phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Những lý luận cơ bản về chất lƣợng dịch vụ thanh toán thẻ tại Ngân hàng thƣơng mại - Chƣơng 2: Thực trạng chất lƣợng dịch vụ thanh toán thẻ tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hải Phòng giai đoạn 2011-2015 - Chƣơng 3: Một số biện pháp nâng cao chất lƣợng dịch vụ thanh toán thẻ tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hải Phòng giai đoạn 2016-2020 4 CHƢƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHẤT LƢỢNG DỊCH VỤ THANH TOÁN THẺ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm Ngân hàng thương mại Theo Pháp lệnh Ngân hàng số 38-LTC/HDDNN8 ngày 24/5/1990 từng viết: Các tổ chức KD tiền tệ có hoạt động chủ yếu là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay chính là NHTM. Nó thực hiện nhiệm vụ chiết khấu và làm phƣơng tiện thanh toán.
[2] Theo quy định trong Luật các Tổ chức tín dụng năm 1997 và đã đƣợc sửa đổi vào năm 2004, tại điều 20 thì NH đƣợc định nghĩa: “NHTM là loại hình tổ chức tín dụng đƣợc thể hiện toàn bộ hoạt động NH và các HĐKD khác có liên quan. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình NH gồm NHTM, NH phát triển, NH đầu tƣ, NH chính sách, NH hợp tác và các loại hình NH khác”. [1], [2], [5] Ngày 16/6/2010, Quốc hội đã thông qua Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 với nền tảng dựa trên Luật các tổ chức tín dụng năm 1997, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật các tổ chức tín dụng năm 2004 và Nghị định số 59/2009/NĐ-CP. Trong Luật các tổ chức tín dụng 2010 có quy định rõ: “NHTM là loại hình NH đƣợc thực hiện tất cả các hoạt động NH và các HĐKD khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu LN”.
Một số hoạt động chủ yếu của Ngân hàng thương mại * Huy động vốn [1], [3] Bên cạnh việc tập trung huy động các nguồn tiền nhàn rỗi trong dân cƣ, khi cần vốn cho nhu cầu thanh khoản hay đầu tƣ cho vay, NHTM có thể đi vay từ các tổ chức tín dụng, các NHTM khác, NHNN, các tổ chức tài chính khác trên thị trƣờng tài chính. Trong quá trình huy động vốn, NH phát sinh các chi phí giao dịch, chi phí trả lãi tiền gửi, trả lãi vay các tổ chức tài chính, NH khác và các khoản chi 5 phí khác có liên quan. Do đó, NH phải sử dụng nguồn vốn huy động đƣợc một cách hiệu quả để có thể bù đắp các khoản chi phí và đem lại LN cho NH. * Hoạt động tín dụng [5] Đây là hoạt động mang lại thu nhập chủ yếu cho các NHTM.
LN thu đƣợc từ nó rất cao nên mức độ rủi ro cũng vì thế cao tƣơng ứng. Dù cố gắng rất nhiều nhƣng rủi ro tín dụng là điều khó tránh khỏi và khi rủi ro tín dụng xảy ra sẽ gây tổn thất cho NHTM. Mức độ thiệt hại nhẹ là giảm DT, giảm LN, tăng chi phí dự phòng. Nghiêm trọng hơn thì có thể khiến cho NH bị rơi vào tình trạng phá sản do không có khả năng thanh toán.
Chính vì mức độ ảnh hƣởng của hoạt động tín dụng tới sự sống còn của NHTM là rất lớn nên các NH phải cân nhắc thận trọng và kỹ lƣỡng trƣớc khi quyết định cho các cá nhân, tổ chức vay vốn. Hoạt động tín dụng đƣợc thể hiện dƣới các hình thức nhƣ: chiết khấu thƣơng phiếu, cho vay, bảo lãnh hoặc tái bảo lãnh, cho thuê tài sản… * Cung cấp các dịch vụ [5] - Cung cấp các tài khoản giao dịch và thực hiện thanh toán: Các tiện ích của thanh toán khi không dùng tiền mặt là an toàn, chính xác, nhanh chóng, tiết kiệm chi phí. đã góp phần rút ngắn thời gian KD và nâng cao thu nhập cho khách hàng. Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, nhiều thể thức thanh toán đƣợc phát triển nhƣ: Ủy nhiệm chi, Ủy nhiệm thu, L/C, thanh toán điện tử… - Cung cấp các dịch vụ thẻ: Phát hành thẻ, thanh toán thẻ qua ATM, POS, thanh toán lƣơng.
