Luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng nâng cao chất lượng hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm phòng ngừa rủi ro về đạo đức trong ngành ngân hàng tại việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích tài chính ngân hàng nâng cao chất lượng hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm phòng ngừa rủi ro về đạo đức, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Mạnh Tiến
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quang Thái
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Nhằm Phòng Ngừa Rủi Ro Về Đạo Đức Trong Ngành Ngân Hàng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ kinh tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ VÀ VẤN ĐỀ RỦI RO ĐẠO ĐỨC TRONG NGÀNH NGÂN HÀNG
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG NGÂN HÀNG
• 1.2. Lịch sử phát triển của hệ thống lý luận về kiểm soát nội bộ
• 1.3. Định nghĩa kiểm soát nội bộ
• 1.4. Các bộ phận cấu thành của hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.5. Các hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.6. LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.7. VẤN ĐỀ VỀ RỦI RO ĐẠO ĐỨC TRONG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG
• 1.7.1. Quan niệm về rủi ro và rủi ro trong kinh doanh của các Ngân Hàng Thương Mại
• 1.7.2. Đặc điểm về rủi ro đạo đức
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHÌN NHẬN VỀ CHẤT LƯỢNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ THÔNG QUA THỰC TRẠNG CÁC SAI PHẠM LIÊN QUAN ĐẾN RỦI RO ĐẠO ĐỨC TRONG NGÀNH NGÂN HÀNG GIAI ĐOẠN 2007 - 2012
• 2.1. TÌNH HÌNH KINH TẾ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2007 - 2012
• 2.2. MỘT SỐ DẤU MỐC NGÀNH NGÂN HÀNG TRONG GIAI ĐOẠN NGHIÊN CỨU
• 2.3. VỊ TRÍ BAN KIỂM SOÁT TRONG BỘ MÁY TỔ CHỨC MỘT SỐ NGÂN HÀNG
• 2.4. CÁC SAI PHẠM TRONG NGÀNH NGÂN HÀNG TRONG GIAI ĐOẠN 2007 - 2012
• 2.5. NGUYÊN NHÂN CHỦ YẾU DẪN ĐẾN CÁC SAI PHẠM
• 2.5.1. Lợi ích từ các cổ đông lớn
• 2.5.2. Lạm dụng quyền lực được giao
• 2.5.3. Năng lực chuyên môn cán bộ
• 2.6. ĐÁNH GIÁ CÁC HẠN CHẾ CỦA HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI HIỆN NAY SAU NHỮNG PHÂN TÍCH TRÊN
• 2.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ NHẰM HẠN CHẾ RỦI RO ĐẠO ĐỨC TRONG NGÂN HÀNG. PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN
• 3.1. MỘT SỐ NHÓM GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI HỆ THỐNG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 3.1.1. Nhóm giải pháp thứ nhất: hoàn thiện môi trường kiểm soát
• 3.1.2. Nhóm giải pháp thứ hai: Nhận dạng rủi ro và thiết lập các thủ tục kiểm soát hữu hiệu nhằm ngăn ngừa rủi ro và hạn chế các sai phạm trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng
• 3.1.3. Nhóm giải pháp thứ ba: nâng cao chất lượng hệ thống thông tin và truyền thông
• 3.1.4. Nhóm giải pháp thứ tư: nâng cao hiệu quả của hoạt động giám sát ngân hàng
• 3.1.5. Nhóm giải pháp thứ năm: nâng cao chất lượng, hiệu quả của bộ máy kiểm toán nội bộ trong các Ngân Hàng Thương Mại cổ phần
• 3.2. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VỚI NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI CHÍNH PHỦ, CÁC CƠ QUAN CHỨC NĂNG VÀ TRUYỀN THÔNG
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Nội Bộ Ngân Hàng Định Nghĩa

