Nghiên Cứu Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá Hối Đoái Vào Chỉ Số Giá Tại Việt Nam

Nghiên cứu mức truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào chỉ số giá tại Việt Nam, phân tích tác động và xu hướng trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

• Tác giả: Hoàng Thị Thanh Nhàn
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá Hối Đoái Vào Chỉ Số Giá Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ TRUYỀN DẪN TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Thế nào là truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT)
• 1.2. Cơ chế truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào các chỉ số giá là như thế nào
• 1.3. Tổng quan về các nghiên cứu điển hình về truyền dẫn tỷ giá (ERPT) ở các nước
• 1.3.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.3.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐO LƯỜNG MỨC ĐỘ TRUYỀN DẪN TỶ GIÁ (ERPT) VÀO CHỈ SỐ GIÁ Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2001-2011
• 2.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.3. Các bước thực hiện trong quá trình chạy mô hình
• 2.3.1. Kiểm định nghiệm đơn vị
• 2.3.2. Xác định độ trễ cho các biến trong mô hình
• 2.3.3. Hàm phản ứng xung (impulse response)
• 2.3.4. Chức năng phân rã phương sai
• 2.3.5. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá Hối Đoái Ở Việt Nam

Mức truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT) là một khái niệm quan trọng trong kinh tế học, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và các chỉ số giá trong nước. Việc hiểu rõ mức độ truyền dẫn này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có những quyết định đúng đắn hơn trong việc điều hành kinh tế.

1.1. Khái niệm và Ý nghĩa của Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá Hối Đoái

Mức truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT) được định nghĩa là phần trăm thay đổi của giá cả hàng hóa nội địa khi có sự thay đổi 1% của tỷ giá hối đoái. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc dự đoán lạm phát và điều hành chính sách tiền tệ.

1.2. Tình hình Nghiên cứu Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá Hối Đoái Tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về ERPT trên thế giới, nhưng tại Việt Nam, số lượng nghiên cứu còn hạn chế. Các nghiên cứu hiện có chủ yếu tập trung vào giai đoạn 2001-2011, cho thấy mức độ truyền dẫn tỷ giá vào chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là không hoàn toàn.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá Hối Đoái

Việc nghiên cứu mức truyền dẫn tỷ giá hối đoái tại Việt Nam gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như chính sách tiền tệ, biến động tỷ giá và tình hình kinh tế toàn cầu đều ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu. Điều này đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải có phương pháp tiếp cận phù hợp.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá

Các yếu tố như chính sách tiền tệ, lạm phát và biến động tỷ giá đều có tác động lớn đến mức truyền dẫn tỷ giá. Sự thay đổi trong các yếu tố này có thể làm thay đổi đáng kể kết quả nghiên cứu.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đo Lường Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá

Việc đo lường mức truyền dẫn tỷ giá hối đoái gặp khó khăn do sự biến động của các chỉ số giá và tỷ giá. Điều này yêu cầu các nhà nghiên cứu phải sử dụng các mô hình kinh tế lượng phức tạp để có được kết quả chính xác.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá Hối Đoái

Để nghiên cứu mức truyền dẫn tỷ giá hối đoái, các phương pháp như mô hình hồi quy vector (VAR) và phân tích hồi quy tuyến tính được sử dụng. Những phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và các chỉ số giá trong nước.

3.1. Mô Hình Hồi Quy Vector VAR Trong Nghiên Cứu

Mô hình VAR cho phép phân tích mối quan hệ giữa nhiều biến số kinh tế. Trong nghiên cứu này, mô hình VAR được sử dụng để đo lường mức độ truyền dẫn tỷ giá vào các chỉ số giá như CPI, PPI và IMP.

3.2. Phân Tích Hồi Quy Tuyến Tính Để Đo Lường ERPT

Phân tích hồi quy tuyến tính giúp xác định mức độ ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái đến các chỉ số giá. Kết quả từ phân tích này cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá Hối Đoái Tại Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là không hoàn toàn. Mức độ truyền dẫn này thay đổi theo thời gian và phụ thuộc vào nhiều yếu tố kinh tế vĩ mô.

