Luận văn thạc sĩ về nâng cao năng lực cạnh tranh ngành dệt may tỉnh Thừa Thiên Huế

Luận văn thạc sĩ phân tích nâng cao năng lực cạnh tranh ngành dệt may tỉnh thừa thiên huế, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Võ Phan Nhật Phương
• Người hướng dẫn: TS. Malcolm Mcpherson
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Ngành Dệt May Tỉnh Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 2.1. Lý thuyết về năng lực cạnh tranh của cụm ngành
• 2.2. Các phương pháp phân tích năng lực cạnh tranh của cụm ngành
• 2.2.1. Phương pháp phân tích mức độ tương đồng khu vực LQ (location quotient)
• 2.2.2. Mô hình kim cương của Porter
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CỤM NGÀNH DỆT MAY TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3.1. Thực trạng phát triển của ngành dệt may Thừa Thiên Huế
• 3.2. Đánh giá khả năng hình thành và phát triển cụm ngành dệt may dựa vào sự qui tụ sản xuất bằng chỉ số LQ
• 3.3. Đánh giá năng lực hình thành và phát triển cụm ngành dệt may theo mô hình kim cương
• 3.3.1. Các điều kiện nhân tố đầu vào
• 3.3.2. Môi trường chính sách và cạnh tranh
• 3.3.3. Các điều kiện cầu
• 3.3.4. Các ngành hỗ trợ và liên quan
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH VÀ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• 4.1. Những yếu tố thúc đẩy việc phát triển cụm ngành dệt may Thừa Thiên Huế
• 4.2. Những yếu tố cản trở việc phát triển cụm ngành dệt may Thừa Thiên Huế
• 4.3. Tác động của tính “footloose” đến quyết định chính sách phát triển cụm ngành dệt may
• 4.4. Kiến nghị chính sách
• 4.5. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực cạnh tranh ngành dệt may Thừa Thiên Huế

Ngành dệt may tại Thừa Thiên Huế đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương. Với sự phát triển mạnh mẽ, ngành này không chỉ tạo ra giá trị xuất khẩu lớn mà còn góp phần tạo việc làm cho hàng ngàn lao động. Theo số liệu từ Cục thống kê, ngành dệt may đã chiếm 16,65% tổng giá trị sản xuất của tỉnh trong năm 2014. Tuy nhiên, để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành, cần có những chính sách và giải pháp phù hợp.

1.1. Tình hình hiện tại của ngành dệt may Thừa Thiên Huế

Ngành dệt may Thừa Thiên Huế đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để đạt được tiềm năng tối đa. Các doanh nghiệp trong ngành chủ yếu hoạt động ở khâu gia công, dẫn đến việc chưa tạo ra được giá trị gia tăng cao. Cần có sự đầu tư vào công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực để nâng cao chất lượng sản phẩm.

1.2. Vai trò của ngành dệt may trong phát triển kinh tế

Ngành dệt may không chỉ là nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ gia đình mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh. Ngành này giúp xóa đói giảm nghèo và đảm bảo an sinh xã hội. Chính vì vậy, việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dệt may là rất cần thiết để duy trì và phát triển những lợi ích này.

II. Những thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngành dệt may

Mặc dù ngành dệt may Thừa Thiên Huế có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như cơ sở hạ tầng yếu kém, chính sách hỗ trợ chưa hiệu quả và sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao đang cản trở sự phát triển của ngành. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và doanh nghiệp.

2.1. Cơ sở hạ tầng và chính sách hỗ trợ

Cơ sở hạ tầng tại Thừa Thiên Huế còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư. Chính quyền cần cải thiện điều kiện hạ tầng và xây dựng các chính sách hỗ trợ hiệu quả hơn cho ngành dệt may. Việc này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.2. Nguồn nhân lực và đào tạo

Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định đến sự phát triển của ngành dệt may. Tuy nhiên, hiện nay, việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu và hợp tác với các trường đại học để nâng cao kỹ năng cho lao động trong ngành.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ngành dệt may Thừa Thiên Huế

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dệt may, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc đầu tư vào công nghệ mới, cải tiến quy trình sản xuất và phát triển thương hiệu là những yếu tố quan trọng. Ngoài ra, việc xây dựng các mối liên kết giữa các doanh nghiệp trong ngành cũng sẽ giúp tăng cường sức mạnh cạnh tranh.

