Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lƣợng dịch vụ ngân hàng bán lẻ của ngân hàng thƣơng mại. Chương 2: Thực trạng chất lƣợng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Hàng Hải Việt Nam chi nhánh Đống Đa. Chương 3: Giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Hàng Hải Việt Nam chi nhánh Đống Đa. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ L LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI CÁC NHTM 1.1 Khái niệm ngân hàng thƣơng mại Ngân hàng thƣơng mại (NHTM) hình thành tồn tại và phát triển hàng trăm năm gắn liền với sự phát triển của kinh tế hàng hóa.
Sự phát triển hệ thống này đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hóa. Ngƣợc lại kinh tế hàng hóa phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao nhất là nền kinh tế thị trƣờng thì NHTM cũng ngày càng đƣợc hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính không thể thiếu đƣợc. Cho đến thời điểm hiện nay có rất nhiều khái niệm về NHTM, theo Luật các tổ chức tín dụng Việt Nam năm 2010, tại khoản 2 điều 20: “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động của ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan”. Trong đó, Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thƣờng xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: * Nhận tiền gửi; * Cấp tín dụng; * Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.
Theo Đạo luật ngân hàng của Pháp (1941) cũng đã định nghĩa: “Ngân hàng thƣơng mại là những xí nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thƣờng xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dƣới hình thức ký thác, hoặc dƣới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính”. Từ những định nghĩa trên về ngân hàng, có thể rút ra đƣợc NHTM là loại hình ngân hàng giao dịch trực tiếp với các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế và cá nhân thông qua nghiệp huy động vốn rồi sử dụng số vốn đó để cho vay, chiết khấu, cung cấp các phƣơng tiện thanh toán và cung ứng các dịch vụ ngân hàng cho các đối tƣợng trên. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ của NHTM * Khái niệm dịch vụ ngân hàng bán lẻ Trong nền kinh tế mở, nhu cầu về dịch vụ ngân hàng ngày càng cao, nhất là dịch vụ ngân hàng án lẻ. Mục tiêu của dịch vụ ngân hàng án lẻ (NHBL) là khách hàng cá nhân, nên các dịch vụ đơn giản, dễ thực hiện và thƣờng xuyên, tập trung vào dịch vụ tiền gửi và tài khoản, vay vốn, mở thẻ… Tùy từng quan điểm và cách tiếp cận nghiên cứu khác nhau, hiện nay có một số khái niệm về “Dịch vụ NHBL” đƣợc công nhận phổ biến.
Một số chuyên gia khác nhìn nhận dịch vụ NHBL trên phƣơng diện là nhà cung cấp dịch vụ với khâu phân phối giữ vai tr quyết định: án l chính là v n đ của phân ph i” (Jean Paul Votron - Ngân hàng Foties). Theo đó, án lẻ là hoạt động của phân phối, là việc triển khai các hoạt động tìm hiểu, xúc tiến, nghiên cứu, thử nghiệm, phát hiện và phát triển các kênh phân phối hiện đại – mà nổi ật là hoạt động kinh doanh qua mạng internet. Dịch vụ án lẻ ao gồm a lĩnh vực chính: thị trƣờng, các kênh phân phối, dịch vụ và đáp ứng dịch vụ. Thị trƣờng án lẻ là một cách nhìn nhận hoàn toàn mới về thị trƣờng tài chính, qua đó, phần đông những ngƣời lao động nhỏ lẻ sẽ đƣợc tiếp cận với các sản phẩm dịch vụ ngân hàng, tạo ra một thị trƣờng tiềm năng, đa dạng và năng động.
Theo cách hiểu phổ iến nhất, dịch vụ NH là hoạt động cung c p các s n ph m dịch vụ tài chính chủ y u cho khách hàng là các cá nhân, các hộ gia đình và các doanh nghiệp v a và nh Từ những khái niệm trên, dịch vụ NHBL có thể đƣợc hiểu một cách đầy đủ nhƣ sau: ịch vụ NH là dịch vụ ngân hàng được cung ứng đ n t ng cá nhân riêng l , các doanh nghiệp v a và nh , th ng qua mạng lư i chi nhánh ho c khách hàng có th ti p c n trực ti p v i các s n ph m dịch vụ ngân hàng th ng qua các phư ng tiện th ng tin điện t vi n th ng”. Để xác định mức độ thực hiện dịch vụ NHBL của một NHTM, các tổ chức tài chính lớn trên thế giới dựa vào các tiêu chí sau: Giá trị thƣơng hiệu; Hiệu lực tài chính; Tính ền vững của nguồn thu; Tính rõ ràng trong chiến lƣợc; Năng lực án 8 hàng; Năng lực quản lý rủi ro; Khả năng tạo sản phẩm; Thâm nhập thị trƣờng; Đầu tƣ vào nguồn nhân lực. (Theo tài liệu: Tổng hợp các nghiên cứu lý thuy t v dịch vụ bán l của ngân hàng”- Đỗ Văn Tính-Khoa QTKD- Đại học uy Tân) Trong hoạt động NHBL có 3 vấn đề mà các ngân hàng cần quan tâm: - Xây dựng kênh phân phối là mối quan tâm lớn của dịch vụ NHBL, mà đặc trƣng là hệ thống công nghệ thông qua các phƣơng tiện, kênh phân phối. Các NHTM lớn trên thế giới đang thử nghiệm các kỹ năng phân phối đa kênh (multi chanel distribution skills) trong triển khai dịch vụ NHBL.