4.1. Mức Độ Truyền Dẫn Tỷ Giá Vào Chỉ Số Giá Nhập Khẩu

Kết quả cho thấy mức độ truyền dẫn tỷ giá vào chỉ số giá nhập khẩu (IMP) là lớn nhất, với mức độ hoàn toàn sau 5 quý kể từ cú sốc tỷ giá.

4.2. Tác Động Của Tỷ Giá Đến Chỉ Số Giá Tiêu Dùng

Mức độ ảnh hưởng của tỷ giá đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là không hoàn toàn, cho thấy sự giảm dần theo chuỗi chỉ số giá cả trong nước.

V. Kết Luận và Hướng Đi Tương Lai Về Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá Hối Đoái

Nghiên cứu về mức truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào chỉ số giá ở Việt Nam cần được tiếp tục mở rộng. Các nhà nghiên cứu cần xem xét thêm các yếu tố vĩ mô và chính sách tiền tệ để có cái nhìn toàn diện hơn.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Mức Truyền Dẫn Tỷ Giá

Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa tỷ giá và giá cả mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố vĩ mô đến mức truyền dẫn tỷ giá, từ đó đưa ra các khuyến nghị chính sách phù hợp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2001-2011, nền kinh tế Việt Nam ghi nhận sự hội nhập sâu rộng với độ mở thương mại tăng nhanh, trong đó kim ngạch xuất nhập khẩu với 10 đối tác thương mại lớn nhất chiếm tới 82% tổng kim ngạch cả nước. Đặc biệt, nhóm hàng nguyên nhiên vật liệu và máy móc thiết bị nhập khẩu chiếm tỷ trọng áp đảo hơn 63% tổng giá trị nhập khẩu. Trong bối cảnh tỷ lệ lạm phát biến động mạnh và Ngân hàng Nhà nước từng bước nới lỏng biên độ tỷ giá, việc xác định mức độ truyền dẫn của tỷ giá hối đoái (Exchange Rate Pass-Through - ERPT) vào các chỉ số giá nội địa trở thành một yêu cầu cấp thiết đối với công tác điều hành vĩ mô.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự mất giá của đồng Việt Nam (VND) tác động như thế nào đến lạm phát, mức độ phản ứng ra sao và độ trễ kéo dài trong bao lâu. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn là lượng hóa mức độ và tốc độ truyền dẫn tỷ giá danh nghĩa hiệu lực đa phương (NEER) vào chuỗi giá cả nội địa qua ba cấp độ: chỉ số giá nhập khẩu (IMP), chỉ số giá sản xuất (PPI) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Đồng thời, đề tài đánh giá mức độ ảnh hưởng của các cú sốc vĩ mô khác như biến động giá dầu thế giới (OIL), chênh lệch sản lượng (GAP) và cung tiền (M2).

Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu chuỗi thời gian theo quý trong 11 năm (từ quý 1 năm 2001 đến quý 4 năm 2011). Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác lập các bằng chứng định lượng chính xác: hệ số truyền dẫn cực đại đạt 1,36% vào IMP, 1,13% vào PPI và 0,63% vào CPI khi tỷ giá biến động 1%. Kết quả này cung cấp cơ sở khoa học vững chắc giúp các cơ quan quản lý nâng cao năng lực dự báo lạm phát và hoạch định chính sách tiền tệ tối ưu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT) theo các công trình kinh điển của Campa và Goldberg (2004), kết hợp với mô hình phân tích chuỗi định giá phân phối của McCarthy (2000) và Hahn (2003). Mô hình kinh tế lượng thiết lập hệ thống 7 biến số nội sinh phản ánh toàn diện các cú sốc cung, cầu, chính sách tiền tệ và tỷ giá tác động đến giá cả nội địa.

