Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu lao động Việt Nam

Nâng cao nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu lao động của Việt Nam đến năm 2020. Tìm hiểu chi tiết trong bài viết.

• Tác giả: Bùi Sỹ Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Để Đáp Ứng Nhu Cầu Xuất Khẩu Lao Động Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực xuất khẩu lao động Việt Nam

Chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định trong việc đáp ứng nhu cầu xuất khẩu lao động Việt Nam. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực không chỉ giúp người lao động Việt Nam có cơ hội việc làm tốt hơn mà còn góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên thị trường lao động quốc tế. Để thực hiện điều này, cần có những chiến lược và chính sách cụ thể nhằm cải thiện chất lượng lao động.

1.1. Khái niệm chất lượng nguồn nhân lực trong xuất khẩu lao động

Chất lượng nguồn nhân lực được hiểu là khả năng và trình độ của người lao động trong việc đáp ứng yêu cầu công việc. Điều này bao gồm các yếu tố như trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường làm việc mới.

1.2. Tầm quan trọng của chất lượng nguồn nhân lực trong xuất khẩu lao động

Chất lượng nguồn nhân lực ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của lao động Việt Nam trên thị trường quốc tế. Người lao động có chất lượng cao sẽ dễ dàng tìm được việc làm với mức lương tốt hơn, từ đó cải thiện đời sống cho bản thân và gia đình.

II. Thách thức trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực xuất khẩu lao động

Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt kỹ năng nghề nghiệp và trình độ ngoại ngữ của người lao động. Ngoài ra, chính sách lao động và giáo dục cũng cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường.

2.1. Thiếu hụt kỹ năng nghề nghiệp

Nhiều lao động Việt Nam chưa được đào tạo bài bản về nghề nghiệp, dẫn đến việc không đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng nước ngoài. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của lao động Việt Nam trên thị trường quốc tế.

2.2. Trình độ ngoại ngữ hạn chế

Khả năng giao tiếp bằng ngoại ngữ của người lao động Việt Nam còn yếu, điều này gây khó khăn trong việc làm việc và hòa nhập vào môi trường làm việc mới. Việc cải thiện kỹ năng ngoại ngữ là cần thiết để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

III. Phương pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực xuất khẩu lao động

Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cần áp dụng các phương pháp đào tạo hiệu quả và xây dựng chính sách hỗ trợ người lao động. Các chương trình đào tạo nghề cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động quốc tế.

3.1. Đào tạo nghề chất lượng cao

Cần phát triển các chương trình đào tạo nghề chất lượng cao, tập trung vào các ngành nghề có nhu cầu cao trên thị trường lao động quốc tế. Điều này sẽ giúp người lao động có được kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu công việc.

3.2. Tăng cường đào tạo ngoại ngữ

Đào tạo ngoại ngữ cho người lao động là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế để giúp người lao động cải thiện khả năng giao tiếp và hiểu biết về văn hóa của nước sở tại.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chất lượng nguồn nhân lực

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Người lao động có trình độ cao hơn không chỉ tìm được việc làm dễ dàng hơn mà còn có mức thu nhập cao hơn, góp phần cải thiện đời sống cho gia đình.

4.1. Kết quả từ các chương trình đào tạo

Các chương trình đào tạo nghề đã giúp nhiều lao động Việt Nam có được việc làm ổn định tại nước ngoài. Số lượng lao động có tay nghề cao ngày càng tăng, điều này cho thấy sự hiệu quả của các chương trình đào tạo.

4.2. Tác động đến kinh tế gia đình

Việc có được việc làm với mức thu nhập cao đã giúp nhiều gia đình lao động cải thiện đời sống, từ đó góp phần vào sự phát triển kinh tế của địa phương và quốc gia.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chất lượng nguồn nhân lực xuất khẩu lao động

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu lao động Việt Nam. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức đào tạo để thực hiện mục tiêu này.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục cải thiện chất lượng nguồn nhân lực thông qua việc nâng cao chương trình đào tạo và chính sách hỗ trợ. Điều này sẽ giúp người lao động Việt Nam có cơ hội việc làm tốt hơn trên thị trường quốc tế.

