CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG LĨNH VỰC VIỄN THÔNG DI ĐỘNG 1. Lý luận về năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực viễn thông di động 1. Các khái niệm liên quan a, Cạnh tranh Từ điển Longman của Anh định nghĩa“cạnh tranh là sự nỗ lực của một bên nhằm có được ưu thế hơn những đối thủ của mình trong kinh doanh”[19, tr. Giáo trình Marketing Quốc tế, Đại học Ngoại thương Hà Nội do PGS.TS Nguyễn Trung Vãn làm chủ biên cho rằng “cạnh tranh là quá trình giành giật những lợi thế từ phía đối thủ về phía doanh nghiệp mình nhằm đạt được hiệu quả kinh doanh tối ưu”[18, tr.
Như vậy, xét về khía cạnh kinh tế, cạnh tranh được hiểu là quá trình ganh đua hoặc tranh giành giữa ít nhất hai đối thủ để có được những nguồn lực hoặc ưu thế về sản phẩm hoặc khách hàng về phía mình nhằm đạt được lợi ích tối đa. Cạnh tranh cũng là sự phấn đấu, vươn lên không ngừng giữa các hãng kinh doanh trên cùng một thị trường để giành được nhiều khách hàng bằng các biện pháp khác nhau, để đạt được nhiều lợi nhuận hơn cho bản thân. b, Năng lực cạnh tranh Trong quá trình nghiên cứu về cạnh tranh, người ta đã sử dụng khái niệm năng lực cạnh tranh. Năng lực cạnh tranh được xem xét ở các góc độ khác nhau như năng lực cạnh tranh quốc gia, năng lực cạnh tranh doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh của sản phẩm và dịch vụ.
Năng lực cạnh tranh được hiểu là lợi thế của doanh nghiệp trên thị trường cho phép doanh nghiệp vượt qua được đối thủ cạnh tranh để thu hút khách hàng về phía mình. Năng lực cạnh tranh là yếu tố quan trọng để đánh giá sức mạnh cạnh tranh của mỗi doanh nghiệp trên thương trường bởi đó là yếu tố tổng hợp của những lợi 5 thế mà doanh nghiệp có được từ môi trường kinh doanh hay từ chính bản thân nội bộ doanh nghiệp. Lợi thế hay năng lực cạnh tranh được Michael Porter nhận định như sau: “Để có thể cạnh tranh thành công, các doanh nghiệp phải có được lợi thế cạnh tranh dưới hình thức hoặc là có được chi phí sản xuất thấp hơn hoặc là có khả năng khác biệt hoá sản phẩm để đạt được những mức lợi nhuận cao hơn trung bình. Muốn duy trì lợi thế cạnh tranh, các doanh nghiệp càng ngày càng vươn tới những lợi thế cạnh tranh tinh vi hơn, qua đó có thể cung cấp những hàng hoá hay dịch vụ có chất lượng cao hơn hoặc sản xuất có hiệu suất cao hơn”[20, tr.
10] Như vậy, Michael Porter đã tiếp cận khái niệm năng lực cạnh tranh ở khía cạnh động. Để cạnh tranh thành công, doanh nghiệp phải luôn thay đổi để có sản phẩm mới, quá trình sản xuất mới, thị trường mới và phải duy trì và liên tục tăng cường lợi thế cạnh tranh của mình. Theo tác giả, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là tất cả những hoạt động mà doanh nghiệp sử dụng nhằm tạo cho doanh nghiệp có khả năng hấp dẫn khách hàng, có khả năng triển khai các hoạt động với hiệu suất cao hơn các đối thủ cạnh tranh, để đánh bại các doanh nghiệp đối thủ đang ganh đua đạt được thị phần. Như vậy, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trước hết phải được tạo ra từ chính thực lực của doanh nghiệp.
Đây là các yếu tố nội hàm của mỗi doanh nghiệp, được tính bằng các tiêu chí về tài chính, công nghệ, nhân lực, tổ chức quản trị doanh nghiệp… một cách riêng biệt và bên cạnh đó cần đánh giá, so sánh với các đối thủ cạnh tranh trong hoạt động trên cùng một lĩnh vực, cùng thị trường. Sẽ là vô nghĩa nếu những điểm mạnh và điểm yếu bên trong doanh nghiệp được đánh giá không thông qua việc so sánh một cách tương ứng với các đối thủ cạnh tranh. Trên cơ sở các so sánh đó, muốn tạo nên năng lực cạnh tranh đòi hỏi doanh nghiệp phải tạo lập được lợi thế so sánh với đối thủ của mình. Nhờ lợi thế này, doanh nghiệp có thể thỏa mãn tốt hơn các đòi hỏi của khách hàng mục tiêu cũng như lôi kéo được khách hàng của đối thủ cạnh tranh.
6 c, Năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực viễn thông di động Từ các cơ sở lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh, tác giả khái quát năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực viễn thông di động là những năng lực và tiềm năng mà các doanh nghiệp viễn thông di động có thể duy trì vị trí trên thị trường một cách lâu dài và có hiệu quả. Năng lực của doanh nghiệp viễn thông tạo ra được lợi thế cạnh tranh, có khả năng tạo ra năng suất và chất lượng cao hơn đối thủ cạnh tranh, chiếm lĩnh thị phần lớn, tạo ra thu nhập cao và phát triển bền vững trong lĩnh vực viễn thông di động. Đặc điểm hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực viễn thông di động Những đặc điểm của hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực viễn thông di động ảnh hưởng rất lớn đến việc xác định năng lực canh tranh để có các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh phù hợp. Đặc điểm hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực viễn thông di động là: - Tính vô hình của sản phẩm dịch vụ viễn thông di động.
