Năng Lực Nghiên Cứu Khoa Học Của Cán Bộ Ở Cục Khoa Học - Lịch Sử Quân Sự

Luận án tiến sĩ phân tích năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở cục khoa học lịch sử quân sự quân đội nhân dân lào hiện, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng

• Tác giả: Thông Xay Phi La Lắc
• Trường học: Cục Khoa Học - Lịch Sử Quân Sự
• Đề tài: Năng Lực Nghiên Cứu Khoa Học Của Cán Bộ Ở Cục Khoa Học - Lịch Sử Quân Sự
• Loại tài liệu: luận án

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Các công trình nghiên cứu về năng lực và năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào
• 1.2. Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu
• 2. Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA CÁN BỘ Ở CỤC KHOA HỌC - LỊCH SỬ QUÂN SỰ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN LÀO
• 2.1. Lý luận về năng lực nghiên cứu khoa học
• 2.2. Lý luận về năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay
• 3. Chương 3: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tổ chức nghiên cứu
• 3.2. Các phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Tiêu chí đánh giá năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào
• 4. Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA CÁN BỘ Ở CỤC KHOA HỌC - LỊCH SỬ QUÂN SỰ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY
• 4.1. Thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay
• 4.2. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay
• 4.3. Phân tích chân dung tâm lý
• 4.4. Biện pháp tâm lý - xã hội phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC VÀ CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Năng Lực Nghiên Cứu Khoa Học Tại Cục KHQS

Nghiên cứu khoa học đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của Quân đội nhân dân Lào. Đại hội XI của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào nhấn mạnh khuyến khích nghiên cứu phát triển khoa học, công nghệ, thông tin. Năng lực nghiên cứu của cán bộ tại Cục Khoa học - Lịch sử Quân sự (Cục KHQS) giúp họ nắm bắt chuyên môn sâu sắc hơn, bổ sung kiến thức mới và mở rộng hiểu biết. Tham gia nghiên cứu khoa học là cơ hội để cán bộ bồi dưỡng năng lực, phát triển sáng tạo, làm việc độc lập và trau dồi tri thức. Quá trình này còn rèn luyện tư duy độc lập, phản biện và bảo vệ lập trường khoa học. Nâng cao chất lượng các công trình nghiên cứu khoa học của quân đội và quốc gia. Cán bộ nghiên cứu có năng lực tốt là điều kiện quan trọng nâng cao chất lượng hoàn thành nhiệm vụ chính trị, góp phần vào sự nghiệp xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc. Việc nghiên cứu "Năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay" là vấn đề có tính thời sự góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện.

1.1. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Khoa Học Quân Sự

Nghiên cứu khoa học là yếu tố sống còn cho sự phát triển của Quân đội nhân dân Lào. Nó không chỉ giúp cán bộ nâng cao trình độ chuyên môn mà còn góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các công trình nghiên cứu khoa học cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoạch định chính sách và chiến lược quốc phòng. Nghiên cứu khoa học còn thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo trong quân đội, giúp quân đội đáp ứng tốt hơn với những thách thức mới trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Điều này được thể hiện rõ trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quân lần thứ V.

1.2. Vai Trò của Cán Bộ Nghiên Cứu Tại Cục KHQS

Cán bộ nghiên cứu là lực lượng nòng cốt trong việc thực hiện các hoạt động nghiên cứu khoa học của Cục KHQS. Họ là những người trực tiếp tham gia vào việc xác định vấn đề, thu thập dữ liệu, phân tích thông tin và đưa ra các kết luận khoa học. Năng lực nghiên cứu khoa học của họ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả của các công trình nghiên cứu. Do đó, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ nghiên cứu là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết. Theo tác giả Thông Xay Phi La Lắc thì năng lực nghiên cứu còn nhiều hạn chế.

II. Vấn Đề Hạn Chế Năng Lực Nghiên Cứu Cán Bộ Giải Pháp

Mặc dù có nhiều chủ trương, biện pháp được đưa ra, năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế. Một bộ phận cán bộ có kiến thức và kỹ năng nghiên cứu còn hạn chế, tính tích cực trong nghiên cứu chưa cao. Phương pháp nghiên cứu còn nhiều hạn chế, dẫn đến chất lượng một số công trình khoa học còn thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của Quân đội. Những hạn chế này xuất phát từ việc cán bộ chưa nắm vững lý luận về nghiên cứu khoa học và thiếu những công trình nghiên cứu chuyên sâu, hệ thống về vấn đề này. Đại hội đại biểu toàn quân lần thứ V của Đảng ủy Bộ Quốc phòng Lào chỉ rõ: “ Công tác khoa học công nghệ và nghiên cứu lịch sử quân sự có vai trò rất quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng quân đội.

2.1. Thực Trạng Kỹ Năng Nghiên Cứu Yếu Kém Của Cán Bộ

Thực tế cho thấy, nhiều cán bộ tại Cục KHQS còn thiếu hụt về các kỹ năng nghiên cứu cơ bản như xác định đề tài, thu thập và phân tích dữ liệu, xây dựng đề cương, viết báo cáo khoa học. Điều này dẫn đến việc các công trình nghiên cứu thường thiếu tính sáng tạo, không có giá trị thực tiễn cao, hoặc không đáp ứng được yêu cầu của nhiệm vụ. Việc thiếu kỹ năng nghiên cứu còn khiến cán bộ gặp khó khăn trong việc tiếp cận và ứng dụng các phương pháp nghiên cứu mới, cũng như trong việc hợp tác với các nhà khoa học khác.

2.2. Thiếu Động Lực Nghiên Cứu và Tự Đào Tạo ở Cán Bộ

Một vấn đề đáng quan ngại khác là sự thiếu động lực và ý thức tự đào tạo trong đội ngũ cán bộ nghiên cứu. Nhiều cán bộ xem việc nghiên cứu khoa học là một nhiệm vụ bắt buộc, chứ không phải là một cơ hội để phát triển bản thân và đóng góp cho sự nghiệp chung. Họ ít chủ động trong việc tìm tòi, học hỏi kiến thức mới, cũng như trong việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu tiên tiến. Điều này dẫn đến sự trì trệ và kém hiệu quả trong hoạt động nghiên cứu khoa học.

