Nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng thương mại cổ phần xăng dầu petrolimex

Nâng cao năng lực cạnh tranh trong huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng thương mại cổ phần xăng dầu Petrolimex, thúc đẩy sự phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hồng Yến
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Quản lý tài chính
• Đề tài: Nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xăng dầu Petrolimex
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Đóng góp của đề tài
• 0.6. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ KHẢ NĂNG CẠNH TRANH TRONG HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm huy động vốn
• 1.1.2. Khái niệm huy động vốn tiền gửi
• 1.1.2.1. Tiền gửi của cá nhân
• 1.1.2.2. Tiền gửi của doanh nghiệp
• 1.1.3. Đặc điểm huy động vốn tiền gửi
• 1.1.4. Nguyên tắc huy động vốn tiền gửi
• 1.1.5. Vai trò huy động vốn tiền gửi
• 1.1.5.1. Đối với nền kinh tế
• 1.1.5.2. Đối với ngân hàng thương mại
• 1.1.5.3. Đối với khách hàng
• 1.2. Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Khái niệm cạnh tranh và lợi thế cạnh tranh
• 1.2.2. Khái niệm cạnh tranh trong NHTM và những đặc điểm cạnh tranh của NHTM
• 1.3. Kinh nghiệm về khả năng cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi tại các ngân hàng thương mại trên thế giới và bài học cho Ngân hàng thương mại cổ phần Xăng dầu Petrolimex
• 1.3.1. Kinh nghiệm tại các ngân hàng thương mại trên thế giới
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm cho Ngân hàng thương mại cổ phần Xăng dầu Petrolimex
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG CẠNH TRANH TRONG HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN XĂNG DẦU PETROLIMEX
• 2.1. Giới thiệu tổng quan về Ngân hàng thương mại cổ phần Xăng dầu Petrolimex
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển Ngân hàng thương mại cổ phần Xăng dầu Petrolimex
• 2.3. Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại cổ phần xăng dầu Petrolimex
• 2.4. Thực trạng hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại cổ phần Xăng dầu Petrolimex theo mô hình APP
• 2.5. Xác định phương pháp nghiên cứu
• 2.6. Xác định đối thủ cạnh tranh
• 2.7. Các yếu tố đánh giá năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi của PG Bank theo mô hình năng lực cạnh tranh APP
• 2.8. Đánh giá khả năng cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại cổ phần Xăng dầu Petrolimex
• 2.8.1. Kết quả đạt được
• 2.8.2. Các mặt hạn chế và nguyên nhân
• 2.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CANH TRANH TRONG HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG TIỀN GỬI CỦA NHTM CỔ PHẦN XĂNG DẦU PETROLIMEX (PG BANK)
• 3.1. Mục tiêu, định hướng chiến lược và một số dự báo cho hoạt động huy động vốn trong những năm sắp tới
• 3.2. Một số giải pháp đề xuất nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi của ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex
• 3.2.1. Giữ vững và ngày càng nâng cao uy tín ngân hàng
• 3.2.2. Phát triển nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh huy động vốn tiền gửi
• 3.2.3. Đổi mới tư duy quản lý và phát huy thế mạnh năng lực quản trị
• 3.2.4. Tăng cường năng lực tài chính
• 3.2.5. Mở rộng mạng lưới hoạt động
• 3.2.6. Tăng cường hoạt động marketing, chương trình khuyến mãi
• 3.2.7. Đa dạng hóa đi đôi với cải thiện chất lượng sản phẩm, dịch vụ huy động vốn tiền gửi
• 3.2.8. Nâng năng lực cạnh tranh về giá
• 3.2.9. Nhóm biện pháp hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex
• 3.2.9.1. Đối với Chính phủ
• 3.2.9.2. Đối với ngân hàng Nhà nước
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Huy Động Vốn và Năng Lực Cạnh Tranh tại PG Bank

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng ngày càng trở nên quan trọng. Đặc biệt, hoạt động huy động vốn đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn lực tài chính cho sự phát triển của mỗi ngân hàng thương mại, trong đó có Ngân hàng Petrolimex (PG Bank). Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của PG Bank trong việc thu hút nguồn vốn, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.1. Khái niệm và vai trò của huy động vốn đối với Ngân hàng Petrolimex

Huy động vốn là nghiệp vụ quan trọng, giúp Ngân hàng Petrolimex (PG Bank) tạo nguồn vốn hoạt động và đầu tư. Nguồn vốn này đến từ nhiều kênh, bao gồm tiền gửi từ khách hàng cá nhân và doanh nghiệp. Hoạt động huy động vốn hiệu quả sẽ giúp PG Bank tăng trưởng tín dụng, đảm bảo tính thanh khoản và nâng cao hiệu quả huy động vốn. Theo nghiên cứu, huy động vốn chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng nguồn vốn nên đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến quy mô và hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Ngân hàng thương mại mua quyền sử dụng các khoản vốn tạm thời nhàn rỗi của khách hàng trong một thời gian nhất định với trách nhiệm hoàn trả đầy đủ với chi phí phải trả cho khách hàng dưới hình thức lãi tiền gửi.

1.2. Năng lực cạnh tranh và các yếu tố then chốt ảnh hưởng đến PG Bank

Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Petrolimex (PG Bank) thể hiện qua khả năng thu hút và giữ chân khách hàng, gia tăng thị phần huy động vốn và duy trì lợi nhuận ổn định. Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm sản phẩm huy động vốn, lãi suất huy động, chính sách huy động vốn, trải nghiệm khách hàng, công nghệ ngân hàng, mạng lưới chi nhánh và marketing ngân hàng. Ngân hàng Petrolimex cần liên tục cải thiện các yếu tố này để vượt trội so với đối thủ cạnh tranh.

II. Phân Tích Thực Trạng Huy Động Vốn Tiền Gửi tại PG Bank

Để đánh giá chính xác năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Petrolimex (PG Bank) trong hoạt động huy động vốn tiền gửi, cần phân tích thực trạng hoạt động này trong giai đoạn gần đây. Điều này bao gồm đánh giá về quy mô, cơ cấu nguồn vốn, thị phần huy động vốn, hiệu quả sử dụng vốn và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn. Từ đó, xác định điểm mạnh, điểm yếu và cơ hội, thách thức đối với PG Bank.

