Luận văn mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và tỷ suất sinh lợi chứng khoán bằng chứng từ các doanh nghiệp niêm yết tại sở giao dịch chứng khoán thành phố hồ chí minh

Tài liệu nghiên cứu Luận văn mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và tỷ suất sinh lợi chứng khoán bằng chứng từ, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thúy Thơ
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Tốc Độ Tăng Trưởng Tài Sản Và Tỷ Suất Sinh Lợi Chứng Khoán Tại Doanh Nghiệp Niêm Yết
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 4. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6. KẾT CẤU LUẬN VĂN
• 6.1. Phần 1, đề cập đến vấn đề nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, mục tiêu, phạm vi và phương pháp nghiên cứu về mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán
• 6.2. Phần 2, tổng quan các nghiên cứu trước đây về các yếu tố tác động đến TSSL chứng khoán, đồng thời giới thiệu nghiên cứu của nhóm tác giả Yifeng Wang, Cheyuan Liu, Jen-Sin Lee, Yanming Wang (2015)
• 6.3. Phần 3, giới thiệu mô hình nghiên cứu, mô tả phương pháp nghiên cứu, trình bày cách thu thập, xử lý dữ liệu và thống kê mô tả các biến trong mô hình hồi quy, phân tích danh mục chứng khoán
• 6.4. Phần 4, trình bày các kết quả thực nghiệm về mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán
• 6.5. Phần 5, kết luận về kết quả nghiên cứu, trình bày những hạn chế của luận văn và đề xuất các hướng nghiên cứu cho các nghiên cứu tiếp theo
• 7. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 7.1. Các nghiên cứu quốc tế
• 7.2. Các nghiên cứu trong nước
• 8. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 8.1. Mô hình nghiên cứu
• 8.2. Phương pháp nghiên cứu
• 8.3. Thu thập và xử lý dữ liệu
• 8.3.1. Lựa chọn dữ liệu
• 8.3.2. Thu thập dữ liệu
• 8.3.3. Xử lý dữ liệu
• 8.4. Thống kê mô tả các biến
• 9. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 9.1. Phân tích danh mục đầu tư
• 9.1.1. Phân tích mối quan hệ giữa đầu tư và TSSL chứng khoán
• 9.1.2. Mối quan hệ giữa đầu tư và TSSL chứng khoán khi xem xét yếu tố sở hữu nhà nước, dòng tiền, tỷ lệ nợ
• 9.1.3. Mối quan hệ giữa đầu tư và TSSL trong quá khứ, tương lai
• 9.1.4. Mối quan hệ giữa đầu tư và TSSL khi có sự kiểm soát của yếu tố quy mô, BM của doanh nghiệp
• 9.2. Hồi quy dữ liệu
• 9.2.1. Hồi quy TSSL chứng khoán theo tốc độ tăng trưởng
• 9.2.2. Hồi quy TSSL chứng khoán theo TAG từng nhóm sở hữu nhà nước, dòng tiền, tỷ lệ nợ
• 9.2.3. Hồi quy TSSL chứng khoán theo BM, TAG, ROE
• 9.3. Kết luận về kết quả nghiên cứu
• 9.4. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• Danh mục tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tốc Độ Tăng Trưởng Lợi Nhuận CK

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và tỷ suất sinh lợi chứng khoán (TSSL) ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động. Các yếu tố vĩ mô như tỷ giá, lãi suất, giá cả hàng hóa tác động trực tiếp đến TSSL của doanh nghiệp và nhà đầu tư. Việc tìm hiểu mối liên hệ này giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả hơn, kiểm soát rủi ro và tối ưu hóa danh mục đầu tư. Mô hình CAPM (Capital Asset Pricing Model) dù có những hạn chế, vẫn là nền tảng cho nhiều nghiên cứu sau này. Các nghiên cứu hiện đại tập trung vào việc bổ sung các yếu tố khác ngoài rủi ro thị trường, nhằm giải thích sự biến động của TSSL chứng khoán một cách đầy đủ hơn. Tại thị trường Việt Nam, việc xác định các yếu tố rủi ro đặc thù có ý nghĩa quan trọng, mở ra hướng nghiên cứu mới để nâng cao hiệu quả đầu tư.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu TSSL chứng khoán

Nghiên cứu về tỷ suất sinh lợi chứng khoán trở nên cần thiết trong bối cảnh thị trường tài chính đầy biến động. Các yếu tố kinh tế vĩ mô tác động đến TSSL, khiến việc dự báo trở nên khó khăn. Nhà đầu tư cần hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng để xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả và quản lý rủi ro tốt hơn. Các nghiên cứu đóng góp vào sự hiểu biết sâu sắc hơn về động lực thị trường.

