phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, Luận án kết cấu thành 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của năng lƣ̣c lañ h đa ̣okhu vực công Chƣơng 2: Khung phân tić h năng lƣ̣c lañ h đa ̣o khu vƣ̣c công Chƣơng 3: Khung năng lực lãnh đạo khu vực công tại tỉnh Hà Nam: xây dựng, đánh giá thực trạng và thử nghiệm giải pháp Kết luận và Kiến nghị Phụ lục Tài liệu tham khảo 7 z CHƢƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO KHU VỰC CÔNG 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ngoài nước Nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án của các học giả quốc tế đã đƣợc tổng hợp và trình bày trong phần Cơ sở lý luận ở dƣới đây cũng nhƣ trong phần nghiên cứu tình huống điển hình về một số nhà lãnh đạo quốc tế và Việt Nam ở chƣơng 2 của luận án.
Sau đây là một số công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đề tài luận án: Bennis (2007) cho rằng năng lực có liên hệ chặt chẽ với sự thành công và kết quả của những thay đổi trong tổ chức và cách duy nhất để cải tiến chất lƣợng và hiệu quả thực thi nhiệm vụ trong khu vực hành chính công là nâng cao năng lực. Bennis (2007) thậm chí còn tiến hành một loạt nghiên cứu lý thuyết để đúc kết ra khung năng lực cốt lõi của nhà lãnh đạo hiệu quả và khung năng lực dành cho nhà lãnh đạo kế cận. Trong khu vực công, Jones (2002) định nghĩa năng lực của các lãnh đạo tƣơng tự nhƣ trong khu vực tƣ. Đó là tập hợp thái độ, kiến thức và kỹ năng cần có để nhà lãnh đạo hoàn thành một công việc trong một hoàn cảnh cụ thể.
Các nhà lãnh đạo có năng lực khác nhau sẽ đƣợc giao thực thi các công việc khác nhau. Nói cách khác năng lực sẽ quyết định công việc và kết quả đầu ra. Năng lực của một tổ chức sẽ quyết định định hƣớng, chiến lƣợc và mục tiêu của tổ chức đó. Trong công trình nghiên cứu của Todd L.
Pittinsky & Cheng Zhu (2005) với tựa đề: “Năng lực lãnh đạo đƣơng thời ở Trung Quốc, tổng hợp và xem xét dƣới góc độ nghiên cứu”, các tác giả đã nghiên cứu và phân tích ảnh hƣởng của truyền thống văn hóa và truyền thống lịch sử đối với hiệu quả lãnh đạo tại Trung Quốc. Vì Việt Nam và Trung Quốc có nhiều đặc điểm tƣơng 8 z đồng nhau nên những kết quả nghiên cứu này cũng có thể đƣợc vận dụng phần nào vào phân tích hiệu quả lãnh đạo khu vực công ở Việt Nam. David Farnham (2006) nghiên cứu việc áp dụng các công cụ trong quản trị nguồn nhân lực để phát triển năng lực cho các nhà lãnh đạo. Những mô hình đƣợc tham khảo nhiều là mô hình phát triển nhà lãnh đạo toàn diện của trƣờng Kennedy thuộc Đại học Harvard (Mỹ), mô hình phát triển nhà lãnh đạo hiệu quả với ba cách tiếp cận là định hƣớng hành vi và công việc, theo quá trình và theo cấu phần năng lực.
Điểm chung của các mô hình này cũng tiếp cận theo hƣớng làm rõ mỗi chức danh lãnh đạo cần có kiến thức, kỹ năng và phẩm chất gì? cấp độ nào? và cần đƣợc đào tạo những nội dung gì để đạt chuẩn. Oren Harari (2002) đã đúc kết lại những bài học về năng lực lãnh đạo của Đại tƣớng Hoa Kỳ Colin Powell, một số bài học này đƣợc tổng hợp trong chƣơng 2 dƣới đây. Michael Bar-Zohar (2007) đã chia sẻ về những phẩm chất lãnh đạo của lãnh tụ Israel – cựu Tổng thống Simon Peres – đƣợc tổng hợp trong chƣơng 2 dƣới đây. Dean Williams (2005) phân tích tình huống Thủ tƣớng Đông Timor Mari Alkatiri xử lý khủng hoảng của quốc gia để minh họa cho khái niệm “lãnh đạo đích thực”: giúp con ngƣời và các tổ chức đối mặt với những thách thức lớn nhất.
