn hạn chế về kiến thức và kỹ năng nghiên cứu; tính tích cực, tự giác học tập rèn luyện chưa đồng đều; phương pháp nghiên cứu chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ, dẫn đến chất lượng một số công trình khoa học quân sự chưa đạt mức mong muốn. Khoảng trống nghiên cứu then chốt mà tác giả xác định là tại Lào chưa có công trình nào nghiên cứu hệ thống, chuyên sâu về năng lực nghiên cứu khoa học dưới góc độ tâm lý học, đặc biệt là đối với đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác nghiên cứu tại Cục Khoa học - Lịch sử quân sự.

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ, từ đó đề xuất các biện pháp tâm lý - xã hội nhằm phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay.

Để hoàn thành mục đích trên, luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến năng lực, năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào.
2. Xây dựng cơ sở lý luận về năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào.
3. Khảo sát, đánh giá thực trạng năng lực, thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay.
4. Đề xuất biện pháp tâm lý - xã hội phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay.

Giả thuyết khoa học của luận án gồm các luận điểm:

• Năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào là dạng năng lực chuyên biệt, được biểu hiện trên ba thành tố cơ bản gồm kiến thức, thái độ và kỹ năng nghiên cứu khoa học.
• Mức độ năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ hiện nay đạt ở mức khá, trong đó thành tố kỹ năng nghiên cứu khoa học có điểm biểu hiện thấp nhất.
• Năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ chịu sự tác động đồng thời của các yếu tố chủ quan và khách quan, trong đó yếu tố chủ quan có ảnh hưởng mạnh nhất là xu hướng nghề nghiệp quân sự của người cán bộ.
• Có thể nâng cao và phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho đội ngũ cán bộ này thông qua việc áp dụng đồng bộ 5 nhóm biện pháp tâm lý - xã hội được xác lập trên cơ sở kết quả khảo sát thực trạng.

Về đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu:

• Khách thể nghiên cứu: Cán bộ công tác tại Cục Khoa học - Lịch sử quân sự và các cơ quan Khoa học công nghệ thuộc ngành dọc của Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào.
• Đối tượng nghiên cứu: Biểu hiện, mức độ và các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự.
• Phạm vi nội dung: Tiếp cận năng lực nghiên cứu khoa học là một dạng năng lực chuyên biệt, hình thành bởi các thành tố tâm lý bên trong và biểu hiện ra bên ngoài thông qua các mặt: kiến thức nghiên cứu khoa học, thái độ trong nghiên cứu khoa học, kỹ năng nghiên cứu khoa học và kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học thực tế.
• Phạm vi không gian: Khảo sát tại các cơ quan trực thuộc Cục Khoa học - Lịch sử quân sự (gồm Ban Khoa học công nghệ và môi trường, Ban Chiến lược, Ban Lịch sử, Ban Thông tin, Ban Chính trị, Ban Hành chính và Văn phòng); đồng thời mở rộng tới cán bộ nghiên cứu ở các tổng cục, học viện, nhà trường, sư đoàn, trung đoàn và Bộ chỉ huy quân sự các tỉnh, thành có biên chế Ban Khoa học công nghệ thuộc ngành dọc.
• Phạm vi thời gian: Thu thập tư liệu và số liệu điều tra, khảo sát thực tiễn chủ yếu trong giai đoạn 5 năm, từ năm 2018 đến năm 2022.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong Chương 1, tác giả đã tiến hành tổng quan hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài, phân loại thành ba nhóm hướng nghiên cứu chính:

Hướng thứ nhất: Các công trình nghiên cứu về biểu hiện của năng lực và năng lực nghiên cứu khoa học.

