Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các nghiên cứu liên quan công bố trong và ngoài nước 1. Các nghiên cứu về năng lực lãnh đạo 1. Tình hình nghiên cứu của các tác giả ngoài nước Uris Auren (1996), Nghệ thuật lãnh đạo [1].
Cuốn sách trình bày phương pháp đánh giá và cách thức lãnh đạo nói chung và đối với từng đối tượng cụ thể nói riêng. Ba phương pháp lãnh đạo cơ bản được tác giả chỉ rõ trong cuốn sách đó là: 1. Sự lãnh đạo độc tài: Nhà lãnh đạo đòi hỏi nhân viên phải tuân thủ mọi mệnh lệnh của mình, quyết định chính sách và coi việc lựa chọn là điều mà chỉ có một người có quyền làm. Sự lãnh đạo dân chủ: Nhà lãnh đạo tiếp thu ý kiến của nhân viên, tổ chức các buổi hội thảo để bàn bạc công việc và tham khảo ý kiến của người khác; khuyến khích nhân viên tham gia lập chính sách, công việc lãnh đạo chủ yếu là chủ tọa các buổi họp.
Sự lãnh đạo để tự do hoạt động: Nhà lãnh đạo chỉ là người cung cấp thông tin thường không tham gia vào hoạt động của tập thể, sử dụng rất ít quyền điều hành của mình. Tác giả cũng nhấn mạnh rằng, một nhà lãnh đạo có thể dùng bất cứ phương pháp nào trong ba phương pháp trên. Nghệ thuật lãnh đạo là sự uyển chuyển, biết sử dụng phương pháp nào một cách đúng lúc. Cuốn sách đã phân tích kỹ năng lãnh đạo là yếu tố quan trọng của quản lý.
Nhà quản lý giỏi phải có các kỹ năng lãnh đạo hiệu quả, với 5 cấp độ: 1) Chức vị: Mọi người đi theo bạn vì họ buộc phải theo. 2) Sự chấp thuận: Mọi người đi theo bạn vì họ muốn thế. 3) Định hướng: Mọi người đi theo bạn vì tin tưởng. 4) Phát triển con người: Mọi người đi theo bạn vì họ được phát triển.
5) Cá nhân: Mọi người đi theo bạn vì bạn là ai, đại diện cho điều gì. Từ đó, Ông chỉ ra các yếu tố cần thiết mà nhà lãnh đạo phải có để sẵn sàng xử lý các tình huống, đưa ra giải pháp rất cụ thể. Thông qua thực tiễn các tố chất lãnh đạo dần được hình thành, đặc biệt là cách thức, kỹ năng lãnh đạo, lãnh đạo nói chung, quản lý kinh tế nói riêng. Cuốn sách gồm 4 phần được chia thành 13 chương tổng hợp các kiến thức và kỹ năng trong lãnh đạo: Vị trí lãnh đạo, quyền lực, năng lực phương pháp lãnh đạo, các học thuyết phụ thuộc trong lãnh đạo và giới thiệu một số nhà lãnh đạo nổi tiếng.
Những nhà lãnh đạo thành công là những người rút ra được bài học từ những kinh nghiệm có trước bằng cách phản ánh và phân tích để giúp giải quyết những thách thức lớn hơn trong tương lai. Cuốn sách giới thiệu về những kinh nghiệm, kỹ năng và nghệ thuật lãnh đạo có hiệu quả cao như: người khó lãnh đạo nhất chính là bản thân xác định được những thời điểm then chốt, phản ứng trước những lời phê bình, mỗi ngày làm việc đều là niềm vui… Tan Hong Wee (2015), Lãnh đạo không đơn giản là chỉ huy: Kỹ năng và công cụ phát triển con người tại nơi làm việc ở Châu Á [90]. Trong cuốn sách, tác giả đã phân tích trách nhiệm của nhà lãnh đạo gồm: 1) Thực hiện công việc: Tất cả các nhà lãnh đạo chỉ huy mọi người thực hiện công việc và trách nhiệm là có được kết quả từ làm việc đó. Ở đây nhà lãnh đạo là một nhà quản lý (về con người, tài chính và những tài nguyên khác); 2) Phát triển con người: đây là sự định hướng trung hạn - để chuẩn bị cho làm việc đáp ứng được các yêu cầu của công việc trong tương lai (bao gồm cả những yêu cầu không lường trước được).