3.1. Đầu tư vào công nghệ và đổi mới sáng tạo

Đầu tư vào công nghệ hiện đại sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất. Các doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm và áp dụng các công nghệ mới để cải thiện quy trình sản xuất. Điều này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dệt may.

3.2. Phát triển thương hiệu và marketing

Phát triển thương hiệu mạnh sẽ giúp các sản phẩm dệt may Thừa Thiên Huế có chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc xây dựng hình ảnh thương hiệu và áp dụng các chiến lược marketing hiệu quả để thu hút khách hàng. Việc này sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngành dệt may Thừa Thiên Huế không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố nội tại của ngành mà còn cần sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức liên quan. Các doanh nghiệp cần chủ động trong việc cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thị trường.

4.1. Kết quả từ các doanh nghiệp điển hình

Một số doanh nghiệp dệt may tại Thừa Thiên Huế đã áp dụng thành công các phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh. Họ đã đầu tư vào công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất, từ đó tạo ra sản phẩm chất lượng cao và tăng trưởng doanh thu. Những mô hình này cần được nhân rộng để thúc đẩy sự phát triển chung của ngành.

4.2. Tác động đến thị trường và xã hội

Việc nâng cao năng lực cạnh tranh không chỉ giúp các doanh nghiệp phát triển mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động. Điều này góp phần vào sự phát triển kinh tế và xã hội của tỉnh Thừa Thiên Huế, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho ngành dệt may Thừa Thiên Huế

Ngành dệt may Thừa Thiên Huế có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Để nâng cao năng lực cạnh tranh, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Chính quyền cần tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, trong khi các doanh nghiệp cần chủ động cải tiến và đổi mới để đáp ứng nhu cầu thị trường.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Ngành dệt may cần hướng tới phát triển bền vững, không chỉ tập trung vào lợi nhuận mà còn chú trọng đến bảo vệ môi trường và phát triển xã hội. Các doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp sản xuất thân thiện với môi trường để đảm bảo sự phát triển lâu dài.

5.2. Tương lai của ngành dệt may Thừa Thiên Huế

Với những chính sách và giải pháp hợp lý, ngành dệt may Thừa Thiên Huế có thể trở thành một trong những trung tâm dệt may hàng đầu tại miền Trung. Sự phát triển này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần nâng cao vị thế của tỉnh trên bản đồ kinh tế quốc gia.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dệt may đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thừa Thiên Huế, chiếm 16,65% tổng giá trị sản xuất năm 2014 với 12.224 triệu đồng, vượt xa ngành du lịch chỉ đạt 6,02%. Lực lượng lao động ngành dệt may tăng từ 14.577 người năm 2010 lên khoảng 24.000 người năm 2014, chiếm 29,25% tổng lao động toàn tỉnh. Với vai trò là ngành xuất khẩu chủ lực, ngành dệt may góp phần tạo việc làm, giảm nghèo và đảm bảo an sinh xã hội. UBND tỉnh đã phê duyệt đề án quy hoạch ngành dệt may đến năm 2020, định hướng đến 2030 nhằm xây dựng Thừa Thiên Huế thành trung tâm dệt may khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Tuy nhiên, sự phát triển cụm ngành dệt may còn nhiều thách thức do các yếu tố cấu thành cụm ngành chưa phát triển đồng bộ, sức thu hút đầu tư thấp, hạ tầng chưa hoàn thiện và sự tương tác giữa các doanh nghiệp còn yếu. Mục tiêu nghiên cứu nhằm nhận diện nền tảng phát triển cụm ngành dệt may Thừa Thiên Huế, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách phù hợp trong giai đoạn 2010-2015. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngành dệt may, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương và cải thiện các chỉ số phát triển kinh tế xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết về năng lực cạnh tranh của cụm ngành, trong đó cụm ngành được hiểu là sự tập trung địa lý của các doanh nghiệp, nhà cung ứng và các tổ chức hỗ trợ có liên quan, tạo ra sự liên kết và tương hỗ nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh chung. Lý thuyết này nhấn mạnh vai trò của sự tập trung và liên kết trong thúc đẩy năng suất, đổi mới và thương mại hóa.