Nội dung này cũng đƣợc tổng hợp trong chƣơng 2 dƣới đây. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước Một số công trình nghiên cứu và bài viết do các nhà nghiên cứu trong nƣớc thực hiện liên quan đến đề tài lãnh đạo bao gồm: Đề tài nghiên cƣ́u đ ộc lập cấ p Nhà nƣớc v ới tựa đề “Nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học cho quy trình phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nhân tài phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” của nhóm tác giả thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội do GS. Đào Trọng Thi làm chủ biên 9 z (2007). Những đặc trƣng về tài năng lãnh đạo – quản lý cũng đã đƣợc phân tích kỹ trong công trình nghiên cứu này, trong đó có thể tham khảo một số nghiên cứu trƣờng hợp đào tạo đội ngũ nhà lãnh đạo chính trị các cấp ở Đức, Pháp, Nhật Bản, Trung Quốc, v.
Đây là nghiên cứu mới ở Việt Nam nhƣng chỉ tập trung vào tiêu chí chung cho các cấp lãnh đạo mà không có khung tiêu chí cho lãnh đạo địa phƣơng. Luận án tiến sỹ của Đặng Ngọc Sự, 2011: “Năng lực lãnh đạo – Nghiên cứu tình huống của lãnh đạo các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam” (Viê ̣n Nghiên cƣ́u Quả n lý Kinh tế Trung ƣơng ). Trong khuân khổ Luận án chủ yếu sử dụng mô hình khung năng lực ASK (Thái độ - Kỹ năng – Kiến thức) để phân tích năng lực lãnh đạo chủ yếu trong các doanh nghiệp và nội dung luận án chỉ có tác dụng tham khảo với một số nội dung phù hợp với năng lực lãnh đạo khu vực công. Chƣơng trin ̀ h giảng da ̣y kinh tế Fulbright , Tài liệu giảng dạy về nghệ thuâ ̣t lañ h đạo, 2010 có một số bài đọc và tình huống nghiên cứu có thể tham khảo về lãnh đạo trong khu vực công, đƣợc vận dụng ở chƣơng 2 dƣới đây.
Từ năm 2009 đến nay, Học viện Hành chính và Chính trị Quốc gia phối hợp cùng với Trƣờng Quản trị công Hartfield thuộc Đại học Bang Portland đã triển khai Dự án xây dựng chƣơng trình và giáo trình đào tạo về lãnh đạo cũng nhƣ huấn luyện đội ngũ giảng viên Việt Nam của Học viện. Dự án đƣợc sự tài trợ của Quỹ Ford Foundation. Cho đến nay, kết quả đạt đƣợc của dự án vẫn còn hạn chế: xây dựng đƣợc 1 khung chƣơng trình đào tạo về lãnh đạo khu vƣ̣c công gồm 10 module cùng các slides; tập huấn giảng viên Việt Nam về khung chƣơng trình này; tổ chức một số hội thảo về lãnh đạo; viế t mô ̣t số case study ngắ n về mô ̣t số lañ h đa ̣o tiêu biể u của Viê ̣t Nam ; biên dịch một số giáo trình, tài liệu về lãnh đạo. Trong khuôn khổ dự án, chƣa có nghiên cứu tiêu biểu nào về lãnh đạo khu vƣ̣c công đƣ ợc thực hiện tại Việt Nam để chỉ ra những phƣơng thức lãnh đạo nào phù hợp với đặc thù 10 z lãnh đạo khu vƣ̣c công t ại Việt Nam cũng nhƣ tiế n hành nhƣ̃ng nghiên cƣ́u điề u tra mang tin ́ h thƣ̣c tiễn ta ̣i điạ phƣơng.