• Tiếp cận năng lực như một tổ hợp thuộc tính cá nhân: A. Lâytex [55] coi năng lực là tập hợp thuộc tính cá nhân đáp ứng yêu cầu hoạt động; K. K. Platônôv [70] phân chia năng lực thành thành phần chủ đạo, thành phần chỗ dựa và thành phần làm nền; Phạm Minh Hạc [41] xem năng lực là tổ hợp đặc điểm tâm lý nhân cách vận hành theo mục đích nhất định; Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Kế Hào, Phan Thị Hạnh Mai [94] khẳng định năng lực vừa là tiền đề vừa là kết quả của hoạt động cụ thể.
• Tiếp cận năng lực theo hướng kết hợp kiến thức, kỹ năng, thái độ, động cơ: Chương trình giáo dục phổ thông Quebec - Canada [116] định nghĩa năng lực là sự huy động linh hoạt các thành tố tâm lý trong bối cảnh cụ thể; F. E. Weinert (1996) [98] coi kỹ năng là biểu hiện thực tế của năng lực nhằm giải quyết vấn đề linh hoạt; Denys Tremblay [104] đánh giá năng lực dựa trên hệ thống tri thức, thái độ tích cực và kết quả hành động; Bernd Meier [5] nhấn mạnh năng lực là điểm hội tụ của tri thức, kỹ năng, kinh nghiệm và trách nhiệm đạo đức.
• Tiếp cận năng lực theo mô hình ba thành tố KSA / ASK: Benjamin Bloom (1956) [101] đề xuất mô hình phân loại mục tiêu giáo dục gồm Knowledge (nhận thức), Skills (thao tác) và Attitude (cảm xúc/thái độ); Christian Battal (2002) [14] nghiên cứu năng lực chuyên môn trong quản lý nguồn nhân lực công; Hiệp hội các giảng viên sư phạm Mỹ (The Association of Teacher Educators, 1990, 2008) [101, 120] vận dụng chuẩn hóa nghề nghiệp từ nghiên cứu của Bloom về kiến thức, Dave / E. William về kỹ năng và KenVot về thái độ; Đặng Duy Thái [76] và Nguyễn Văn Kiên [54] áp dụng mô hình tổ hợp kiến thức - thái độ - kỹ năng trong môi trường quân sự Việt Nam.
• Các công trình về năng lực nghiên cứu khoa học chuyên biệt: Jack R. Fraenkel [109] bàn về năng lực nghiên cứu của giáo viên; P. Prikhodko [71], A. Lubixuma [40], S. Zinoviev [99] nghiên cứu việc rèn luyện năng lực nghiên cứu cho sinh viên đại học qua niên luận, khóa luận; Anol Bhattacherjee [100] phân tích vai trò xác định ý tưởng nghiên cứu; B. Merwin (1994) [113, 114] đề cập đến năng lực nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng; John Collum (1997) [110], Gary Anderson (1990) [2], John P. Keeves (1996) [111] giới thiệu phương pháp luận, đo lường và kỹ năng nghiên cứu; các tác giả Việt Nam gồm Nguyễn Thị Hảo (1986) [42], Vũ Cao Đàm (2006) [26], Phạm Thị Thu Hoa (2009) [47], Lê Thị Xuân Thu (2014) [81], Đào Thị Oanh (2014) [66], K. Ramanathan (1994) [115] (với chu trình nghiên cứu 6 bước), Trần Khánh Đức (2006) [37], Nguyễn Minh Đức (2013) [36], Nguyễn Đình Gấm và cộng sự (2013) [38], Hoàng Hòa Bình (2015) [7], Boea Ole (2015) [102], Lê Thị Thơ (2016) [80], Nguyễn Ngọc Cường (2018) [18].

Hướng thứ hai: Các công trình nghiên cứu về các yếu tố tạo thành và các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học.

• A. N. Leonchiev (1989) [56] trong tác phẩm "Hoạt động - Ý thức - Nhân cách" chỉ ra rằng tư chất bẩm sinh chỉ là điều kiện cần, còn năng lực được hình thành thông qua hoạt động, giao tiếp và sự tích cực của cá nhân trong điều kiện kinh tế - xã hội lịch sử cụ thể.
• Trịnh Quang Từ (2004) [92] phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nghiên cứu khoa học trong các trường đại học quân sự; Nguyễn Văn Tượng (2016) [93] chỉ ra ảnh hưởng của nội dung, hình thức bồi dưỡng và tính tích cực của học viên; Ngô Mai Trang (2017) [86] phân tích các yếu tố nhận thức, kỹ năng và môi trường xã hội tác động đến hoạt động nghiên cứu; Lê Thị Thơ (2016) [80] nhấn mạnh yếu tố môi trường nghiên cứu và phẩm chất cá nhân.

Hướng thứ ba: Các công trình nghiên cứu về con đường, biện pháp phát triển năng lực nghiên cứu khoa học.

• B. Merwin (1994) [114] đề xuất dạy lý thuyết phương pháp kết hợp bài tập thực hành; Marmolejo và Puukka (2006) [107] đề xuất chế độ thù lao, khen thưởng, giảm thủ tục hành chính và bảo đảm tự chủ học thuật; Nguyễn Kim Dung (2013) [21] khuyến khích chính sách công bố và tổ chức hội thảo khoa học; Phạm Thị Tú Nga (2015) [63] xây dựng khung năng lực tối thiểu và các hình thức đào tạo liên tục; Ngô Mai Trang (2017) [86] nhấn mạnh việc xây dựng môi trường học thuật và cơ chế chính sách rõ ràng.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết: Qua tổng quan, tác giả nhận định các công trình trên thế giới và tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào đối tượng sinh viên, học viên sư phạm hoặc giảng viên đại học dân sự và quân sự. Tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, chưa có công trình nào đi sâu luận giải một cách có hệ thống dưới góc độ tâm lý học về năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ công tác tại Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào. Do đó, luận án xác định vị trí nghiên cứu là công trình độc lập, trực tiếp giải quyết khoảng trống lý luận và thực tiễn này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án xây dựng cơ sở lý thuyết dựa trên hệ thống quan điểm phương pháp luận khoa học:

• Hệ tư tưởng chỉ đạo: Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Chủ tịch Cay Sỏn Phôm Vị Hản; các quan điểm, đường lối của Đảng Nhân dân cách mạng Lào; Nghị quyết Quân ủy Trung ương Bộ Quốc phòng Lào và Nghị quyết Đảng bộ Cục Khoa học - Lịch sử quân sự về công tác khoa học và sẵn sàng chiến đấu.
• Nguyên tắc tâm lý học: Quán triệt nguyên tắc quyết định luận duy vật biện chứng về các hiện tượng tâm lý. Tâm lý con người mang bản chất xã hội - lịch sử, chịu sự quy định của môi trường văn hóa quân sự và điều kiện kinh tế - xã hội; sự hình thành năng lực là kết quả tương tác biện chứng giữa điều kiện bên ngoài và tính tích cực tự thân bên trong.
• Ba hướng tiếp cận tâm lý học chuyên ngành:
  • Tiếp cận hoạt động - nhân cách: Đặt năng lực nghiên cứu khoa học trong cấu trúc nhân cách người sĩ quan quân đội, hình thành và biến đổi qua việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ chuyên môn.
  • Tiếp cận hệ thống: Xem xét năng lực như một chỉnh thể thống nhất gồm các mặt kiến thức, thái độ, kỹ năng và kết quả hoạt động trong mối quan hệ đa chiều với các yếu tố ảnh hưởng.
  • Tiếp cận phát triển: Nhìn nhận năng lực luôn vận động từ thấp đến cao, biến đổi theo sự tích lũy kinh nghiệm và quá trình rèn luyện thực tế của cán bộ.

Về khái niệm công cụ, tác giả định nghĩa:

• Năng lực là tổ hợp kiến thức, thái độ và kỹ năng của chủ thể đáp ứng với yêu cầu hoạt động nhất định, bảo đảm cho hoạt động ấy đạt kết quả theo mục đích đề ra.
• Hoạt động nghiên cứu khoa học là hoạt động sáng tạo của con người nhằm thỏa mãn nhu cầu nhận thức và cải tạo thế giới khách quan.
• Năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào là dạng năng lực chuyên biệt, được hình thành và biểu hiện qua sự tích hợp của kiến thức nghiên cứu, thái độ nghiên cứu và hệ thống kỹ năng nghiên cứu khoa học, phản ánh qua chất lượng các công trình khoa học quân sự được giao.

Về phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập, phân tích, tổng hợp, so sánh và khái quát hóa tài liệu khoa học để xây dựng khung lý luận.
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
  • Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến các nhà khoa học đầu ngành tâm lý học và tâm lý học quân sự để chuẩn hóa tiêu chí, thang đo và bảng hỏi.
  • Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Thu thập dữ liệu diện rộng về nhận thức, thái độ, kỹ năng và mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng.
  • Phương pháp quan sát: Theo dõi hành vi, tác phong của cán bộ trong các hội nghị khoa học, sinh hoạt học thuật và quá trình thực hiện nhiệm vụ.
  • Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn cán bộ lãnh đạo chỉ huy và cán bộ nghiên cứu trực tiếp để thu thập thông tin định tính bổ trợ.
  • Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Khảo sát hồ sơ các đề tài, báo cáo khoa học, kỷ yếu do cán bộ thực hiện từ năm 2018 đến 2022.
  • Phương pháp phân tích chân dung tâm lý điển hình: Lựa chọn và phân tích sâu hai trường hợp cán bộ nghiên cứu cụ thể để làm rõ các mặt biểu hiện tâm lý.
• Phương pháp thống kê toán học: Toàn bộ số liệu khảo sát thực nghiệm được xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0, áp dụng các kỹ thuật: thống kê mô tả (tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn), kiểm định tương quan giữa các thành tố, phân tích hồi quy tuyến tính và xây dựng mô hình dự báo xu hướng biến đổi.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

Nội dung chương tập trung hệ thống hóa các công trình nghiên cứu theo các trục nội dung: biểu hiện năng lực, các yếu tố cấu thành, các yếu tố tác động và biện pháp bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học. Tác giả chỉ ra rằng các nghiên cứu trước đây đã làm sáng tỏ cấu trúc năng lực theo mô hình kiến thức - kỹ năng - thái độ nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu sâu về đối tượng cán bộ Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào. Chương 1 xác lập 5 nhiệm vụ cụ thể mà luận án cần hoàn thành để khỏa lấp khoảng trống học thuật này.