Phương pháp phân tích sử dụng kết hợp hai công cụ chính: (1) Phân tích mức độ tương đồng khu vực (Location Quotient - LQ) để đánh giá mức độ tập trung lao động và giá trị sản xuất ngành dệt may tại Thừa Thiên Huế so với vùng kinh tế trọng điểm miền Trung; (2) Mô hình kim cương của Porter gồm bốn nhân tố: điều kiện nhân tố đầu vào, môi trường chính sách và cạnh tranh, điều kiện cầu, và các ngành hỗ trợ liên quan, nhằm phân tích sâu sắc các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh cụm ngành.

Ngoài ra, nghiên cứu còn xem xét tính “footloose” của ngành dệt may, đặc trưng bởi sự dịch chuyển nhanh chóng của các nhà đầu tư theo chi phí lao động và điều kiện sản xuất, từ đó đánh giá rủi ro và cơ hội phát triển cụm ngành.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê, Sở Công Thương, Cục Hải Quan, Ban quản lý Khu công nghiệp tỉnh Thừa Thiên Huế và các hiệp hội ngành nghề; đồng thời thu thập số liệu sơ cấp qua phỏng vấn 16 doanh nghiệp lớn trong ngành dệt may (6 doanh nghiệp sợi, 10 doanh nghiệp may), chiếm 90% lao động ngành dệt may tỉnh.

Phương pháp phân tích kết hợp định tính và định lượng, sử dụng thống kê mô tả, so sánh và phân tích mô hình kim cương của Porter cùng chỉ số LQ. Cỡ mẫu 16 doanh nghiệp được chọn theo phương pháp phi xác suất, tập trung vào các doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn nhằm đảm bảo tính đại diện cho ngành. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2010-2015, phù hợp với phạm vi số liệu và chính sách phát triển ngành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ tập trung ngành dệt may cao vượt trội: Chỉ số LQLĐ của Thừa Thiên Huế đạt 1,95, cao nhất vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, trong khi các tỉnh lân cận như Đà Nẵng chỉ đạt 0,66. Chỉ số LQ giá trị sản xuất công nghiệp ngành dệt may của tỉnh là 6,48, gấp hơn 2 lần so với Đà Nẵng và Quảng Nam. Lao động ngành dệt may chiếm gần 67% lao động ngành công nghiệp chế biến chế tạo tỉnh.

2. Điều kiện nhân tố đầu vào còn nhiều hạn chế: Hạ tầng giao thông và khu công nghiệp chưa hoàn chỉnh, với 37,5% doanh nghiệp đánh giá cơ sở hạ tầng chưa tốt. Lao động phổ thông dồi dào và chi phí thấp (24,27 nghìn đồng/giờ), nhưng lao động có trình độ kỹ thuật cao và đào tạo chuyên sâu còn thiếu hụt, tỷ lệ lao động qua đào tạo chỉ đạt 22,5%, thấp hơn nhiều so với Đà Nẵng (41,6%).

3. Môi trường chính sách và cạnh tranh yếu kém: Chỉ số PCI tỉnh đứng thứ 23/63, thấp hơn nhiều so với Đà Nẵng (hạng 1). Các doanh nghiệp phản ánh thủ tục hành chính phức tạp, chi phí thời gian cao, và sự hỗ trợ của chính quyền địa phương còn hạn chế, đặc biệt trong đào tạo, vốn và xúc tiến thương mại.

4. Sự tương tác giữa các doanh nghiệp còn yếu: Mối liên kết giữa các doanh nghiệp trong ngành dệt may chưa tạo ra hiệu ứng lan tỏa, chủ yếu tập trung trong các nhóm nhỏ như Phú Group. Các doanh nghiệp FDI lớn như Scavi, HBI ít trao đổi kinh nghiệm với doanh nghiệp nội địa. Ngành công nghiệp phụ trợ gần như chưa phát triển, phụ thuộc lớn vào nguyên phụ liệu nhập khẩu.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy Thừa Thiên Huế có lợi thế về quy tụ lao động và giá trị sản xuất ngành dệt may, tạo tiền đề cho phát triển cụm ngành. Tuy nhiên, các yếu tố nền tảng như hạ tầng, nguồn nhân lực chất lượng cao, môi trường chính sách và sự liên kết doanh nghiệp còn yếu kém, làm giảm sức cạnh tranh và khả năng phát triển bền vững.