Ba khái niệm trung tâm được vận dụng xuyên suốt gồm:

• Mức truyền dẫn hoàn toàn (Complete Pass-Through): Hiện tượng tỷ giá thay đổi 1% dẫn tới sự thay đổi tương ứng đúng 1% trong giá cả nội địa.
• Mức truyền dẫn không hoàn toàn (Incomplete Pass-Through): Mức độ thay đổi của giá cả nội địa thấp hơn 1% trước cú sốc 1% của tỷ giá.
• Kênh truyền dẫn trực tiếp và gián tiếp: Kênh trực tiếp truyền chi phí từ giá nhập khẩu ngoại tệ sang giá nhập khẩu nội tệ, chi phí sản xuất và giá tiêu dùng. Kênh gián tiếp tác động thông qua sự thay đổi trong tổng cầu, áp lực tiền lương và mức độ đô la hóa tài sản của nền kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập đồng bộ từ Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), Thống kê Tài chính Quốc tế (IFS) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) trong toàn bộ 44 quý của giai đoạn 2001-2011. Sau khi lấy sai phân bậc 1 và thiết lập độ trễ, cỡ mẫu phân tích đạt 41 quan sát hợp lệ. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ chuỗi thời gian được áp dụng nhằm bảo đảm tính liên tục và tính đại diện vĩ mô cao nhất. Các chuỗi dữ liệu gốc được hiệu chỉnh mùa vụ bằng thuật toán Census X12, quy đổi về kỳ gốc quý 1/2001 = 100 và biến GAP được trích xuất bằng bộ lọc Hodrick-Prescott (HP Filter).

Phương pháp kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF) khẳng định toàn bộ 7 chuỗi biến số đều dừng ở sai phân bậc 1 I(1). Tác giả lựa chọn mô hình tự hồi quy vectơ (VAR) với độ trễ tối ưu là 2 quý dựa trên sự thống nhất của các tiêu chuẩn AIC, LR, FPE, SC và HQ. Lý do lựa chọn mô hình VAR kết hợp phân rã Cholesky là khả năng xử lý linh hoạt mối quan hệ nội sinh đa chiều giữa các biến vĩ mô, cho phép phân tích động thái hàm phản ứng xung (Impulse Response Functions) và phân rã phương sai (Variance Decomposition) một cách khách quan mà không áp đặt các giả định ràng buộc cấu trúc phi thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ mô hình VAR 7 biến đem lại bốn phát hiện then chốt sau:

Thứ nhất, mức truyền dẫn tỷ giá vào chỉ số giá nhập khẩu (IMP) diễn ra nhanh nhất và đạt mức hoàn toàn từ quý thứ 3. Hệ số truyền dẫn chuẩn hóa đạt đỉnh cực đại ở mức 1,36% sau 5 quý khi tỷ giá NEER tăng 1%, duy trì hiệu lực kéo dài đến hơn 7 quý trước khi hạ nhiệt.

Thứ hai, mức truyền dẫn vào chỉ số giá sản xuất (PPI) đạt mức hoàn toàn với hệ số cực đại 1,13% sau 5 quý. Cú sốc tỷ giá 1% khiến chi phí sản xuất tăng mạnh và duy trì tác động kéo dài hơn 10 quý trong chuỗi cung ứng nội địa.

Thứ ba, mức truyền dẫn vào chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là không hoàn toàn, bắt đầu có ý nghĩa thống kê từ quý 2 và đạt cực đại ở mức 0,63% tại quý thứ 4 trước khi suy giảm dần.

Thứ tư, mức độ tác động của tỷ giá tuân thủ quy luật giảm dần theo chuỗi phân phối giá: IMP (1,36%) > PPI (1,13%) > CPI (0,63%). Đồng thời, cú sốc giá dầu thế giới tác động cùng chiều tức thì từ quý 1, trong khi cú sốc mở rộng cung tiền M2 thể hiện ảnh hưởng áp đảo và dai dẳng nhất lên biến động lạm phát tiêu dùng từ quý 4 trở đi.

Thảo luận kết quả

Cơ chế truyền dẫn mạnh mẽ vào IMP và PPI xuất phát từ thực tế hơn 63% cơ cấu hàng nhập khẩu của Việt Nam là máy móc, thiết bị và nguyên nhiên vật liệu phục vụ sản xuất. Thêm vào đó, mặt hàng xăng dầu chiếm khoảng 9% tổng kim ngạch nhập khẩu. Do thị trường nội địa thiếu hụt các sản phẩm thay thế và năng lực định giá của nhà nhập khẩu còn yếu, các đối tác thương mại nước ngoài dễ dàng chuyển toàn bộ biến động tỷ giá và chi phí sản xuất vào giá bán.