Nhà lãnh đạo cần phát triển nhân lực về các mặt như tư duy sáng tạo các giải pháp và hành động. Lúc này nhà lãnh đạo giữ vai trò như một giáo viên, cố vấn hoặc huấn luyện viên; 3) Điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu của tổ chức: đây là sự định hướng chiến lược và dài hạn. Trong khi vai trò của các nhà lãnh đạo cấp cao là đề ra hướng đi cho tổ chức thì các nhà lãnh đạo ở mọi cấp có trách nhiệm điều chỉnh đội ngũ làm việc của mình hướng tới những yêu cầu cốt lõi của tổ chức - giá trị, mục tiêu, tầm nhìn và văn hóa làm việc. Theo tác giả lãnh đạo là một hành trình xuyên suốt cả đời người, là hành trình đầy khó khăn thách thức nhưng cũng đầy đam mê, sáng tạo.
Trước khi trở thành nhà lãnh đạo, thành công chỉ là việc phát triển bản thân. Khi trở thành nhà lãnh đạo, thành công là việc phát triển khả năng của những người khác. Và trách nhiệm hàng đầu của họ là chỉ đường, dẫn lối, tạo 10 sự ảnh hưởng và thúc đẩy được mọi người hành động nhằm đạt được mục tiêu công việc chung. Đó cũng chính là thước đo giá trị đích thực của người lãnh đạo.
Harvard Business Review Press (2019), Nhà lãnh đạo 4. Tác giả không chỉ đặt tên một chuỗi các mô hình lãnh đạo, mà đi vào bản chất của những gì tạo nên sự lãnh đạo thực sự trong thời đại đầy thách thức này. Những câu chuyện kinh doanh trên con đường của những người đi trước, với những tình huống khó khăn và cơ hội sáng tạo. Đặc biệt, tác giả tạo nên một sự lôi cuốn với cách mô tả sâu rộng về sự tương tác của các yếu tố như tự chủ, linh hoạt, cộng tác và sáng tạo.
Từ những thăng trầm của cuộc hành trình lãnh đạo, cuốn sách phân tích người lãnh đạo 4.0, người không chỉ là người chỉ huy, mà còn là người thấu hiểu, thấu cảm và biết cách kết nối trong một thế giới đa dạng và không giới hạn. Từ việc tạo ra môi trường thúc đẩy sáng tạo cho đến việc thách thức những quan niệm truyền thống, cuốn sách mở ra những phong cách lãnh đạo mới mẻ, mạnh mẽ và tương tác. Moore and Rick D. Nghiên cứu của tác giả xác định các lĩnh vực kỹ năng lãnh đạo quan trọng và năng lực lãnh đạo cụ thể trong từng lĩnh vực kỹ năng cần thiết cho các nhà lãnh đạo.
Nghiên cứu đã xác định sáu lĩnh vực kỹ năng cần thiết cho các nhà lãnh đạo: kỹ năng nhân sự, kỹ năng tư duy, kỹ năng kỹ thuật, kỹ năng truyền thông, kỹ năng trí tuệ cảm xúc, và kỹ năng am hiểu ngành công nghiệp. Tổng cộng có 80 năng lực lãnh đạo cụ thể được phát triển và nhóm theo một trong sáu lĩnh vực kỹ năng lãnh đạo này. Tuy nhiên nghiên cứu này do quá chú trọng vào yếu tố kỹ năng nên các yếu tố khác như kiến thức, tố chất, hành vi cũng ảnh hưởng đến năng lực lãnh đạo chưa được đề cập. Nghiên cứu đã nhấn mạnh vào tầm quan trọng của kỹ năng đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo.
