LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trải qua quá trình hình thành và phát triển cho đến nay, đối với bất kỳ một quốc gia nào, Ngân hàng vẫn luôn giữ một vai trò cực kỳ quan trọng. Bởi đây chính là cầu nối giữa các chủ thể trong nền kinh tế, làm cho các chủ thể trở nên gắn bó, phụ thuộc lẫn nhau, từ đó, tăng sự liên kết và nâng cao hiệu quả kinh tế. Trong ngành ngân hàng hiện nay, nguồn thu nhập từ hoạt động tín dụng đang bị thay thế dần sang các nguồn thu nhập từ hoạt động phi tín dụng nhưng đây vẫn là nguồn thu chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn nhất.
Bởi tín dụng vẫn sẽ tồn tại với vai trò là nghiệp vụ cơ bản và quan trọng đồng hành cùng sự phát triển của một ngân hàng. Về bản chất, tín dụng là một hoạt động chứa đựng rất nhiều rủi ro. Chính vì vậy, việc phân tích chính xác và khoa học các nguyên nhân phát sinh rủi ro tín dụng để từ đó tìm ra các giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao chất lượng tín dụng luôn là vấn đề vừa mang tính cấp bách vừa mang tính chiến lược lâu dài trong hoạt động kinh doanh mà bất cứ ngân hàng nào cũng phải đặc biệt quan tâm. Ngoài ra, từ trước đến nay, cũng đã có rất nhiều bài viết nghiên cứu về đề tài này, tuy nhiên, bản thân tác giả nghĩ rằng, nền kinh tế luôn là một chủ thể có những biến động một cách khó lường, mà một khi đã biến động chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến một nhân tố trung gian như Ngân hàng, kéo theo đó chất lượng tín dụng cũng sẽ bị tác động thay đổi.
Hơn nữa, có thể năm nay Ngân hàng đã giải quyết được vấn đề về chất lượng tín dụng còn tồn đọng nhưng lại phát sinh thêm nhiều vấn đề khác. Vậy nên, dù đề tài này đã xuất hiện rất nhiều bài viết qua mỗi năm thì nâng cao chất lượng tín dụng vẫn luôn là đề tài mang tính quan trọng và cấp thiết đối với ngân hàng. Chính vì những lý do trên, và đồng thời, xuất phát từ chính tình hình thực tế chất lượng tín dụng ngân hàng BIDV chi nhánh Thái Hà vẫn còn tồn tại một số hạn chế, ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng nên tác giả quyết định chọn đề tài: “Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Thái Hà” để làm đề tài nghiên cứu của mình với mong muốn góp một phần nào đó vào sự phát triển hoạt động tín dụng của chi nhánh. Mục tiêu nghiên cứu - Phân tích, nhận xét, đánh giá về thực trạng chất lượng tín dụng của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Thái Hà.
- Tìm ra những hạn chế và nguyên nhân trong hoạt động tín dụng của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Thái Hà. - Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Thái Hà. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu về chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển BIDV – chi nhánh Thái Hà. - Phạm vi nghiên cứu về không gian: Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Thái Hà.
- Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Giai đoạn từ năm 2018 – 2020. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp so sánh: là phương pháp vận dụng số liệu thu thập được so sánh theo từng giai đoạn nghiên cứu để làm rõ tình hình và chất lượng tín dụng của BIDV Thái Hà, qua đó đạt được mục tiêu nghiên cứu đã đề ra. - Phương pháp phân tích số liệu: là phương pháp đánh giá tổng hợp tình hình tín dụng, nhìn nhận những tồn tại và những thành tựu đã đạt được, tìm ra những nguyên nhân của tồn tại đó để từng bước ngăn ngừa và hạn chế bằng cách đưa ra những giải pháp để nâng cao chất lượng tín dụng tại đơn vị. - Phương pháp điều tra: là phương pháp thu thập những số liệu cần thiết sử dụng trong việc đánh giá chất lượng tín dụng qua các chỉ tiêu định tính bằng biểu mẫu câu hỏi dành cho CBNV tại ngân hàng.
Tổng quan nghiên cứu Làm thế nào để chất lượng tín dụng được nâng cao luôn là vấn đề mà các ngân hàng quan tâm và chú trọng hàng đầu. Trong thời gian vừa qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu về đề tài nâng cao chất lượng tín dụng của chi nhánh/ NHTM Việt Nam. 2 Các công trình này đã được nhiều tác giả nghiên cứu và bảo vệ, góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng tín dụng của các NHTM một cách đáng kể. Nhưng bên cạnh những ưu điểm các công trình này có được thì vẫn có những thiếu xót cần được sửa chữa.
Vậy nên, để hoàn thiện đề tài nghiên cứu của mình, tác giả đã chủ động tiếp cận và khai thác các tài liệu này trên cơ sở tiếp thu một cách có chọn lọc và kế thừa dựa trên các kết quả có sẵn, đồng thời đưa ra thêm những luận điểm mới. Một số công trình được tác giả khai thác như: “Chất lượng tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thái Hà”, Nguyễn Minh Đức (2019), Trường Học viện Tài chính. Luận án có bố cục hợp lý trong việc khai thác vấn đề cơ sở lý luận, đưa ra các khái niệm, đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng đến CLTD cũng như các chỉ tiêu đánh giá một cách tương đối rõ ràng. Đồng thời, còn có sự tổng hợp và phân tích kinh nghiệm nâng cao chất lượng tín dụng của một số ngân hàng, từ đó đánh giá và đưa ra bài học về kinh nghiệm, tạo một nền tảng cơ sở lập luận rõ ràng và rành mạch cho bài viết.