So sánh với các nghiên cứu về cụm ngành dệt may ở Trung Quốc và Hàn Quốc cho thấy, thành công của các quốc gia này dựa trên sự đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ, đào tạo nhân lực, phát triển ngành công nghiệp phụ trợ và môi trường kinh doanh thuận lợi. Thừa Thiên Huế cần học hỏi kinh nghiệm này để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tính “footloose” của ngành dệt may cũng đặt ra rủi ro lớn khi các doanh nghiệp dễ dàng dịch chuyển nếu mất đi lợi thế về chi phí lao động và hạ tầng. Do đó, việc phát triển cụm ngành cần đi kèm với chính sách gắn kết doanh nghiệp với địa phương, phát triển công nghiệp phụ trợ và nâng cao chất lượng lao động.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh chỉ số LQ giữa các tỉnh, biểu đồ tăng trưởng giá trị xuất khẩu ngành dệt may, bảng đánh giá PCI và sơ đồ mô hình kim cương phân tích các yếu tố ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải thiện môi trường đầu tư và hạ tầng: Thực hiện cải cách thể chế, nâng cấp hạ tầng giao thông, khu công nghiệp và dịch vụ hỗ trợ nhằm tăng sức hấp dẫn đầu tư. Thời gian thực hiện ưu tiên trong 3-5 năm tới, chủ thể là UBND tỉnh và các sở ngành liên quan.

2. Tập trung phát triển ngành may và sợi: Thu gọn mục tiêu quy hoạch, ưu tiên phát triển các ngành có lợi thế hiện tại để tạo nền tảng thu hút đầu tư chiến lược. Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua chính sách ưu đãi vốn và đào tạo kỹ thuật. Thời gian 5 năm, chủ thể là Sở Công Thương và Hiệp hội ngành nghề.

3. Thúc đẩy liên kết và thành lập hiệp hội chuyên ngành: Tăng cường vai trò của hiệp hội trong việc kết nối doanh nghiệp, chia sẻ thông tin, hỗ trợ kỹ thuật và xúc tiến thương mại. Chủ thể là Hiệp hội dệt may tỉnh phối hợp với chính quyền địa phương, thực hiện liên tục.

4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Phát triển hệ thống đào tạo nghề chuyên sâu, liên kết với doanh nghiệp để đào tạo theo nhu cầu thực tế, tập trung vào kỹ thuật may, thiết kế thời trang và quản lý sản xuất. Chủ thể là Sở Lao động Thương binh và Xã hội, các trường nghề, thời gian 3-5 năm.

5. Phát triển ngành công nghiệp phụ trợ: Hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất nguyên phụ liệu, máy móc thiết bị dệt may thông qua ưu đãi đầu tư, xúc tiến liên kết chuỗi cung ứng nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Chủ thể là Sở Công Thương, Ban quản lý Khu công nghiệp, thời gian 5-7 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các sở ngành: Để xây dựng chính sách phát triển ngành dệt may phù hợp, cải thiện môi trường đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp.

2. Doanh nghiệp ngành dệt may: Nhận diện các thách thức và cơ hội, từ đó điều chỉnh chiến lược sản xuất, liên kết và nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Các tổ chức hiệp hội và đào tạo nghề: Để phát triển chương trình đào tạo sát với nhu cầu thực tế, thúc đẩy liên kết doanh nghiệp và hỗ trợ kỹ thuật.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chính sách công, kinh tế công nghiệp: Là tài liệu tham khảo về phân tích năng lực cạnh tranh cụm ngành, phương pháp nghiên cứu và đề xuất chính sách phát triển ngành công nghiệp địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngành dệt may Thừa Thiên Huế có lợi thế gì so với các tỉnh khác?
   Thừa Thiên Huế có mức độ tập trung lao động ngành dệt may cao nhất vùng kinh tế trọng điểm miền Trung với chỉ số LQLĐ đạt 1,95 và giá trị sản xuất chiếm gần 50% ngành công nghiệp chế biến chế tạo tỉnh, tạo nền tảng phát triển cụm ngành.

2. Những yếu tố nào đang cản trở sự phát triển cụm ngành dệt may tại Thừa Thiên Huế?
   Hạ tầng giao thông và khu công nghiệp chưa hoàn thiện, nguồn nhân lực kỹ thuật cao thiếu hụt, môi trường chính sách chưa thuận lợi, sự liên kết doanh nghiệp yếu và ngành công nghiệp phụ trợ gần như chưa phát triển.