2.1. Quy mô và cơ cấu nguồn vốn huy động của Ngân hàng Petrolimex

Số liệu về tổng vốn huy động từ tiền gửi khách hàng của Ngân hàng Petrolimex (PG Bank) giai đoạn 2014-2016 thể hiện sự tăng trưởng nhất định (Bảng 2.15). Tuy nhiên, cần phân tích sâu hơn về cơ cấu loại tiền gửi (Bảng 2.16) và cơ cấu huy động vốn theo đối tượng khách hàng (Bảng 2.17) để thấy rõ xu hướng và tiềm năng phát triển. Phân tích này giúp PG Bank xác định phân khúc khách hàng mục tiêu và điều chỉnh sản phẩm tiết kiệm, sản phẩm tiền gửi phù hợp.

2.2. Đánh giá thị phần huy động vốn và so sánh với đối thủ cạnh tranh

Thị phần huy động vốn tiền gửi của Ngân hàng Petrolimex (PG Bank) (Bảng 2.14) cho thấy vị thế của PG Bank trên thị trường. So sánh thị phần này với các đối thủ cạnh tranh giúp PG Bank nhận diện được những điểm mạnh cần phát huy và những điểm yếu cần cải thiện. Ngoài ra, việc phân tích lãi suất tiền gửi PG Bank hiện nay (Bảng 2.13) so với đối thủ cũng rất quan trọng.

2.3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn

Nghiên cứu cần chỉ ra các yếu tố bên trong và bên ngoài tác động đến hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng Petrolimex. Bên trong bao gồm: Chính sách lãi suất, chất lượng sản phẩm huy động vốn, hiệu quả marketing ngân hàng và chăm sóc khách hàng. Bên ngoài bao gồm: Tăng trưởng kinh tế, lạm phát, tỷ giá hối đoái, chính sách tiền tệ và quy định pháp luật.

III. Cách Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh trong Huy Động Vốn Tiền Gửi

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, cần đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Petrolimex (PG Bank) trong hoạt động huy động vốn tiền gửi. Các giải pháp này cần tập trung vào việc phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu, tận dụng cơ hội và đối phó với thách thức, đồng thời phù hợp với chiến lược phát triển chung của PG Bank.

3.1. Phát triển sản phẩm huy động vốn đa dạng và khác biệt

Ngân hàng Petrolimex cần đa dạng hóa các sản phẩm huy động vốn để đáp ứng nhu cầu của nhiều phân khúc khách hàng khác nhau. Ngoài các sản phẩm tiết kiệm, sản phẩm tiền gửi truyền thống, PG Bank nên phát triển các sản phẩm mới, có tính năng vượt trội và ưu đãi hấp dẫn, đồng thời chú trọng trải nghiệm khách hàng. Hình 2.1 chỉ ra sản phẩm tiền gửi tại PG Bank.

3.2. Tối ưu hóa chính sách lãi suất và khuyến mãi

Lãi suất huy động là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định của khách hàng. Ngân hàng Petrolimex cần xây dựng chính sách lãi suất linh hoạt, cạnh tranh và phù hợp với điều kiện thị trường. Đồng thời, PG Bank nên triển khai các chương trình khuyến mãi hấp dẫn, tạo thêm giá trị gia tăng cho khách hàng.

3.3. Nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng điện tử và chăm sóc khách hàng

Trong bối cảnh chuyển đổi số, Ngân hàng Petrolimex cần đầu tư mạnh vào dịch vụ ngân hàng điện tử để mang lại sự tiện lợi và trải nghiệm tốt nhất cho khách hàng. Song song đó, PG Bank cần chú trọng chăm sóc khách hàng chu đáo, tận tình, xây dựng mối quan hệ lâu dài với khách hàng.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Ngân Hàng và Chuyển Đổi Số Để Tăng Trưởng

Việc ứng dụng công nghệ ngân hàng hiện đại và thực hiện chuyển đổi số là xu hướng tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng. Ngân hàng Petrolimex (PG Bank) cần tận dụng các công nghệ mới như AI, Big Data, Blockchain để cải thiện hiệu quả hoạt động, nâng cao trải nghiệm khách hàng và tạo ra lợi thế cạnh tranh.

4.1. Đầu tư vào hạ tầng công nghệ ngân hàng và bảo mật

Ngân hàng Petrolimex cần đầu tư vào hạ tầng công nghệ ngân hàng hiện đại, đảm bảo an toàn, ổn định và khả năng mở rộng. PG Bank cần chú trọng bảo mật thông tin khách hàng và phòng chống các rủi ro rủi ro hoạt động rủi ro thị trường và rủi ro tín dụng. Theo Bảng 2.10, kết quả khảo sát năng lực công nghệ tại PG Bank cho thấy cần đầu tư thêm vào lĩnh vực này.

4.2. Phát triển các kênh huy động vốn trực tuyến

Trong thời đại số, Ngân hàng Petrolimex cần phát triển các kênh huy động vốn trực tuyến, cho phép khách hàng gửi tiền, rút tiền và thực hiện các giao dịch khác mọi lúc mọi nơi. PG Bank nên tích hợp các kênh trực tuyến với các kênh truyền thống, tạo ra trải nghiệm liền mạch cho khách hàng.

4.3. Sử dụng dữ liệu để cá nhân hóa sản phẩm huy động vốn

Ngân hàng Petrolimex có thể sử dụng dữ liệu khách hàng để hiểu rõ hơn về nhu cầu và sở thích của từng người. Từ đó, PG Bank có thể cá nhân hóa sản phẩm huy động vốn, cung cấp các gói dịch vụ phù hợp và tăng cường chăm sóc khách hàng.

V. Hoàn Thiện Quản Trị Rủi Ro Huy Động Vốn và Tuân Thủ Pháp Luật

Quản trị rủi ro huy động vốn hiệu quả và tuân thủ đầy đủ các quy định quy định pháp luật là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của Ngân hàng Petrolimex. Điều này bao gồm việc xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ, đánh giá và quản lý các loại rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động, đồng thời tuân thủ các quy định của Ngân hàng Nhà Nước và pháp luật.

5.1. Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ và tuân thủ

Ngân hàng Petrolimex cần xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ mạnh mẽ, đảm bảo tính minh bạch, trung thực và hiệu quả. Hệ thống này cần bao gồm các quy trình, quy định và cơ chế giám sát chặt chẽ, đồng thời đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định của Ngân hàng Nhà Nước và pháp luật.

5.2. Đánh giá và quản lý các loại rủi ro huy động vốn

Ngân hàng Petrolimex cần thường xuyên đánh giá và quản lý các loại rủi ro huy động vốn, bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động và rủi ro thanh khoản. PG Bank cần xây dựng các biện pháp phòng ngừa và ứng phó hiệu quả với các rủi ro này.