Tuy nhiên, về phần phân tích và đánh giá chất lượng tín dụng, tác giả lại làm một cách sơ sài, khiến việc phân tích thực trạng chưa được làm rõ, từ đó mất đi tính thuyết phục các giải pháp và kiến nghị đưa ra. “Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thông Việt Nam – chi nhánh tỉnh Ninh Bình”, Tống Minh Thắng (2018), Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường Học viện Ngân hàng. Luận án đã hệ thống hóa về lý luận và thực tiễn của CLTD, đánh giá và tiến hành vận dụng các kết quả nghiên cứu trước đây cùng với thực trạng của Việt Nam hiện nay để tìm được những bất cập trong thực trạng CLTD của ngân hàng cùng những nguyên nhân gây ra bất cập đó, từ đó có những kiến nghị và giải pháp nâng cao CLTD tại ngân hàng. Tuy nhiên, ở phần đánh giá chất lượng tín dụng tác giả lại đưa ra quá nhiều chỉ tiêu, chú trọng vào phân tích mang tính hệ thống mà chưa có sự chọn lọc chỉ tiêu thực sự phù hợp đi sâu vào từng nhân tố, chỉ tiêu ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng, khiến các nguyên nhân thiếu đi sự tìm hiểu tập trung sâu.
“Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Viêt Nam Thịnh Vượng – chi nhánh Trần Hưng Đạo”, Nguyễn Hoàng Định (2018), Luận văn thạc sĩ kinh tế, 3 Trường Học viện Ngân hàng. Bài viết không dừng lại ở số liệu định lượng mà còn tập trung phân tích vào các yếu tố kinh tế - chính trị - xã hội tác động trực tiếp đến công tác tín dụng. Các giải pháp không chỉ tập trung vào việc cải thiện quy trình quản trị rủi ro, từ đó hạn chế rủi ro trong cho vay và nâng cao được chất lượng tín dụng mà còn giúp chi nhánh mở rộng và phát triển tín dụng. Tuy nhiên, bài viết lại không đưa ra được những kiến nghị với các cấp chính quyền trong việc hỗ trợ chi nhánh nâng cao chất lượng tín dụng của mình sao cho phù hợp với các mục tiêu, phương hướng phát triển chung.
“Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng phân khúc khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng VPBank – chi nhánh Hà Thành”, Đỗ Thị Ly (2020), Trường Học viện Ngân hàng. Bài viết ngoài nêu ra được cơ sở lý luận đầy đủ và chi tiết còn phân tích và đánh giá CLTD một cách rõ ràng. Đồng thời, phân loại được nguyên nhân gây ảnh hưởng đến CLTD chi nhánh. Tuy nhiên các nguyên nhân chỉ ra lại sơ sài và không đi sát với những hạn chế đã nêu ra, từ đó làm cho các giải pháp mặc dù đầy đủ nhưng lại không thuyết phục được người đọc.
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu về CLTD rất phong phú và đa dạng. Các bài viết tập trung nghiên cứu chất lượng tín dụng của NHTM dưới góc độ lý thuyết, đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng dựa trên các chỉ tiêu thời gian trả nợ, chính sách của ngân hàng, thông qua đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng tín dụng. Tuy nhiên, có thể thấy, mặc dù ở phần lý thuyết, các tác giả đều chỉ ra được ba khía cạnh trên quan điểm CLTD nhưng khi đánh giá lại chỉ dựa trên lợi ích của ngân hàng và khách hàng mà quên đi mất lợi ích xã hội. Bên cạnh đó, ngân hàng số hiện nay là một trong những yếu tố quan trọng trong việc phát triển ngân hàng nhưng lại đang tồn tại rất nhiều bất cập, có khả năng gây ra rủi ro cao.
Tuy nhiên, số lượng tác giả đề cập đến yếu tố này hầu như không có. Vì vậy, trong công trình nghiên cứu của bản thân, ngoài việc đánh giá chất lượng tín dụng dựa trên các chỉ tiêu phản ánh các loại dư nợ, chính sách ngân hàng thì tác giả còn muốn bổ sung thêm tiêu chí bảo vệ môi trường và phát triển xã hội. Bởi với tác giả, tín dụng chỉ thực sự chất lượng khi đáp ứng được lợi ích trên cả ba khía cạnh: khách hàng, ngân hàng và xã hội. Đồng thời, tác 4 giả cũng tìm hiểu thêm những nguyên nhân trong việc phát triển ngân hàng số có thể tác động làm tín dụng trở nên yếu kém và cách khắc phục những nguyên nhân đó.
Hai yếu tố này chính là điểm mới để tác giả hoàn thiện hơn bài luận của mình. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận về hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại 1.