Chương 2. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA CÁN BỘ Ở CỤC KHOA HỌC - LỊCH SỬ QUÂN SỰ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN LÀO

Tác giả phân tích lý luận về bản chất năng lực và năng lực nghiên cứu khoa học quân sự; xác định các thành tố cấu thành năng lực gồm: kiến thức (kiến thức chung, kiến thức chuyên ngành quân sự, kiến thức phương pháp nghiên cứu), thái độ (động cơ, nhu cầu, hứng thú, ý thức trách nhiệm khoa học) và hệ thống kỹ năng thực hành nghiên cứu. Đồng thời, chương 2 phân loại các yếu tố tác động thành nhóm yếu tố chủ quan (xu hướng nghề nghiệp quân sự, động cơ, phẩm chất tư duy) và nhóm yếu tố khách quan (môi trường văn hóa quân sự, cơ chế quản lý, điều kiện cơ sở vật chất, kinh phí), được khái quát hóa tại Sơ đồ 2.1 (trang 89 của luận án).

Chương 3. TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 3 trình bày các giai đoạn tiến hành nghiên cứu từ khâu chuẩn bị, thu thập dữ liệu lý luận, thiết kế công cụ đo lường, tiến hành khảo sát thực địa tại các ban chức năng của Cục và các đơn vị ngành dọc, đến khâu xử lý dữ liệu thực nghiệm bằng phần mềm SPSS 20.0. Tác giả xác lập hệ thống tiêu chí định lượng và định tính cụ thể nhằm đánh giá chuẩn xác từng thành tố kiến thức, thái độ, kỹ năng và kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học của cán bộ quân đội.

Chương 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA CÁN BỘ Ở CỤC KHOA HỌC - LỊCH SỬ QUÂN SỰ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY

Nội dung chương trình bày dữ liệu khảo sát thực nghiệm thông qua hệ thống bảng số liệu, biểu đồ và sơ đồ phân tích tương quan:

Ký hiệu bảng	Tên bảng dữ liệu theo văn bản	Trang	Nội dung dữ liệu phản ánh
Bảng 4.1	Đánh giá chung thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự	109	Đánh giá tổng hợp điểm trung bình các mặt biểu hiện năng lực
Bảng 4.2	Thực trạng kiến thức của cán bộ	112	Phân tích mức độ làm chủ khối kiến thức nghiên cứu
Bảng 4.3	Thực trạng hiểu biết về hoạt động nghiên cứu khoa học	113	Đo lường mức độ hiểu biết bản chất, quy trình nghiên cứu
Bảng 4.4	Thực trạng thái độ nghiên cứu khoa học	116	Đánh giá động cơ, hứng thú và tinh thần trách nhiệm
Bảng 4.5	Thực trạng kỹ năng nghiên cứu khoa học	119	Đánh giá tổng quát mức độ thuần thục các kỹ năng
Bảng 4.6	Kỹ năng xác định đề tài nghiên cứu của cán bộ	120	Đo lường năng lực phát hiện vấn đề và xác định tên đề tài
Bảng 4.7	Kỹ năng nghiên cứu tài liệu của cán bộ	121	Đánh giá năng lực tra cứu, phân tích, xử lý tài liệu khoa học
Bảng 4.8	Kỹ năng thu thập, phân tích và xử lý thông tin	122	Đo lường mức độ xử lý tư liệu thực tiễn và số liệu
Bảng 4.9	Kỹ năng xây dựng đề cương đề tài nghiên cứu	123	Đánh giá khả năng lập đề cương chi tiết và kế hoạch
Bảng 4.10	Kỹ năng viết và trình bày công trình khoa học	124	Đo lường kỹ năng diễn đạt văn bản và văn phong khoa học
Bảng 4.11	Kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá kết quả nghiên cứu	125	Đánh giá khả năng tự đánh giá, chỉnh sửa công trình
Bảng 4.12	Kết quả nghiên cứu khoa học	126	Thống kê số lượng, mức độ hoàn thành các đề tài, báo cáo
Bảng 4.13	So sánh đánh giá giữa các khách thể khảo sát	128	So sánh đánh giá giữa cán bộ quản lý và cán bộ nghiên cứu
Bảng 4.14	Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ	131	Thống kê mức độ tác động của các yếu tố chủ quan và khách quan
Bảng 4.15	Tóm tắt kết quả phân tích hồi quy tuyến tính	132	Hệ số hồi quy xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố
Bảng 4.16	Dự báo xu hướng biến đổi năng lực nghiên cứu khoa học trong mối quan hệ với các yếu tố ảnh hưởng	139	Mô hình hóa xu hướng biến đổi theo các biến tác động

Bên cạnh hệ thống bảng số liệu, chương 4 còn tích hợp Biểu đồ 4.1 (Đánh giá chung thực trạng năng lực, tr. 111), Biểu đồ 4.2 (Hiểu biết về hoạt động NCKH, tr. 115), Biểu đồ 4.3 (So sánh đánh giá khách thể, tr. 129), Biểu đồ 4.4 (Thực trạng năng lực theo đơn vị nghiên cứu, tr. 129) và Sơ đồ 4.2 (Tương quan giữa các yếu tố ảnh hưởng với năng lực NCKH, tr. 138). Tác giả tiến hành phân tích sâu hai trường hợp chân dung tâm lý điển hình (mục 4.3) và xây dựng hệ thống biện pháp tâm lý - xã hội phát triển năng lực nghiên cứu (mục 4.4).

