CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CLCBCC 1. Cơ sở lý luận về CLCBCC 1. Khái niệm về cán bộ, công chức Cán bộ được hiểu là người chỉ huy, điều khiển, là nòng cốt, là bộ khung của một tổ chức, có các yếu tố cần và đủ để đáp ứng nhiệm vụ điều hành, quản lý trong tổ chức. Khái niệm cán bộ được đề cập mang tính bao quát, thể hiện vị trí, vai trò của cán bộ trong một tổ chức, ở bất cứ loại hình tổ chức nào cũng có người gọi là cán bộ, như: cán bộ đảng, đoàn thể; cán bộ nhà nước, cán bộ trong lực lượng vũ trang, cán bộ làm công tác nghiên cứu khoa học - kỹ thuật… Đối với hệ thống chính trị ở nước ta, Đảng lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý cán bộ.
Công chức thường được hiểu một cách chung là những người được giữ nhiệm vụ, chức danh công vụ nhất định trong một cơ quan hành chính của nhà nước ở Trung ương hoặc địa phương, được hưởng lương và các chế độ, chính sách từ ngân sách nhà nước; có trách nhiệm, nghĩa vụ phục vụ nhà nước và nhân dân theo quy định của pháp luật, đồng thời, chịu sự điều chỉnh, chi phối của luật cán bộ, công chức. Hiện nay, ở nước ta công chức được phân theo 5 ngạch chính, mỗi ngạch thể hiện một trình độ về chuyên môn nghiệp vụ nhất định, đó là: “chuyên viên cao cấp và tương đương; chuyên viên chính và tương đương; chuyên viên và tương đương; cán sự và tương đương; nhân viên và tương đương”. Khái niệm chất lượng Cán bộ công chức là đối tượng thực hiện chức trách, nhiệm vụ theo quy định tại Luật Cán bộ công chức. Do vậy CLCBCC được thể hiện qua sự thỏa mãn nhu cầu của cơ quan quản lý và người sử dụng cán bộ công chức; khi đánh giá CLCBCC, cơ quan, đơn vị, người sử dụng phải xét đến các mặt có liên quan đến tiêu chuẩn chất lượng của cán bộ công chức và Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 yêu cầu của nhiệm vụ đảm nhiệm như: tinh thần yêu nước, hết lòng phục vụ Tổ quốc, nhân dân, kiên định mục tiêu của Đảng; có ý thức tổ chức kỷ luật; trung thực, không cơ hội, gắn bó mật thiết với đồng chí, đồng nghiệp, được cơ quan, đơn vị và nhân dân tín nhiệm; có trình độ hiểu biết về lý luận chính trị, có đủ năng lực, sức khỏe, trình độ để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao.
Nói cách khác thì CLCBCC là tổng hợp những phẩm chất nhất định về chuyên môn nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức, sức khỏe, trí tuệ, trách nhiệm, thái độ, năng lực, tinh thần đoàn kết, khả năng xử lý những sự việc, vấn đề thuộc các lĩnh vực khác nhau; khả năng đáp ứng các yêu cầu của tập thể, cũng như cá nhân; được đánh giá năng lực dựa trên những tiêu chuẩn về tâm lực, trí lực và mức độ hoàn thành nhiệm vụ gắn với những tiêu chí nhất định của từng ngành nghề riêng biệt. Vai trò của nâng cao CLCBCC Cán bộ công chức là đối tượng thường xuyên phải tiếp xúc nhân dân, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, hướng dẫn, tuyên truyền cho nhân dân hiểu và thực hiện tốt đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước. Vì vậy nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức sẽ góp phần quan trọng để đường lối của Đảng và Nhà nước được đi vào cuộc sống một cách có hiệu quả. Đường lối của Đảng trong từng giai đoạn khác nhau chịu sự ảnh hưởng nhất định của cán bộ công chức vì khi cán bộ công chức có năng lực, có phẩm chất tốt thì mới đề xuất hoặc đưa ra được những chủ trương đúng, có thể hiện thực hóa vào điều kiện thực tế.
Xã hội muốn phát triển ổn định thì cần phải có một bộ máy hành chính mạnh, vững vàng được tạo nên bởi đội ngũ cán bộ công chức, những người đại diện cho Đảng và Nhà nước trong thực hiện chủ trương, chính sách để bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước. Cán bộ công chức có vai Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 trò như cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân và ngược lại. Những chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước muốn được thực thi có hiệu quả, đến được với nhân dân, làm cho nhân dân hiểu và ngược lại, những kiến nghị, phản ánh của nhân dân được tiếp thu để chỉnh sửa, bổ sung sao cho đúng và phù hợp với tình hình thực tế thì phải có đội ngũ cán bộ, công chức làm cầu nối truyền tải, xử lý các thông tin. Trước thực tế trên, việc nâng cao CLCBCC là yêu cầu khách quan và cấp bách hiện nay.
Tuy nhiên, với quan điểm xây dựng đội ngũ không phải là xóa bỏ để xây mới lại mà trên cơ sở kế thừa tiến hành xây dựng một cách có chọn lọc theo hướng tích cực. Mặt khác, hiện nay đất nước đang thực hiện chủ trương đẩy mạnh hội nhập thì việc nâng cao CLCBCC ngày càng trở nên tất yếu, cần thiết để cán bộ công chức có thể tiếp thu, cập nhật và làm chủ được những kiến thức mới, đáp ứng những yêu cầu biến đổi không ngừng của xã hội để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước, cơ quan, đơn vị tín nhiệm giao phó. Nội dung đánh giá CLCBCC 1. Đánh giá CLCBCC thông qua mỗi cá nhân 1.