Kiểm soát nội bộ (KSNB) là một phần không thể thiếu trong quản trị ngân hàng, đảm bảo hoạt động hiệu quả và tuân thủ. Theo báo cáo COSO 1992, KSNB là một quá trình được thực hiện bởi hội đồng quản trị, ban quản lý và nhân viên, nhằm cung cấp sự đảm bảo hợp lý về việc đạt được các mục tiêu: báo cáo tài chính đáng tin cậy, tuân thủ luật pháp và quy định, và hoạt động hiệu quả. KSNB không chỉ là các chính sách và thủ tục, mà còn là con người trong tổ chức, những người thiết lập và vận hành cơ chế kiểm soát. Đảm bảo hợp lý, chứ không tuyệt đối, vì hệ thống có thể có những hạn chế. "KSNB là một quá trình, chịu ảnh hưởng bởi con người, và cung cấp một sự đảm bảo hợp lý" (COSO, 1992). Chi phí cho kiểm soát không nên vượt quá lợi ích dự kiến.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Lý Luận Kiểm Soát Nội Bộ Ngân Hàng

Lý luận về kiểm soát nội bộ đã phát triển từ những biện pháp đơn giản bảo vệ tiền mặt đến một khuôn khổ phức tạp. Đầu thế kỷ 20, KSNB chỉ là bảo vệ tài sản. Sau đó, nó mở rộng sang đảm bảo ghi chép kế toán chính xác, nâng cao hiệu quả hoạt động và tuân thủ chính sách. Từ thập niên 1970, KSNB được quan tâm đặc biệt trong thiết kế hệ thống và kiểm toán. Năm 1977, Luật Hành vi hối lộ ở nước ngoài của Hoa Kỳ nhấn mạnh việc KSNB ngăn ngừa thanh toán bất hợp pháp. Báo cáo COSO năm 1992 là kết quả của quá trình nghiên cứu này, cung cấp một hệ thống lý luận đầy đủ nhất về KSNB.

1.2. Các Bộ Phận Cấu Thành Của Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ

Hệ thống kiểm soát nội bộ bao gồm năm thành phần chính theo COSO: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, và giám sát. Môi trường kiểm soát tạo ra nền tảng đạo đức và văn hóa trong tổ chức. Đánh giá rủi ro xác định và phân tích các rủi ro có thể ảnh hưởng đến việc đạt được mục tiêu. Hoạt động kiểm soát là các chính sách và thủ tục để giảm thiểu rủi ro. Thông tin và truyền thông đảm bảo thông tin liên quan được chia sẻ hiệu quả. Giám sát đánh giá hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ theo thời gian.

II. Thực Trạng Rủi Ro Ngân Hàng Vấn Đề Kiểm Soát Nội Bộ

Giai đoạn 2007-2012 chứng kiến sự bùng nổ thành lập ngân hàng và tăng trưởng tín dụng nóng. Tuy nhiên, suy thoái kinh tế năm 2011 đã làm bộc lộ những yếu kém trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Nợ xấu gia tăng, và những sai phạm liên quan đến rủi ro đạo đức từ nhân viên ngân hàng ngày càng nhiều. "Sự tăng trưởng tín dụng nóng trong những năm trước lại trở thành gánh nặng lên các ngân hàng" (Luận văn Thạc sỹ Nguyễn Mạnh Tiến). Hệ thống kiểm soát nội bộ yếu kém tạo điều kiện cho tham nhũng, lừa đảo và lợi dụng quyền hạn. Năm 2012 là năm mà công chúng nghe nhiều nhất về rủi ro, tái cơ cấu và sáp nhập trong ngành ngân hàng.