III. Phương Pháp Nâng Cao Năng Lực Giải Pháp Tâm Lý Xã Hội

Để nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ ở Cục KHQS, cần có những giải pháp đồng bộ, toàn diện, đặc biệt là các giải pháp tâm lý - xã hội. Cần trang bị kiến thức toàn diện, xây dựng động cơ, thái độ nghiên cứu khoa học tích cực, đa dạng hóa các hoạt động nghiên cứu nhằm rèn luyện, phát triển kỹ năng khoa học. Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của đội ngũ cán bộ trong tự học tập, tự nghiên cứu khoa học. Xây dựng môi trường tâm lý - xã hội quân sự lành mạnh trong nghiên cứu khoa học ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự. Luận án đã hệ thống lại, làm phong phú thêm lý luận về năng lực nghiên cứu khoa học nói chung; năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào nói riêng.

3.1. Xây Dựng Môi Trường Nghiên Cứu Khuyến Khích Sáng Tạo

Một môi trường nghiên cứu cởi mở, khuyến khích sáng tạo là yếu tố quan trọng để thúc đẩy năng lực nghiên cứu của cán bộ. Cần tạo điều kiện để cán bộ được tự do trao đổi ý tưởng, phản biện các quan điểm khoa học, cũng như được tiếp cận với các nguồn thông tin và tài liệu mới nhất. Ngoài ra, cần có chính sách khen thưởng, động viên kịp thời đối với những cán bộ có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu khoa học.

3.2. Bồi Dưỡng Kỹ Năng Mềm và Tư Duy Phản Biện cho Cán Bộ

Bên cạnh các kiến thức chuyên môn, cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng mềm cho cán bộ nghiên cứu, như kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian. Đặc biệt, cần rèn luyện tư duy phản biện, khả năng phân tích và đánh giá thông tin một cách khách quan, khoa học. Điều này giúp cán bộ có thể nhìn nhận vấn đề một cách đa chiều, tìm ra những giải pháp sáng tạo và hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Năng Lực Bài Học Thực Tiễn

Luận án đã chỉ ra thực trạng những biểu hiện về nhận thức, thái độ, kỹ năng nghiên cứu khoa học và kết quả nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS hiện nay. Làm rõ thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS. Phân tích được hai trường hợp điển hình, góp phần minh họa, làm rõ hơn kết quả nghiên cứu thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học và thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học, đề xuất các biện pháp tâm lý - xã hội phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ ở Cục KHQS hiện nay.

4.1. Đánh Giá Thực Trạng Kỹ Năng Nghiên Cứu Theo Tiêu Chí Cụ Thể

Luận án đưa ra các tiêu chí cụ thể để đánh giá thực trạng kỹ năng nghiên cứu của cán bộ, bao gồm kỹ năng xác định đề tài, kỹ năng thu thập và phân tích dữ liệu, kỹ năng viết báo cáo khoa học, kỹ năng trình bày kết quả nghiên cứu. Dựa trên các tiêu chí này, có thể xác định được điểm mạnh, điểm yếu của từng cán bộ, từ đó xây dựng kế hoạch bồi dưỡng phù hợp. Bảng 4.1 trong tài liệu gốc cung cấp một đánh giá chung về thực trạng năng lực nghiên cứu.

4.2. Phân Tích Yếu Tố Tác Động Đến Năng Lực Giải Pháp Phù Hợp

Luận án phân tích các yếu tố tác động đến năng lực nghiên cứu của cán bộ, bao gồm yếu tố chủ quan (như trình độ chuyên môn, kinh nghiệm nghiên cứu, động lực làm việc) và yếu tố khách quan (như môi trường làm việc, chính sách đãi ngộ, cơ hội đào tạo). Dựa trên phân tích này, có thể đề xuất các giải pháp phù hợp để khắc phục những hạn chế và phát huy những điểm mạnh của cán bộ. Sơ đồ 2.1 trong tài liệu gốc minh họa các yếu tố ảnh hưởng này.

V. Kết Luận Phát Triển Bền Vững Năng Lực Nghiên Cứu Cán Bộ

Kết quả nghiên cứu của luận án bổ sung về lý luận ở lĩnh vực khoa học tâm lý nói chung Tâm lý học đại cương, Tâm lý học lãnh đạo, quản lý bộ đội đối với năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS hiện nay. Kết quả nghiên cứu của luận án có thể là cơ sở để nâng cao hơn nữa năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục KHQS , nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học ở Cục KHQS góp phần quan trọng nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc Lào Xã hội chủ nghĩa.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Đồng Bộ Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ

Để phát triển bền vững năng lực nghiên cứu của cán bộ, cần có giải pháp đồng bộ, bao gồm việc nâng cao trình độ chuyên môn, bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu, xây dựng môi trường làm việc khuyến khích sáng tạo, và có chính sách đãi ngộ phù hợp. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp lãnh đạo, các đơn vị chức năng, và bản thân từng cán bộ trong quá trình thực hiện các giải pháp này.

5.2. Định Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Năng Lực Nghiên Cứu

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về năng lực nghiên cứu khoa học trong quân đội. Cần tiếp tục nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực nghiên cứu, cũng như các phương pháp bồi dưỡng năng lực nghiên cứu hiệu quả. Ngoài ra, cần mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các đối tượng khác trong quân đội, cũng như sang các lĩnh vực khác của khoa học quân sự.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu khoa học quân sự là trụ cột then chốt bảo đảm tiềm lực quốc phòng và sự phát triển toàn diện của lực lượng vũ trang trong bối cảnh hiện đại hóa. Luận án tiến sĩ của tác giả Thông Xay Phi La Lắc với đề tài "Năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào hiện nay" là công trình khoa học tiên phong, khai phá khoảng trống học thuật về tâm lý học chuyên ngành và tâm lý học quản lý trong môi trường quân sự đặc thù tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Bối cảnh nghiên cứu được định vị trực tiếp từ Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Nhân dân cách mạng Lào: “Khuyến khích đi vào nghiên cứu phát triển khoa học quản lý và sử dụng khoa học công nghệ thông tin tư liệu, tập trung nghiên cứu khoa học công nghệ trong khu vực và quốc tế, phát triển công nghệ theo thế mạnh của đất nước” [31] và Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quân lần thứ V của Đảng ủy Bộ Quốc phòng Lào: “Công tác khoa học công nghệ và nghiên cứu lịch sử quân sự có vai trò rất quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng là cơ sở cho củng cố, phát triển tiềm lực quân sự tạo thế vững chắc cho bảo vệ Tổ quốc trong tình hình hiện nay” [32].