1.2. Mô hình CAPM và những hạn chế cần khắc phục

Mô hình CAPM mặc dù là nền tảng quan trọng, nhưng có những hạn chế nhất định. Nó đơn giản hóa rủi ro thành một yếu tố duy nhất (hệ số beta), bỏ qua các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến TSSL. Điều này thúc đẩy các nghiên cứu tìm kiếm các yếu tố bổ sung để giải thích biến động TSSL chính xác hơn. Nghiên cứu này cố gắng xây dựng trên những nghiên cứu trước đây để xác định thêm những yếu tố có liên quan đến tỷ suất sinh lợi.

II. Thách Thức Đo Lường Ảnh Hưởng Tăng Trưởng Tài Sản lên CK

Một trong những thách thức lớn là đo lường chính xác ảnh hưởng của tốc độ tăng trưởng tài sản đến TSSL chứng khoán. Các phương pháp đo lường và mô hình hóa phức tạp được yêu cầu để phân tích dữ liệu tài chính và thị trường. Việc kiểm soát các yếu tố gây nhiễu khác, như quy mô doanh nghiệp, ngành nghề, và điều kiện kinh tế vĩ mô, cũng là một thách thức không nhỏ. Hơn nữa, mối quan hệ này có thể thay đổi theo thời gian và tùy thuộc vào đặc điểm của từng doanh nghiệp. Do đó, cần có một phương pháp tiếp cận linh hoạt và toàn diện để đánh giá chính xác mối quan hệ giữa tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán.

2.1. Khó khăn trong việc thu thập và xử lý dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu tài chính lịch sử và dữ liệu giá chứng khoán đòi hỏi nguồn lực lớn và kỹ năng chuyên môn. Dữ liệu cần được làm sạch, chuẩn hóa và xử lý một cách cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy. Các phương pháp thống kê và kinh tế lượng phức tạp được sử dụng để phân tích dữ liệu và xác định mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL.

2.2. Kiểm soát các yếu tố gây nhiễu ảnh hưởng TSSL chứng khoán

Để phân tích chính xác ảnh hưởng của tốc độ tăng trưởng tài sản, cần kiểm soát các yếu tố gây nhiễu khác, như quy mô doanh nghiệp, ngành nghề, đòn bẩy tài chính, và điều kiện kinh tế vĩ mô. Nếu không kiểm soát các yếu tố này, kết quả phân tích có thể bị sai lệch và không đáng tin cậy. Điều này đòi hỏi sử dụng các mô hình phức tạp và các kỹ thuật thống kê tiên tiến.

2.3. Sự thay đổi của mối quan hệ theo thời gian

Mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán có thể thay đổi theo thời gian do các yếu tố như thay đổi chính sách, biến động kinh tế, và sự phát triển của thị trường tài chính. Do đó, cần phân tích dữ liệu trong một khoảng thời gian đủ dài và sử dụng các mô hình động để nắm bắt được sự thay đổi của mối quan hệ này.

III. Cách Phân Tích Mối Quan Hệ Đầu Tư TSSL Chứng Khoán

Để phân tích mối quan hệ giữa đầu tư và TSSL chứng khoán, cần sử dụng kết hợp các phương pháp phân tích danh mục và phân tích hồi quy. Phân tích danh mục giúp so sánh hiệu suất của các nhóm cổ phiếu khác nhau dựa trên tốc độ tăng trưởng tài sản. Phân tích hồi quy cho phép định lượng mối quan hệ này và kiểm soát các yếu tố khác. Dữ liệu cần được thu thập từ báo cáo tài chính và dữ liệu giao dịch chứng khoán. Các mô hình hồi quy có thể bao gồm các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ nợ, và lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE).

3.1. Phân tích danh mục đầu tư theo tốc độ tăng trưởng

Phân tích danh mục là một phương pháp quan trọng để đánh giá hiệu suất của các nhóm cổ phiếu khác nhau dựa trên tốc độ tăng trưởng tài sản. Cổ phiếu được chia thành các danh mục dựa trên tiêu chí này, và hiệu suất của các danh mục này được so sánh với nhau. Điều này giúp xác định xem liệu tốc độ tăng trưởng tài sản có ảnh hưởng đến TSSL hay không.

3.2. Sử dụng mô hình hồi quy để định lượng mối quan hệ

Phân tích hồi quy là một công cụ mạnh mẽ để định lượng mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán. Mô hình hồi quy cho phép kiểm soát các yếu tố khác và ước tính tác động riêng của tăng trưởng tài sản. Các biến kiểm soát như quy mô, tỷ lệ nợ, và ROE được bao gồm để đảm bảo kết quả phân tích chính xác.

3.3. Dữ liệu và biến kiểm soát trong phân tích hồi quy

Dữ liệu cho phân tích hồi quy cần được thu thập từ báo cáo tài chính và dữ liệu giao dịch chứng khoán. Các biến kiểm soát quan trọng bao gồm quy mô doanh nghiệp (đo bằng vốn hóa thị trường), tỷ lệ nợ (tổng nợ trên tổng tài sản), và ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu). Các biến này giúp kiểm soát các yếu tố gây nhiễu và đảm bảo kết quả phân tích chính xác hơn.