Tuy nhiên, dƣ̣ án nói trên là mô ̣t dƣ̣ án có thể nói là hiế m hoi ta ̣i Viê ̣t Nam cho ra đƣơ ̣c mô ̣t khung chƣơng trình đào tạ o (tham khảo ) về lañ h đa ̣o khu vƣ̣c công với tên go ̣i là Khung EMERGE. Nhóm tác giả Phan Chí Anh, Nguyễn Thu Hà, Lƣơng Vũ Mai Hoa (2014) của Đại học Quốc gia Hà Nội đã nghiên cứu và đƣa ra một số đề xuất về xây dựng khung năng lực cán bộ lãnh đạo quản lý hành chính công trong Kỷ yếu Hội thảo phát triển bền vững vùng Tây Bắc tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Lê Quân, Phùng Xuân Nhạ (2014) đã nghiên cứu và đƣa ra kiến nghị về áp dụng quản trị theo khung năng lực vào nâng cao chất lƣợng lãnh đạo khu vực công và đào tạo cán bộ khu vực công dựa trên khung năng lực. Những nghiên cứu này có thể đƣợc sử dụng làm cơ sở để phân tích một số tình huống lãnh đạo điển hình trên thế giới, từ đó xác nhận, bổ sung và hoàn thiện thêm khung năng lực do nhóm tác giả trên đƣa ra.
Theo bài viết của Lê Quân, Phùng Xuân Nhạ (2014) nói trên, nhóm tác giả đƣa ra một số nhìn nhận ban đầu về ứng dụng khung năng lực vào xây dựng chuẩn và đào tạo đạt chuẩn lãnh đạo khu vực công tại Việt Nam. Theo đó, khung năng lực bao gồm 3 nhóm chính là Tâm (nhóm năng lực văn hóa, thái độ, hành vi) - Tầm (năng lực dẫn dắt, định hƣớng) - Tài (năng lực quản trị, thực thi). Khung năng lực đƣợc xây dựng bám sát đặc thù của từng tổ chức công, cấp độ lãnh đạo (cao/trung/cơ sở) và đƣợc hình thành theo 5 cấp độ. Trong tập kỷ yếu hội thảo Tây Bắc tiếp theo cũng do ĐHQGHN tổ chức vào cuối năm 2014, Lê Quân có bài viết “Xây dựng và đề xuất ứng dụng khung năng lực vào phát triển nhân lực lãnh đạo, quản lý khu vực hành chính công vùng Tây Bắc”.
Dƣới đây là hình vẽ thể hiện những thành phần cấu thành khung năng lực lãnh đạo, quản lý khu vực hành chính công vùng Tây Bắc và có tác dụng tham khảo tốt cho luận án này. 11 z Nguồn: Lê Quân, Phùng Xuân Nhạ, 2014 Nguồn: Lê Quân, Phùng Xuân Nhạ, 2014 12 z 1. Đánh giá chung các công trình đã công bố liên quan đến đề tài luận án và khoảng trống lý luận, thực tiễn cần tiếp tục nghiên cứu Hầu hết các đề tài nghiên cứu nói trên đều chủ yếu tổng hợp lại những học thuyết về lãnh đạo của phƣơng Tây hoặc liên hệ tới một số cá nhân, quốc gia, tổ chức, doanh nghiệp cụ thể trên thế giới và tại Việt Nam. Ngoài ra còn một số các nghiên cứu thực nghiệm nhƣ: một số quan điể m, đánh giá của m ột số lãnh đạo Nhà nƣớc từ một số nguồn trên ma ̣ng Internet nhƣng chủ yếu từ quan sát, trải nghiệm, bình luận mà chƣa có một nghiên cứu ở tầm khung.
Theo quan điểm nghiên cứu của Luận án, những công trình nghiên cứu tiêu biểu nhất về khung năng lực lãnh đạo của cán bộ khu vực công tại Việt Nam là của các tác giả tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Tóm lại, các công trình nghiên cứu về lãnh đạo trên thế giới và Việt Nam đã đề cập đến nhiều khía cạnh lý luận và thực tiễn về nghệ thuật lãnh đạo. Đây chính là nguồn thông tin đầu vào quan trọng cho Luận án này.