phần mở đầu, tổng quan tình hình nghiên cứu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận án gồm 3 chương 10 tiết. 5 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Vấn đề nâng cao năng lực tổ chức thực tiễn cho cán bộ lãnh đạo, quản lý luôn dành được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, trong đó coi công tác cán bộ là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu với mục tiêu phấn đấu để đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp ngang tầm với nhiệm vụ cách mạng hiện nay, đồng thời nội dung này cũng được nhiều nhà khoa học quan tâm, nghiên cứu dưới nhiều góc độ. Trong những năm gần đây, đã có nhiều công trình nghiên cứu về năng lực tổ chức thực tiễn và đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung, cán bộ lãnh đạo, quản lý người DTTS nói riêng, các công trình khoa học này đề cập trên các phương diện cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp đối với nâng cao năng lực tổ chức thực tiễn cho cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp huyện người DTTS. Các công trình nghiên cứu về năng lực tổ chức thực tiễn của cán bộ lãnh đạo, quản lý 1.
Các công trình liên quan đến năng lực Trong cuốn: Khái niệm lãnh đạo và quản lý của X.Angesle và Thietart [193] và cuốn: Lao động của người lãnh đạo, quản lý của tác giả V.A- Pha-na-xép [187]. Cuốn: Mấy vấn đề về tổ chức thực tiễn của Nguyễn Đức Bình [8]. Nội dung phản ánh và phân tích một số mặt trọng yếu trong công tác tổ chức thực tiễn như ra quyết định, xây dựng phong trào cách mạng của quần chúng, phong cách làm việc Lênin-nít, tổng kết kinh nghiệm và sử dụng kinh nghiệm. Tâm lý học quản lý dành cho người lãnh đạo của tác giả Nguyễn Bá Dương (chủ biên) [21], trình bày khá đầy đủ và sâu sắc về ý nghĩa và tầm quan trọng của tâm lý học quản lý, khẳng định đây là một nội dung cơ bản của năng lực lãnh đạo, quản lý của người cán bộ lãnh đạo, quản lý hiện nay.
Phát huy tính tích cực đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của tác giả Nguyễn Văn Tài [137]. Xác lập hệ thống các khái niệm cơ bản, phân tích nội dung và những động lực cơ bản phát huy tính tích cực xã hội của năng lực ở đội ngũ cán bộ nước ta hiện nay. Bản lĩnh chính trị với năng lực của cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay của các tác giả: Hoàng Hải Bằng, Nguyễn Văn Huyên, Nguyễn Ngọc Long, Trần Phúc Thăng, Trần Thành [7]. Các tác giả đã tập trung vào những vấn đề như: Phân tích quan điểm mác-xít về mối quan hệ giữa xã hội và con người với tính cách là nguyên tắc phương pháp luận và vai trò nền tảng của việc xem xét những điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan trong xây dựng con người mới nói chung và con người Việt Nam nói riêng; về định hướng con đường và biện pháp xây dựng con người mới; tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức người cán bộ lãnh đạo, 6 quản lý; phân tích tính tất yếu khách quan của việc tăng cường tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong giai đoạn cách mạng mới.
Đồng thời, cuốn sách trên còn trình bày khái quát cơ sở lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển con người toàn diện, những vấn đề đặt ra trong thực tiễn phát triển con người Việt Nam thời kỳ mới; hệ thống hóa các khái niệm con người. Phân tích bản chất và những đặc điểm tư duy biện chứng, vai trò của nó đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý kinh tế ở nước ta; thực trạng, yêu cầu và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực trình độ tư duy biện chứng của cán bộ lãnh đạo quản lý; làm rõ vai trò mối quan hệ biện chứng giữa tư duy lý luận và năng lực tổ chức thực tiễn đối với hoạt động lãnh đạo của cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp; phân tích nhân tố chủ quan và vai trò của nó trong hoạt động của hệ thống chính trị cấp cơ sở. Các tạp chí đã đăng tải nội dung liên quan đến năng lực tổ chức thực tiễn: Bài viết “Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt các cấp, trước hết là người đứng đầu”, [77] của Chu Văn Ky; bài viết “Nâng cao trình độ năng lực quản lý của cán bộ chủ chốt hiện nay”[189] của Hồ Văn Vĩnh; bài viết: “Tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý đáp ứng yêu cầu cách mạng mới” [82] của Vũ Nhật Khải ; bài viết “Nâng cao năng lực tổng kết thực tiễn của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt cấp tỉnh” [121] của Trần Văn Phòng; bài viết “Vị trí, vai trò của cán bộ, công chức nhà nước trong sự nghiệp đổi mới”[98] của Nguyễn Đức Mạnh. Những công trình khoa học trên đây đã nêu quan niệm năng lực của người lãnh đạo, quản lý trên lập trường duy vật biện chứng, chỉ rõ năng lực tổ chức thực tiễn bao gồm những yếu tố như: Năng lực tổ chức, kết quả công việc của người cán bộ, mức độ hoàn thành nhiệm vụ…; năng lực còn thể hiện trên phương diện như: Tiết kiệm thời gian, hao phí ít sức lực, của cải, lực lượng vật chất và đem lại kết quả cao, năng lực tổ chức, cá nhân cần phải có kinh nghiệm quản lý, điều hành một công việc cụ thể.
