Chương 1. Cơ sở lý luận về hiệu quả sản xuất kinh doanh và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây dựng. Thực trạng hiệu quả sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng 3-2 giai đoạn 2013 – 2017. Giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng 3-2.
-3- CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG 1. HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG 1. Khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một phạm trù khoa học của kinh tế vi mô cũng như nền kinh tế vĩ mô nói chung. Nó là mục tiêu mà tất cả các doanh nghiệp đều hướng tới với mục đích rằng họ sẽ thu được lợi nhuận cao, sẽ mở rộng được doanh nghiệp, sẽ chiếm lĩnh được thị trường và muốn nâng cao uy tín của mình trên thương trường.
Mục tiêu lâu dài bao trùm của các doanh nghiệp là kinh doanh có hiệu quả và tối đa hoá lợi nhuận. Hiệu quả được hiểu một cách phổ biến là đại lượng phản ánh mối quan hệ so sánh giữa kết quả và chi phí hoặc nguồn lực đã sử dụng. Trong đó: Kết quả là đại lượng tuyệt đối phản ánh kết cục một, một số hay tất cả các hoạt động cụ thể diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định; Chi phí chính là các nguồn lực hay các phương tiện được sử dụng để đạt tới kết quả. Như vậy, thực chất của phạm trù hiệu quả phản ánh mối quan hệ giữa mục đích và phương tiện.
Mục đích gắn với kết quả cần đạt được, còn phương tiện gắn với chi phí, nguồn lực phải có để đạt được mục đích, mục tiêu của hoạt động. Nếu chi phí bỏ ra càng ít và kết quả thu được càng nhiều thì hiệu quả càng cao và ngược lại. Công việc kinh doanh là một nghệ thuật đòi hỏi sự tính toán nhanh nhạy, biết nhìn nhận vấn đề ở tầm chiến lược. Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh luôn gắn liền với hoạt động kinh doanh, có thể xem xét nó trên nhiều góc độ.
Để hiểu được khái niệm hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh cần xét đến hiệu quả kinh tế của một hiện tượng: Hiệu quả kinh tế của một hiện tượng (hoặc quá trình) kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng và năng lực quản lý các yếu tố đầu vào để hoạt động sản xuất kinh doanh đạt được kết quả cao với chi phí thấp nhất. Khi đưa ra khái niệm về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh các nhà kinh tế đã đưa ra nhiều khái niệm khác nhau về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh: -4- Quan điểm thứ nhất: Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn nhân tài, vật lực của doanh nghiệp nhằm đạt được kết quả của mục tiêu kinh doanh. Đây là một khái niệm tổng quát, thể hiện được bản chất của hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh và là một vấn đề hết sức phức tạp, có liên quan đến nhiều yếu tố, nhiều mặt của quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp như: lao động, tư liệu lao động, đối tượng lao động. Vì vậy, khi chúng ta phân tích phải kết hợp nhiều chỉ tiêu như: chỉ tiêu hệ số sinh lời vốn, chỉ tiêu khả năng sinh lợi của vốn Quan điểm thứ hai: Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là mức độ tiết kiệm chi phí và mức tăng kết quả sản xuất.
Quan điểm này biểu hiện bản chất của hiệu quả chứ không phải là khái niệm về hiệu quả kinh tế. Quan điểm thứ ba: Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là sự so sánh giữa kết quả kinh doanh và chi phí kinh doanh hoặc là sự so sánh nghịch đảo giữa chi phí bỏ ra và kết quả mang lại. Quan niệm này đã phản ánh được mối quan hệ bản chất của hiệu quả, tuy nhiên nó mới chỉ phản ánh sự đo lường hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh (Cách xác lập chỉ tiêu hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh) mà chưa gắn liền với mục tiêu của quản lý. Khái niệm hiệu quả sản xuất kinh doanh phải vừa phản ánh được mặt định tính, vừa thể hiện được mặt định lượng và ứng dụng được vào thực tiễn kinh doanh.
Nếu hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh chỉ là một chỉ tiêu trong trạng thái tĩnh, chưa biểu hiện được tính chất của một đại lượng thường xuyên biến động nên chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Quan điểm thứ tư: Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế biểu hiện tập trung của sự phát triển kinh tế theo chiều sâu phản ánh trình độ khai thác các nguồn lực và trình độ chi phí các nguồn lực đó trong quá trình tái sản xuất nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là phải đạt kết quả tối đa với chi phí tối thiểu. Điều này có nghĩa là với mức chi phí nhất định thì doanh nghiệp phải đạt kết quả tối đa hoặc ngược lại kết quả nhất định với chi phí tối thiểu.