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) xuất phát từ thực tiễn: mặc dù lý luận về năng lực nghiên cứu khoa học đã được triển khai rộng rãi trên các nhóm khách thể sinh viên và giảng viên đại học dân sự (như các công trình của Lê Thị Thanh Chung, Phạm Thị Thu Hoa, Nguyễn Đức Đông, Đào Thị Oanh), song chưa từng có công trình nào tiếp cận một cách hệ thống, đa chiều dưới góc độ tâm lý học về đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học - lịch sử quân sự của Quân đội nhân dân Lào. Luận án tập trung giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu trung tâm:

1. Cấu trúc tâm lý và các biểu hiện đặc thù của năng lực nghiên cứu khoa học ở người cán bộ quân sự được cấu thành bởi những thành tố nào?
2. Thực trạng mức độ biểu hiện từng thành tố năng lực (kiến thức, thái độ, kỹ năng) và các yếu tố tâm lý - xã hội nào đang chi phối trực tiếp đến hiệu quả nghiên cứu của cán bộ Cục Khoa học - Lịch sử quân sự giai đoạn 2018–2022?
3. Hệ thống biện pháp tác động tâm lý - xã hội nào có thể tối ưu hóa và phát triển bền vững năng lực nghiên cứu khoa học cho đội ngũ này?

Hệ thống giả thuyết khoa học bao gồm:

• Giả thuyết H1: Năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ là dạng năng lực chuyên biệt được tích hợp bởi ba thành tố kiến thức, thái độ và kỹ năng; trong đó mức độ phát triển chung đạt mức khá, nhưng thành tố kỹ năng nghiên cứu khoa học còn bộc lộ điểm nghẽn và đạt mức thấp nhất.
• Giả thuyết H2: Năng lực nghiên cứu khoa học chịu sự tác động đồng thời của các yếu tố chủ quan và khách quan, trong đó yếu tố chủ quan giữ vai trò quyết định trực tiếp, nổi bật nhất là xu hướng nghề nghiệp quân sự của cán bộ.
• Giả thuyết H3: Việc áp dụng đồng bộ hệ thống 5 biện pháp tâm lý - xã hội (chuẩn hóa kiến thức, định hình động cơ - thái độ, rèn luyện kỹ năng đa dạng, kích hoạt tự học - tự nghiên cứu, và tối ưu hóa môi trường tâm lý - xã hội quân sự) sẽ tạo bước chuyển biến căn bản về năng lực thực hiện nhiệm vụ.

Phạm vi khảo sát của luận án bao quát toàn bộ 6 ban chức năng thuộc Cục Khoa học - Lịch sử quân sự (Ban Khoa học công nghệ và môi trường, Ban Chiến lược, Ban Lịch sử, Ban Thông tin, Ban Chính trị, Ban Hành chính và Văn phòng) cùng hệ thống ngành dọc tại các tổng cục, học viện, nhà trường, sư đoàn, trung đoàn và Bộ chỉ huy quân sự các tỉnh, thành trong mốc thời gian 5 năm (2018–2022).

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước phản ánh sự tiến hóa rõ nét của các trường phái tâm lý học về bản chất năng lực. Luận án tổng hợp và phân loại 4 dòng lý thuyết chính:

Dòng tiếp cận thứ nhất coi năng lực là tổ hợp các thuộc tính tâm lý tổng quát đảm bảo hoàn thành hoạt động, tiêu biểu với quan điểm của A. Lâytex (1980) [55], K.K. Platonov (1986) [70] và Phạm Minh Hạc (2001) với khẳng định: “Năng lực chính là một tổ hợp đặc điểm tâm lý của một con người (còn gọi là tổ hợp thuộc tính tâm lý của một nhân cách), tổ hợp đặc điểm này vận hành theo một mục đích nhất định tạo ra kết quả một hoạt động nào đó” [41].

Dòng tiếp cận thứ hai xem năng lực là tổ hợp phẩm chất tâm - sinh lý gắn liền với thực tiễn hoạt động của Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Kế Hào, Phan Thị Hạnh Mai (1995) [94] và P.A. Rudik (1986) [75]. Trường phái này nhấn mạnh năng lực vừa là tiền đề vừa là kết quả của quá trình hiện thực hóa hành động.

Dòng tiếp cận thứ ba xem xét năng lực dưới góc độ tích hợp nguồn lực nhận thức, hành vi và động cơ xã hội trong bối cảnh thực tiễn, tiêu biểu là khung chương trình giáo dục Quebec - Canada [116], nghiên cứu của Denys Tremblay (2003) [104] và lý thuyết tiếp cận năng lực hành động của F.E. Weinert (1996, 2001) [98].

Dòng tiếp cận thứ tư – nền tảng được luận án kế thừa – là mô hình ba thành tố cấu trúc KSA (Knowledge - Skills - Attitude), khởi nguồn từ Benjamin Bloom (1956) [101], được phát triển qua các nghiên cứu của Battal Christian (2002) [14], Boea Ole (2015) [102], Đặng Duy Thái (2014) [76] và Nguyễn Văn Kiên (2016) [54].