Ngược lại, mức truyền dẫn vào CPI chỉ dừng ở 0,63% do giỏ hàng hóa tiêu dùng chứa nhiều dịch vụ phi thương mại và hàng hóa thiết yếu chịu sự bình ổn giá của Chính phủ. Phát hiện này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu của Ito và Sato (2007) tại khu vực Đông Nam Á, cũng như kết quả của Võ Văn Minh (2009) và Lục Văn Cường (2012).

Các kết quả thực nghiệm này có thể được trình bày trực quan qua biểu đồ đường phản ứng xung tích lũy (Cumulative IRF) với trục hoành là 10 quý và trục tung là biên độ % biến động giá, kết hợp bảng phân rã phương sai 10 kỳ thể hiện tỷ trọng đóng góp của từng cú sốc vào phương sai sai số dự báo của CPI. Các kiểm định độ vững với 4 trật tự sắp xếp Cholesky khác nhau đều khẳng định tính ổn định của mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả lượng hóa, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa công tác quản hành kinh tế vĩ mô:

Thứ nhất, điều hành tỷ giá theo biên độ linh hoạt có kiểm soát. Ngân hàng Nhà nước cần chủ động điều chỉnh biên độ tỷ giá từng bước trong phạm vi 1% đến 2% mỗi năm, tránh các cú sốc điều chỉnh phá giá đột ngột vượt quá 3% trong ngắn hạn, nhằm triệt tiêu nguy cơ truyền dẫn chi phí đẩy vào giá nhập khẩu vốn có hệ số phản ứng lên tới 1,36%.

Thứ hai, kiểm soát chặt chẽ chỉ tiêu tăng trưởng cung tiền M2. Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính cần phối hợp duy trì tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 hàng năm ở mức hợp lý từ 14% đến 16%, kiểm soát thanh khoản định kỳ hàng quý trong lộ trình 2013-2015 nhằm triệt tiêu nguyên nhân cốt lõi gây áp lực lạm phát trung và dài hạn lên chỉ số CPI.

Thứ ba, tái cơ cấu danh mục hàng nhập khẩu và phát triển công nghiệp hỗ trợ. Bộ Công Thương cùng các hiệp hội ngành nghề cần đẩy mạnh các chính sách nội địa hóa nguyên phụ liệu, đặt mục tiêu cụ thể hạ tỷ trọng nhập khẩu nguyên vật liệu phụ thuộc từ mức 63% hiện tại xuống dưới 50% trong giai đoạn 5 năm tới.

Thứ tư, hoàn thiện thị trường công cụ tài chính phái sinh phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Các ngân hàng thương mại cần mở rộng cung cấp các hợp đồng kỳ hạn (Forward), hoán đổi (Swap) và quyền chọn (Option) với mức phí cạnh tranh, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 70% doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ lực sử dụng công cụ phòng vệ tỷ giá trong vòng 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính: Vận dụng hệ số truyền dẫn 0,63% và độ trễ chính sách từ 2 đến 5 quý để xây dựng kịch bản điều hành tỷ giá chủ động và thiết lập mô hình cảnh báo sớm áp lực lạm phát.
2. Giám đốc tài chính (CFO) và chuyên viên quản trị rủi ro doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Sử dụng số liệu truyền dẫn hoàn toàn 1,36% tại chỉ số IMP để đàm phán hợp đồng thương mại quốc tế, tái cấu trúc chi phí đầu vào và lập kế hoạch bảo hiểm rủi ro tỷ giá theo kỳ hạn 6 đến 12 tháng.
3. Chuyên gia phân tích kinh tế vĩ mô và tư vấn đầu tư tài chính: Khai thác mô hình 7 biến VAR và bảng phân rã phương sai để dự báo chu kỳ lãi suất, lạm phát và định giá tài sản tài chính trong khung thời gian trung hạn từ 1 đến 3 năm.
4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế - Tài chính: Tham khảo phương pháp xây dựng chỉ số tỷ giá danh nghĩa hiệu lực NEER với 10 đối tác (chiếm 82% kim ngạch) và quy trình chuẩn hóa cú sốc kinh tế lượng chuỗi thời gian 41 quan sát.

