Mối Quan Hệ Giữa Ý Kiến Kiểm Toán và Tính Bền Vững Của Lợi Nhuận: Bằng Chứng Từ Các Công Ty Niêm ...

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh mối quan hệ giữa ý kiến kiểm soát và tính bền vững của lợi nhuận bằng chứng thực nghiệm từ các, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Huỳnh Thiên Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Ý Kiến Kiểm Toán Và Tính Bền Vững Của Lợi Nhuận – Bằng Chứng Thực Nghiệm Từ Các Công Ty Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: Năm 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.6. Bố cục của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về kiểm toán báo cáo tài chính và ý kiến kiểm toán
• 2.1.1. Khái niệm và vai trò của báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính
• 2.1.2. Các loại ý kiến của Báo cáo kiểm toán
• 2.2. Cở sở lý thuyết về lợi nhuận và những thuộc tính đại diện cho chất lượng lợi nhuận
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan trước đây
• 2.3.1. Ảnh hưởng của báo cáo kiểm toán đến thị trường chứng khoán
• 2.3.2. Mối quan hệ giữa ý kiến kiểm toán và các thuộc tính đặc trưng cho chất lượng lợi nhuận
• 2.3.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình và biến nghiên cứu
• 3.2. Lựa chọn mẫu và thu thập dữ liệu nghiên cứu
• 3.2.1. Lựa chọn mẫu
• 3.2.2. Thu thập dữ liệu
• 3.3. Phương pháp định lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Ma trận hệ số tương quan giữa các biến
• 4.3. Phân tích hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Hạn chế của bài nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.1.1. Hạn chế của bài nghiên cứu
• 5.1.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Ý Kiến Kiểm Toán và Tính Bền Vững Lợi Nhuận

Mối quan hệ giữa ý kiến kiểm toán và tính bền vững lợi nhuận là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính và kế toán tại Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm làm rõ vai trò của báo cáo kiểm toán trong việc cung cấp thông tin đáng tin cậy cho các nhà đầu tư. Tại Việt Nam, thị trường chứng khoán đang phát triển mạnh mẽ, và việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các doanh nghiệp cải thiện khả năng quản lý tài chính và tăng cường sự minh bạch.

1.1. Khái Niệm Về Ý Kiến Kiểm Toán và Tính Bền Vững Lợi Nhuận

Ý kiến kiểm toán là đánh giá của kiểm toán viên về tính chính xác và hợp lý của báo cáo tài chính. Tính bền vững lợi nhuận đề cập đến khả năng duy trì lợi nhuận trong tương lai. Sự kết hợp giữa hai yếu tố này có thể ảnh hưởng lớn đến quyết định đầu tư của các bên liên quan.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Kiểm Toán Đối Với Doanh Nghiệp Niêm Yết

Kiểm toán giúp tăng cường độ tin cậy của báo cáo tài chính, từ đó tạo niềm tin cho các nhà đầu tư. Doanh nghiệp niêm yết cần phải công bố báo cáo tài chính đã được kiểm toán để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm xã hội.

II. Thách Thức Trong Việc Đánh Giá Tính Bền Vững Lợi Nhuận Tại Việt Nam

Việc đánh giá tính bền vững lợi nhuận tại Việt Nam gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thường phải đối mặt với sự không chắc chắn trong môi trường kinh doanh, cũng như các yếu tố bên ngoài như biến động kinh tế và chính sách. Điều này làm cho việc dự đoán lợi nhuận trong tương lai trở nên khó khăn.

2.1. Những Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tính Bền Vững Lợi Nhuận

Các yếu tố như quản lý tài chính, chiến lược kinh doanh và môi trường pháp lý có thể ảnh hưởng đến tính bền vững lợi nhuận. Doanh nghiệp cần phải có chiến lược rõ ràng để đối phó với những biến động này.