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án xác định các đóng góp mới về mặt lý luận và thực tiễn:

Về mặt lý luận:

• Hệ thống hóa, bổ sung và làm phong phú lý luận chung về năng lực nghiên cứu khoa học dưới góc độ tâm lý học trong môi trường quân sự.
• Luận giải làm rõ khái niệm, đặc điểm, cấu trúc các thành tố tâm lý cấu thành năng lực nghiên cứu khoa học chuyên biệt của cán bộ Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào, bao gồm ba thành tố: kiến thức, thái độ, kỹ năng nghiên cứu khoa học gắn liền với kết quả hoạt động thực tiễn.
• Làm sáng tỏ hệ thống các yếu tố ảnh hưởng chủ quan và khách quan, bổ sung cơ sở khoa học cho các chuyên ngành Tâm lý học đại cương, Tâm lý học quân sự và Tâm lý học lãnh đạo, quản lý bộ đội.

Về mặt thực tiễn:

• Phản ánh trung thực thực trạng biểu hiện các mặt kiến thức, thái độ, kỹ năng và kết quả nghiên cứu khoa học của đội ngũ cán bộ Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào giai đoạn 2018 - 2022; xác nhận thực trạng năng lực ở mức khá và chỉ rõ thành tố kỹ năng còn là khâu yếu nhất.
• Kiểm định và chứng minh bằng toán học thống kê mô hình hồi quy và tương quan, khẳng định trong các yếu tố chủ quan thì xu hướng nghề nghiệp quân sự có ảnh hưởng mạnh nhất đến năng lực nghiên cứu của cán bộ.
• Xây dựng hai hồ sơ chân dung tâm lý điển hình, minh họa sinh động cho các luận điểm định lượng.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm biện pháp tâm lý - xã hội đồng bộ, có cơ sở khoa học nhằm phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ:
  1. Trang bị kiến thức toàn diện cho cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự;
  2. Xây dựng động cơ, thái độ nghiên cứu khoa học tích cực cho cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự;
  3. Đa dạng hóa các hoạt động nghiên cứu nhằm rèn luyện, phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho cán bộ;
  4. Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của đội ngũ cán bộ trong tự học tập, tự nghiên cứu khoa học;
  5. Xây dựng môi trường tâm lý - xã hội quân sự lành mạnh trong nghiên cứu khoa học ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về hạn chế, luận án giới hạn phạm vi khảo sát thực nghiệm trong khung thời gian 5 năm (2018 - 2022) và tập trung vào đội ngũ cán bộ thuộc Cục Khoa học - Lịch sử quân sự cùng hệ thống ngành dọc khoa học công nghệ của Quân đội nhân dân Lào; công trình chủ yếu tiếp cận dưới góc độ tâm lý học chuyên biệt mà chưa mở rộng nghiên cứu sang các khía cạnh kinh tế, bảo đảm kỹ thuật hay hậu cần quân sự.

Về hướng nghiên cứu tiếp, luận án định hướng việc mở rộng theo dõi biến thiên năng lực nghiên cứu khoa học qua các giai đoạn tiếp theo; mở rộng khách thể khảo sát sang các cơ quan nghiên cứu kỹ thuật quân sự chuyên sâu; đồng thời tiến hành các nghiên cứu thực nghiệm tác động nhằm đánh giá hiệu quả can thiệp thực tế của 5 nhóm biện pháp tâm lý - xã hội đã đề xuất.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn đối với các nhóm đối tượng:

• Cơ quan lãnh đạo, chỉ huy Bộ Quốc phòng Lào và Cục Khoa học - Lịch sử quân sự: Cung cấp căn cứ khoa học khách quan để xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và đãi ngộ đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học.
• Đội ngũ cán bộ làm công tác nghiên cứu khoa học và lịch sử quân sự: Là tài liệu tự tham chiếu để nhận diện điểm mạnh, điểm hạn chế về kiến thức và các kỹ năng thành phần (xác định đề tài, xử lý dữ liệu, viết báo cáo), từ đó có định hướng tự rèn luyện, nâng cao năng lực chuyên môn.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên chuyên ngành Tâm lý học và Tâm lý học quân sự: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh về mô hình năng lực chuyên biệt KSA/ASK trong lực lượng vũ trang và quy trình vận dụng các phương pháp thống kê xã hội học (SPSS 20.0, phân tích hồi quy, kiểm định tương quan) vào nghiên cứu tâm lý học thực nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án tiếp cận cấu trúc năng lực nghiên cứu khoa học của người cán bộ quân sự dựa trên những thành tố nào?
Luận án tiếp cận năng lực nghiên cứu khoa học là một dạng năng lực chuyên biệt, được hình thành và biểu hiện qua tổ hợp ba thành tố tâm lý cốt lõi: kiến thức nghiên cứu khoa học (hiểu biết chung, chuyên môn quân sự và quy trình nghiên cứu), thái độ nghiên cứu khoa học (động cơ, hứng thú, tinh thần trách nhiệm) và hệ thống 6 kỹ năng nghiên cứu khoa học cụ thể, biểu hiện ra bằng kết quả sản phẩm hoạt động thực tế.