Câu hỏi thường gặp

Mức độ truyền dẫn tỷ giá (ERPT) tại Việt Nam tác động mạnh nhất đến chỉ số giá nào? Truyền dẫn tỷ giá tác động mạnh nhất đến chỉ số giá nhập khẩu (IMP) với hệ số cực đại đạt 1,36% sau 5 quý kể từ khi xảy ra cú sốc tỷ giá 1%. Nguyên nhân do Việt Nam phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu chiếm hơn 63% kim ngạch, khiến giá hàng nhập khẩu tăng gần như ngay lập tức.

Tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) kéo dài trong thời gian bao lâu? Cú sốc tỷ giá NEER bắt đầu có ý nghĩa thống kê đến CPI từ quý 2 và đạt đỉnh 0,63% tại quý thứ 4. Mức độ tác động sau đó suy giảm dần nhưng vẫn duy trì ảnh hưởng kéo dài hơn 8 quý tiếp theo do độ trễ truyền dẫn qua các tầng trung gian từ nhập khẩu sang sản xuất.

Cú sốc cung tiền M2 ảnh hưởng như thế nào so với cú sốc tỷ giá đến lạm phát trong nước? Kết quả phân rã phương sai chỉ ra rằng cú sốc tỷ giá chi phối giá cả trong ngắn hạn từ 1 đến 3 quý, nhưng trong dài hạn từ quý 4 trở đi, sự mở rộng cung tiền M2 mới là yếu tố đóng góp tỷ trọng lớn nhất vào biến động của CPI, đòi hỏi phải kiểm soát chặt chẽ tiền tệ.

Tại sao mức truyền dẫn tỷ giá vào CPI tại Việt Nam lại không hoàn toàn? Hệ số truyền dẫn vào CPI chỉ đạt tối đa 0,63% (nhỏ hơn 1) vì giỏ hàng hóa tiêu dùng bao gồm nhiều hàng hóa phi thương mại, các dịch vụ công được Nhà nước kiểm soát giá, kết hợp với việc các nhà phân phối chủ động thu hẹp biên lợi nhuận để duy trì thị phần tiêu thụ nội địa.

Mô hình VAR trong luận văn đã được kiểm định độ vững (Robustness Check) như thế nào? Nghiên cứu đã thực hiện kiểm định độ vững bằng cách thay đổi 4 trật tự sắp xếp Cholesky khác nhau giữa các biến OIL, GAP, M2, NEER và các chỉ số giá. Kết quả phản ứng xung vẫn cho ra hệ số truyền dẫn vào IMP xấp xỉ 1,36% và CPI đạt khoảng 0,63%, khẳng định tính tin cậy rất cao.

Kết luận

• Luận văn đã lượng hóa thành công mức độ truyền dẫn tỷ giá vào chuỗi 3 chỉ số giá tại Việt Nam trong suốt giai đoạn 11 năm (2001-2011).
• Xác định quy luật truyền dẫn giảm dần theo chuỗi phân phối: IMP đạt đỉnh 1,36% (quý 5), PPI đạt 1,13% (quý 5) và CPI đạt 0,63% (quý 4).
• Làm sáng tỏ vai trò chi phối của cơ cấu nhập khẩu nguyên vật liệu (chiếm hơn 63%) đối với mức độ truyền dẫn hoàn toàn vào giá nhập khẩu.
• Khẳng định cung tiền M2 và giá dầu thế giới là hai nhân tố quyết định áp lực lạm phát tiêu dùng dài hạn tại Việt Nam.
• Thực hiện kiểm định độ vững với 4 cấu trúc Cholesky, chứng minh tính tin cậy và giá trị khoa học vượt trội của mô hình kinh tế lượng.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp bức tranh định lượng toàn diện về độ lớn và độ trễ của cơ chế truyền dẫn tỷ giá đa phương NEER, tạo tiền đề khoa học vững chắc cho công tác điều hành vĩ mô. Trong định hướng 3 đến 5 năm tới, các nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng chuỗi dữ liệu sau năm 2012 và tích hợp mô hình phi tuyến tính TVP-VAR để phân tích sâu hơn tác động của mức độ đô la hóa nền kinh tế. Quý độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm vui lòng kết nối để trao đổi chi tiết về bộ dữ liệu và hệ thống ước lượng thực nghiệm của công trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ TRUYỀN DẪN TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI TẠI VIỆT NAM 1.1 Thế nào là truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT) Có rất nhiều những nghiên cứu khác nhau về truyền dẫn tỷ giá, điển hình như của Giovanni P.Olivei (2002) cho rằng truyển dẫn tỷ giá hối đoái như là sự tác động của sự thay đổi tỷ giá hối đoái đến giá nhập khẩu ( tính trên đồng nội tệ) đối với những quốc gia có quan hệ xuất nhập khẩu với nhau. Hay nói cách khác là 1% thay đổi của tỷ giá hối đoái sẽ tác động như thế nào đến sự thay đổi giá nhập khẩu. Nghiên cứu khác của Amit Ghosh và Ramkishen S. Rudrani Bhattacharya, Ila Patnaik, Ajay Shah (2008) trong nghiên cứu của mình đã định nghĩa truyền dẫn tỷ giá hối đoái là phần trăm thay đổi của giá cả hàng hóa trong nước(domestic prices) -giá nhập khẩu, giá sản xuất, giá tiêu dùng và cả giá hàng hóa xuất khẩu- được xác định bởi các nhà nhập khẩu trong nước khi có sự thay đổi 1% của biến động tỷ giá hối đoái.