3. Tính “footloose” của ngành dệt may ảnh hưởng thế nào đến chính sách phát triển?
   Do tính chất dễ dịch chuyển theo chi phí lao động và điều kiện sản xuất, nếu tỉnh không duy trì lợi thế về lao động và hạ tầng, các doanh nghiệp có thể rời đi, gây tan rã cụm ngành. Chính sách cần tập trung gắn kết doanh nghiệp với địa phương.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành dệt may?
   Phát triển đào tạo nghề chuyên sâu, liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo, tập trung vào kỹ thuật may, thiết kế và quản lý sản xuất, đồng thời tăng cường đào tạo kỹ sư và chuyên gia ngành dệt may.

5. Chính quyền địa phương có thể làm gì để thúc đẩy sự liên kết doanh nghiệp?
   Thành lập và phát huy vai trò hiệp hội chuyên ngành, tổ chức các hoạt động kết nối, chia sẻ thông tin, hỗ trợ kỹ thuật và xúc tiến thương mại, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và hợp tác hiệu quả giữa các doanh nghiệp.

Kết luận

• Thừa Thiên Huế có lợi thế về quy tụ lao động và giá trị sản xuất ngành dệt may, tạo tiền đề phát triển cụm ngành.
• Các yếu tố nền tảng như hạ tầng, nguồn nhân lực chất lượng cao, môi trường chính sách và sự liên kết doanh nghiệp còn nhiều hạn chế.
• Tính “footloose” của ngành dệt may đặt ra rủi ro lớn nếu không duy trì lợi thế cạnh tranh địa phương.
• Cần tập trung cải thiện môi trường đầu tư, phát triển ngành may và sợi, thúc đẩy liên kết doanh nghiệp và nâng cao chất lượng đào tạo.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp chính sách trong 3-5 năm tới, đồng thời theo dõi và đánh giá hiệu quả để điều chỉnh phù hợp.