5.2. Vai trò của chính sách nhà nước

Chính sách của nhà nước cần được điều chỉnh để hỗ trợ người lao động trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các chương trình hỗ trợ tài chính và đào tạo cần được triển khai rộng rãi để đáp ứng nhu cầu thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC NHẰM ðÁP ỨNG NHU CẦU XUẤT KHẨU LAO ðỘNG 1.1 NGUỒN NHÂN LỰCVÀ XUẤT KHẨU LAO ðỘNG 1.1 Khái niệm về nguồn nhân lực Theo ñịnh nghĩa của Liên hiệp quốc, nguồn nhân lực là trình ñộ lành nghề, là kiến thức và năng lực của toàn bộ cuộc sống con người hiện có thực tế hoặc tiềm năng ñể phát triển kinh tế - xã hội trong một cộng ñồng. Nguồn nhân lực theo nghĩa hẹp và ñể có thể lượng hoá ñược trong công tác kế hoạch hoá, ở nước ta ñược quy ñịnh là một bộ phận của dân số, bao gồm những người trong ñộ tuổi lao ñộng có khả năng lao ñộng theo quy ñịnh của Bộ luật Lao ñộng Việt Nam (nam ñủ 15 ñến hết 60 tuổi, nữ ñủ 15 ñến hết 55 tuổi).VS Phạm Minh Hạc (2001), NNL là tổng thể các tiềm năng Lð của một nước hay một ñịa phương sẵn sàng tham gia một công việc Lð nào ñó.78] Nguồn nhân lực (human resources) là nguồn lực con người, là yếu tố quan trọng, năng ñộng nhất của tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội. Nguồn nhân lực có thể xác ñịnh cho một quốc gia, vùng lãnh thổ, ñịa phương (tỉnh, thành phố) và nó khác với các nguồn lực khác (tài chính, ñất ñai, công nghệ) ở chỗ nguồn lực con người với hoạt ñộng lao ñộng sáng tạo, tác ñộng vào thế giới tự nhiên, biến ñổi giới tự nhiên vào trong quá trình lao ñộng nảy sinh các quan hệ lao ñộng và quan hệ xã hội. Cụ thể hơn, nguồn nhân lực của một quốc gia biểu hiện ở các khía cạnh sau ñây: - Trước hết với tư cách là nguồn cung cấp sức lao ñộng (SLð) cho xã hôi, ở nghĩa rộng nhất thì NNL bao gồm toàn bộ dân cư có khả năng Lð, không phân biệt người ñó ñang ñược phân bố vào ngành nghề, lĩnh vực, khu vực nào và có thể coi ñây là NNL xã hội.

- Với tư cách là khả năng ñảm ñương Lð chính của xã hội thì NNL ñược hiểu theo nghĩa hẹp hơn, bao gồm nhóm dân cư trong ñộ tuổi Lð có khả năng Lð (do 9 pháp luật Lð quy ñịnh). Hiện nay, trong lĩnh vực Lð còn có khái niệm "nguồn Lð" là toàn bộ dân số trong ñộ tuổi Lð có khả năng Lð. do ñó, với khái niệm này thì NNL tương ñương với khái niệm nguồn Lð. - NNL thể hiện toàn bộ những con người cụ thể tham gia vào quá trình Lð, với cách hiểu này NNL bao gồm những người từ giới hạn dưới của ñộ tuổi Lð trở lên và có khả năng Lð (ở nước ta hiện nay là những người ñủ 15 tuổi trở lên có khả năng lao ñộng – theo quy ñịnh của Bộ Luật lao ñộng hiện hành).