- NH tại nhà (Home banking), NH qua internet (Internet banking), NH qua điện thoại (Phone/Mobile banking) - Quản lý ngân quỹ: Các NH mở tài khoản và giữ tiền của các DN và các CN. Vì vậy, NH đã cung cấp cho khách hàng dịch vụ quản lý ngân quỹ, trong đó NH quản lý việc thu chi cho khách hàng. Ngoài các dịch vụ kể trên, NH còn có có hoạt động nhƣ: bảo quản vật có 6 giá, trao đổi ngoại tệ, tƣ vấn, môi giới tài chính, bảo hiểm. Tổng quan về dịch vụ thanh toán thẻ tại Ngân hàng thƣơng mại 1.
Khái niệm dịch vụ thanh toán thẻ tại Ngân hàng thương mại Ngày nay xã hội ngày càng phát triển, việc sử dụng tiền mặt trong thanh toán lƣu thông ngày một giảm bớt. Thay thế việc sử dụng tiền mặt để thanh toán thì mọi ngƣời có thể sử dụng thẻ của các NHTM. Đây là phƣơng tiện thanh toán mà ngƣời dùng không phải sử dụng tiền mặt vẫn có thể thanh toán đƣợc tiền hàng hoá dịch vụ hoặc có thể sử dụng để rút tiền mặt tại các máy rút tiền tự động (ATM) hay các NH đại lý trong phạm vi số dƣ tài khoản tiền gửi hoặc hạn mức tín dụng đƣợc ký kết giữa NH phát hành thẻ và chủ thẻ. Các NH hoặc tổ chức tài chính là đơn vị phát hành thẻ.
Hầu hết các loại thẻ hiện nay đều có chất liệu làm bằng nhựa cứng, có hình chữ nhật. Kích cỡ của thẻ là 96mm x 54mm, có bốn góc trong gồm hai mặt. [2], [5], [6] Để có thể cạnh tranh trong thị trƣờng tài chính hiện nay đòi hỏi tất cả các NHTM phải cung cấp dịch vụ thanh toán thẻ. Đây là một loại hình dịch vụ của NHTM dƣới hình thức cung cấp một phƣơng tiện thanh toán không dùng tiền mặt mà ngƣời chủ thẻ có thể sử dụng để rút tiền mặt hoặc thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ tại các điểm chấp nhận thanh toán thẻ.
Dịch vụ thanh toán thẻ tại các NHTM góp phần phát triển nền kinh tế thị trƣờng, thúc đẩy quan hệ trao đổi, mua bán diễn ra ngày một nhanh chóng, thuận tiện, an toàn và hiệu quả. Phân loại dịch vụ thanh toán thẻ tại Ngân hàng thương mại * Phân chia theo loại hình dịch vụ thanh toán thẻ [13], [16] - Dịch vụ rút tiền mặt: Đây là dịch vụ cho phép chủ thẻ có thể dùng thẻ của mình để giao dịch rút tiền mặt tại các điểm chấp nhận thanh toán thẻ. NH sẽ cung cấp hạn mức, giới hạn số lần, số tiền đƣợc rút của chủ thẻ trong ngày, tháng, quý, năm. - Dịch vụ thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ: Loại dịch vụ này cho phép chủ thẻ có thể thực hiện công việc thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ thông 7 qua việc chuyển tiền từ tài khoản của chủ thẻ đến tài khoản của ngƣời bán hàng hóa, dịch vụ tại các điểm chấp nhận thanh toán thẻ.