Nkunde Mwase (2006) có định nghĩa rộng hơn về truyền dẫn tỷ giá hối đoái chính là sự thay đổi của giá cả hàng hóa trong nước như thế nào khi có sự thay đổi 1% của cú sốc tỷ giá. Jonathan McCarthy (2000) nghiên cứu tác động của sự thay đổi tỷ giá hối đoái và giá nhập khẩu đến chỉ số giá trong nước( PPI, CPI) ở những quốc gia phát triển và tác giả sử dụng mô hình VAR để phân tích sự tương quan của sự biến động của tỷ giá hối đoái và giá nhập khẩu đến chuỗi các chỉ số giá ở các nước phát triển. Một nghiên cứu điển hình nữa trong vần đề này là của Takatoshi Ito và Kiyotaka Sato (2006) cũng định nghĩa truyền dẫn tỷ giá là mức ảnh hưởng của biến động tỷ giá LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 lên giá nội địa và mức ảnh hưởng này thường được thảo luận cùng với những chính sách vĩ mô của nền kinh tế. Nhìn chung tất cả các nghiên cứu đều nhận thấy rằng sự biến động tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng đáng kể đến sự biến động của giá cả trong nước và nếu ta biết được mức độ ảnh hưởng của nó là như thế nào, ở mức độ nào, thì việc điều hành tỷ giá hối đoái sẽ trở thành một công cụ hữu hiệu để kiểm soát những biến động của nền kinh tế.

Qua một số những nghiên cứu đã nêu tác giả khái quát định nghĩa truyền dẫn tỷ giá như sau:“ truyền dẫn tỷ giá là phần trăm thay đổi của giá cả hàng hóa nội địa - chỉ số giá nhập khẩu(IMP), chỉ số giá sản xuất(PPI), chỉ số giá tiêu dùng (CPI)- khi có sự thay đổi một phần trăm (1%)của cú sốc tỷ giá”.2 Cơ chế truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào các chỉ số giá là như thế nào? Theo Rudrani Bahttacharya (2008) cho rằng cơ chế truyền dẫn tỷ giá vào giá hàng hóa nội địa qua hai giai đoạn: Giai đoạn 1: sự sụt giảm của tỷ giá hối đoái sẽ làm tăng giá nguyên vật liệu đầu vào của các hàng hóa nhập khẩu. Giai đoạn 2: Khi tăng giá nguyên vật liệu đầu vào của các hàng hóa nhập khẩu thì thông qua cung cầu thị trường nó sẽ lâp tức ảnh hưởng làm tăng chi phí sản xuất và sẽ làm tăng giá hàng hóa trong nước. Và mức truyền dẫn được gọi là hoàn toàn(complete) khi 1% thay đổi tỷ giá sẽ dẫn đến sự thay đổi trong giá cả nội địa cũng ở mức 1%, và nếu mức độ thay đổi này nhỏ hơn 1% thì mức truyền dẫn được gọi là không hoàn toàn(incomplete). Theo nghiên cứu của Nicoleta (2007), những thay đổi của TGHĐ sẽ ảnh hưởng đến tỷ lệ lạm phát qua hai kênh cơ bản là: trực tiếp và gián tiếp.