5.3. Nâng cao chất lượng đào tạo nhân viên về quản trị rủi ro

Ngân hàng Petrolimex cần nâng cao chất lượng đào tạo nhân viên về quản trị rủi ro, giúp họ hiểu rõ về các loại rủi ro và các biện pháp phòng ngừa, ứng phó. PG Bank cần xây dựng văn hóa doanh nghiệp coi trọng quản trị rủi ro và tuân thủ.

VI. Kết Luận Tầm Nhìn Phát Triển Năng Lực Cạnh Tranh Của PG Bank

Việc nâng cao năng lực cạnh tranh trong huy động vốn là yếu tố sống còn đối với Ngân hàng Petrolimex (PG Bank) trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng cạnh tranh. Bằng cách triển khai đồng bộ các giải pháp đã đề xuất, PG Bank có thể củng cố vị thế, gia tăng thị phần và đạt được sự phát triển bền vững trong tương lai.

6.1. Tóm tắt các giải pháp then chốt để tăng hiệu quả huy động vốn

Các giải pháp then chốt bao gồm: phát triển sản phẩm huy động vốn đa dạng, tối ưu hóa chính sách lãi suất, nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng điện tử, ứng dụng công nghệ ngân hàng hiện đại, hoàn thiện quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật.

6.2. Tầm nhìn và định hướng phát triển năng lực cạnh tranh trong tương lai

Ngân hàng Petrolimex cần xây dựng tầm nhìn và định hướng phát triển năng lực cạnh tranh rõ ràng, phù hợp với chiến lược phát triển chung của PG Bank. PG Bank cần trở thành ngân hàng thương mại hàng đầu, cung cấp các dịch vụ tài chính chất lượng cao và mang lại giá trị gia tăng cho khách hàng và cổ đông.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách cải cách thủ tục hành chính, đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng tăng cường nội lực và vận hành theo các nguyên tắc thị trường năng động. Trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, nguồn vốn huy động tiền gửi từ dân cư và các tổ chức kinh tế đóng vai trò huyết mạch, quyết định trực tiếp đến quy mô hoạt động tín dụng, năng lực cung ứng dịch vụ và khả năng sinh lời. Để tranh giành thị phần tiền gửi, các ngân hàng thương mại cổ phần không ngừng mở rộng mạng lưới chi nhánh, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ và đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi.

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xăng dầu Petrolimex (PG Bank) là ngân hàng thương mại quy mô vừa và nhỏ, hoạt động dưới sự hậu thuẫn của cổ đông chiến lược là Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex). Tuy nhiên, giai đoạn 2014 - 2016 ghi nhận nhiều biến động đối với PG Bank khi thương vụ sáp nhập vào Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank) kéo dài nhiều năm chưa hoàn tất. Tình trạng này khiến ngân hàng bị hạn chế mở rộng quy mô mạng lưới, tạm dừng đầu tư hạ tầng công nghệ mới và gặp khó khăn trong việc tung ra các sản phẩm tiền gửi khác biệt. Thực tế năm 2016, nguồn vốn huy động từ khách hàng của PG Bank bị suy giảm 8,51% so với năm 2015. Đứng trước áp lực giữ vững thị phần và đảm bảo thanh khoản, việc nghiên cứu thực trạng và xác định các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi là yêu cầu cấp thiết của ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được tác giả xác định cụ thể nhằm giải quyết ba nhiệm vụ:

1. Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh về huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex (PG Bank) giai đoạn 2014 - 2016.
2. Xác định các yếu tố thực tế tác động đến năng lực cạnh tranh huy động vốn tiền gửi của PG Bank thông qua việc đối chuẩn với các ngân hàng đối thủ và điều tra khảo sát khách hàng.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị có tính khả thi nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trong công tác huy động vốn tiền gửi tại PG Bank trong những năm tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xăng dầu Petrolimex.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu hoạt động kinh doanh trên toàn hệ thống PG Bank, đồng thời tiến hành khảo sát chọn mẫu trực tiếp đối với khách hàng gửi tiền tại khu vực thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Các dữ liệu thứ cấp về tài chính, lao động, mạng lưới và hoạt động kinh doanh được thu thập trong giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2016; hoạt động điều tra khảo sát khách hàng tiền gửi được thực hiện từ tháng 02/2017 đến tháng 04/2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên lý thuyết lợi thế cạnh tranh của Michael Porter, kết hợp với các quan điểm học thuật về năng lực cạnh tranh ngân hàng thương mại của Đỗ Thị Minh Đức và PGS. TS Nguyễn Thị Quy. Về bản chất nghiệp vụ, huy động vốn tiền gửi được xác định là hoạt động tiếp nhận và quản lý các khoản tiền ký thác của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp theo nguyên tắc hoàn trả, trả lãi và bảo mật thông tin.

Khung phân tích trung tâm được tác giả áp dụng là mô hình năng lực cạnh tranh APP (Asset - Process - Performance) của Bekley. Mô hình này phân rã năng lực cạnh tranh của ngân hàng thành ba nhóm nhân tố có quan hệ hữu cơ:

• Tài sản cạnh tranh (Asset): Uy tín thương hiệu, năng lực tài chính (vốn tự có), chất lượng và số lượng nguồn nhân lực, năng lực công nghệ thông tin và cơ cấu tổ chức quản trị điều hành.
• Quy trình cạnh tranh (Process): Khả năng mở rộng mạng lưới phân phối (truyền thống, tự động, điện tử), khả năng nghiên cứu thiết kế sản phẩm tiền gửi mới, kỹ năng chăm sóc khách hàng, hoạt động marketing và khả năng ứng dụng khoa học kỹ thuật.
• Kết quả thực hiện (Performance): Thị phần huy động vốn, mức độ hài lòng của khách hàng, mức độ đa dạng của danh mục sản phẩm, tính cạnh tranh của biểu phí và lãi suất tiền gửi.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích định tính và khảo sát thực tế:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu được trích xuất từ các báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên giai đoạn 2014 - 2016 của PG Bank, Ngân hàng TMCP Kiên Long (Kienlongbank) và Ngân hàng TMCP Bản Việt (Viet Capital Bank), cùng các văn bản chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước.
• Phương pháp điều tra chọn mẫu (sơ cấp): Tác giả thiết kế bảng hỏi và tiến hành khảo sát 200 khách hàng gửi tiền (cá nhân và doanh nghiệp) tại các điểm giao dịch của PG Bank trên địa bàn Hà Nội trong khoảng thời gian từ tháng 02/2017 đến tháng 04/2017. Thu về 180 phiếu, trong đó loại bỏ 20 phiếu không hợp lệ (do bỏ trống nhiều tiêu chí hoặc chọn một mức điểm duy nhất), còn lại 160 phiếu đạt tiêu chuẩn đưa vào xử lý dữ liệu. Thang đo đánh giá gồm 4 mức độ: 0 điểm (Chưa hài lòng), 1 điểm (Bình thường), 2 điểm (Hài lòng) và 3 điểm (Rất hài lòng).
• Phương pháp phân tích, so sánh đối chuẩn: Tổng hợp số liệu dưới dạng bảng biểu và biểu đồ, so sánh chéo các chỉ tiêu hoạt động của PG Bank với hai đối thủ cạnh tranh có cùng quy mô tài sản và mô hình hoạt động tương đồng là Kienlongbank và Viet Capital Bank.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận về khả năng cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về nghiệp vụ huy động vốn tiền gửi, bao gồm tiền gửi cá nhân (mang tính ổn định cao, phục vụ mục đích tiết kiệm và sinh lời) và tiền gửi doanh nghiệp (chủ yếu phục vụ thanh toán, biến động lớn). Tác giả phân tích ba nguyên tắc bắt buộc trong huy động vốn ngân hàng: hoàn trả đầy đủ gốc và lãi đúng hạn, trả lãi sòng phẳng không phụ thuộc kết quả kinh doanh lời hay lỗ của ngân hàng, và bảo mật tuyệt đối thông tin số dư tài khoản khách hàng.

Năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại được làm rõ thông qua việc vận hành mô hình APP của Bekley, chỉ ra rằng lợi thế cạnh tranh được tạo dựng từ việc chuyển hóa các tài sản sẵn có (Asset) thông qua các quy trình kinh doanh linh hoạt (Process) để đạt được kết quả vượt trội trên thị trường (Performance). Đồng thời, chương này phân tích các yếu tố khách quan tác động đến khả năng huy động vốn như: biến động kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước, mức độ phát triển của thị trường chứng khoán - bảo hiểm và nhu cầu dịch vụ tài chính của dân cư.

Ở phần cuối chương, tác giả nghiên cứu kinh nghiệm thực tiễn từ hai định chế tài chính quốc tế đang hoạt động tại Việt Nam:

• Tập đoàn HSBC: Bài học về việc tái cơ cấu mô hình thành ba hoạt động cốt lõi (phân phối - phát triển sản phẩm; nghiệp vụ - chăm sóc khách hàng; nghiên cứu chiến lược), tiên phong phát triển hệ thống ngân hàng điện tử (HSBCnet-ITS, Instant@dvice, Document Tracker, e-PO Trader).
• Ngân hàng Citibank: Thành công từ chiến lược phân cấp khách hàng, đa dạng hóa gói sản phẩm tiết kiệm đa tiền tệ, phát triển kênh giao dịch trực tuyến và triển khai chương trình khách hàng thân thiết "The Citibank Club Loyalty".

Từ các kinh nghiệm quốc tế, tác giả rút ra ba bài học thực tiễn cho PG Bank: cần phân cấp nhóm khách hàng để thiết kế chính sách riêng biệt, đa dạng hóa tính năng sản phẩm tiền gửi và tập trung đầu tư công nghệ để giảm thiểu thao tác thủ công, giải phóng nhân lực cho công tác phát triển khách hàng.

Chương 2: Đánh giá khả năng cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại cổ phần Xăng dầu Petrolimex

Chương 2 trình bày tổng quan về lịch sử phát triển của PG Bank (tiền thân là Ngân hàng TMCP Nông thôn Đồng Tháp thành lập năm 1993 với vốn điều lệ ban đầu 700 triệu đồng). Tháng 07/2005, ngân hàng tái cấu trúc thành công với sự tham gia của cổ đông lớn Petrolimex và Công ty Chứng khoán SSI, nâng vốn lên 90 tỷ đồng. Tháng 09/2006, vốn điều lệ tăng lên 200 tỷ đồng. Đến tháng 01/2007, ngân hàng được chuyển đổi thành ngân hàng đô thị và đổi tên thành PG Bank theo Quyết định số 368/QĐ-NHNN ngày 08/02/2007. Năm 2010, PG Bank chuyển trụ sở chính về Hà Nội. Đến năm 2012, vốn điều lệ đạt mức 3.000 tỷ đồng, trong đó Petrolimex nắm giữ 40% cổ phần.

Về thực trạng kinh doanh giai đoạn 2014 - 2016, hoạt động huy động vốn có xu hướng chững lại và sụt giảm:

• Năm 2014: Tổng vốn huy động từ khách hàng đạt 22.245 triệu đồng (tỷ trọng chiếm 85,53% tổng nguồn vốn).
• Năm 2015: Vốn huy động đạt 22.762 triệu đồng, tăng trưởng 4,22% (chiếm 93,11% tổng nguồn vốn).
• Năm 2016: Vốn huy động giảm xuống 21.826 triệu đồng, giảm 8,51% so với năm 2015 (tỷ trọng giảm về 84,69%).

Hoạt động tín dụng trong cùng thời kỳ ghi nhận chuyển biến tích cực: dư nợ năm 2014 đạt 14.199 triệu đồng, năm 2015 tăng lên 15.795 triệu đồng (tăng 9,48%). Tỷ lệ nợ nhóm 2 giảm từ 6,54% (năm 2014) xuống 2,67% (năm 2015) và 2,96% (năm 2016). Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức 2,48% (2014), 2,68% (2015) và 2,47% (2016).

Đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh theo mô hình APP được tác giả triển khai qua các nhóm tiêu chí cụ thể:

1. Về tài sản cạnh tranh (Asset):

• Uy tín thương hiệu: Kết quả khảo sát 160 khách hàng chỉ ra tỷ lệ khách hàng gắn bó trên 5 năm tại PG Bank chỉ đạt 18,75%, khách hàng gửi dưới 1 năm chiếm tới 50%, cho thấy độ nhận diện và lòng trung thành đối với thương hiệu PG Bank còn ở mức thấp.
• Năng lực tài chính: Vốn điều lệ bị đình trệ ở mức 3.000 tỷ đồng từ năm 2012 do vướng mắc thủ tục sáp nhập với VietinBank, cản trở việc gia tăng quy mô hoạt động.
• Nguồn nhân lực: Tổng số lao động năm 2014 là 1.200 người, năm 2015 giảm sút do ảnh hưởng tâm lý sáp nhập, nhưng đến năm 2016 tăng lên 1.500 người (tăng 25%). Thu nhập bình quân biến động từ 10 triệu đồng/người/tháng (2014) giảm xuống 8 triệu đồng (2015) và đạt 12 triệu đồng (2016). Chất lượng nhân sự tương đối cao với 90,2% có trình độ đại học trở lên, 10,71% trên đại học; tuổi đời bình quân 35 tuổi (trong đó nhân sự dưới 30 tuổi chiếm 58%). Năm 2015, ngân hàng tổ chức 75 khóa đào tạo cho 1.500 lượt cán bộ. Kết quả khảo sát đánh giá trình độ chuyên môn nhân viên đạt mức điểm khá cao (từ 2,32 đến 2,72/3 điểm).
• Năng lực công nghệ: PG Bank triển khai hệ thống phần mềm ngân hàng lõi IFLEX từ sớm, xử lý dữ liệu theo thời gian thực và đa kênh, tương đương với hệ thống Core banking TCBS mà Kienlongbank và Viet Capital Bank đang vận hành.
• Quản trị và tổ chức: Vận hành theo mô hình tách bạch giữa khối kinh doanh (Front-office) và khối vận hành, lưu trữ, kiểm tra chéo (Back-office). Hội đồng quản trị gồm 8 thành viên, Ban kiểm soát gồm 3 thành viên.