Về phẩm chất đạo đức, chính trị Đạo đức của cán bộ, gồm các yếu tố như ý thức, thái độ, hành vi đạo đức.; là những hoạt động, cách cư xử của cán bộ trong cuộc sống, sinh hoạt, học tập, làm việc, mang tính ổn định, thành đặc điểm riêng của cán bộ. Những biểu hiện của đạo đức cán bộ công chức chịu sự tác động bởi nhiều yếu tố như phẩm chất tâm - sinh lý, giáo dục, rèn luyện, nghề nghiệp. Có lối sống lành mạnh, giản dị; có tinh thần cầu thị, trách nhiệm, không e dè, nể nang, né tránh. Đối với mỗi cán bộ công chức thì phẩm chất chính trị là yêu cầu cơ bản cần có và là một trong những nội dung không thể thiếu để làm tiêu chí Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 đánh giá CLCBCC.
Cán bộ công chức muốn thể hiện được uy tín, vị trí trước cơ quan, đơn vị, người quản lý thì đó phải là người có phẩm chất đạo đức tốt, bản lĩnh chính trị vững vàng. Trong bối cảnh xã hội đang bị nhiều yếu tố tác động dẫn đến dễ nảy sinh tiêu cực liên quan đến tài chính, đòi hỏi cán bộ công chức phải có phẩm chất chính trị trong sáng, lành mạnh; trong thực thi trách nhiệm cá nhân phải thể hiện được tính tiên phong, gương mẫu, nhận thức đúng được vị trí của mình và nhiệm vụ được giao, không có biểu hiện lệch lạc, phai nhạt lý tưởng của Đảng; thường xuyên học tập, trau dồi kiến thức để nâng cao trình độ chính trị, nâng cao năng lực chuyên môn để hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ, đáp ứng được yêu cầu mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao. Bản thân tích cực tuyên truyền, vận động quần chúng thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Ý thức kỷ luật Ý thức kỷ luật được thể hiện từ một số nội dung như: chấp hành nghiêm túc các quy định của đơn vị; những điều cán bộ, đảng viên không được làm.
Báo cáo khách quan, trung thực với người có thẩm quyền khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; trách nhiệm với công việc, cung cấp thông tin chính xác, kịp thời. Quản lý và sử dụng tài sản, tài liệu của cơ quan, đơn vị đúng mục đích, đảm bảo tính bảo mật theo quy định. Chấp hành nghiêm sự phân công, điều động của tổ chức, lãnh đạo, chỉ đạo của cấp trên (Quốc hội, 2008). Tác phong làm việc Đây là hình thức làm việc mang tính ổn định, có dấu ấn cá nhân của người cán bộ; có ảnh hưởng tới việc đổi mới, nâng cao CLCBCC và hiệu quả công tác, thể hiện ở sự nhận thức, thái độ đối với cấp trên, đồng nghiệp, cấp dưới, nhân dân và đối với chính bản thân.
Đánh giá CLCBCC qua tác phong, lề Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 lối làm việc có những điểm chủ yếu như: lắng nghe ý kiến của đồng nghiệp; công bằng, vô tư, khách quan khi nhận xét, đánh giá; thực hiện dân chủ và đoàn kết nội bộ; gần gũi với nhân dân; có tác phong, thái độ lịch sự, nghiêm túc, khiêm tốn; ngôn ngữ giao tiếp phải chuẩn mực, rõ ràng, mạch lạc; không được hách dịch, cửa quyền, gây khó khăn, phiền hà khi thi hành công vụ… (Quốc hội, 2008). Năng lực, trình độ Năng lực là một phạm trù, bao gồm các yếu tố về kiến thức, kỹ năng, thái độ của cán bộ, tạo nên khả năng cần thiết để cán bộ thực hiện các hoạt động gắn với nhiệm vụ của mình ở một cấp độ hiệu suất nhất định, đảm bảo hoạt động đạt kết quả. Kiến thức gồm kiến thức nghề, tức kiến thức chuyên môn cộng với kiến thức ngoài chuyên môn (triết học, tâm lý học…), sự thông minh. Kỹ năng là khả năng của người cán bộ thực hiện thuần thục một hay một chuỗi hành động trên cơ sở sự hiểu biết nằm tạo ra kết quả mong đợi, kỹ năng là sự phản ứng có ý thức và hoàn toàn mang tính chủ động.
Thái độ là động cơ hành động, yếu tố thái độ được coi là quan trọng nhất khi đánh giá năng lực của cán bộ. Năng lực là sự thể hiện trong thực tiễn hành động, phụ thuộc nhiều và sức khỏe của con người; năng lực luôn gắn liền với quá trình thực thi công vụ của cán bộ công chức. Trình độ của cán bộ công chức là mức độ đạt được về khả năng, sự hiểu biết về những công việc chuyên môn và kỹ năng cần có để giữ vai trò nhất định trong một vị trí việc làm; là kết quả của quá trình đào tạo qua các cơ sở giáo dục phù hợp yêu cầu nhiệm vụ công tác trên các lĩnh vực khác nhau. Nếu CLCBCC không tốt đồng nghĩa với việc họ không có chuyên môn nghiệp vụ, mà chỉ làm theo cảm tính hoặc giải quyết công việc một cách tùy tiện dẫn đến hiệu quả công việc sẽ không cao.