Phân phối đa kênh là cách thức phân phối, theo đó một doanh nghiệp sử dụng hai hay nhiều kênh phân phối cho những nhóm khách hàng khác nhau. - Xác định khách hàng và nhu cầu khách hàng thông qua việc tìm hiểu khe hở thị trƣờng. Tìm ra “khe hở” của thị trƣờng chính là tìm ra cách để bổ sung những cái mà các ngân hàng khác chƣa làm hoặc làm mà chƣa tốt để thu hút khách hàng, chiếm lĩnh thị trƣờng từ đó xây dựng mối liên kết và cơ chế tạo thuận lợi cho giao dịch tài chính. Việc tìm t i những thị trƣờng chƣa khai phá là điều quan trọng, bao gồm khách hàng, loại sản phẩm mà họ cần và kênh phân phối.
Vì vậy, với những thị trƣờng mới nổi hoặc đang phát triển, khi mà ngƣời dân chƣa làm quen nhiều với các DVNH thì tiềm năng của thị trƣờng NHBL là vô cùng lớn. - Kết hợp thƣơng mại và tài chính, các hoạt động tài chính với nhau trong mối liên hệ chung, chú trọng vào các mối liên kết mới nhƣ phân phối bảo hiểm qua ngân hàng- ancassurance, ngân hàng - chứng khoán. * i m ị h vụ ngân hàng bán lẻ - Dịch vụ NHBL là những dịch vụ cung ứng tiện ích và sản phẩm đến tận tay ngƣời tiêu dùng (tiêu dùng cho sản xuất và tiêu dùng cho sinh hoạt). Do đó, đối tƣợng khách hàng của dịch vụ NHBL chủ yếu là các cá nhân, hộ gia đình, ngoài ra c n có thêm một số hoạt động phục vụ doanh nghiệp vừa và nhỏ.
- Dịch vụ NHBL ao gồm rất nhiều món giao dịch với giá trị của mỗi giao dịch không lớn nên chi phí ình quân trên mỗi giao dịch khá cao. Dịch vụ NHBL phục vụ cho các nhu cầu giao dịch và thanh toán thƣờng xuyên của ngƣời dân, do 9 đó số lƣợng giao dịch nhiều, nhƣng chi phí để phục vụ mỗi giao dịch của khách hàng án lẻ cũng tƣơng đƣơng với mỗi giao dịch của khách hàng án uôn, dẫn đến chi phí ình quân mỗi giao dịch khá cao. Tuy vậy, với số lƣợng giao dịch lớn thì lợi nhuận đạt đƣợc của ộ phận NHBL là khá lớn, đáp ứng đƣợc nhu cầu của phần động khách hàng. - Dịch vụ NHBL đ i hỏi phải xây dựng đa dạng các kênh phân phối nhƣ các chi nhánh- PGD, ATMs, POS, Home Banking, Cell Banking và Center Banking để cung ứng sản phẩm, dịch vụ cho khách hàng trên phạm vi rộng.
- Khối lƣợng sản phẩm dịch vụ NHBL đƣợc án ra khá lớn, nhƣng giá trị từng khoản giao dịch chƣa cao, nên mức độ rủi ro tƣơng đối thấp, đem lại cho các NHTM một nguồn doanh thu thuần khá ổn định và an toàn. - Dịch vụ đơn giản, dễ thực hiện: Mục tiêu của dịch vụ NHBL là khách hàng cá nhân, nên các dịch vụ thƣờng đơn giản, dễ thực hiện và thƣờng xuyên, tập trung vào dịch vụ tiền gửi và tài khoản, vay vốn, mở thẻ tín dụng. Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện Công nghệ Châu Á – AIT, dịch vụ NHBL là cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lƣới chi nhánh, khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua các phƣơng tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin. - Dịch vụ NHBL luôn cải tiến cho phù hợp với nhu cầu đa dạng và ngày càng tăng của khách hàng.
Đối tƣợng khách hàng chủ yếu của dịch vụ NHBL là các cá nhân khác nhau về thu nhập, trình độ hiểu biết, tính cách, sở thích, độ tuổi, nghề nghiệp nên nhu cầu của khách hàng rất đa dạng. Từ đó, dịch vụ NHBL cũng đa dạng và thay đổi liên tục để thỏa mãn nhu cầu khách hàng. - Dịch vụ ngân hàng án lẻ phát triển đ i hỏi hạ tầng kỹ thuật công nghệ hiện đại và một đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp nhằm mở rộng, nâng cao chất lƣợng sản phẩm và đƣa sản phẩm đến từng đối tƣợng khách hàng. Công nghệ thông tin là tiền đề quan trọng để lƣu giữ và xử lý cơ sở dữ liệu tập trung, cho phép các giao dịch trực tuyến đƣợc thục hiện.
Công nghệ thông tin hỗ trợ triển khai các sản phẩm 10 dịch vụ NHBL tiên tiến nhƣ chuyển tiền tự động, huy động vốn và cho vay dân cƣ với nhiều hình thức khác nhau. Các dịch vụ ngân hàng bán lẻ * Dịch vụ huy ộng vốn Huy động vốn là một nghiệp vụ truyền thống của NHTM góp phần hình thành nên nguồn vốn hoạt động của NHTM, nguồn vốn huy động đƣợc các NHTM sử dụng để cho vay và đầu tƣ. NHTM huy động vốn từ khách hàng cá nhân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ dƣới các hình thức chủ yếu nhƣ: tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, phát hành giấy tờ có giá (kỳ phiếu, trái phiếu ngân hàng,.) và các hình thức tiền gửi khác. Các khách hàng có nguồn vốn nhàn rỗi tuy không lớn nhƣng với số lƣợng khách hàng lớn sẽ tạo nên một nguồn huy động vốn tiềm năng và dồi dào cho các NHTM.