Tranh luận học thuật quốc tế nổi bật xoay quanh vai trò trọng yếu giữa các thành tố: Trong khi các học giả quản trị đại học như Marmolejo và Puukka (2006) [107] nhấn mạnh các yếu tố môi trường thể chế, đãi ngộ và quyền tự chủ học thuật, thì Boea Ole (2015) [102] trong nghiên cứu kỹ năng sĩ quan chỉ huy lại khẳng định kỹ năng là hạt nhân thực thi, bởi vì thiếu vắng kỹ năng thì tri thức và thái độ không thể chuyển hóa thành sản phẩm cụ thể.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế:

1. Chuẩn năng lực sư phạm Hoa Kỳ của The Association of Teacher Educators (ATE, 2008) [120] kết hợp giữa Bloom (kiến thức), William (kỹ năng) và KenVot (thái độ), tuy nhiên mô hình này chủ yếu áp dụng trong môi trường sư phạm mở, chưa phản ánh tính kỷ luật nghiêm ngặt và tính bảo mật chiến lược của khoa học quân sự.
2. Mô hình nghiên cứu hành động 6 giai đoạn của Ramanathan (1994) [115] và các kỹ thuật đo lường của John P. Keeves (1996) [111], Jack R. Fraenkel (1993) [109] cung cấp tiến trình thao tác chuẩn nhưng thiếu sự tích hợp với các yếu tố tâm lý nhân cách chuyên biệt trong quân đội cách mạng.

Luận án định vị chính xác vị trí của mình: chuyển hóa các nguyên lý KSA và Tâm lý học Hoạt động Xô Viết vào một khách thể hoàn toàn mới – sĩ quan, cán bộ nghiên cứu chiến lược, khoa học và lịch sử quân sự của Quân đội nhân dân Lào.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp quan trọng vào chuyên ngành Tâm lý học chuyên ngành và Tâm lý học quân sự qua việc làm phong phú hệ thống lý luận về năng lực chuyên biệt (specialized competence):

1. Mở rộng lý thuyết cấu trúc năng lực KSA trong bối cảnh quân sự: Luận án chứng minh rằng năng lực nghiên cứu khoa học quân sự không đơn thuần là sự cộng gộp cơ học giữa kiến thức, kỹ năng và thái độ, mà là một cấu trúc chức năng động (dynamic functional structure) thuộc nhân cách người sĩ quan, chịu sự chi phối tối cao của bản lĩnh chính trị và xu hướng nghề nghiệp quân sự.
2. Kế thừa và phát triển Thuyết Hoạt động của A.N. Leontiev: Khẳng định năng lực nghiên cứu khoa học chỉ được hình thành, củng cố và biến đổi thông qua hoạt động thực tiễn giải quyết các bài toán tác chiến, lịch sử chiến tranh và phát triển công nghệ quân sự.
3. Phát triển khung khái niệm năng lực chuyên biệt: Luận án định nghĩa tường minh: Năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ Cục Khoa học - Lịch sử quân sự là tổ hợp kiến thức, thái độ và kỹ năng chuyên biệt của người sĩ quan nghiên cứu, được hình thành và vận động trong hoạt động khoa học quân sự, bảo đảm cho việc tạo ra các công trình khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp liên ngành giữa Tâm lý học hoạt động, Tâm lý học nhân cách và Khoa học quản lý quân sự, được thiết lập dựa trên 4 chiều kích cấu thành và 2 nhóm yếu tố tác động:

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác định rõ: Khung lý thuyết này áp dụng cho đội ngũ cán bộ nghiên cứu chuyên trách và kiêm nhiệm hoạt động trong hệ thống các cơ quan nghiên cứu thuộc Bộ Quốc phòng Lào, nơi hoạt động nghiên cứu gắn liền với mục tiêu bảo vệ Tổ quốc, huấn luyện sẵn sàng chiến đấu và phát triển đường lối quân sự của Đảng Nhân dân cách mạng Lào.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng lập trường nhận thức luận duy vật biện chứng (dialectical materialist epistemology) kết hợp với nguyên tắc quyết định luận duy vật các hiện tượng tâm lý: Tâm lý người mang bản chất xã hội - lịch sử, bị quy định bởi các điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa quân sự và tương tác xã hội.

Thiết kế nghiên cứu kết hợp đa phương pháp (mixed-methods design), đan xen chặt chẽ giữa định lượng (quantitative empirical survey) và định tính chuyên sâu (qualitative in-depth analysis). Thiết kế đa cấp độ (multi-level design) bao quát từ cấp cơ quan chiến lược đầu ngành (Cục Khoa học - Lịch sử quân sự) đến các đơn vị cơ sở dọc toàn quân (tổng cục, học viện, sư đoàn, BCH quân sự tỉnh).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập dữ liệu được xây dựng chuẩn mực theo nguyên tắc tam giác hóa dữ liệu và phương pháp (methodological triangulation):

• Phương pháp chuyên gia: Tham vấn hệ thống ý kiến từ các nhà khoa học, tướng lĩnh, chuyên gia đầu ngành tâm lý học và khoa học quân sự để chuẩn hóa thang đo và bảng hỏi.
• Khảo sát bằng bảng hỏi chuẩn hóa: Thiết kế bảng hỏi đo lường chi tiết 3 thành tố KSA với thang đo Likert nhiều bậc, đo lường toàn diện các khía cạnh: nhận thức hoạt động NCKH, động cơ - hứng thú, và 6 nhóm kỹ năng thành phần.
• Phỏng vấn sâu và Quan sát trực tiếp: Khai thác sâu sắc nhận thức, động cơ vi mô, các rào cản tâm lý và tương tác xã hội trong quá trình triển khai đề tài.
• Nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Rà soát, đối chiếu trực tiếp các công trình, đề tài, báo cáo khoa học, kỷ yếu hội thảo do cán bộ thực hiện giai đoạn 2018–2022 để kiểm chứng mức độ năng lực hiện thực.
• Phân tích chân dung tâm lý điển hình: Xây dựng và mổ xẻ 02 chân dung tâm lý đại diện cho các mức độ phát triển năng lực khác nhau, cung cấp bằng chứng định tính sống động làm sáng tỏ dữ liệu thống kê.

Độ tin cậy (reliability) và độ giá trị (validity) của công cụ đo lường được kiểm định nghiêm ngặt; cấu trúc thang đo bảo đảm tính nhất quán nội tại cao và phản ánh đúng bản chất các cấu tạo tâm lý cần đo.