Hành động ngay: Các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp ngành dệt may Thừa Thiên Huế cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững cụm ngành dệt may địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ---o0o--- VÕ PHAN NHẬT PHƯƠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH NGÀNH DỆT MAY TỈNH THỪA THIÊN HUẾ LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH_ NĂM 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ---o0o--- VÕ PHAN NHẬT PHƯƠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH NGÀNH DỆT MAY TỈNH THỪA THIÊN HUẾ LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Chuyên ngành Chính sách công Mã số: 60340402 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. MALCOLM MCPHERSON ThS. NGUYỄN QUÝ TÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH_ NĂM 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh hay Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Hồ Chí Minh, ngày 23 tháng 07 năm 2017 Tác giả Võ Phan Nhật Phương TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -ii- LỜI CÁM ƠN Tôi xin gửi lời cám ơn chân thành nhất đến thầy Nguyễn Quý Tâm và thầy Malcolm Mcpherson đã định hướng, hỗ trợ tôi rất nhiệt tình trong quá trình thực hiện luận văn. Tôi xin trân trọng cám ơn quý thầy cô cùng các cán bộ nhân viên trong chương trình giảng dạy Kinh tế Fulbright và tập thể lớp MPP8 đã tạo những điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành khóa học và bài nghiên cứu này Cuối cùng, tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn đến Sở Công Thương, Cục thống kê, Cục Hải Quan, Ban quản lý Khu Kinh tế_ Công nghiệp tỉnh Thừa Thiên Huế cùng các doanh nghiệp dệt may trên địa bàn Thừa Thiên Huế đã tạo điều kiện cho tôi thu thập số liệu và tiếp cận thực tế tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của ngành dệt may tỉnh. Hồ Chí Minh, ngày 23 tháng 07 năm 2017 Tác giả Võ Phan Nhật Phương TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -iii- TÓM TẮT Ngành dệt may đóng một vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế và xã hội của tỉnh Thừa Thiên Huế. Đó không chỉ là ngành xuất khẩu chủ lực của tỉnh mà còn tạo ra việc làm, giúp xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội và thúc đẩy quá trình chuyển dịch kinh tế. Với vai trò quan trọng như thế, UBND tỉnh đã có định hướng phát triển ngành dệt may theo hướng cụm ngành, theo “đề án quy hoạch ngành dệt may TT Huế đến năm 2020 định hướng đến năm 2030”. Tuy nhiên cần lưu ý rằng, để tránh thất bại thì chính sách can thiệp của chính quyền phải dựa trên những tiền đề phát triển của cụm ngành. Mức độ quy tụ sản xuất của ngành dệt may Thừa Thiên Huế là cao vượt trội trong vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, tuy nhiên xét một cách tổng quát thì tiền đề cho sự phát triển của cụm ngành dệt may TT Huế còn chưa đủ vững chắc. Cụ thể là: (i) các yếu tố tạo nên cụm ngành vẫn còn rất kém phát triển, thậm chí một số yếu tố còn chưa tồn tại; (ii) Sức thu hút đầu tư của Thừa Thiên Huế là rất thấp do sự yếu kém về thể chế và điều kiện cơ sở vật chất hạ tầng còn chưa phát triển, (iii) sự tương tác giữa các doanh nghiệp rất kém, trong khi đó chính quyền và các hiệp hội không phát huy được vai trò của mình đối với doanh nghiệp, (iv) các doanh nghiệp sản xuất ở khâu gia công nên không tạo ra được nhu cầu thị trường cho ngành công nghiệp phụ trợ. Với nền tảng phát triển còn yếu, và bản chất dịch chuyển của ngành dệt may thì việc phát triển cụm ngành sẽ có rủi ro. Tác giả đưa ra hai hướng khuyến nghị chính sách cho chính quyền địa phương. Hướng thứ nhất, nếu mức độ chấp nhận rủi ro thấp và tỉnh nhận định là có những ngành có ưu thế hơn thì chính quyền không nên đầu tư vào phát triển cụm ngành dệt may và thay vào đó sẽ dành nguồn lực cho những ngành có lợi thế. Hướng thứ hai, nếu tỉnh vẫn muốn thực hiện phát triển cụm ngành thì cần phải thực hiện các biện pháp sau: (i) nâng cao sức thu hút đầu tư của tỉnh bằng cách tháo gỡ nút thắt về thể chế, tạo môi trường thuận lợi về cơ sở hạ tầng…, (ii) tập trung vào phát triển những ngành tỉnh có lợi thế đó là may và sợi, từ đó làm cơ sở thu hút những ngành khác, (iii) thúc đẩy sự tương tác của các thành tố trong cụm ngành thông qua việc thành lập các hiệp hội chuyên ngành, dựa vào đó tăng cường hỗ trợ cho doanh nghiệp, (iv) từng bước hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao phương thức sản xuất thông qua phát triển hệ thống đào tạo, xúc tiến thương mại., (v) thúc đẩy liên kết doanh nghiệp để tạo lợi thế qui mô cho cụm ngành. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -iv- MỤC LỤC CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU .1 Bối cảnh nghiên cứu .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Câu hỏi nghiên cứu .4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .5 Phương pháp nghiên cứu .6 Cấu trúc luận văn . 