Để hiểu rõ bản chất của phạm trù hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh cần phân biệt ranh giới giữa hai phạm trù hiệu quả và kết quả. Kết quả là phạm trù phản ánh những cái thu được sau một quá trình kinh doanh hay một khoảng thời gian kinh doanh nào đó, -5- kết quả bao giờ cũng là mục tiêu của doanh nghiệp có thể được biểu hiện bằng đơn vị hiện vật hoặc đơn vị giá trị. Các đơn vị hiện vật cụ thể được sử dụng tùy thuộc vào đặc trưng của sản phẩm mà quá trình kinh doanh tạo ra nó có thể là m, m2, m3.Các đơn vị giá trị có thể là VNĐ, ngoại tệ.kết quả cũng có thể phản ánh mặt chất lượng của sản xuất kinh doanh hoàn toàn định tính như: Uy tín, danh tiếng của doanh nghiệp, thương hiệu về chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp. Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế, có quan hệ chặt chẽ với các vấn đề thuộc lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp như: Mục tiêu của kinh doanh, sử dụng các nguồn lực sản xuất, sử dụng vốn sản xuất kinh doanh, khả năng sinh lời từ vốn sản xuất kinh doanh.
Trình độ lợi dụng các nguồn lực có thể phản ánh bằng số tương đối: Tỷ số giữa kết quả và hao phí nguồn lực. Nếu kết quả là mục tiêu của quá trình kinh doanh thì hiệu quả là phương tiện có thể đạt được các mục tiêu đó. Hiệu quả sản xuất kinh doanh phản ánh việc thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp đạt được các mục tiêu đó. Hiệu quả sản xuất kinh doanh phản ánh việc thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp đạt được ở mức độ nào, nhưng xem xét hiệu quả sản xuất kinh doanh không chỉ dừng ở đó mà thông qua đó có thể phân tích, tìm ra các nhân tố cho phép nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh.
Từ đó có các biện pháp nhằm đạt mục tiêu của doanh nghiệp ở mức độ cao hơn so với chi phí về nhân tài, vật lực và tiền vốn. Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một phạm trù phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực, phản ánh mặt chất lượng của quá trình kinh doanh, phức tạp và khó tính toán bởi cả phạm trù kết quả và hao phí nguồn lực gắn với một thời kỳ cụ thể nào đó đều khó xác định một cách chính xác. Bản chất của hiệu quả sản xuất kinh doanh chính là hiệu quả của lao động xã hội xác định bằng cách so sánh lượng kết quả hữu ích cuối cùng thu được với lượng hao phí lao động xã hội. Do vậy thước đo của hiệu quả là sự tiết kiệm hao phí lao động xã hội và tiêu chuẩn của hiệu quả là việc tối đa hóa kết quả, tối thiểu hóa chi phí dựa trên nguồn tài lực có sẵn.
Từ các quan niệm trên chúng ta có thể hiểu: Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế, nó phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực sẵn có của doanh nghiệp (nhân lực, vốn, máy móc, thiết bị…) để hoạt động sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao nhất với chi phí thấp nhất. Biểu hiện cụ thể nhất thông qua lợi nhuận tức là -6- hiệu quả sản xuất kinh doanh thể hiện ngay tại hiệu số giữa doanh thu và chi phí, nếu doanh thu lớn hơn chi phí thì kết luận doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả. Ngược lại doanh thu nhỏ hơn chi phí tức là doanh nghiệp làm ăn thua lỗ. Quan điểm này đánh giá một cách chung chung hoạt động của doanh nghiệp và đứng trên quan điểm lợi ích của doanh nghiệp 1.
Phân loại hiệu quả sản xuất kinh doanh Trong công tác quản lý, phạm trù hiệu quả sản xuất kinh doanh được biểu hiện ở nhiều dạng khác nhau. Việc phân loại hiệu quả sản xuất kinh doanh theo các tiêu thức khác nhau là cơ sở xác định các chỉ tiêu và mức hiệu quả sản xuất kinh doanh để từ đó đề ra các biện pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Hiệu quả sản xuất kinh doanh bao gồm: 1. Hiệu quả kinh doanh cá biệt và hiệu quả kinh tế - xã hội.
Hiệu quả kinh doanh cá biệt là hiệu quả kinh doanh thu được từ các hoạt động thương mại của từng doanh nghiệp. Biểu hiện chung của hiệu quả kinh doanh cá biệt là lợi nhuận mà mỗi doanh nghiệp đạt được. Hiệu quả kinh tế - xã hội mà hoạt động kinh doanh đem lại cho nền kinh tế quốc dân là sự đóng góp của nó vào việc phát triển sản xuất, đổi mới cơ cấu kinh tế, tăng năng suất lao động xã hội, tích luỹ ngoại tệ, tăng thu cho ngân sách, giải quyết việc làm, cải thiện đời sống nhân dân. Giữa hiệu quả kinh doanh cá biệt và hiệu quả kinh tế - xã hội có quan hệ nhân quả và tác động qua lại với nhau.
Hiệu quả kinh tế xã hội chỉ có thể đạt được trên cơ sở hoạt động có hiệu quả của các doanh nghiệp. Mỗi doanh nghiệp như một tế bào của nền kinh tế, doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả sẽ đóng góp vào hiệu quả chung của nền kinh tế.