Data và phân tích

Dữ liệu định lượng từ khảo sát thực tế được số hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS 20.0. Các quy trình phân tích nâng cao bao gồm:

1. Thống kê mô tả (Mean, Standard Deviation, Tần số, Tỷ lệ phần trăm) nhằm phản ánh bức tranh thực trạng theo Bảng 4.1 đến Bảng 4.12.
2. Kiểm định so sánh khác biệt giữa các nhóm khách thể (theo đơn vị công tác, thâm niên, độ tuổi) theo Bảng 4.13 và Biểu đồ 4.3, 4.4.
3. Phân tích tương quan Pearson giữa các yếu tố ảnh hưởng và các thành tố năng lực (Sơ đồ 4.2).
4. Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến (linear regression analysis) tại Bảng 4.15 nhằm xác định trọng số tác động chuẩn hóa ($\beta$) của từng biến số chủ quan và khách quan lên năng lực tổng thể.
5. Mô hình dự báo xu hướng biến đổi (trend forecasting model) tại Bảng 4.16 làm cơ sở khoa học đề xuất các biện pháp can thiệp.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Qua quá trình phân tích số liệu thực tiễn giai đoạn 2018–2022, luận án đã rút ra 5 phát hiện then chốt có giá trị khoa học cao:

1. Thực trạng phát triển không đồng đều giữa các thành tố: Năng lực nghiên cứu khoa học tổng thể của cán bộ đạt mức Khá (Bảng 4.1). Tuy nhiên, có sự phân hóa rõ rệt: Điểm đánh giá thành tố Thái độ (Bảng 4.4) và Kiến thức (Bảng 4.2, 4.3) đạt mức tương đối cao, trong khi thành tố Kỹ năng nghiên cứu khoa học (Bảng 4.5) luôn xếp ở vị trí thấp nhất.
2. Nhận diện điểm nghẽn kỹ thuật thao tác: Trong 6 kỹ năng nghiên cứu thành phần (Bảng 4.6 đến Bảng 4.11), cán bộ thực hiện tốt kỹ năng xác định đề tài và kỹ năng nghiên cứu tài liệu truyền thống; ngược lại, kỹ năng thu thập, phân tích, xử lý thông tin (Bảng 4.8), kỹ năng xây dựng đề cương chi tiết (Bảng 4.9) và kỹ năng viết/trình bày công trình khoa học (Bảng 4.10) bộc lộ nhiều lúng túng, hạn chế.
3. Mối quan hệ nhân quả từ hồi quy tuyến tính: Phân tích hồi quy tại Bảng 4.15 chứng minh rằng các yếu tố chủ quan đóng vai trò quyết định 60-70% sự biến thiên của năng lực NCKH. Trong đó, xu hướng nghề nghiệp quân sự và tính tích cực tự học, tự nghiên cứu có hệ số tương quan dương và trọng số tác động chuẩn hóa lớn nhất ($p < 0.01$).
4. Ảnh hưởng từ môi trường văn hóa quân sự đặc thù: Kết quả chỉ ra các yếu tố khách quan như môi trường tâm lý - xã hội đơn vị, sự khích lệ của chỉ huy các cấp và cơ chế bảo đảm cơ sở dữ liệu chuyên ngành có tác động điều tiết mạnh mẽ đến việc chuyển hóa động cơ nghiên cứu thành kết quả sản phẩm khoa học (Bảng 4.12, 4.14).
5. Minh chứng từ phân tích chân dung tâm lý: Phân tích sâu 02 trường hợp điển hình đã giải mã rõ ràng cơ chế nội tâm: cán bộ có xu hướng nghề nghiệp rõ ràng, kiên định vượt khó sẽ nhanh chóng làm chủ kỹ năng nghiên cứu phức tạp dù xuất phát điểm kiến thức ban đầu chưa đồng đều.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Xác lập mô hình đánh giá năng lực NCKH chuyên biệt trong quân đội, đóng góp luận cứ mới cho chuyên ngành Tâm lý học đại cương và Tâm lý học lãnh đạo, quản lý bộ đội.
• Về mặt phương pháp luận: Cung cấp bộ công cụ đo lường và quy trình tam giác hóa phương pháp nghiên cứu tâm lý có khả năng chuyển giao cho các học viện, viện nghiên cứu lực lượng vũ trang trong khu vực.
• Về mặt thực tiễn và chính sách: Đề xuất lộ trình triển khai 5 nhóm biện pháp tâm lý - xã hội mang tính hành động cao:
  • Biện pháp 1: Chuẩn hóa và bồi dưỡng hệ thống tri thức phương pháp luận nghiên cứu khoa học quân sự hiện đại cho cán bộ.
  • Biện pháp 2: Xây dựng và củng cố động cơ, thái độ nghiên cứu khoa học tích cực gắn với trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc.
  • Biện pháp 3: Đa dạng hóa các hình thức tập dượt, giao nhiệm vụ nghiên cứu từ nhỏ đến lớn nhằm tôi luyện 6 nhóm kỹ năng chuyên biệt.
  • Biện pháp 4: Khơi dậy tính chủ động, năng lực tự học, tự bồi dưỡng và tư duy phản biện khoa học độc lập của người sĩ quan.
  • Biện pháp 5: Kiến tạo môi trường tâm lý - xã hội quân sự dân chủ, lành mạnh, đổi mới quy chế đánh giá thi đua và chế độ đãi ngộ khoa học thỏa đáng.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn nhìn nhận một số giới hạn nghiên cứu xuất phát từ bối cảnh khách quan:

1. Giới hạn không gian và khách thể: Mẫu khảo sát tập trung chủ yếu tại Cục Khoa học - Lịch sử quân sự và hệ thống ngành dọc Bộ Quốc phòng Lào; tính đại diện cho toàn bộ các khối quân binh chủng kỹ thuật đặc thù cần tiếp tục được mở rộng.
2. Tính bảo mật của dữ liệu quân sự: Một số sản phẩm nghiên cứu ứng dụng công nghệ vũ khí và chiến lược phòng thủ tối mật chưa thể đưa vào phân tích định lượng chi tiết mà chỉ đánh giá qua chỉ số phân loại nghiệm thu chung.
3. Mô hình can thiệp thực nghiệm: Do điều kiện thời gian và nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, luận án chưa tiến hành thực nghiệm đối chứng đa thời điểm (longitudinal experimental intervention) trên quy mô lớn để đo lường độ trễ của các biện pháp tâm lý - xã hội.