2. Về quy trình cạnh tranh (Process):

• Mạng lưới phân phối: Tính đến cuối năm 2016, mạng lưới truyền thống của PG Bank gồm 1 Hội sở, 16 chi nhánh, 63 phòng giao dịch và 74 máy ATM. Kênh tự động triển khai 4.117 thiết bị POS, liên kết với hệ thống Smartlink và Banknetvn. Kênh điện tử cung ứng Internet banking, Home banking, SMS banking. Khảo sát cho thấy giao diện website được đánh giá tốt (2,31 - 2,76 điểm), nhưng sự thuận tiện về vị trí mạng lưới giao dịch truyền thống bị đánh giá rất thấp (chỉ đạt từ 1,13 đến 2,11 điểm).
• Đổi mới sản phẩm: Từ năm 2014 đến 2016, do chủ trương giữ nguyên trạng phục vụ thương vụ sáp nhập, PG Bank hầu như không phát triển thêm sản phẩm tiền gửi mới nào.
• Thu hút khách hàng: Số lượng khách hàng gửi tiền mới của PG Bank tăng trưởng qua các năm (2.173 khách hàng năm 2014; 2.562 năm 2015; 2.784 năm 2016), tuy nhiên vẫn thấp hơn Kienlongbank (3.572 khách hàng mới năm 2016).

Chương 2 kết luận các hạn chế lớn nhất của PG Bank là: tốc độ tăng trưởng vốn huy động âm trong năm 2016 (-8,51%), mạng lưới chi nhánh còn mỏng so với đối thủ, sản phẩm thiếu tính đột phá và thương hiệu chưa tạo dựng được lòng trung thành vững chắc, mà nguyên nhân sâu xa bắt nguồn từ việc thương vụ sáp nhập VietinBank bị kéo dài hơn ba năm gây tâm lý chờ đợi và ngưng trệ đầu tư.

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động tiền gửi của NHTM cổ phần Xăng dầu Petrolimex (PG Bank)

Dựa trên các phát hiện thực tế tại Chương 2, Chương 3 đề xuất định hướng chiến lược và hệ thống 8 nhóm giải pháp nội bộ kết hợp nhóm kiến nghị vĩ mô:

1. Giữ vững và nâng cao uy tín ngân hàng: Tiếp tục triển khai các chương trình xã hội, tài trợ cộng đồng gắn liền với hệ sinh thái của Petrolimex; chuẩn hóa hệ thống nhận diện thương hiệu tại tất cả các điểm giao dịch.
2. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Hoàn thiện chính sách tuyển dụng, duy trì mức thu nhập cạnh tranh, xây dựng trung tâm đào tạo chuyên trách để nâng cao kỹ năng tư vấn tiền gửi và kỹ năng giao tiếp xử lý phàn nàn.
3. Đổi mới tư duy quản lý và phát huy năng lực quản trị: Nâng cao hiệu lực giám sát của Hội đồng quản trị, tối ưu hóa sự phối hợp giữa bộ phận Front-office và Back-office nhằm rút ngắn thời gian xử lý giao dịch tiền gửi tại quầy.
4. Tăng cường năng lực tài chính: Ban lãnh đạo ngân hàng cần có thái độ dứt khoát giải quyết dứt điểm thương vụ sáp nhập với VietinBank để ổn định tâm lý cổ đông, cán bộ nhân viên và mở đường cho kế hoạch tăng vốn điều lệ vượt ngưỡng 3.000 tỷ đồng.
5. Mở rộng mạng lưới hoạt động: Mở thêm phòng giao dịch tại các địa bàn kinh tế trọng điểm; tận dụng hệ thống cửa hàng xăng dầu của Petrolimex trên toàn quốc để phát triển mạng lưới đại lý chấp nhận thanh toán và quảng bá dịch vụ tiền gửi; tích hợp tính năng gửi tiền trực tiếp tại máy ATM.
6. Đẩy mạnh hoạt động marketing và khuyến mãi: Thiết kế các chương trình chăm sóc khách hàng thân thiết tương tự mô hình của Citibank, đưa ra các gói ưu đãi lãi suất và quà tặng hướng vào đối tượng khách hàng cá nhân gắn bó lâu năm.
7. Đa dạng hóa và cải thiện chất lượng sản phẩm dịch vụ: Nghiên cứu tung ra các sản phẩm tiền gửi bậc thang, tiền gửi tích lũy định kỳ linh hoạt, tiền gửi đa tiền tệ đáp ứng nhu cầu giao dịch của các đối tượng dân cư khác nhau.
8. Nâng cao năng lực cạnh tranh về giá: Xây dựng biểu phí dịch vụ và khung lãi suất tiền gửi linh hoạt theo quy mô số dư và kỳ hạn gửi, cân đối giữa mục tiêu kiểm soát chi phí vốn và khả năng giữ chân khách hàng.