2. Phạm vi khảo sát thực tế và nguồn dữ liệu của luận án được thực hiện như thế nào?
Dữ liệu khảo sát thực nghiệm được thu thập trong khoảng thời gian 5 năm (2018 - 2022). Khách thể khảo sát là cán bộ tại các ban chức năng thuộc Cục Khoa học - Lịch sử quân sự cùng cán bộ nghiên cứu tại các tổng cục, học viện, nhà trường, sư đoàn, trung đoàn và Bộ chỉ huy quân sự các tỉnh, thành có biên chế Ban Khoa học công nghệ thuộc ngành dọc.

3. Kết quả đánh giá thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ đạt mức nào và thành tố nào có biểu hiện thấp nhất?
Theo kết quả khảo sát thực tiễn tại Chương 4, năng lực nghiên cứu khoa học tổng thể của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự đạt ở mức khá. Trong ba thành tố tâm lý cấu thành, thành tố kỹ năng nghiên cứu khoa học có điểm đánh giá thấp nhất so với thành tố kiến thức và thái độ.

4. Phân tích hồi quy tuyến tính trong luận án chỉ ra yếu tố chủ quan nào tác động mạnh nhất đến năng lực nghiên cứu của cán bộ?
Kết quả xử lý số liệu trên phần mềm SPSS 20.0 (trình bày tại Bảng 4.14 và Bảng 4.15) xác định trong nhóm các yếu tố chủ quan, yếu tố xu hướng nghề nghiệp quân sự của cán bộ có mức độ tương quan và hệ số ảnh hưởng mạnh nhất đến sự hình thành và biến đổi năng lực nghiên cứu khoa học.

5. Tác giả đề xuất những nhóm biện pháp tâm lý - xã hội cụ thể nào để nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ?
Tác giả đề xuất 5 nhóm biện pháp: trang bị kiến thức toàn diện; xây dựng động cơ, thái độ nghiên cứu tích cực; đa dạng hóa các hoạt động nghiên cứu để rèn luyện kỹ năng; phát huy tính tích cực tự học tập, tự nghiên cứu; và xây dựng môi trường tâm lý - xã hội quân sự lành mạnh tại đơn vị.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Thông Xay Phi La Lắc là công trình nghiên cứu chuyên sâu về năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào dưới góc độ tâm lý học chuyên ngành. Bằng việc kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng với hệ thống phương pháp nghiên cứu thực tiễn và xử lý thống kê toán học SPSS 20.0 trên dữ liệu giai đoạn 2018 - 2022, tác giả đã làm rõ thực trạng mức độ năng lực, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và xây dựng 2 chân dung tâm lý điển hình. Các phát hiện thực nghiệm cùng hệ thống 5 nhóm biện pháp tâm lý - xã hội được đề xuất trong luận án có giá trị khoa học và giá trị thực tiễn, đóng góp trực tiếp vào công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ nghiên cứu, phục vụ sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân Lào và bảo vệ Tổ quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu về năng lực và năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào Những nghiên cứu có liên quan đến năng lực và năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào, được các nhà khoa học tập trung nghiên cứu từ khá sớm. Các kết quả nghiên cứu được khái quát trên các hướng chủ yếu sau: 1. Các công trình nghiên cứu về biểu hiện năng lực và năng lực nghiên cứu khoa học Nghiên cứu về biểu hiện của năng lực trong tâm lý học có nhiều cách tiếp cận khác nhau, theo đó các tác giả cũng đưa ra nhiều quan niệm khác nhau, cụ thể: Các công trình nghiên cứu coi năng lực là một tổ hợp những thuộc tính nói chung của cá nhân để hoàn thành có kết quả một hoạt động nào đó.

Tiêu biểu có các tác giả như sau: Tác giả A. Lâytex [55] đều có chung quan niệm coi năng lực là một tập hợp hoặc tổng hợp những thuộc tính của cá nhân con người, đáp ứng những yêu cầu của hoạt động và đảm bảo cho hoạt động đạt được kết quả cao. Platônôv, năng lực gồm: Thành phần chủ đạo (gồm những thành tố quy định phương hướng của hoạt động của con người); Thành phần chỗ dựa (gồm những thành tố có tính chất là công cụ của hoạt động); Thành phần làm nền (bao gồm những thành tố hỗ trợ, bổ sung) [70]. Tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng: “Năng lực chính là một tổ hợp đặc điểm tâm lý của một con người (còn gọi là tổ hợp thuộc tính tâm lý của một (LUAN.nay luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat (LUAN.nay 15 nhân cách), tổ hợp đặc điểm này vận hành theo một mục đích nhất định tạo ra kết quả một hoạt động nào đó” [41, tr.