Chương trình nghiên cứu tương lai (future research agenda) mở ra các định hướng:

• Mở rộng ứng dụng mô hình KSA quân sự sang các khối cơ quan tác chiến, hậu cần và kỹ thuật toàn quân.
• Nghiên cứu so sánh đối sánh (cross-national comparative study) năng lực nghiên cứu khoa học quân sự giữa Quân đội nhân dân Lào và Quân đội nhân dân Việt Nam.
• Thiết kế các khóa can thiệp tâm lý thực nghiệm (psychological training modules) ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ kỹ năng phân tích dữ liệu cho cán bộ nghiên cứu trẻ.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án tạo ra tác động sâu rộng trên nhiều bình diện:

• Tác động học thuật: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo nền tảng, mở đường cho các đề tài thạc sĩ, tiến sĩ tiếp theo về tâm lý học quân sự và quản lý nguồn nhân lực chất lượng cao tại Lào.
• Tác động quản trị lực lượng vũ trang: Cung cấp cơ sở khoa học trực tiếp cho Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng Lào trong việc quy hoạch, tuyển chọn, đào tạo và sử dụng đội ngũ cán bộ khoa học quân sự đáp ứng yêu cầu cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.
• Tác động quốc tế và khu vực: Thắt chặt hợp tác học thuật giữa hai nền khoa học tâm lý quân sự Việt Nam - Lào, góp phần cụ thể hóa chủ trương phát triển tiềm lực khoa học quốc phòng vững chắc của khối các nước đang phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên sau đại học: Tiếp cận được khung lý thuyết KSA chuẩn hóa, bộ tiêu chí đánh giá và phương pháp xử lý dữ liệu SPSS mẫu mực cho các đề tài nghiên cứu tâm lý học.
• Lãnh đạo, Chỉ huy Cục Khoa học - Lịch sử quân sự: Có trong tay bức tranh thực trạng chân thực và cẩm nang 5 biện pháp tâm lý - xã hội để nâng cao năng suất và chất lượng các đề tài chiến lược.
• Đội ngũ cán bộ nghiên cứu trực tiếp: Tự nhận diện rõ chân dung năng lực của bản thân, khắc phục kịp thời các khiếm khuyết về kỹ năng viết đề cương và phân tích số liệu để tự tin công bố các công trình khoa học lớn.
• Các cơ quan quản lý nhân lực và đào tạo quân đội: Vận dụng bộ tiêu chí đánh giá của luận án vào việc xây dựng chuẩn chức danh và khung chương trình đào tạo giảng viên, nhà nghiên cứu tại các học viện, nhà trường quân sự.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Luận án đã mở rộng thành công mô hình cấu trúc năng lực KSA của Bloom (1956) và trường phái Tâm lý học Hoạt động Leontiev (1989) vào lĩnh vực khoa học quân sự Lào, định hình rõ mối quan hệ tương tác hữu cơ giữa 3 thành tố: Kiến thức (tiền đề) - Thái độ (động lực định hướng) - Kỹ năng (công cụ thực thi), trong đó chỉ ra xu hướng nghề nghiệp quân sự là hạt nhân tâm lý điều tiết toàn bộ cấu trúc năng lực này.

2. Điểm mới về phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước đây là gì? So với các nghiên cứu trước đây vốn chủ yếu dùng bảng hỏi định tính đơn thuần hoặc tiếp cận sư phạm học (như nghiên cứu của Nguyễn Thị Hảo, Lê Thị Xuân Thu), luận án đã triển khai thiết kế đa phương pháp nghiêm ngặt: kết hợp bảng hỏi định lượng chuẩn hóa trên diện rộng, xử lý hồi quy đa biến và dự báo xu hướng bằng SPSS 20.0, đồng thời tích hợp phân tích 02 chân dung tâm lý điển hình và nghiên cứu trực tiếp sản phẩm hoạt động thực tế giai đoạn 2018–2022.

3. Phát hiện thực tiễn nào mang tính bất ngờ nhất từ số liệu khảo sát? Phát hiện bất ngờ nhất là sự chênh lệch lớn giữa nhận thức - thái độ và năng lực thao tác thực tế: Cán bộ có điểm số thái độ và động cơ nghiên cứu rất cao, nhưng thành tố kỹ năng lại đạt mức thấp nhất, đặc biệt là kỹ năng xử lý dữ liệu và trình bày báo cáo khoa học. Điều này bác bỏ giả định cho rằng chỉ cần có nhiệt tình cách mạng và hiểu biết chung là có thể tạo ra công trình nghiên cứu chất lượng cao.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập (Replication Protocol) không? Có. Luận án công khai chi tiết toàn bộ hệ thống tiêu chí đánh giá, mẫu phiếu bảng hỏi khảo sát, hệ thống thang đo Likert, danh mục bảng biểu và quy trình phân tích tương quan/hồi quy tuyến tính tại Chương 3 và Phụ lục, cho phép các nhà nghiên cứu khác hoàn toàn có thể tái lập khảo sát trên các nhóm đối tượng quân sự khác.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào? Chương trình nghiên cứu hướng tới: (1) Số hóa và ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu lịch sử và khoa học quân sự Lào; (2) Chuẩn hóa bộ chuẩn năng lực quốc gia cho sĩ quan nghiên cứu quân sự; (3) Triển khai các nghiên cứu can thiệp tâm lý học đường dài nhằm theo dõi sự phát triển nghề nghiệp liên tục của cán bộ nghiên cứu từ cấp cơ sở đến cấp chiến lược.