2.1. Các Sai Phạm Phổ Biến Trong Ngành Ngân Hàng Việt Nam

Trong giai đoạn 2007-2012, ngành ngân hàng Việt Nam đối mặt với nhiều sai phạm. Lợi dụng quyền lực và lạm dụng tín nhiệm để cấp tín dụng sai mục đích. Các cổ đông lớn gây áp lực lên hoạt động kiểm soát nội bộ, tạo ra những kẽ hở cho sai phạm. Năng lực chuyên môn của cán bộ kiểm soát nội bộ còn hạn chế, không đủ sức phát hiện và ngăn chặn rủi ro. Áp lực tăng trưởng tín dụng khiến nhiều ngân hàng bỏ qua các quy trình kiểm soát.

2.2. Nguyên Nhân Dẫn Đến Các Sai Phạm Rủi Ro Đạo Đức

Các sai phạm trong ngành ngân hàng thường bắt nguồn từ rủi ro đạo đức. Lợi ích cá nhân của cổ đông lớn và cán bộ quản lý thường được đặt lên trên lợi ích của ngân hàng. Lạm dụng quyền lực được giao để tư lợi cá nhân. Năng lực chuyên môn yếu kém của cán bộ tạo điều kiện cho sai phạm. Văn hóa tuân thủ ngân hàng chưa được coi trọng, tạo ra môi trường dung túng cho sai phạm.

III. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Kiểm Soát Nội Bộ Ngân Hàng

Để hạn chế rủi ro đạo đức và nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Hoàn thiện môi trường kiểm soát, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường giám sát và kiểm tra, và ứng dụng công nghệ vào hoạt động kiểm soát. Các giải pháp cần được thực hiện đồng bộ và có hệ thống để đạt được hiệu quả cao nhất. "Đề tài một lần nữa giúp chúng ta nhìn nhận lại thực trạng đã xảy ra và cung cấp các nhóm giải pháp, đề xuất để cải thiện" (Luận văn Thạc sỹ Nguyễn Mạnh Tiến).

3.1. Hoàn Thiện Môi Trường Kiểm Soát Nội Bộ

Môi trường kiểm soát là nền tảng của hệ thống kiểm soát nội bộ. Cần xây dựng văn hóa tuân thủ ngân hàng mạnh mẽ, đảm bảo tính liêm chính và đạo đức nghề nghiệp. Tăng cường sự giám sát của hội đồng quản trị và ban kiểm soát. Xây dựng quy tắc ứng xử rõ ràng và thực hiện nghiêm túc. Tạo môi trường làm việc minh bạch và công bằng.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Kiểm Soát Nội Bộ

Nguồn nhân lực là yếu tố then chốt trong kiểm soát nội bộ. Cần tuyển dụng và đào tạo cán bộ kiểm soát nội bộ có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm thực tế. Thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ năng cho cán bộ. Xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng cho cán bộ kiểm soát nội bộ.

IV. Vai Trò Của Ngân Hàng Nhà Nước Trong Kiểm Soát Nội Bộ

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát và điều chỉnh hoạt động của các ngân hàng thương mại (NHTM). NHNN cần hoàn thiện khung pháp lý về kiểm soát nội bộ, tăng cường thanh tra và giám sát, và xử lý nghiêm các vi phạm. NHNN cũng cần khuyến khích các NHTM áp dụng các chuẩn mực quốc tế về quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ.

4.1. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý Về Kiểm Soát Nội Bộ Ngân Hàng

NHNN cần rà soát và sửa đổi các quy định hiện hành về kiểm soát nội bộ, đảm bảo tính đầy đủ, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn. Cần quy định rõ trách nhiệm của hội đồng quản trị, ban điều hành và bộ phận kiểm soát nội bộ trong việc đảm bảo hiệu quả kiểm soát nội bộ. Tham khảo các chuẩn mực quốc tế như Basel III để xây dựng khung pháp lý phù hợp.