Năng lực của cán bộ lãnh đạo, quản lý thể hiện tri thức, trí tuệ đã được lĩnh hội trong học tập, thực tiễn, có tư duy sáng tạo và khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ, hội tụ những phẩm chất thông minh, khả năng “nhìn xa, trông rộng” dự báo và phân tích được tình hình, thực trạng sự vật, hiện tượng để hoạch định cho mình các bước đi trong tương lai, khả năng phản ứng nhanh nhạy “khôn ngoan” trước các diễn biến của tình hình, nhạy bén trong nắm bắt và khai thác cơ hội; khả năng ứng phó linh hoạt, sáng tạo, dám đương đầu với những đòi hỏi cấp bách nảy sinh trong lãnh đạo, quản lý; phát hiện kịp thời xử lý các tình huống tại cơ quan, đơn vị, địa phương. Ăngghen rất coi trọng các giá trị thực tiễn, chính nhờ thực tiễn mà con người mới trưởng thành, tư tưởng cách mạng của con người phải gắn với thực tiễn, không thể tách rời thực tiễn, C. Mác đã viết: “ Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có những con người sử dụng lực lượng thực tiễn”[14]. 7 Trong quá trình lãnh đạo cách mạng của của mình, V.
Lê-nin thường xuyên coi việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là công việc quan trọng của Đảng, công tác cán bộ cần chú ý đến khâu đào tạo, bố trí, bồi dưỡng và rèn luyện cán bộ trong thực tiễn. Người đã coi trọng tiêu chuẩn hàng đầu trong xây dựng đội ngũ cán bộ cách mạng là rất cần thiết như: Coi trọng năng lực chuyên môn, giác ngộ chính trị, có kinh nghiệm lãnh đạo, quản lý, gần gũi, gắn bó, chia sẻ với cấp dưới và công việc của tập thể. Khi đề cập đến những yêu cầu quan trọng không thể thiếu của người lãnh đạo, quản lý chính là năng lực chuyên môn, Lênin cho rằng: “Không phải bẩm sinh ra là con người đã có được nghệ thuật quản lý rồi, mà phải trải qua kinh nghiệm mới có được” [185,tr 216]. Đề cao đánh giá năng lực thực tế của cán bộ không được chủ quan, cảm tính mà phải dựa vào thực tiễn lãnh đạo, quản lý của họ.
Đây chính là tư tưởng đúng đắn và khoa học về đạo tạo, bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của V. Lênin áp dụng trong xây dựng Nhà nước Xô-viết. Những quan điểm của V.Lênin đối với việc lựa chọn về năng lực cán bộ cách mạng rất cần chặt chẽ, phải có sự lựa chọn, kiểm tra cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ cho Nhà nước chuyên chính vô sản, đấu tranh chống tệ quan liêu, tham nhũng trong cán bộ để làm trong sạch bộ máy Nhà nước là một tất yếu khách quan. Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” nội dung viết nhiều về cán bộ cách mạng, trong đó Hồ Chí Minh nêu rõ các yêu cầu về phẩm chất, năng lực của cán bộ.
Người căn dặn và nhấn mạnh trong nội dung của chữ Tài: Một là, phải có trình độ hiểu biết lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin; hai là, nghiên cứu, học tập chủ nghĩa Mác - Lênin là học tập cái tinh thần xử trí mọi công việc, phải cụ thể hóa chủ nghĩa Mác - Lênin cho phù hợp với đặc điểm, hoàn cảnh từng nơi, từng lúc, không được rập khuôn máy móc, giáo điều; ba là, sử dụng nhân lực vào đúng việc, phù hợp khả năng và sở trường, xuất phát từ công việc, chức năng nhiệm vụ mà đặt người chứ không phải từ người mà đặt việc; bốn là, cần phải có trình độ văn hóa, trình độ khoa học kỹ thuật, trình độ quản lý và tổ chức. Đối với cán bộ cấp cơ sở, là đội ngũ cán bộ triển khai, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng đến tận nông thôn, miền núi là cán bộ sống ở địa phương đó, gần gũi và gắn bó với nhân dân thì Hồ Chí Minh luôn nêu cao vai trò quan trọng của họ và nhắc nhở họ làm việc cho thật tốt, hiệu quả, phải xứng đáng với niềm tin yêu của quần chúng nhân dân. Về năng lực của cán bộ, Hồ Chí Minh luôn coi đó là điều kiện rất cần thiết khi Đảng tuyển chọn và sử dụng cán bộ. Theo Người: “Năng lực của con người không phải hoàn toàn do tự nhiên mà có mà một phần lớn do công tác, do tập luyện mà có” [103, tr280].
Quá trình nhận thức, đánh giá cất nhắc cán bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh là rất khách quan và biện chứng, Người nhấn mạnh việc đánh giá, cất nhắc cán bộ phải 8 dựa trên tiêu chí dân chủ hóa, vì chỉ có dân chủ trong đánh giá đúng tài năng, phẩm chất đạo đức thì mới có thể phục vụ được lợi ích cho Đảng và lợi ích của quần chúng nhân dân. Người cũng luôn nhắc nhở Đảng phải động viên khuyến khích những người có tài, có đức tham gia lãnh đạo chính quyền một cách tốt nhất để những người có đức và có tài phát huy hết khả năng của mình, từ đó làm cho Đảng ta ngày càng thu hút được nhiều nhân tài tham gia lãnh đạo chính quyền.