2.2. Sự Khác Biệt Giữa Các Doanh Nghiệp Niêm Yết

Không phải tất cả các doanh nghiệp niêm yết đều có khả năng duy trì lợi nhuận bền vững. Sự khác biệt trong quy mô, ngành nghề và chiến lược kinh doanh có thể dẫn đến những kết quả khác nhau trong việc đánh giá tính bền vững lợi nhuận.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Kiểm Toán và Lợi Nhuận

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích mối quan hệ giữa ý kiến kiểm toán và tính bền vững lợi nhuận. Dữ liệu được thu thập từ các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ 2009 đến 2013.

3.1. Mô Hình Nghiên Cứu và Biến Nghiên Cứu

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên các biến độc lập và phụ thuộc, trong đó ý kiến kiểm toán là biến độc lập chính, và tính bền vững lợi nhuận là biến phụ thuộc.

3.2. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính đã được kiểm toán của các công ty niêm yết. Phương pháp phân tích hồi quy được sử dụng để kiểm định mối quan hệ giữa các biến.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mối Quan Hệ Giữa Kiểm Toán và Lợi Nhuận

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ rõ ràng giữa ý kiến kiểm toán và tính bền vững lợi nhuận. Các công ty nhận ý kiến kiểm toán điều chỉnh thường có lợi nhuận không bền vững hơn so với các công ty nhận ý kiến chấp nhận toàn phần.

4.1. Phân Tích Hồi Quy và Kết Quả

Phân tích hồi quy cho thấy rằng các công ty nhận ý kiến kiểm toán điều chỉnh có xu hướng có lợi nhuận năm sau giảm hoặc tăng rất ít. Điều này cho thấy sự ảnh hưởng tiêu cực của ý kiến kiểm toán đến tính bền vững lợi nhuận.

4.2. So Sánh Giữa Các Loại Ý Kiến Kiểm Toán

Các loại ý kiến kiểm toán khác nhau có tác động khác nhau đến tính bền vững lợi nhuận. Công ty nhận ý kiến không chấp nhận thường gặp khó khăn hơn trong việc duy trì lợi nhuận.

V. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng báo cáo kiểm toán có vai trò quan trọng trong việc đánh giá tính bền vững lợi nhuận. Tuy nhiên, vẫn cần nhiều nghiên cứu hơn để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này trong bối cảnh Việt Nam.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng ý kiến kiểm toán có ảnh hưởng đáng kể đến tính bền vững lợi nhuận của các công ty niêm yết tại Việt Nam.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần thực hiện thêm các nghiên cứu định tính để hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa ý kiến kiểm toán và tính bền vững lợi nhuận.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH  HUỲNH THIÊN THẢO MỐI QUAN HỆ GIỮA Ý KIẾN KIỂM TOÁN VÀ TÍNH BỀN VỮNG CỦA LỢI NHUẬN – BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TỪ CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRANG BÌA PHỤ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH HUỲNH THIÊN THẢO MỐI QUAN HỆ GIỮA Ý KIẾN KIỂM TOÁN VÀ TÍNH BỀN VỮNG CỦA LỢI NHUẬN – BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TỪ CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 60340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN ĐÌNH HÙNG Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan luận văn thạc sĩ kinh tế “Mối quan hệ giữa ý kiến kiểm toán và tính bền vững của lợi nhuận – Bằng chứng thực nghiệm từ các công ty niêm yết tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tác giả, với sự hỗ trợ từ người hướng dẫn khoa học là TS. Nguyễn Đình Hùng. Nội dung, kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và dựa theo số liệu thu thập được. Các tài liệu, đoạn trích dẫn được sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tác giả. Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2015 Tác giả luận văn Huỳnh Thiên Thảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG BÌA PHỤ . 1 LỜI CAM ĐOAN . 3 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. 5 DANH MỤC CÁC BẢNG . 6 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .1 Lý do nghiên cứu .2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu .5 Ý nghĩa của nghiên cứu .6 Bố cục của nghiên cứu. 4 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN TRƯỚC ĐÂY .1 Cơ sở lý thuyết về kiểm toán báo cáo tài chính và ý kiến kiểm toán .1 Khái niệm và vai trò của báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính .2 Các loại ý kiến của Báo cáo kiểm toán.2 Cở sở lý thuyết về lợi nhuận và những thuộc tính đại diện cho chất lượng lợi nhuận.2 Tổng quan các nghiên cứu có liên quan trước đây . 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Ảnh hưởng của báo cáo kiểm toán đến thị trường chứng khoán .2 Mối quan hệ giữa ý kiến kiểm toán và các thuộc tính đặc trưng cho chất lượng lợi nhuận .3 Giả thuyết nghiên cứu. 30 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Mô hình và biến nghiên cứu .2 Lựa chọn mẫu và thu thập dữ liệu nghiên cứu .1 Lựa chọn mẫu.2 Thu thập dữ liệu .3 Phương pháp định lượng . 45 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Thống kê mô tả .2 Ma trận hệ số tương quan giữa các biến .3 Phân tích hồi quy . 54 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN . Hạn chế của bài nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo . Hạn chế của bài nghiên cứu . Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo . 61 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 71 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT HNX Sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội HOSE Sàn giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh ISA Chuẩn mực kiểm toán quốc tế OLS Phương pháp bình thương bé nhất VSA Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Trang Bảng 3.1: Bảng tóm tắt biến .1: Số lượng ý kiến kiểm toán trong giai đoạn nghiên cứu .2: Số lượng ý kiến kiểm toán điều chỉnh trong giai đoạn nghiên cứu .3: Bảng phân tích phương sai ý kiến kiểm toán giữa 2 sàn HOSE và .4: Bảng thống kê mô tả các biến của dạng ý kiến chấp nhận toàn phần .5: Bảng thống kê mô tả các biến của dạng ý kiến kiểm toán điều chỉnh .6: Bảng thống kê mô tả các biến của loại ý kiến chấp nhận toàn phần có đoạn nhấn mạnh .7: Bảng thống kê mô tả các biến của loại ý kiến kiểm toán ngoại trừ .8: Ma trận hệ số tương quan .9: Kết quả hồi quy mô hình 1 .10: Kết quả hồi quy mô hình 2 . 