4.2. Tăng Cường Thanh Tra Giám Sát Kiểm Soát Nội Bộ

NHNN cần tăng cường tần suất và chất lượng thanh tra, giám sát hoạt động kiểm soát nội bộ của các NHTM. Tập trung vào các lĩnh vực có rủi ro cao như tín dụng, đầu tư và thanh toán. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về kiểm soát nội bộ.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Nâng Cao Hiệu Quả Kiểm Soát Nội Bộ

Chuyển đổi số ngân hàng mở ra cơ hội ứng dụng công nghệ trong kiểm soát nội bộ. Sử dụng phần mềm quản lý rủi ro, hệ thống cảnh báo sớm và phân tích dữ liệu để phát hiện và ngăn chặn rủi ro. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (Machine Learning) để tự động hóa các quy trình kiểm soát và nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ.

5.1. Sử Dụng Phần Mềm Quản Lý Rủi Ro và Hệ Thống Cảnh Báo Sớm

Triển khai các phần mềm quản lý rủi ro toàn diện, tích hợp các module đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát và báo cáo. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm dựa trên các chỉ số rủi ro, giúp phát hiện kịp thời các vấn đề tiềm ẩn. Tự động hóa việc thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu để đưa ra các quyết định kiểm soát nội bộ chính xác.

5.2. Ứng Dụng AI và Machine Learning Tự Động Hóa Quy Trình

Sử dụng AI và Machine Learning để phân tích dữ liệu giao dịch, phát hiện gian lận và các hành vi bất thường. Tự động hóa các quy trình kiểm tra, đối chiếu và xác minh thông tin. Nâng cao khả năng dự báo rủi ro và đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

VI. Đánh Giá Hiệu Quả Tương Lai Kiểm Soát Nội Bộ Ngân Hàng

Đánh giá hiệu quả kiểm soát nội bộ là yếu tố then chốt để đảm bảo hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động hiệu quả. Thực hiện định kỳ các cuộc đánh giá độc lập để xác định điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất các giải pháp cải thiện. Tương lai của kiểm soát nội bộ gắn liền với sự phát triển của công nghệ và sự thay đổi của môi trường kinh doanh. Cần liên tục cập nhật và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ để đáp ứng các thách thức mới.

6.1. Thực Hiện Đánh Giá Định Kỳ Độc Lập Về Kiểm Soát Nội Bộ

Thành lập bộ phận kiểm toán nội bộ độc lập, chịu trách nhiệm đánh giá định kỳ hiệu quả kiểm soát nội bộ. Thuê các tổ chức kiểm toán độc lập bên ngoài để thực hiện đánh giá khách quan. Sử dụng các phương pháp đánh giá tiên tiến như COSO Framework để đảm bảo tính toàn diện.

6.2. Tương Lai Kiểm Soát Nội Bộ Công Nghệ Tuân Thủ Linh Hoạt

Tương lai của kiểm soát nội bộ sẽ tập trung vào ứng dụng công nghệ và tuân thủ linh hoạt. Phát triển các giải pháp kiểm soát nội bộ dựa trên nền tảng đám mây (Cloud Computing) và Big Data. Xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ linh hoạt, dễ dàng điều chỉnh theo sự thay đổi của môi trường kinh doanh và quy định pháp luật. Đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực kiểm soát nội bộ có kiến thức về công nghệ và tư duy phân tích.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VẺ HỆ THỐNG KIẺM SOÁT NỘI B ộ VÀ VÁN ĐẺ RỦI RO ĐẠO ĐỨC TRONG NGÀNH NGÂN HÀNG 1.VÈ KIỂM SOÁT NỘI B ộ TRONG NGÂN HÀNG 1. Lịch sử phát triển của hệ thống lỷ luận về kiểm soát nội bộ Chức năng kiêm soát luôn chiếm một vị trí quan trọng trong mọi quá trình quản lý, và được thực hiện bởi công cụ chính yếu là hệ thống kiểm soát nội bộ (Internal control system) của đơn vị. Trong hơn một trăm năm qua. lý luận về kiểm soát nội bộ đã không ngừng phát triển trong nhận thức của con người: từ một khái niệm đơn giản ban đầu của các kiểm toán viên cho đến khuôn khổ lý thuyết hoàn chỉnh và phức tạp như ngày nay.