Theo quan niệm mới, NNL ñược coi là một nguồn lực, cũng như nguồn lực vật chất khác, nhưng có ý nghĩa rất ñặc thù. Theo Begg, Fischer và Dornbusch, khác với nguồn lực vật chất khác, NNL ñược hiểu là: toàn bộ trình ñộ chuyên môn mà con người tích luỹ ñược, nó ñược ñánh giá cao vì tiềm năng ñem lại thu nhập trong tương lai. Giống như nguồn lực vật chất, NNL là kết quả ñầu tư trong quá khứ với mục ñích tạo ra thu nhập trong tương lai. Theo Mc Shane, NNL khác với nguồn lực vật chất khác là ở chỗ mỗi con người trong lao ñộng có những năng lực (bao gồm tư chất, kiến thức và kỹ năng), tính cách, nhận thức vai trò và sự khác biệt về kinh nghiệm, ñộng cơ và sự cam kết, mà nguồn lực vật chất khác không có [20, tr 11-12].

Theo Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực của Trường ðại học kinh tế quốc dân thì NNL là nguồn lực con người, có quan hệ chặt chẽ với dân số, là bộ phận quan trọng trong dân số, ñóng vai trò tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội. Tuỳ theo cách tiếp cận khái niệm NNL có thể khác nhau, do ñó quy mô NNL cũng khác nhau. Với cách tiếp cận dựa vào khả năng Lð của con người: NNL là khả năng Lð của xã hội, của toàn bộ những người có cơ thể phát triển bình thường có khả năng lao ñộng. Trong tính toán và dự báo NNL của quốc gia hoặc của ñịa phương gồm hai bộ phận: những người trong ñộ tuổi Lð có khả năng Lð và những người ngoài ñộ tuổi Lð thực tế có tham gia Lð.

10 Với cách tiếp cận dựa vào trạng thái hoạt ñộng kinh tế của con người: NNL gồm toàn bộ những người ñang hoạt ñộng trong các ngành kinh tế, văn hoá, xã hội. Với cách tiếp cận dựa vào khả năng Lð của con người và giới hạn tuổi Lð: NNL gồm toàn bộ những người trong ñộ tuổi Lð, có khả năng Lð không kể ñến trạng thái có việc làm hay không. Với khái niệm này quy mô NNL chính là nguồn Lð. Với cách tiếp cận dựa vào ñộ tuổi lao ñộng và trạng thái không hoạt ñộng kinh tế ta có khái niệm NNL dự trữ gồm những người trong ñộ tuổi Lð nhưng chưa tham gia Lð vì những lý do khác nhau; bao gồm những người làm công việc cho chính gia ñình mình (nội trợ), học sinh, sinh viên, người thất nghiệp, bộ ñội xuất ngũ, Lð ñi XKLð ñã hết hạn hợp ñồng về nước, người hưởng lợi tức và những người khác ngoài các ñối tượng trên.

Như vây, mặc dù có các biểu hiện khác nhau nhưng NNL một quốc gia phản ánh các ñặc ñiểm quan trọng nhất sau ñây: - NNL là nguồn lực con người; - NNL là bộ phận của dân số, gắn với cung Lð; - NNL phản ánh khả năng Lð của một xã hội.2 Người ñi xuất khẩu lao ñộng và hoạt ñộng xuất khẩu lao ñộng 1.1 Các khái niệm của quốc tế về người ñi xuất khẩu lao ñộng: Người ñi xuất khẩu lao ñộng - thường ñược gọi bằng thuật ngữ "lao ñộng di cư – migrant worker" không phải vấn ñề mới nảy sinh mà ñã xuất hiện từ lâu và gắn liền với lịch sử phát triển của loài người, ñặc biệt là di cư lao ñộng quốc tế. Có nhiều nguyên nhân dẫn ñến tình trạng di cư lao ñộng quốc tế, nhưng lý do kinh tế vẫn là nguyên nhân chủ yếu. Di cư lao ñộng quốc tế thường ñược thể hiện ở hai hình thức là di cư tự do và di cư có tổ chức. ðiểm mới trong di cư lao ñộng quốc tế thời kỳ hiện ñại là hình thức di cư có tổ chức, hoặc gọi là người ñi XKLð, có sự can thiệp và quản lý của Chính phủ các quốc gia.