Bên cạnh giải pháp nội bộ, tác giả đề xuất nhóm kiến nghị hỗ trợ:

• Đối với Chính phủ: Duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, tạo môi trường kinh doanh minh bạch và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt.
• Đối với Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện hành lang pháp lý về tái cơ cấu và sáp nhập tổ chức tín dụng để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; duy trì chính sách trần lãi suất huy động hợp lý và tạo điều kiện cấp phép mở rộng mạng lưới cho các ngân hàng thực hiện tốt tỷ lệ an toàn vốn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống dữ liệu định lượng phản ánh thực trạng tài chính, mạng lưới và tương quan cạnh tranh của PG Bank với hai đối thủ cạnh tranh chính trong giai đoạn 2014 - 2016:

Chỉ tiêu so sánh	PG Bank	Viet Capital Bank	Kienlongbank
Vốn điều lệ đến năm 2016 (tỷ đồng)	3.000	Tương đương PG Bank	3.000
Số lượng lao động năm 2016 (người)	1.500	1.400	3.584
Hội sở chính (năm 2016)	1	1	1
Số lượng chi nhánh (năm 2016)	16	20	27
Số lượng phòng giao dịch (năm 2016)	63	25	76
Số lượng máy ATM (năm 2016)	74	46	103
Khách hàng gửi tiền mới năm 2014	2.173	1.934	2.634
Khách hàng gửi tiền mới năm 2015	2.562	2.316	3.210
Khách hàng gửi tiền mới năm 2016	2.784	2.563	3.572
Hệ thống Core banking sử dụng	IFLEX	TCBS	TCBS

Kết quả xử lý số liệu khảo sát thực tế (160 khách hàng tại Hà Nội) cho thấy:

• Mức độ gắn bó thương hiệu: Khách hàng gửi tiền dưới 1 năm chiếm 50%, từ 2 - 5 năm chiếm 31,25% và trên 5 năm chỉ chiếm 18,75%.
• Đánh giá trình độ nhân viên: Điểm trung bình dao động từ 2,32 đến 2,51 điểm (khách hàng cá nhân) và 2,42 đến 2,72 điểm (khách hàng doanh nghiệp) trên thang điểm tối đa là 3.
• Đánh giá hạ tầng giao dịch: Tiêu chí giao diện website dễ sử dụng đạt từ 2,31 đến 2,76 điểm, trong khi mức độ thuận tiện trong giao dịch trực tiếp chỉ đạt 1,13 đến 2,11 điểm.

Đóng góp chính của đề tài:

• Khóa luận đã chuyển hóa thành công mô hình lý thuyết APP của Bekley vào việc đánh giá chuyên sâu mảng huy động vốn tiền gửi ngân hàng, giúp lượng hóa các nhân tố vô hình và hữu hình của ngân hàng thương mại.
• Phân tích thẳng thắn tác động tiêu cực của tiến trình sáp nhập kéo dài (với VietinBank) đến tâm lý nhân sự, ngân sách đầu tư công nghệ và kế hoạch mở rộng thị phần tiền gửi.
• Cung cấp dữ liệu đối chuẩn thực tế giữa PG Bank với hai đối thủ trực tiếp là Kienlongbank và Viet Capital Bank, tạo cơ sở thực chứng để Ban lãnh đạo PG Bank tham khảo khi hoạch định chính sách kinh doanh và tái cấu trúc mạng lưới.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số hạn chế do điều kiện thực tế của tác giả:

• Phạm vi khảo sát sơ cấp mới chỉ tập trung vào 160 khách hàng hợp lệ trên địa bàn thành phố Hà Nội, chưa mở rộng ra các chi nhánh khu vực miền Trung và miền Nam, do đó tính đại diện cho toàn bộ khách hàng tiền gửi của PG Bank trên cả nước còn hạn chế.
• Số liệu tài chính thứ cấp mới dừng lại ở mốc năm 2016; các phân tích về tác động của việc hủy bỏ hoặc hoàn tất sáp nhập với VietinBank trong giai đoạn sau chưa được kiểm chứng.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên phạm vi toàn quốc, bổ sung các mô hình hồi quy đa biến kiểm định mức độ tác động của từng yếu tố (lãi suất, chất lượng dịch vụ, thương hiệu) đến quyết định gửi tiền của khách hàng sau khi ngân hàng tái định vị thương hiệu.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu học thuật hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Ngân hàng, Quản lý tài chính, Tài chính - Ngân hàng đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc đề tài nghiên cứu về quản trị nguồn vốn và năng lực cạnh tranh tổ chức tín dụng.
• Cán bộ quản lý và nhân viên tại các ngân hàng thương mại quy mô vừa và nhỏ tham khảo phương pháp vận dụng mô hình APP (Asset - Process - Performance) để đánh giá năng lực cạnh tranh trong từng nghiệp vụ cụ thể.
• Phần đáng tham khảo nhất của công trình là hệ thống câu hỏi khảo sát khách hàng tiền gửi, phương pháp thu thập - sàng lọc mẫu (loại 20 phiếu lỗi trong 180 phiếu thu về) và phương pháp so sánh đối chuẩn trực tiếp giữa các ngân hàng có điều kiện vốn và quy mô tương đương.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình lý thuyết nào được áp dụng để phân tích năng lực cạnh tranh tại PG Bank?

Tác giả áp dụng mô hình năng lực cạnh tranh APP (Asset - Process - Performance) của Bekley. Mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh thông qua ba trụ cột: Tài sản của ngân hàng (thương hiệu, nhân lực, vốn tự có, công nghệ IFLEX, quản trị), Quy trình cạnh tranh (mạng lưới phân phối, phát triển sản phẩm mới, chăm sóc khách hàng, marketing) và Kết quả thực hiện (thị phần, sự hài lòng của khách hàng, biểu phí và lãi suất).

Quy mô mẫu khảo sát thực tế của đề tài được triển khai ra sao?

Tác giả phát ra 200 bảng câu hỏi khảo sát tại các điểm giao dịch của PG Bank tại Hà Nội từ tháng 02/2017 đến tháng 04/2017. Kết quả thu về 180 phiếu; sau khi loại bỏ 20 phiếu không hợp lệ (do bỏ trống nhiều nội dung hoặc chọn cùng một thang điểm), 160 phiếu đạt tiêu chuẩn đã được sử dụng để phân tích định lượng.

Hai ngân hàng nào được chọn làm đối thủ cạnh tranh đối chuẩn của PG Bank và vì sao?

Hai đối thủ được chọn là Ngân hàng TMCP Kiên Long (Kienlongbank) và Ngân hàng TMCP Bản Việt (Viet Capital Bank). Lý do lựa chọn là vì cả hai ngân hàng đều là các ngân hàng thương mại cổ phần quy mô nhỏ, có cùng phân khúc khách hàng mục tiêu, quy mô vốn điều lệ xấp xỉ nhau (khoảng 3.000 tỷ đồng) và cơ cấu sản phẩm tiền gửi có tính chất cạnh tranh trực tiếp với PG Bank.

Nguyên nhân chính khiến vốn huy động từ khách hàng của PG Bank năm 2016 sụt giảm 8,51% là gì?