Năng lực gắn liền với hoạt động nhất định, biểu hiện trong hoạt động và bằng kết quả hoạt động. Các công trình nghiên cứu năng lực là một tổ hợp các phẩm chất tâm lý và sinh lý của cá nhân để hoàn thành có kết quả một hoạt động nào đó, tiêu biểu có các tác giả như: Tác giả Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Kế Hào, Phan Thị Hạnh Mai cho rằng năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáo của cá nhân phù hợp với những yêu cầu của một loại hình hoạt động cụ thể, đảm bảo cho hoạt động đó có kết quả tốt. Năng lực là mức độ nhất định của khả năng con người, biểu thị hoàn thành có kết quả một hoạt động cụ thể. Theo các tác giả, năng lực vừa là tiền đề, vừa là kết quả của hoạt động đảm bảo cho hoạt động đó đạt được kết quả [94].

Các quan niệm về năng lực theo hai hướng tiếp cận trên đây đã tồn tại trong thời gian khá dài với tính ưu việt của nó coi năng lực là một phẩm chất tổng hợp của nhân cách bao gồm cả phẩm chất tâm lý và sinh lý tạo ra tiền đề, điều kiện bảo đảm cho hoạt động, quy định kết quả, hiệu quả hoạt động. Năng lực gắn với chủ thể hoạt động, mang tính chủ thể rất cao, được hình thành và biểu hiện trong hoạt động cụ thể, không có năng lực chung chung, trừu tượng. Tuy nhiên, việc luận giải sự tổng hợp và chỉ ra vai trò, biểu hiện của các thành tố tâm lý cụ thể như kiến thức, kỹ năng, thái độ, nhu cầu, động cơ, tính tích cực hoạt động, tính chất xã hội - nghề nghiệp của năng lực chưa thật cụ thể. Do đó, quá trình tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, đo đạc năng lực hoạt động thực tiễn nghề nghiệp nhất định gặp phải khó khăn, khó lượng hóa và khó chuyên sâu theo lĩnh vực cụ thể.

Các nghiên cứu xem năng lực là sự kết hợp của yếu tố như kiến thức, kỹ năng với thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân. đáp ứng hiệu quả của hoạt động trong bối cảnh nhất định. Theo “Chương trình giáo dục phổ thông” của Quebec - Canada, năng lực được hiểu theo nghĩa rất rộng và bao quát, biểu hiện sự kết hợp linh hoạt, (LUAN.nay luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat (LUAN.nay 16 độc đáo của nhiều thành tố, khía cạnh tâm lý cá nhân như kiến thức, kỹ năng, thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ. trong đó kiến thức, kỹ năng và thái độ là thành phần cơ bản, quan trọng nhất.

Năng lực được biểu hiện ra ở việc đáp ứng một cách có hiệu quả một yêu cầu phức hợp của hoạt động nào đó trong bối cảnh nhất định [Dẫn theo 116]. Weinert cho rằng kỹ năng là biểu hiện cụ thể của năng lực, kỹ năng chính là sự vận dụng sáng tạo kiến thức trong điều kiện phức tạp. Do vậy, để đánh giá năng lực nào đó của con người cần dựa vào những kỹ năng hoạt động của người đó, kỹ năng là biểu hiện cụ thể năng lực của cá thể nhằm giải quyết các tình huống xác định, cũng như sự sẵn sàng về động cơ xã hội và khả năng vận dụng các cách giải quyết vấn đề một cách có trách nhiệm và hiệu quả trong những tình huống linh hoạt [98]. Tác giả Denys Tremblay, nhà tâm lý học người Pháp khi đánh giá năng lực cần dựa trên những biểu hiện hệ thống tri thức có được, thái độ tích cực của cá nhân và kết quả của hành động được chứng minh sự tiến bộ nhờ vào khả năng huy động kinh nghiệm và sử dụng hiệu quả nhiều nguồn lực tích hợp của cá nhân khi giải quyết các vấn đề của cuộc sống [104,tr.