Katz đã xác định ba loại kỹ năng cần thiết của lãnh đạo: kỹ năng kỹ thuật, kỹ năng nhân sự và kỹ năng tư duy. Bài viết cho rằng mỗi kỹ năng cần thiết cho các nhà lãnh đạo thành công để sở hữu, nhưng yêu cầu của mỗi kỹ năng có thể khác nhau tùy thuộc vào vị trí trong hệ thống phân cấp tổ chức. Goleman nêu ba lĩnh vực kỹ năng lãnh đạo: kỹ năng hoàn toàn kỹ thuật, khả năng nhận thức, và năng 11 lực đã chứng minh trí tuệ cảm xúc. Có năm thành phần trí tuệ cảm xúc đó là tự nhận thức, tự điều chỉnh, động lực, sự đồng cảm, và kỹ năng xã hội.
Về kiến thức lãnh đạo, nghiên cứu đã đề cập và nhấn mạnh đến tầm quan trọng của kiến thức ảnh hưởng và góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo. Trong nghiên cứu cũng đã tổng hợp các kiến thức được đề cập đến trong các nghiên cứu khác. Trong bài viết tác giả đã xác định năng lực được sở hữu bởi các nhà lãnh đạo có hiệu quả và thành công trên toàn thế giới. Nghiên cứu cố gắng để hiểu được mối quan hệ giữa năng lực lãnh đạo và kết quả hoạt động của họ.
Kết quả chỉ ra rằng kỹ năng giao tiếp, làm việc theo nhóm, chủ động, tầm nhìn, tự quản lý, định hướng dựa trên kết quả, định hướng dựa trên chiến lược, tham vọng, sự kiên trì, việc ra quyết định , chấp nhận rủi ro và sáng tạo, là năng lực thường sở hữu bởi các nhà lãnh đạo thành công và có hiệu quả và hiệu suất lãnh đạo phần lớn phụ thuộc vào các thiết lập năng lực mà lãnh đạo đó sở hữu. Ý nghĩa của bài báo là rất quan trọng cho các tổ chức để đánh giá năng lực của các nhà lãnh đạo của mình để xác định các lỗ hổng kỹ năng và có kết quả hoạt động cần thiết để giúp các tổ chức trong việc phát triển chương trình đào tạo và phát triển một cách hiệu quả để nâng cao hiệu quả và hiệu suất hoạt động. Tình hình nghiên cứu của các tác giả trong nước Nguyễn Bá Dương (2014), Khoa học lãnh đạo - Lý thuyết và kỹ năng [22]. Nội dung cuốn sách nghiên cứu về bản chất, nhân cách, uy tín, phong cách, phương pháp lãnh đạo và các kỹ năng lãnh đạo, trong đó nhấn mạnh kỹ năng xác định tầm nhìn, kỹ năng ra quyết sách, kỹ năng giao tiếp cùng phương pháp lãnh đạo bằng uy tín, bằng đạo đức trên cơ sở tri thức, với điểm cốt lõi là biết thu hút và trọng dụng nhân tài - đây là những nền tảng cơ bản, cần có trước khi tiến tới nghệ thuật lãnh đạo.
Tất cả các nội dung này tạo thành một nghiên cứu chuyên sâu về khoa học lãnh đạo. Nội dung cuốn sách nhấn mạnh khung năng lực lãnh đạo, quản lý khu vực hành chính công là công cụ đối sánh thực trạng năng lực lãnh đạo, quản lý khu vực hành chính công ở Việt Nam, đồng thời là công cụ đổi mới công tác quản trị nguồn nhân lực 12 khu vực công. Cụ thể, khung năng lực sẽ góp phần: Xác định nhanh và đồng bộ tiêu chuẩn chức danh cho từng vị trí việc làm trong khu vực hành chính công. Tiêu chuẩn cho các chức danh gắn với khung năng lực sẽ tránh được hiện tượng đánh giá chỉ nhìn vào bằng cấp.
Khung năng lực là chiếc gương để mỗi công chức, cán bộ tự nhìn nhận, đánh giá bản thân. Qua đó xác định được điểm mạnh, điểm yếu của bản thân và có lộ trình để phấn đấu, hoàn thiện.