Đây là một đặc điểm cơ bản của dịch vụ nói chung và dịch vụ viễn thông di động nói riêng. Khách hàng không thể nhìn thấy hình dáng, tính chất của sản phẩm như các loại hàng hóa vật chất mà hàng hóa của dịch vụ viễn thông chỉ được khách hàng trải nghiệm khi nhà sản xuất dịch vụ đó cung cấp. - Quá trình tiêu thụ dịch vụ viễn thông di động luôn luôn gắn liền với quá trình sản xuất ra nó, tức là có quá trình tiêu thụ mới có quá trình sản xuất, tiêu thụ là cơ sở cho sản xuất ra đời. - Tải trọng không đều theo thời gian và không gian: Do nhu cầu tryền tin tức không đều theo thời gian và không gian cho nên để đảm bảo lưu lượng thoát hết mọi nhu cầu về truyền tin tức cần có sự dự trữ đáng kể về phương tiện, thiết bị và lao động.
Những đặc điểm trên cần được đặc biệt lưu ý khi phân tích môi trường kinh doanh cũng như khi hạch định chiến lược, phân bổ các nguồn lực. Lý luận về nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực viễn thông di động 1. Khái niệm nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực viễn thông di động Từ các cơ sở lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực viễn thông di động, tác giả rút ra nhận định về nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực viễn thông di động như sau: Nâng cao năng lực cạnh tranh là việc làm tăng lợi thế, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp viễn thông trên thị trường bằng các giải pháp khác nhau để tạo ra năng suất và chất lượng cao hơn đối thủ cạnh tranh, nâng cao vị thế trên thị trường một cách hiệu quả và lâu dài. Sự cần thiết của nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực viễn thông di động.
Nâng cao năng lực cạnh tranh là rất cần thiết, thê hiện cụ thể như sau: a, Nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp viễn thông di động Cạnh tranh là một trong những quy luật cơ bản của nền kinh tế thị trường nói chung và trong lĩnh vực viễn thông di động nói riêng. Nó là động lực thúc đẩy các doanh nghiệp không ngừng cải tiến hoạt động sản xuất kinh doanh, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Vì vậy, nâng cao năng lực cạnh tranh cũng là động lực nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp viễn thông. b, Đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế Việt Nam là một trong số những thị trường đầu tư hấp dẫn và ngành viễn thông di động Việt Nam cũng đang nhắm tới của nhiều nhà đầu tư nước ngoài.
Mục tiêu của ngành viễn thông đề ra là thu hút được các đối tác nước ngoài vào đầu tư trong tất cả các lĩnh vực. Thị trường viễn thông hội nhập, doanh nghiệp viễn thông Việt Nam có thêm nhiều cơ hội tiếp cận các công nghệ tiên tiến và được thử sức trên một sân chơi rộng và bình đẳng hơn. Tuy nhiên, cũng như lĩnh vực khác các doanh nghiệp viễn thông di động Việt Nam đang trong tư thế đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ phía các doanh nghiệp nước ngoài. Sức ép đó ngày một lớn hơn bởi thị trường viễn thông là một trong những thị trường mở cửa sớm nhất và có sự cạnh tranh khốc liệt nhất.
Để cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp Việt Nam cần 8 khẳng định vị thế của mình bằng việc tích lũy vốn, nắm được công nghệ tiên tiến, hiện đại, kinh nghiệm khai thác, chất lượng dịch vụ tốt và đặc biệt là phải có khách hàng. Hệ quả của sự hội nhập có thể làm cho doanh nghiệp phát triển tốt, không phát triển được hoặc bị đào thải khỏi thương trường. Chính vì vậy nâng cao năng lực cạnh tranh để tồn tại là điều kiện tiên quyết trong thời đại hội nhập là điều kiện tiên quyết của sự phát triển. c, Phục vụ sự phát triển trong tương lai Trong một vài năm trở lại đây thị trường viễn thông di động trong nước ngày càng thông thoáng và hấp dẫn thu hút nhiều những doanh nghiệp mới tham gia thị trường.
Đó là do kinh doanh dịch vụ viễn thông di động là một lĩnh vực đem lại giá trị gia tăng cao và trong xu hướng phát triển của xã hội thì đây là một ngành nghề có cơ hội phát triển mạnh. Với nhiều động thái tích cực của Chính Phủ và Bộ Thông tin và Truyền thông các doanh nghiệp viễn thông trong nước không ngừng cạnh tranh lẫn nhau để giữ vững và mở rộng thị trường. Tình trạng độc quyền dần được xóa bỏ thay vào đó mà môi trường kinh doanh bình đẳng hơn, thuận lợi hơn và lợi thế cạnh tranh không hoàn toàn thuộc về một doanh nghiệp nhất định. Những văn bản, chính sách được ban hành đều nhằm mục tiêu khuyến khích sự cạnh tranh trên thị trường viễn thông đa dạng hóa thành phần tham gia và tăng sự lựa chọn cho người tiêu dùng cũng như thúc đẩy sự phát triển của thị trường.
Do vậy bất cứ doanh nghiệp nào trong ngành đều phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.