56 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 Lý do nghiên cứu Việt Nam là một trong những nước đang phát triển, thị trường chứng khoán có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tiến bộ và phát triển kinh tế. Thị trường chứng khoán Việt Nam luôn được xem là một kênh quan trọng để thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước cho nền kinh tế; đồng thời cũng là nơi luân chuyển các nguồn vốn đầu tư giúp nâng cao năng lực quản trị và khả năng sử dụng vốn hiệu quả của doanh nghiệp. Báo cáo tài chính là một trong những nguồn thông tin quan trọng hàng đầu cho việc lựa chọn một doanh nghiệp để đầu tư trên thị trường chứng khoán. Nhưng lý thuyết đại diện lại chỉ ra rằng giữa các nhà quản lý và các đối tượng có liên quan (Stakeholder) luôn có sự mâu thuẫn lợi ích. Do đó, nó làm cho các đối tượng có liên quan mơ hồ đối với các con số và dữ liệu được trình bày trong báo cáo tài chính. Để loại bỏ nghi ngờ hoặc sự không rõ ràng này và để làm cho báo cáo tài chính đáng tin cậy hơn, cần phải có xác nhận của kiểm toán độc lập. Theo thông tư số 52/2012/TT-BTC hướng dẫn về việc công bố thông tin trên thị trường chứng khoán, doanh nghiệp niêm yết phải công bố báo cáo tài chính năm, báo cáo tài chính bán niên (6 tháng đầu năm) đã được kiểm toán. Doanh nghiệp niêm yết phải đăng tải toàn văn báo cáo kiểm toán tài chính năm, trên một số tờ báo có phạm vi phát hành toàn quốc, kèm theo địa chỉ trang thông tin điện tử của doanh nghiệp có đăng tải báo cáo tài chính để nhà đầu tư tham khảo. Như vậy, để đảm bảo lợi ích cho những người sử dụng báo cáo tài chính đặc biệt là các nhà đầu tư, pháp luật quy định là thông tin về báo cáo tài chính do doanh nghiệp niêm yết công bố phải được kiểm toán bởi các tổ chức kiểm toán độc lập. Tuy vậy, khoảng cách mong đợi giữa người sử dụng báo cáo và dịch vụ kiểm toán trên thực tế vẫn luôn tồn tại. Người sử dụng luôn kỳ vọng báo cáo kiểm toán là một sự đảm bảo tuyệt đối về tình hình tài chính của doanh nghiệp. Họ cho rằng báo cáo tài chính đã được kiểm toán phải chính xác. Nhưng kiểm toán là công việc có những hạn chế tiềm tàng như LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 thông tin kế toán không thể chính xác do những ước tính kế toán; nếu doanh nghiệp cố tình gian lận, giấu thông tin, làm giả chứng từ thì kiểm toán viên sẽ khó phát hiện ra hoặc công việc và thời gian kiểm toán còn phụ thuộc vào mức phí… với những hạn chế vốn có như vậy, dịch vụ kiểm toán chỉ cung cấp một mức đảm bảo hợp lý. Do đó, báo cáo kiểm toán có thực sự hữu ích trong việc giúp các nhà đầu tư đưa ra các quyết định kinh tế hay không là vấn đề đang được quan tâm hiện nay. Tuy nhiên, ở Việt Nam vẫn chưa có nhiều nghiên cứu định lượng về vấn đề này nên tác giả quyết định thực hiện đề tài “Mối quan hệ giữa ý kiến kiểm toán và tính bền vững của lợi nhuận – Bằng chứng thực nghiệm từ các công ty niêm yết tại Việt Nam” với hy vọng sẽ cung cấp được bằng chứng thực nghiệm về sự hữu ích của báo cáo kiểm toán tại Việt Nam, thông qua việc kiểm định mối quan hệ giữa ý kiến kiểm toán với một thuộc tính rất được mong đợi ở lợi nhuận là tính bền vững của lợi nhuận (earning persistence).2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu Nghiên cứu này được thực hiện với mục tiêu là cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa ý kiến kiểm toán và tính bền vững của lợi nhuận cho các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo chuẩn mực kiểm toán, các loại ý kiến kiểm toán được đưa ra tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Những trường hợp này có tính chất và mức độ nghiêm trọng khác nhau nên nó sẽ gây ra những tác động khác nhau đến chất lượng lợi nhuận. Do đó, bài nghiên cứu kỳ vọng rằng các công ty nhận các loại ý kiến kiểm toán khác nhau sẽ có mức độ bền vững trong lợi nhuận khác nhau, cụ thể: công ty nào nhận các loại ý kiến kiểm toán được đưa ra cho những tình huống có tính chất càng nghiêm trọng và mức độ ảnh hưởng càng lớn thì công ty đó có mức độ bền vững trong lợi nhuận càng thấp. Từ đó, các câu hỏi nghiên cứu được định ra như sau: Thứ nhất, mức độ bền vững của lợi nhuận có khác nhau giữa những công ty nhận ý kiến chấp nhận toàn phần và ý kiến kiểm toán điều chỉnh hay không. Cụ thể hơn, lợi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 nhuận lợi nhuận của công ty nhận ý kiến kiểm toán điều chỉnh có ít bền vững hơn lợi nhuận của công ty nhận ý kiến chấp nhận toàn phần hay không. Thứ hai, mức độ bền vững của lợi nhuận có khác nhau giữa các loại ý kiến kiểm toán điều chỉnh cụ thể hay không. Để đơn giản hóa từ ngữ, tác giả sử dụng thuật ngữ “ý kiến kiểm toán điều chỉnh” (dịch từ “modified audit opinion” trong ISA 705) dùng để thay thế cho “ý kiến kiểm toán không phải là ý kiến chấp nhận toàn phần” được quy định trong VSA 705 hiện hành. Thuật ngữ này chỉ được sử dụng trong phạm vi bài nghiên cứu của tác giả.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là mối quan hệ giữa các loại ý kiến kiểm toán và tính bền vững trong lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu là các công ty phi tài chính được niêm yết trên hai sàn giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Hà Nội (HNX) từ năm 2009 trở về trước và còn giao dịch đến hết năm 2013.