NH sẽ cung cấp hạn mức, giới hạn số lần, số tiền đƣợc thực hiện để thanh toán của chủ thẻ trong ngày, tháng, quý hoặc năm. * Phân chia theo tính chất thanh toán của thẻ [6], [16] - Thẻ tín dụng (Credit Card): Đây là loại thẻ đƣợc sử dụng phổ biện nhất hiện nay. Với loại thẻ này, chủ thẻ sẽ sử dụng một hạn mức tín dụng không phải trả lãi để mua sắm hàng hóa, dịch vụ tại những cơ sở kinh doanh, cửa hàng, khách sạn, sân bay… NH sẽ quy định hạn mức nhất định cho từng chủ thẻ hay cụ thể là mỗi một chủ thẻ chỉ đƣợc chi tiêu trong hạn mức đã cho. Nếu số tiền nợ đƣợc chủ thẻ trả hết vào cuối tháng cho NH thì chủ thẻ sẽ không phải trả lãi cho số tiền đã sử dụng trong tháng.
Còn nếu không thì chủ thẻ sẽ phải trả số tiền còn nợ theo một mức lãi suất định trƣớc do NH phát hành thẻ quy định. - Thẻ ghi nợ (Debit Card): Loại thẻ này gắn liền với số tiền gửi hoặc tài khoản thanh toán của chủ thẻ. Khi mua hàng hóa, dịch vụ, giá trị giao dịch sẽ đƣợc trừ ngay vào tài khoản của chủ thẻ thông qua các thiết bị chấp nhận thẻ đặt tại nơi mua hàng. Thẻ ghi nợ còn có thể đƣợc sử dụng để rút tiền mặt tự động tại hệ thống ATM.
Đây là loại thẻ không có hạn mức tín dụng. Nó phụ thuộc vào số dƣ trên tài khoản của chủ thẻ. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn các NH vẫn đặt hạn mức, giới hạn số lần hoặc số tiền cho các giao dịch của thẻ. - Thẻ rút tiền mặt (Cash Card): Loại thẻ này đƣợc dùng để rút tiền mặt tại hệ thống máy rút tiền tự động ATM hoặc giao dịch tại NH.
Với loại thẻ này, chủ thẻ phải có tiền gửi ở tài khoản thanh toán tại NH hoặc đƣợc cấp hạn mức thấu chi thì mới đƣợc sử dụng. * Phân chia theo phạm vi thanh toán [5], [6] - Chấp nhận thanh toán trong nƣớc (nội địa): Loại thẻ theo hình thức thanh toán này chỉ dùng để thanh toán trong phạm vi một quốc gia. Vì vậy, đồng tiền giao dịch là đồng tiền của nƣớc đó. Thẻ nội tệ có chức năng giống 8 nhƣ những loại thẻ nêu ở trên nhƣng nó hoạt động đơn giản hơn vì chỉ do một tổ chức hoặt NH điều hành từ việc phát hành đến xử lý trung gian thanh toán.
NH phát hành thẻ sẽ trao đổi, thỏa thuận với khách hàng và đơn vị cung cấp dịch vụ hàng hóa ở địa phƣơng chấp nhận thanh toán qua loại thẻ này. Các nhà cung cấp khi bán hàng cho khách hàng dùng loại thẻ này sẽ gửi giấy đòi tiền tới NH có chữ ký xác nhận của chủ thẻ. Căn cứ vào giấy đòi tiền, NH sẽ tiến hành thanh toán, chuyển tiền vào tài khoản Có của nhà cung cấp sau khi đã trừ bớt phần chiết khấu. - Chấp nhận thanh toán quốc tế: Khách hàng không chỉ giao dịch trong nƣớc mà nhu cầu của họ còn phát sinh khi mua bán trao đổi với nƣớc ngoài.
Do đó NH phát hành thẻ thanh toán quốc tế là hình thức chấp nhận thanh toán thẻ trên ở khắp mọi nƣớc. Khách du lịch rất thích loại thẻ này vì an toàn và tiện lợi trong quá trình tham quan du lịch ở các nƣớc khác nhau mà vẫn có thể sử dụng đƣợc.