11 Hiện tượng quốc tế hoá sản xuất và ñầu tư bùng nổ vào những thập kỷ gần ñây ñi ñôi với việc quốc tế hoá thị trường sức lao ñộng. Di cư lao ñộng quốc tế trở thành một bộ phận không thể tách khỏi của hệ thống kinh tế thế giới hiện nay. Theo thống kê của Tổ chức di cư thế giới (IOM), trong những năm ñầu của thập kỷ 80 của thế kỷ XX, số người di cư mới ñạt ñến 25 triệu người thì ñến nay có khoảng 192 triệu người ñang làm việc ở nhiều nước khác nhau, chiếm 3% tổng dân cư trên toàn thế giới [81]. Ước tính của ILO, trung bình cứ 25 người trên thế giới thì có 1 người ñang làm việc ở nước ngoài.

Như vậy số lượng lao ñộng ñi làm việc ở nước ngoài là rất lớn và gia tăng nhanh chóng, số nước tiếp nhận lao ñộng cũng ngày càng nhiều. Theo ñịnh nghĩa của Liên hợp quốc, thuật ngữ "lao ñộng di cư" ñược dùng cho bất cứ ai làm việc bên ngoài ñất nước của họ. Thuật ngữ này cũng có thể ñược sử dụng ñể mô tả một người di chuyển trong một nước, ñể theo ñuổi công việc như công việc thời vụ. Tuy nhiên ở ñây chúng ta chỉ nghiên cứu hiện tượng lao ñộng làm việc bên ngoài ñất nước của họ.

Theo ñịnh nghĩa tại ðiều 2 công ước của Liên hợp quốc về quyền của NLð di cư và các thành viên trong gia ñình họ, thì: " Lao ñộng di cư là một người ñã, ñang và sẽ làm một công việc có hưởng lương tại một quốc gia mà người ñó không phải là công dân". Xét về nghề nghiệp, phạm vi những ñối tượng ñược coi là Lð di cư khá rộng, bao gồm 8 dạng sau ñây: - "Nhân công vùng biên" - chỉ những Lð di cư thường trú tại một nước láng giềng nơi họ thường trở về hàng ngày hoặc ít nhất mỗi tuần một lần; - "Nhân công theo mùa" - chỉ những Lð di cư làm những công việc có tính chất thời vụ và chỉ làm một thời gian nhất ñịnh trong năm; - "Người ñi biển" - chỉ những Lð di cư ñược tuyển dụng làm việc trên một chiếc tàu ñăng ký tại một quốc gia mà họ không phải là công dân, bao gồm cả ngư dân; 12 - "Công nhân làm việc tại một công trình trên biển" - chỉ những Lð di cư ñược tuyển dụng làm việc trên một công trình trên biển thuộc quyền tài phán của một quốc gia mà họ không phải là công dân"; -"Công nhân lưu ñộng" - chỉ những Lð di cư sống thường trú ở một nước phải ñi ñến một hoặc nhiều nước khác nhau trong những khoảng thời gian do tính chất công việc của người ñó; - "Công nhân theo dự án" - chỉ những Lð di cư ñược nhận vào quốc gia nơi có việc làm trong một thời gian nhất ñịnh ñể chuyên làm việc cho một dự án cụ thể ñang ñược người sử dụng Lð của mình thực hiện tại quốc gia ñó; - "Nhân công lao ñộng chuyên dụng" - chỉ những Lð di cư mà ñược người sử dụng Lð của mình cử ñến quốc gia nơi có việc làm trong một khoảng thời gian hạn chế nhất ñịnh ñể ñảm nhiệm một công việc hoặc nhiệm vụ cụ thể mang tính chuyên môn kỹ thuật ở quốc gia nơi có việc làm; - "Nhân công tự chủ" – chỉ những lao ñộng di trú tham gia làm một công việc có hưởng lương không phải dưới dạng hợp ñồng lao ñộng (hðLð) mà thường là bằng cách làm việc ñộc lập hoặc cùng với các thành viên gia ñình của mình, hoặc dưới các hình thức khác mà ñược coi là nhân công tự chủ theo pháp luật của quốc gia nơi có việc làm hoặc theo các hiệp ñịnh song phương và ña phương.