Kênh trực tiếp: Để đơn giản hoá phân tích và không mất tính tổng quát, ta có thể xem cú sốc này chính là: sự mất giá đồng nội tệ. Điều này sẽ khiến những hàng hoá và nguyên liệu nhập khẩu trở nên đắt hơn. Khi giá các nguyên liệu nhập khẩu tăng, chi phí sản xuất sẽ tăng và tăng giá tiêu dùng. Giá hàng hoá tiêu dùng nhập khẩu tăng sẽ phản ánh ngay vào sự tăng lên của chỉ số giá tiêu dùng.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Kênh trực tiếp của mức chuyển tỷ giá Hàng tiêu Hàng hóa nhập 1 Hàng hóa nhập 2 Nguyên vật liệu 3 dùng cuối khẩu( chỉ số giá khẩu( chỉ số giá sản xuất( chỉ số cùng( chỉ số nước ngoài-P*) nhập khẩu-P) giá sản xuất- giá tiêu dùng- PPI) CPI) 4 Hàng tiêu dùng cuối cùng( chỉ số giá tiêu dùng- CPI) Nguồn: Nicoleta (2007) b. Kênh gián tiếp: Khi đồng nội tệ giảm giá, hàng nội địa sẽ trở nên rẻ hơn so với hàng quốc tế khiến cầu hàng nội địa tăng dẫn đến giá tăng theo cơ chế cung - cầu thị trường hoặc dẫn đến gia tăng sản xuất, tăng cầu lao động, tiếp đến là tăng lương và tăng tổng cầu, kết quả là tỷ lệ lạm phát gia tăng. Tuy nhiên, tác động này chủ yếu là trong dài hạn do giá thường cứng nhắc trong ngắn hạn. Một kênh gián tiếp quan trọng khác : trong ngắn hạn cũng như dài hạn thông qua tỷ lệ đô la hoá nền kinh tế, tức là tình trạng người dân sở hữu các tài sản tính bằng ngoại tệ.

Giả định TGHĐ tăng, tức là nội tệ mất giá và ngoại tệ tăng giá, người dân có xu hướng chuyển sang nắm giữ các tài sản bằng ngoại tệ, đẩy giá của các tài sản tính bằng ngoại tệ tăng, thông thường là bất động sản và các mặt hàng xa xỉ, và mặt bằng giá chung sẽ tăng lên hay CPI sẽ tăng.3 Tổng quan về các nghiên cứu điển hình về truyền dẫn tỷ giá(ERPT) ở các nước Về cơ bản vai trò quan trọng nhất của truyền dẫn tỷ giá là mức độ ảnh hưởng của nó trong khả năng dự báo lạm phát trong nền kinh tế, điều đó có ý nghĩa rất quan trọng đối với ngân hàng trung ương trong việc thực thi chính sách tiền tệ. Nắm bắt được vai trò của nó mà các nhà kinh tế đã không ngừng nghiên cứu để xác định mức độ ảnh hưởng của truyền dẫn tỷ giá đến giá cả nội địa nhằm tăng khả năng dự báo cho chính phủ trong việc thực thi các chính sách vĩ mô của nền kinh tế các nước. Dưới đây tác giả xin điểm qua một số các nghiên cứu điển hình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Các nghiên cứu trên thế giới.

Khi xem xét phản ứng của giá nhập khẩu của các ngành công nghiệp ở Hoa Kỳ đối với những biến động của tỷ giá hối đoái trong giai đoạn 1981-1999, Oliver (2002), kết quả nghiên cứu là mức truyền dẫn tỷ giá vào giá nhập khẩu là không hoàn toàn, trung bình ở mức 0.5 % đối với các ngành công nghiệp trong giai đoạn 1980s và mức độ truyền dẫn càng nhỏ hơn cụ thể 0.25% trong giai đoạn 1990s. Do đó, đề xuất của tác giả là để giảm lượng hàng hóa nhập khẩu vào Hoa Kỳ thì chính phủ nên phá giá đồng nội tệ(USD). Môi trường lạm phát và mức biến động tỷ giá ở một quốc gia là một trong những nhân tố ảnh hưởng rất lớn đến mức truyền dẫn tỷ giá vào chỉ số giá. Theo Campa & Goldberg(2004) nghiên cứu về mức độ truyền dẫn tỷ giá vào giá nhập khẩu của 23 nước OECD và kết quả nghiên cứu cho thấy các nước có tỷ giá hối đoái và lạm phát biến động ít hơn sẽ có tỷ lệ truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào giá nhập khẩu thấp hơn.