Thời kỳ tiền c o s o (từ năm 1992 trở về trước) Khái niệm kiểm soát nội bộ (KSNB) xuất hiện vào đầu thế kỷ 20 trong các tài liệu về kiểm toán với một ý nghĩa rất đơn giản: các biện pháp nhằm bảo vệ tiền không bị nhân viên biển thủ. Sau đó khái niệm này được mở rộng: Người ta cho rằng KSNB không dừng lại ở việc bảo vệ tài sản (không chỉ có tiên) mà còn nhăm bảo đảm việc ghi chép kế toán chính xác, nâng cao hiệu quả hoạt động và khuyến khích tuân thủ các chính sách của nhà quản lý. Khái niệm này được đề cập chính thức trong Federal Reserve Bulletin (Công bố của Cục Dự trữ Liên Bang Floa Kỳ - tiền thân của chuẩn mực kiểm toán Hoa Kỳ) vào năm 1929. Từ thập niên những năm 1940, các tổ chức kế toán công và kiểm toán nội bộ tại Hoa Kỳ đã xuât bản một loạt các báo cáo, hướng dẫn và tiêu chuẩn về tìm hiểu kiếm soát nội bộ trong các cuộc kiểm toán.

Đên giữa thập niên những năm 1970, kiểm soát nội bộ được quan tâm đặc biệt trong các lĩnh vực thiết kế hệ thống và kiểm toán, chủ yếu hướng vào cách thức cải tiên hệ thống kiểm soát nội bộ và vận dụng trong các cuộc kiểm toán. 5 Năm 1977, sau vụ bê bối Watergate, trong đó có các khoản thanh toán bất hợp pháp cho chính phủ nước ngoài bị phát giác, Quốc Hội Hoa Kỳ đã thông qua Điều Luật Hành vi hối lộ ở nước ngoài. Điều luật này nhấn mạnh việc KSNB nhằm ngăn ngừa những khoản thanh toán bất hợp pháp và dẫn đến yêu cầu ghi chép rất đây đủ mọi hoạt động. Lần đầu tiên, hoạt động kiểm soát nội bộ trong các tổ chức được đề cập đến trong một văn bản pháp luật.

Giai đoạn tứ năm 1980 đến năm 1985, sự đổ bể của các công ty cổ phần có niêm yết làm cho các nhà lập quy quan tâm đến KSNB. Các chuẩn mực kiểm toán liên quan đến kiểm soát nội bộ được phát triển và sàn lọc thông qua các lần ban hành và sửa đổi, như là: □ ủy bản chuẩn mực kiểm toán Hoa Kỳ (ASB) ban hành bản điều chỉnh chuẩn mực kiểm toán về KSNB vào năm 1988. □ ủy ban chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) ban hành các nguyên tắc về báo cáo trách nhiệm và đánh giá hiệu quả của hệ thống KSNB cũng vào năm 1988 I Năm 1991, Tổ chức nghiên cứu kiểm toán nội bộ (IIARF) hướng dẫn kiểm soát và kiểm toán hệ thống thông tin. Từ năm 1985 trở đi, sự quan tâm tập trung vào kiểm soát nội bộ thể hiện với cường độ mạnh mẽ hơn.

Quá trình phát triển của các công ty ở Hoa Kỳ cũng là quá trình phát triển quy mô của gian lận gây thiệt hại đáng kể cho nền kính tế. Hội đồng chống gian lận quốc gia về báo cáo tài chính (National Commission on Financial Reporting, hay còn gọi là Treadway Commission) được thành lập năm 1985. Hoạt động của hội đồng này là nhằm mục tiêu xác định các yếu tố gian lận trên báo cáo tài chính và đưa ra các dề xuất để giảm thiểu phạm vi ảnh hưởng của chúng. Hội đồng này cũng đưa ra một loạt các vấn đề về kiểm soát nội bộ.