Kết luận

1. Luận án đã giải quyết trọn vẹn và xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu khoa học đề ra, xây dựng thành công hệ thống lý luận vững chắc về năng lực nghiên cứu khoa học của người cán bộ quân sự trong thời kỳ mới.
2. Xác lập hệ thống tiêu chí và thang đo khoa học giúp định lượng chính xác mức độ biểu hiện của 3 thành tố Kiến thức - Thái độ - Kỹ năng trên mẫu khảo sát thực tế giai đoạn 2018–2022.
3. Chỉ ra thực trạng khách quan: năng lực nghiên cứu của cán bộ Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào đạt mức Khá, đồng thời nhận diện chính xác điểm nghẽn kỹ năng và vai trò quyết định của yếu tố xu hướng nghề nghiệp quân sự.
4. Đề xuất hệ thống 5 biện pháp tâm lý - xã hội mang tính khả thi cao, có giá trị ứng dụng thực tiễn trực tiếp giúp Đảng ủy, Chỉ huy Cục Khoa học - Lịch sử quân sự bồi dưỡng, phát triển toàn diện nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học.
5. Mở ra các dòng nghiên cứu học thuật mới về tâm lý học chuyên ngành và tâm lý học quản lý trong quân đội, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp hiện đại hóa lực lượng vũ trang, củng cố quốc phòng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Lào Xã hội chủ nghĩa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu về năng lực và năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào Những nghiên cứu có liên quan đến năng lực và năng lực nghiên cứu khoa học của cán bộ ở Cục Khoa học - Lịch sử quân sự Quân đội nhân dân Lào, được các nhà khoa học tập trung nghiên cứu từ khá sớm. Các kết quả nghiên cứu được khái quát trên các hướng chủ yếu sau: 1. Các công trình nghiên cứu về biểu hiện năng lực và năng lực nghiên cứu khoa học Nghiên cứu về biểu hiện của năng lực trong tâm lý học có nhiều cách tiếp cận khác nhau, theo đó các tác giả cũng đưa ra nhiều quan niệm khác nhau, cụ thể: Các công trình nghiên cứu coi năng lực là một tổ hợp những thuộc tính nói chung của cá nhân để hoàn thành có kết quả một hoạt động nào đó.

Tiêu biểu có các tác giả như sau: Tác giả A. Lâytex [55] đều có chung quan niệm coi năng lực là một tập hợp hoặc tổng hợp những thuộc tính của cá nhân con người, đáp ứng những yêu cầu của hoạt động và đảm bảo cho hoạt động đạt được kết quả cao. Platônôv, năng lực gồm: Thành phần chủ đạo (gồm những thành tố quy định phương hướng của hoạt động của con người); Thành phần chỗ dựa (gồm những thành tố có tính chất là công cụ của hoạt động); Thành phần làm nền (bao gồm những thành tố hỗ trợ, bổ sung) [70]. Tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng: “Năng lực chính là một tổ hợp đặc điểm tâm lý của một con người (còn gọi là tổ hợp thuộc tính tâm lý của một (LUAN.nay luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat (LUAN.nay 15 nhân cách), tổ hợp đặc điểm này vận hành theo một mục đích nhất định tạo ra kết quả một hoạt động nào đó” [41, tr.

Năng lực gắn liền với hoạt động nhất định, biểu hiện trong hoạt động và bằng kết quả hoạt động. Các công trình nghiên cứu năng lực là một tổ hợp các phẩm chất tâm lý và sinh lý của cá nhân để hoàn thành có kết quả một hoạt động nào đó, tiêu biểu có các tác giả như: Tác giả Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Kế Hào, Phan Thị Hạnh Mai cho rằng năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáo của cá nhân phù hợp với những yêu cầu của một loại hình hoạt động cụ thể, đảm bảo cho hoạt động đó có kết quả tốt. Năng lực là mức độ nhất định của khả năng con người, biểu thị hoàn thành có kết quả một hoạt động cụ thể. Theo các tác giả, năng lực vừa là tiền đề, vừa là kết quả của hoạt động đảm bảo cho hoạt động đó đạt được kết quả [94].

Các quan niệm về năng lực theo hai hướng tiếp cận trên đây đã tồn tại trong thời gian khá dài với tính ưu việt của nó coi năng lực là một phẩm chất tổng hợp của nhân cách bao gồm cả phẩm chất tâm lý và sinh lý tạo ra tiền đề, điều kiện bảo đảm cho hoạt động, quy định kết quả, hiệu quả hoạt động. Năng lực gắn với chủ thể hoạt động, mang tính chủ thể rất cao, được hình thành và biểu hiện trong hoạt động cụ thể, không có năng lực chung chung, trừu tượng. Tuy nhiên, việc luận giải sự tổng hợp và chỉ ra vai trò, biểu hiện của các thành tố tâm lý cụ thể như kiến thức, kỹ năng, thái độ, nhu cầu, động cơ, tính tích cực hoạt động, tính chất xã hội - nghề nghiệp của năng lực chưa thật cụ thể. Do đó, quá trình tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, đo đạc năng lực hoạt động thực tiễn nghề nghiệp nhất định gặp phải khó khăn, khó lượng hóa và khó chuyên sâu theo lĩnh vực cụ thể.

Các nghiên cứu xem năng lực là sự kết hợp của yếu tố như kiến thức, kỹ năng với thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân. đáp ứng hiệu quả của hoạt động trong bối cảnh nhất định. Theo “Chương trình giáo dục phổ thông” của Quebec - Canada, năng lực được hiểu theo nghĩa rất rộng và bao quát, biểu hiện sự kết hợp linh hoạt, (LUAN.nay luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat (LUAN.nay 16 độc đáo của nhiều thành tố, khía cạnh tâm lý cá nhân như kiến thức, kỹ năng, thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ. trong đó kiến thức, kỹ năng và thái độ là thành phần cơ bản, quan trọng nhất.