Nguyên nhân chủ yếu do tiến trình thực hiện thương vụ sáp nhập giữa PG Bank và VietinBank bị kéo dài tới 3 năm. Tình trạng này buộc ngân hàng phải giữ nguyên trạng quy mô, không được phép tăng vốn điều lệ, tạm dừng các dự án đầu tư công nghệ thông tin lớn và ngưng phát triển sản phẩm tiền gửi mới, dẫn đến tâm lý e ngại của khách hàng và biến động nhân sự.

Hệ thống phần mềm ngân hàng lõi (Core banking) mà PG Bank sử dụng có điểm gì khác biệt so với đối thủ?

PG Bank là một trong những ngân hàng triển khai ngân hàng lõi sớm tại Việt Nam và lựa chọn phần mềm IFLEX, có khả năng xử lý giao dịch theo thời gian thực, đa tiền tệ và đồng bộ đa kênh. Trong khi đó, hai đối thủ cạnh tranh trực tiếp là Kienlongbank và Viet Capital Bank vận hành hệ thống phần mềm Core banking TCBS.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Phương Thảo đã phản ánh toàn diện bức tranh thực trạng huy động vốn tiền gửi tại PG Bank giai đoạn 2014 - 2016 thông qua việc vận dụng mô hình lý thuyết APP của Bekley. Công trình kết hợp hiệu quả giữa số liệu tài chính kiểm toán với kết quả khảo sát thực tế từ 160 khách hàng, chỉ rõ những điểm nghẽn về mạng lưới, công tác phát triển sản phẩm và rào cản từ thương vụ sáp nhập kéo dài với VietinBank. Hệ thống 8 nhóm giải pháp nội bộ và kiến nghị vĩ mô được đề xuất mang tính đồng bộ, cung cấp cơ sở thực tiễn có giá trị giúp PG Bank nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển nguồn vốn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ KHẢ NĂNG CẠNH TRANH TRONG HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là tổ chức thành lập để hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng, nó hoạt động và phát triển được chủ yếu nhờ vào lượng tiền huy động được từ nền kinh tế. Trong bối cảnh cạnh tranh quyết liệt trong lĩnh vực tài chính tiền tệ như hiện nay, để có được nguồn vốn lớn đòi hỏi các ngân hàng thương mại phải có những chính sách huy động hợp lý, từ đó thu hút được lượng vốn cần thiết trong nền kinh tế để phục vụ cho hoạt động của ngân hàng thương mại. Khái niệm huy động vốn Huy động vốn là một trong các nghiệp vụ tạo nên nguồn vốn của ngân hàng thương mại, thông qua việc tiếp nhận và quản lý các khoản tiền từ khách hàng bằng nhiều hình thức khác nhau.

Hoạt động huy động vốn chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng nguồn vốn nên đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến quy mô và hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Ngân hàng thương mại mua quyền sử dụng các khoản vốn tạm thời nhàn rỗi của khách hàng trong một thời gian nhất định với trách nhiệm hoàn trả đầy đủ với chi phí phải trả cho khách hàng dưới hình thức lãi tiền gửi. Khái niệm huy động vốn tiền gửi Huy động vốn tiền gửi là một trong các nghiệp vụ tạo nên nguồn vốn của NHTM, thông qua hoạt động nhận ký thác và quản lý các khoản tiền gửi từ khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp theo nguyên tắc có hoàn trả gốc và lãi đáp ứng nhu cầu hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Tiền gửi của cá nhân: Khách hàng cá nhân chiếm phần lớn đa số trong đối tượng hoạt động của ngân hàng.

Chính vì vậy, các hoạt động dịch vụ của ngân hàng với đối tượng khách hàng này cũng rất đa dạng, đặc biệt đối với hoạt động huy động vốn. Với mục đích gửi tiền chủ yếu là tiết kiệm, bảo quản, đem lại khả năng sinh lời cho mình thì khách hàng cá nhân đã đem lại một lượng vốn huy động đáng kể cho ngân hàng với số tiền nhàn rỗi của mình. Đồng thời lượng tiền gửi của đối tượng này rất ổn định giúp cho ngân hàng có thể tiến hành đầu tư một cách hiệu quả nhất. Tiền gửi của doanh nghiệp: Trong hoạt động huy động vốn của ngân hàng, lượng tiền gửi từ khách hàng là doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế cũng chiếm phần 4 lớn.

Tuy nhiên vì mục đích gửi tiền chủ yếu của đối tượng khách hàng này là dùng để thanh toán cũng như tiến hành các giao dịch khác nên lượng tiền gửi sẽ không ổn định, gây khó khăn cho ngân hàng trong việc đem vốn đi đầu tư sinh lời. Đặc điểm huy động vốn tiền gửi Chủ thể tham gia trong hoạt động huy động vốn: NHTM với vị thế là người huy động vốn và khách hàng, bao gồm: cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp… với vị thế là người cung cấp vốn huy động cho ngân hàng. Hình thức huy động vốn tiền gửi: nhận tiền gửi không kỳ hạn, nhận tiền gửi có kỳ hạn. Huy động vốn tiền gửi là nghiệp vụ có tính hoàn trả: Khi khách hàng có nhu cầu rút tiền thì ngân hàng sẽ hoàn trả cả gốc và lãi tiền gửi cho khách hàng.

Nguồn vốn huy động từ tiền gửi chiếm vai trò quan trọng, nhưng cũng không kém phần rủi ro cho NHTM. Nghiệp vụ huy động vốn chỉ có thể thực hiện khi có sự tin tưởng, tín nhiệm của khách hàng dành cho ngân hàng. Vì vậy, ngân hàng phải tuân thủ nghiêm ngặt vấn đề bảo mật thông tin khách hàng và cần có sự kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo tính an toàn cho tài sản của khách hàng. Nguyên tắc huy động vốn tiền gửi Hoàn trả: Ngân hàng phải có trách nhiệm hoàn trả cho khách hàng khi có yêu cầu hoặc khi đáo hạn tiền gửi.

Điều đó sẽ tạo được lòng tin nơi khách hàng để họ yên tâm gửi tiền vào ngân hàng. Trả lãi: Ngân hàng thương mại phải hoàn trả cả vốn gốc và lãi cho khách hàng, cho dù ngân hàng kinh doanh lãi hay lỗ. Mục đích nhằm đảm bảo cho khách hàng được bảo toàn vốn và có thu nhập thông qua hình thức lãi. Bảo mật: Ngân hàng thương mại phải giữ bí mật tài khoản cho khách hàng, tình hình số dư và biến động số dư tài khoản của khách hàng trừ trường hợp có yêu cầu của cơ quan chức năng.