Nó nhấn mạnh đến tầm quan trọng của môi trường kiểm soát, các quy tắc về đạo đức, các Uỷ ban Kiểm toán và các chức năng của kiểm toán nội bộ. c o s o là một ủy ban bao gồm nhiều tổ chức nghề nghiệp nhằm hỗ trợ cho ủy ban Treadway. Các tổ chức nghề nghiệp trên bao gồm : Hiệp hội kế toán viên công chứng Hoa Kỳ 6 (AICPA), Hội kế toán Hoa Kỳ (AAA), Hiệp hội các nhà quản trị tài chính (FEI), Hiệp hội kiểm toán viên nội bộ (IIA) và Hiệp hội kể toán kế toán viên quản trị (IMA). Qua quá trình tìm hiểu về gian lận, c o s o đã nhận thấy KSNB đã có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng xảy ra gian lận.

Vì thế, việc nghiên cứu và đưa ra chuẩn về KSNB được đặt ra. Báo cáo c o s o năm 1992 là kết quả của quá trình nghiên cứu này, cùng cấp một hệ thống lý luận đầy đủ nhất về KSNB cho đến thời điểm này, kế thửa và phát triển các nghiên cứu trước đó về KSNB. Báo cáo c o s o năm 1992 gồm có 4 phần : Phần 1 - Bản tóm lược : Tống quan về KSNB cho nhà quản lý cấp cao. Phần 2 - Hệ thống lý luận : Định nghĩa về KSNB, mô tả các yếu tố của KSNB và chỉ ra những tiêu chí để kiểm soát hệ thống.

Phần 3 - Báo cáo cho các thành phần bcn ngoài : Hướng dẫn cách thức báo cáo cho các đối tượng bên ngoài về KSNB liên quan đến tài chính. Phần 4- Các công cụ đánh giá : Bao gồm các bảng biểu phục vụ cho việc đánh giá sự hữu hiệu của hệ thống KSNB. Thời kỳ hậu c o s o (từ năm 1992 đến nay) Báo cáo c o s o năm 1992 đã tạo lập một nền tảng lý luận cơ bản về KSNB. Trên cơ sở đó, hàng loạt các nghiên cứu về KSNB ở nhiều lĩnh vực ra đời như dưới đây : Phát triển theo hướng quản tr ị: năm 2001, dựa trên báo cáo c o s o năm 1992, c o s o nghiên cứu hệ thống đánh giá rủi ro doanh nghiệp (Enterprise Risk Management Framework -viết tắt là ERM).

Bản dự thảo đã hình thành và công bố và tháng 07/2003, theo đó ERM được định nghĩa gồm 8 yếu tố : Môi trường nội bộ, thiết lập mục tiêu, nhận diện sự kiện, đánh giá rủi ro, đối phó rủi ro, các hoạt động kiếm soát, thông tin truyền thông và giám sát. Phát triến theo hướng công nghệ thông tin: Năm 1996, CoBIT (Control Objectives for Information and Related Technology) do ISACA (Inform System Audit and Control Association) ban hành. CoBIT nhấn mạnh đến kiểm soát trong 7 môi trường CIS, theo đó bao gồm những lĩnh vực sau: Hoạch định và tổ chức mua và triển khai, phân phổi và hỗ trợ, giám sát. P hát triên theo hư ớ ng kiêm toán độc lập: Các chuân mực kiểm toán của Hoa Kỳ chuyển sang sử dụng báo cáo c o s o làm nền tảng đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ bao gồm : SAS 78 (1995): Xem xét KSNB trong kiểm toán báo cáo tài chính (,điều chỉnh SAS 55) SAS 94 (2001): Ảnh hưởng của công nghệ thông tin đến việc xem xét KSNB trong kiểm toán báo cáo tài chính.