Năng lực được biểu hiện ra ở việc đáp ứng một cách có hiệu quả một yêu cầu phức hợp của hoạt động nào đó trong bối cảnh nhất định [Dẫn theo 116]. Weinert cho rằng kỹ năng là biểu hiện cụ thể của năng lực, kỹ năng chính là sự vận dụng sáng tạo kiến thức trong điều kiện phức tạp. Do vậy, để đánh giá năng lực nào đó của con người cần dựa vào những kỹ năng hoạt động của người đó, kỹ năng là biểu hiện cụ thể năng lực của cá thể nhằm giải quyết các tình huống xác định, cũng như sự sẵn sàng về động cơ xã hội và khả năng vận dụng các cách giải quyết vấn đề một cách có trách nhiệm và hiệu quả trong những tình huống linh hoạt [98]. Tác giả Denys Tremblay, nhà tâm lý học người Pháp khi đánh giá năng lực cần dựa trên những biểu hiện hệ thống tri thức có được, thái độ tích cực của cá nhân và kết quả của hành động được chứng minh sự tiến bộ nhờ vào khả năng huy động kinh nghiệm và sử dụng hiệu quả nhiều nguồn lực tích hợp của cá nhân khi giải quyết các vấn đề của cuộc sống [104,tr.

Các công trình khoa học của các tác giả trên đây đã có sự phát triển, đề cập khá cụ thể đến các biểu hiện tâm lý tạo nên năng lực cá nhân như: kiến thức, kinh nghiệm, thái độ, kỹ năng, động cơ, trách nhiệm, hứng thú, tình cảm, ý chí, niềm tin… Tuy nhiên, do không xác định rõ vị trí, vai trò, nhất là xác định yếu tố cơ bản, cốt lõi và mối quan hệ giữa chúng nên khó lượng hóa, đo đạc về năng lực cụ thể, cũng như khó khăn trong việc bồi dưỡng, rèn luyện năng lực nghề nghiệp cụ thể. Các công trình nghiên cứu coi năng lực là sự biểu hiện tổng hợp của ba thành tố tâm lý cơ bản bao gồm: kiến thức, thái độ và kỹ năng.nay luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat (LUAN.nay 17 Đây là hướng tiếp cận mới và khá phổ biến hiện nay về năng lực, được coi là bước đột phá trong nghiên cứu và ứng dụng năng lực vào thực tiễn nghề nghiệp. Tiêu biểu có các công trình nghiên cứu của các tác giả như: Tác giả Christian Battal khi nghiên cứu về năng lực chuyên môn trong hoạt động nghề nghiệp đã cho rằng, năng lực chuyên môn là những năng lực nhận thức, năng lực thực tiễn và năng lực hành vi mà một cá nhân đạt được. Năng lực chuyên môn bao gồm “kiến thức”, “kỹ năng” và “hành vi thái độ” cần thiết để đảm nhiệm một vị trí hoặc thực hiện một hoạt động.

Năng lực có được thông qua đào tạo và qua kinh nghiệm nghề nghiệp của chủ thể [14, tr. Các tác giả theo trường phái tâm lý học Anh quan niệm, năng lực được biểu hiện qua 3 yếu tố: Kiến thức (Knowledges), Kỹ năng (Skills), Thái độ (Attitude). Đây còn gọi là mô hình KSA và được sử dụng khá phổ biến trong tâm lý học. Tác giả Benjamin Bloom (1956) là người đầu tiên đưa ra mô hình năng lực (Competense Model) đó là tổ hợp của kiến thức, kỹ năng và đặc điểm cá nhân (thái độ bản thân) cần để hoàn thành tốt một vai trò hoặc công việc.

Đây là mô hình năng lực được sử dụng trong quản trị nhân sự và phát triển năng lực cá nhân dựa trên ba nhóm tiêu chuẩn chính: 1- Kiến thức (Knowledges) thuộc về năng lực tư duy; 2- Kỹ năng (Skills) thuộc về kỹ năng thao tác và 3 - Phẩm chất hay thái độ (Attitude) thuộc về cảm xúc, tình cảm. Trong đó, kiến thức được hiểu là những năng lực thu thập và xử lý thông tin, năng lực hiểu các vấn đề, năng lực ứng dụng, năng lực phân tích. Kỹ năng phản ánh sự vận dụng kiến thức, kinh nghiệm vào giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn trong hoạt động. Phẩm chất hay thái độ bao gồm các nhân tố thuộc về thế giới quan, tiếp nhận và phản ứng lại các thực tế, xác định giá trị, giá trị ưu tiên.

Các phẩm chất và hành vi thể hiện thái độ của cá nhân với công việc, động cơ cũng như những tố chất cần thiết để đảm nhận tốt công việc [Dẫn theo 101].nay luan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat (LUAN.nay 18 Những quan niệm trên đã được các nhà quản lý nhân sự, quản trị doanh nghiệp ứng dụng trong tuyển dụng, đào tạo cán bộ và nguồn nhân lực theo những yêu cầu, chuẩn năng lực tương ứng với đặc trưng của từng lĩnh vực nghề nghiệp nhất định, trong đó chỉ ra ba thành tố kiến thức về nghề, thái độ đối với nghề và kỹ năng nghề. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và giá trị ứng dụng của hướng nghiên cứu trên, trong những năm gần đây các nhà tâm lý học chuyển sang hướng tiếp cận năng lực thực hiện (gắn với hoạt động nghề nghiệp cụ thể) và đưa ra các tiêu chuẩn để đánh giá năng lực thực hiện các hoạt động nghề nghiệp. Tiêu biểu có nghiên cứu của B. Bloom về chuẩn kiến thức, nghiên cứu của Dave về chuẩn kỹ năng và KenVot với nghiên cứu về chuẩn thái độ.

Sự kết hợp ba chuẩn (kiến thức, thái độ, kỹ năng) tạo nên chuẩn năng lực nghề. Các kết quả nghiên cứu trên được vận dụng vào xác định chuẩn nghề nghiệp, chuẩn năng lực giáo viên. “Chuẩn Giảng viên sư phạm” do Hiệp hội các giảng viên sư phạm Mỹ ban hành (The Association of Teacher Educators 2008) đưa ra những yêu cầu về chuẩn giảng dạy (chuẩn 1): Giảng dạy mẫu mực sao cho người học thấy rằng kiến thức, kỹ năng và thái độ về nội dung và nghiệp vụ phản ánh tinh thần nghiên cứu, sự thông thạo về công nghệ và đánh giá, cùng những thông lệ tốt nhất được chấp nhận trong đào tạo giáo viên [101, tr.