Các công trình khoa học của các tác giả trên đây đã có sự phát triển, đề cập khá cụ thể đến các biểu hiện tâm lý tạo nên năng lực cá nhân như: kiến thức, kinh nghiệm, thái độ, kỹ năng, động cơ, trách nhiệm, hứng thú, tình cảm, ý chí, niềm tin… Tuy nhiên, do không xác định rõ vị trí, vai trò, nhất là xác định yếu tố cơ bản, cốt lõi và mối quan hệ giữa chúng nên khó lượng hóa, đo đạc về năng lực cụ thể, cũng như khó khăn trong việc bồi dưỡng, rèn luyện năng lực nghề nghiệp cụ thể. Các công trình nghiên cứu coi năng lực là sự biểu hiện tổng hợp của ba thành tố tâm lý cơ bản bao gồm: kiến thức, thái độ và kỹ năng.nay luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat (LUAN.nay 17 Đây là hướng tiếp cận mới và khá phổ biến hiện nay về năng lực, được coi là bước đột phá trong nghiên cứu và ứng dụng năng lực vào thực tiễn nghề nghiệp. Tiêu biểu có các công trình nghiên cứu của các tác giả như: Tác giả Christian Battal khi nghiên cứu về năng lực chuyên môn trong hoạt động nghề nghiệp đã cho rằng, năng lực chuyên môn là những năng lực nhận thức, năng lực thực tiễn và năng lực hành vi mà một cá nhân đạt được. Năng lực chuyên môn bao gồm “kiến thức”, “kỹ năng” và “hành vi thái độ” cần thiết để đảm nhiệm một vị trí hoặc thực hiện một hoạt động.

Năng lực có được thông qua đào tạo và qua kinh nghiệm nghề nghiệp của chủ thể [14, tr. Các tác giả theo trường phái tâm lý học Anh quan niệm, năng lực được biểu hiện qua 3 yếu tố: Kiến thức (Knowledges), Kỹ năng (Skills), Thái độ (Attitude). Đây còn gọi là mô hình KSA và được sử dụng khá phổ biến trong tâm lý học. Tác giả Benjamin Bloom (1956) là người đầu tiên đưa ra mô hình năng lực (Competense Model) đó là tổ hợp của kiến thức, kỹ năng và đặc điểm cá nhân (thái độ bản thân) cần để hoàn thành tốt một vai trò hoặc công việc.

Đây là mô hình năng lực được sử dụng trong quản trị nhân sự và phát triển năng lực cá nhân dựa trên ba nhóm tiêu chuẩn chính: 1- Kiến thức (Knowledges) thuộc về năng lực tư duy; 2- Kỹ năng (Skills) thuộc về kỹ năng thao tác và 3 - Phẩm chất hay thái độ (Attitude) thuộc về cảm xúc, tình cảm. Trong đó, kiến thức được hiểu là những năng lực thu thập và xử lý thông tin, năng lực hiểu các vấn đề, năng lực ứng dụng, năng lực phân tích. Kỹ năng phản ánh sự vận dụng kiến thức, kinh nghiệm vào giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn trong hoạt động. Phẩm chất hay thái độ bao gồm các nhân tố thuộc về thế giới quan, tiếp nhận và phản ứng lại các thực tế, xác định giá trị, giá trị ưu tiên.

Các phẩm chất và hành vi thể hiện thái độ của cá nhân với công việc, động cơ cũng như những tố chất cần thiết để đảm nhận tốt công việc [Dẫn theo 101].nay luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat (LUAN.nay 18 Những quan niệm trên đã được các nhà quản lý nhân sự, quản trị doanh nghiệp ứng dụng trong tuyển dụng, đào tạo cán bộ và nguồn nhân lực theo những yêu cầu, chuẩn năng lực tương ứng với đặc trưng của từng lĩnh vực nghề nghiệp nhất định, trong đó chỉ ra ba thành tố kiến thức về nghề, thái độ đối với nghề và kỹ năng nghề. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và giá trị ứng dụng của hướng nghiên cứu trên, trong những năm gần đây các nhà tâm lý học chuyển sang hướng tiếp cận năng lực thực hiện (gắn với hoạt động nghề nghiệp cụ thể) và đưa ra các tiêu chuẩn để đánh giá năng lực thực hiện các hoạt động nghề nghiệp. Tiêu biểu có nghiên cứu của B. Bloom về chuẩn kiến thức, nghiên cứu của Dave về chuẩn kỹ năng và KenVot với nghiên cứu về chuẩn thái độ.

Sự kết hợp ba chuẩn (kiến thức, thái độ, kỹ năng) tạo nên chuẩn năng lực nghề. Các kết quả nghiên cứu trên được vận dụng vào xác định chuẩn nghề nghiệp, chuẩn năng lực giáo viên. “Chuẩn Giảng viên sư phạm” do Hiệp hội các giảng viên sư phạm Mỹ ban hành (The Association of Teacher Educators 2008) đưa ra những yêu cầu về chuẩn giảng dạy (chuẩn 1): Giảng dạy mẫu mực sao cho người học thấy rằng kiến thức, kỹ năng và thái độ về nội dung và nghiệp vụ phản ánh tinh thần nghiên cứu, sự thông thạo về công nghệ và đánh giá, cùng những thông lệ tốt nhất được chấp nhận trong đào tạo giáo viên [101, tr.