Tuy nhiên, các chuẩn mực kiểm toán quốc tế vẫn giữ quan điểm riêng của mình về KSNB theo hướng phục vụ cho công tác kiểm toán. ISA 400 xem KSNB bao gồm ba yếu tố : Môi trường kiểm soát, các thủ tục kiểm soát và hệ thống kế toán. Các yếu tổ này được trình bày theo ISA 400 thiên về phía kiểm soát kế toán. P hát triển theo hướng kiêm toán nội bộ : Hiệp hội kiểm toán viên nội bộ (IIA) định nghĩa các mục tiêu của KSNB bao gồm : □ Độ tin cậy và tính trung thực của thông tin.

1 Tuân thủ các chính sách, kế hoạch, thủ tục, luật pháp và quy định. □ Bảo vệ tài sản. □ Sử dụng hiệu quả các nguồn lực. □ Hoàn tất các mục đích và mục tiêu cho các hoạt động hoặc chương trình.

Các chuẩn mực của ỈIA không đi sâu vào nghiên cứu các thành phần của KSNB. Vì IIA là một thành viên của c o s o nên về mặt nguyên tắc không có sự khác biệt giữa hai định nghĩa của IIA và c o s o. P hát triến theo hư ớ ng chuyên sâu vào nhữ ng ngành nghề cụ thể: Báo cáo Basle 1998 của ủy ban Basic các Ngân hàng Trung ương đã đưa một công bố về KSNB trong ngân hàng. Báo cáo Basle 1998 không đưa ra những lý luận mới mà chỉ vận dụng những lý luận cơ bản của báo cáo c o s o 1992 vào lĩnh vực ngân hàng.

8 Phát triến theo hướng quốc gia : Nhiều quốc gia trên thế giới có khuynh huớng xây dựng một khuôn khổ lý thuyết riêng về KSNB. Điển hình là báo cáo CoCo 1995 (Canada) và báo cáo Tumbull 1999 (Anh). Các báo cáo này có những quan điểm riêng nhưng về tổng thể không có sự khác biệt lớn so với báo cáo c o s o 1992. Sơ ỉươc về lý luân kiểm soát nôi bô tai Viêt Nam Có thể nói lý luận về kiểm soát nội bộ ở Việt Nam gẳn liền với sự ra đời và phát trien của hoạt động kiểm toán độc lập của Việt Nam trong những năm vừa qua.

Hoạt động kiểm toán tại Việt Nam đã có một lịch sử lâu dài, trước thập niên 90 hoạt động này chủ yếu do nhà nước tiến hành thông qua công tác kiểm tra kế toán. Phải đến cuối những năm 1980, khi Việt Nam từng bước chuyển sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là khi có luật đầu tư nước ngoài, chính sự xuất hiện của những nhà đầu tư nước ngoài đã tạo nên nhu cầu về loại hình kiểm toán độc lập để kiểm toán báo cáo tài chính. Để phát triển và hội nhập với nền kinh tế thế giới hoạt động kiểm toán độc lập bắt đầu hình thành với sự ra đời của Công ty kiểm toán Việt Nam (VACO) tháng 5/1991, sau đó nhiều công ty kiểm toán khác được thành lập bao gồm các công ty kiếm toán quốc tế tại Việt Nam và các công ty liên doanh. Việt Nam cũng từng bước thể chế hoá hoạt động kiểm toán.

Khởi đầu là vào tháng 01/1994, Chính phủ ban hành quy chế kiểm toán độc lập, đến tháng 7/1994. Cơ quan kiểm toán nhà nước trực thuộc chính phủ được thành lập và hoạt động theo điều lệ tổ chức và hoạt động của kiểm toán nhà nước. Sau cùng, đến tháng 10/1997, Bộ Tài Chính đã chính thức ban hành Quy chế kiểm toán nội bộ áp dụng cho các doanh nghiệp nhà nước.