3 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU .1 Lý thuyết về năng lực cạnh tranh của cụm ngành .2 Các phương pháp phân tích năng lực cạnh tranh của cụm ngành .1 Phương pháp phân tích mức độ tương đồng khu vực LQ (location quotient) .2 Mô hình kim cương của Porter .3 Tính “footloose” của ngành dệt may .4 Kinh nghiệm phát triển ngành dệt may ở các nước . 9 CHƯƠNG 3 PHÂN TÍCH NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CỤM NGÀNH DỆT MAY TỈNH THỪA THIÊN HUẾ .1 Thực trạng phát triển của ngành dệt may Thừa Thiên Huế .2 Đánh giá khả năng hình thành và phát triển cụm ngành dệt may dựa vào sự qui tụ sản xuất bằng chỉ số LQ .3 Đánh giá năng lực hình thành và phát triển cụm ngành dệt may theo mô hình kim cương .1 Các điều kiện nhân tố đầu vào .2 Môi trường chính sách và cạnh tranh.3 Các điều kiện cầu .4 Các ngành hỗ trợ và liên quan . 28 CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH VÀ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI .1 Những yếu tố thúc đẩy việc phát triển cụm ngành dệt may Thừa Thiên Huế .2 Những yếu tố cản trở việc phát triển cụm ngành dệt may Thừa Thiên Huế .3 Tác động của tính “footloose” đến quyết định chính sách phát triển cụm ngành dệt may .2 Kiến nghị chính sách.3 Hạn chế của đề tài . 36 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -v- TÀI LIỆU THAM KHẢO . 39 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -vi- DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tên đầy đủ tiếng Anh Tên đầy đủ tiếng Việt Công ty TNHH Công ty trách nhiệm hữu hạn Công ty CP Công ty cổ phần FTA Free Trade Agreement Hiệp định thương mại tự do Niên giám TK Niên giám thống kê Phó GĐ Phó giám đốc TP. HCM Thành phố Hồ Chí Minh TT Huế Thừa Thiên Huế UBND Uỷ ban nhân dân VJEPA The Vietnam-Japan Economic Hiệp định đối tác kinh tế tự do Partnership Agreement Việt Nam_Nhật Bản WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -vii- DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1 Chỉ số hệ số tương đồng của các tỉnh trong Vùng Kinh tế trọng điểm miền Trung .2 Tình hình sử dụng đất ở các khu công nghiệp.3 Giá thuê đất tại các khu công nghiệp .4 Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho các thành phố .5 Chi phí lao động của các vùng .6 Chi phí sản xuất của Việt Nam so với Trung Quốc .7 So sánh năng suất lao động và tiền lương của các nước trong khu vực ASEAN .8 Dự báo thị trường hàng may mặc trên thế giới đến năm 2030 .9 Đánh giá của doanh nghiệp đối với hỗ trợ của chính quyền . 31 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -viii- DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Cơ cấu các ngành ở Thừa Thiên Huế 2014.1 Sơ đồ cụm ngành dệt may của thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương lân cận .2 Mô hình kim cương của Porter .3 Dòng dịch chuyển của ngành dệt may trên thế giới.1 Giá trị xuất khẩu ngành dệt may tỉnh Thừa Thiên Huế . Tốc độ tăng trưởng ngành dệt may giai đoạn 2011-2015 .3 Tình hình lao động của các tỉnh giai đoạn 2010-2015 .4 Biều đồ so sánh chỉ số PCI của Thừa Thiên Huế và Đà Nẵng .5 Tình hình nhập khẩu nguyên phụ liệu dệt may giai đoạn 2010 – 2015 .6 Mô hình kim cương cụm ngành dệt may tỉnh Thừa Thiên Huế . 32 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -1- CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 Bối cảnh nghiên cứu Thừa Thiên Huế được biết đến với nhiều ưu thế về phát triển du lịch, nhưng dệt may mới là ngành đóng góp lớn nhất vào sự phát triển kinh tế và xã hội, được thể hiện thông qua vị trí của ngành dệt may trong biểu đồ về cơ cấu các ngành ở Thừa Thiên Huế (hình 1. Xét về giá trị sản xuất, trong năm 2014, ngành dệt may tạo ra 12.224 triệu đồng, chiếm 16,65% tổng giá trị sản xuất của toàn bộ nền kinh tế. Trong khi đó, ngành có lợi thế của tỉnh là du lịch chỉ tạo ra 4.132 triệu đồng, tương ứng với 6,02% tổng giá trị sản xuất của tỉnh. Trên phương diện tạo việc làm, ngành dệt may ngày càng thu hút được nhiều lao động tham gia, năm 2010 có 14.577 người hoạt động trong lĩnh vực này nhưng đến 2014, lực lượng lao động trong ngành này đã tăng lên 24. Tỷ trọng lao động của ngành dệt may trong toàn bộ lực lượng lao động của tỉnh năm 2014 là lớn nhất so với những ngành khác, chiếm 29,25%, trong khi du lịch chỉ là 8,26%. Với vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, khả tạo việc làm, giảm nghèo và đảm bảo an sinh xã hội của ngành dệt may thì sự quan tâm, ưu tiên hỗ trợ phát triển của chính quyền địa phương là cực kỳ cần thiết.1 Cơ cấu các ngành ở Thừa Thiên Huế 2014 CƠ CẤU CÁC NGÀNH Ở THỪA THIÊN HUẾ 2014 35.00 Tỷ trọng lao động 2014 Bán buôn bán lẻ, Xây dựng 20.00 sửa chữa ô tô, mô tô 15.00 Chế biến gỗ Nông nghiệp, lâm 10.00 Vận tải, kho bãi nghiệp, thủy sản Du lịch Chế biến thực phẩm Khai khoáng Hoạt động hành5.00 Truyền thông chính và dịch vụ hỗ Y tế Bất động sản trợ 0.00Sản xuất đồ uống 5.