Cùng với kết luận trên có nghiên cứu của Ghosh và Rajan(2008) tác giả đã sử dụng phương pháp hồi qui tuyến tính OLS để đo lường độ lớn của truyền dẫn tỷ giá vào chỉ số giá tiêu dùng và chỉ số giá nhập khẩu của Hàn Quốc, Thái Lan, kết quả nghiên cứu đã cho thấy mức truyền dẫn tỷ giá ở Thái Lan cao hơn ở Hàn Quốc, bài nghiên cứu cũng cho thấy độ mở của nền kinh tế và sự thay đổi của tỷ giá càng lớn thì độ lớn của truyền dẫn tỷ giá vào chỉ số giá nhập khẩu càng tăng. Sự phụ thuộc hàng nhập khẩu của một quốc gia và qui mô của một quốc gia cũng là một trong những nhân tố ảnh hưởng đến độ lớn của truyền dẫn tỷ giá vào chỉ số giá. Theo Campa,Goldberg & Gonzales-Minguez (2005) khi nghiên cứu về mức truyền dẫn tỷ giá hối đoái đến giá nhập khẩu giữa các nước và các loại sản phẩm trong khu vực đồng Euro. Kết quả nghiên cứu: trong ngắn hạn, ảnh hưởng của biến động tỷ giá đến giá nhập khẩu cao nhưng không hoàn toàn (nhỏ hơn 1), và rằng mức truyền dẫn là khác nhau giữa các ngành công nghiệp và các quốc gia.

Trong dài hạn: mức chuyển dịch lại cao hơn (gần bằng 1), không tìm thấy bằng chứng thuyết phục rằng sự ra đời của đồng Euro gây ra một sự thay đổi cấu trúc về mức truyền dẫn tỷ giá vào giá nhập khẩu của khu vực đồng Euro. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Mc Cathay(2000) là người tiên phong trong việc sử dụng mô hình VAR đệ qui (recursive VAR) để nghiên cứu về truyền dẫn tỷ giá. Mục tiêu nghiên cứu của tác giả là phân tích thực nghiệm tác động của thay đổi tỷ giá và giá nhập khẩu ảnh hưởng như thế nào đến chỉ số PPI, CPI ở các nước công nghiệp cụ thể là ( United States, Japan, Germany, France, UK, Belgium, Netherland, Sweden, Switzerland), kết quả cho thấy biến động tỷ giá hối đoái và giá nhập khẩu (external factors) có ảnh hưởng không đáng kể đến PPI, CPI ở các nước công nghiệp ở thời kỳ hậu Bretton Woods nhưng nó ảnh hưởng đáng kể đến những quốc gia có thị phần nhập khẩu lớn và môi trường cạnh tranh không cao. Hahn(2003) trong nghiên cứu của mình tác giả cũng sử dụng mô hình VAR đệ qui để nghiên cứu về tác động của các cú sốc ngoại tác (cú sốc giá dầu, cú sốc tỷ giá, cú sốc giá cả hàng hóa nhập khẩu trừ giá dầu) đến chuỗi các chỉ số giá (IMP, PPI, CPI) của khu vực sử dụng đồng tiền chung Châu Âu.

Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ truyền dẫn lớn nhất và nhanh nhất là do cú sốc của giá nhập khẩu không bao gồm giá dầu, tiếp đó là cú sốc tỷ giá và cú sốc giá dầu. Mức độ ảnh hưởng của các cú sốc này giảm dần theo chuỗi phân phối giá (IMP->PPI->CPI). Tác động của các cú sốc giải thích phần lớn sự khác biệt trong chuỗi các chỉ số giá.