Vai trò huy động vốn tiền gửi Đối với nền kinh tế: Ngân hàng thương mại là kênh cung ứng vốn quan trọng hàng đầu của nền kinh tế. Thông qua huy động vốn của ngân hàng, các khoản tiền nhàn rỗi của các đối tượng được luân chuyển từ người có vốn sang người cần vốn nhằm đáp ứng các yêu cầu của nền kinh tế - xã hội. 5 Ngân hàng thương mại quản lý việc thu chi tiền cho khách hàng, góp phần kiểm soát lạm phát và các hoạt động của nền kinh tế, cũng như những diễn biến xu hướng biến động trong nền kinh tế để kịp thời đưa ra giải pháp hợp lý. Đối với ngân hàng thương mại Nguồn vốn huy động từ tiền gửi chiếm tỷ trọng đáng kể trong tài sản nợ của ngân hàng thương mại, thông qua nghiệp vụ huy động vốn, ngân hàng thương mại hình thành nguồn vốn đáp ứng nhu cầu kinh doanh, thực hiện các nghiệp vụ: cho vay, tài trợ, kinh doanh ngoại tệ, thanh toán, ủy thác… tạo ra nguồn lợi nhuận cho ngân hàng thương mại, đảm bảo cho sự phát triển bền vững của ngân hàng thương mại.

Huy động vốn là cơ sở để ngân hàng thu hút khách hàng đến giao dịch góp phần nâng cao uy tín và thương hiệu của ngân hàng. Đối với khách hàng Nghiệp vụ huy động vốn tiền gửi giúp cho khách hàng thuận tiện trong việc tích lũy để dành các khoản thu nhập nhàn rỗi chưa sử dụng cho mục tiêu hay nhu cầu tài chính đã dự định trong tương lai. Thông qua nghiệp vụ huy động vốn, khách hàng nhận được khoản lãi trên khoản tiền gửi của khách hàng và khoản tiền gửi này được đảm bảo thông qua hợp đồng kinh tế hay thỏa ước của ngân hàng với khách hàng. Do đó, đây là hình thức đầu tư an toàn cho khách hàng.

Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm cạnh tranh và lợi thế cạnh tranh Trong Thế kỷ XX, nhiều lý thuyết cạnh tranh hiện đại ra đời như lý thuyết của Micheal Porter, J. Trong đó, phải kể đến lý thuyết “lợi thế cạnh tranh” của Micheal Porter, ông giải thích hiện tượng khi doanh nghiệp tham gia cạnh tranh thương mại quốc tế cần phải có “lợi thế cạnh tranh” và “ lợi thế so sánh”. Ông phân tích lợi thế cạnh tranh tức là sức mạnh nội sinh của doanh nghiệp, của quốc gia, còn lợi thế so sánh là điều kiện tài nguyên thiên nhiên, sức lao động, môi trường tạo cho doanh nghiệp, quốc gia thuận lợi trong sản xuất cũng nhưng trong thương mại.

Ông cho rằng lợi thế cạnh tranh và lợi thế so sánh có quan hệ chặt chẽ với nhau, hỗ trợ nhau, lợi thế cạnh tranh phát triển dựa trên lợi thế so sánh, lợi thế so sánh phát huy nhờ lợi thế cạnh tranh. Qua những quan điểm của các lý thuyết cạnh tranh trên cho thấy, cạnh tranh không phải là sự triệt tiêu lẫn nhau của các chủ thể tham gia, mà cạnh tranh là động 6 lực cho sự phát triển của doanh nghiệp. Cạnh tranh góp phần cho sự tiến bộ của khoa học, cạnh tranh giúp cho các chủ thể tham gia biết quý trọng hơn những cơ hội và lợi thế mà mình có được, cạnh tranh mang lại sự phồn thịnh cho đất nước. Thông qua cạnh tranh, các chủ thể tham gia xác định cho mình những điểm mạnh, điểm yếu cùng với những cơ hội và thách thức trước mắt và trong tương lai, để từ đó có những hướng đi có lợi nhất cho mình khi tham gia vào quá trình cạnh tranh.

Tuy nhiên, không phải tất cả các hành vi cạnh tranh là lành mạnh, hoàn hảo và nó giúp cho các chủ thể tham gia đạt được tất cả những gì mình mong muốn. Trong thực tế, để có lợi thế trong kinh doanh các chủ thể tham gia đã sử dụng những hành vi cạnh tranh không lành mạnh để làm tổn hại đến đối thủ tham gia cạnh tranh với mình. Cạnh tranh không mang ý nghĩa triệt tiêu lẫn nhau, nhưng kết quả của cạnh tranh mang lại là hoàn toàn trái ngược. Khái niệm cạnh tranh trong NHTM và những đặc điểm cạnh tranh của NHTM Cũng giống như mọi doanh nghiệp, NHTM cũng là một doanh nghiệp và là một doanh nghiệp đặc biệt, vì thế NHTM cũng tồn tại vì mục đích cuối cùng là lợi nhuận.

Bởi vậy, các NHTM cũng tìm đủ mọi biện pháp để cung cấp sản phẩm, dịch vụ có chất lượng cao với nhiều lợi ích cho khách hàng, với mức giá và chi phí cạnh tranh nhất, bên cạnh sự đảm bảo về tính chính xác, độ tin cậy và sự tiện lợi nhất nhằm thu hút khách hàng, mở rộng thị phần để đạt được lợi nhuận cao nhất cho ngân hàng. Do vậy, cạnh tranh trong NHTM là sự tranh đua, giành dựt khách hàng dựa trên tất cả những khả năng mà ngân hàng có được để đáp ứng nhu cầu của khách hàng về việc cung cấp những sản phẩm dịch vụ có chất lượng cao, có sự đặc trưng riêng của mình so với các NHTM khác trên thị trường, tạo ra lợi thế cạnh tranh, làm tăng lợi nhuận ngân hàng, tạo được uy tín, thương hiệu và vị thế trên thương trường. Với những đặc điểm chuyên biệt của mình, sự cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng cũng có những đặc thù nhất định: Thứ nhất, lĩnh vực kinh doanh của ngân hàng có liên quan trực tiếp đến tất cả các ngành, các mặt của đời sống kinh tế - xã hội. Do đó: NHTM cần có hệ thống sản phẩm đa dạng, mạng lưới chi nhánh rộng và liên thông với nhau để phục vụ mọi đối tượng khách hàng và ở bất kỳ vị trí địa lý nào.

NHTM phải xây dựng được uy tín, tạo được sự tin tưởng đối với khách hàng vì bất kỳ một sự khó khăn nào của NHTM cũng có thể dẫn đến sự suy sụp của nhiều chủ thể có liên quan. 7 Thứ hai, lĩnh vực kinh doanh của ngân hàng là dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ có liên quan đến tiền tệ.