IV. Ứng Dụng Tốc Độ Tăng Trưởng Ảnh Hưởng TSSL Thực Tế

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối tương quan giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán. Mối quan hệ này thể hiện rõ ở các doanh nghiệp có sở hữu nhà nước và tỷ lệ nợ cao. Khi xem xét theo thời gian, tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán có tương quan dương trong quá khứ nhưng lại có tương quan âm trong tương lai. Các nhà đầu tư có thể sử dụng thông tin này để đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn, xem xét tốc độ tăng trưởng tài sản như một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá tiềm năng sinh lời của cổ phiếu.

4.1. Tương quan giữa tăng trưởng tài sản và TSSL theo thời gian

Nghiên cứu cho thấy tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán có mối tương quan khác nhau tùy theo thời gian. Trong quá khứ, mối tương quan có thể là dương, cho thấy các công ty tăng trưởng nhanh có TSSL cao hơn. Tuy nhiên, trong tương lai, mối tương quan có thể đảo ngược, cho thấy các công ty tăng trưởng chậm có TSSL cao hơn. Điều này có thể là do phản ứng thái quá của thị trường đối với tăng trưởng hoặc sự suy giảm hiệu quả đầu tư khi công ty mở rộng quá nhanh.

4.2. Ảnh hưởng của sở hữu nhà nước và tỷ lệ nợ

Mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như sở hữu nhà nước và tỷ lệ nợ. Các doanh nghiệp có sở hữu nhà nước có thể có các mục tiêu khác so với tối đa hóa lợi nhuận, dẫn đến các quyết định đầu tư khác biệt. Tỷ lệ nợ cao có thể làm tăng rủi ro tài chính và ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp.

V. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Mối Quan Hệ TSSL và Tăng Trưởng

Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng về mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán tại thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hướng nghiên cứu tiếp theo có thể được thực hiện. Nghiên cứu có thể mở rộng phạm vi sang các thị trường mới nổi khác hoặc sử dụng các mô hình phức tạp hơn để phân tích mối quan hệ này. Hơn nữa, việc tìm hiểu các yếu tố trung gian giải thích cho mối quan hệ này, chẳng hạn như chất lượng quản trị doanh nghiệp, cũng là một hướng đi tiềm năng. Kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng cho cả nhà đầu tư và các nhà quản lý doanh nghiệp, giúp họ đưa ra quyết định đầu tư và quản lý tài sản hiệu quả hơn.

5.1. Các hướng nghiên cứu tiếp theo tiềm năng

Nghiên cứu có thể được mở rộng sang các thị trường mới nổi khác để so sánh kết quả và tìm hiểu xem liệu mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán có khác biệt giữa các thị trường hay không. Các mô hình phức tạp hơn, chẳng hạn như các mô hình yếu tố đa biến, có thể được sử dụng để kiểm soát nhiều yếu tố hơn và phân tích mối quan hệ này chi tiết hơn.

5.2. Vai trò của quản trị doanh nghiệp trong mối quan hệ này

Chất lượng quản trị doanh nghiệp có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán. Các công ty có quản trị tốt hơn có thể sử dụng tài sản hiệu quả hơn và tạo ra TSSL cao hơn. Do đó, việc nghiên cứu vai trò của quản trị doanh nghiệp trong mối quan hệ này có thể cung cấp những hiểu biết sâu sắc hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng phát triển và hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới, việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi (TSSL) chứng khoán trở thành vấn đề cấp thiết. Từ năm 2006 đến 2014, số lượng doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) tăng nhanh, tạo điều kiện thuận lợi cho các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa các chỉ tiêu tài chính và TSSL chứng khoán. Luận văn tập trung phân tích mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản (TAG) và TSSL chứng khoán của các doanh nghiệp niêm yết tại HOSE trong giai đoạn này, nhằm cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho các nhà đầu tư và nhà quản lý tài chính.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định xem liệu tốc độ tăng trưởng tài sản có ảnh hưởng như thế nào đến TSSL chứng khoán, đồng thời phân tích sự khác biệt tác động theo các nhóm sở hữu nhà nước, tỷ lệ nợ và dòng tiền của doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 100 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE từ năm 2007 đến 2014, với dữ liệu giá chứng khoán hàng ngày và báo cáo tài chính hàng năm được thu thập và xử lý kỹ lưỡng. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc giúp nhà đầu tư lựa chọn danh mục đầu tư tối ưu, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc đánh giá hiệu quả đầu tư và quản trị rủi ro tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết tài chính hiện đại, trong đó nổi bật là mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) của Sharpe và Lintner, cùng với mô hình ba nhân tố Fama-French (FF3). CAPM cho rằng TSSL chứng khoán phụ thuộc chủ yếu vào rủi ro thị trường được đo bằng hệ số beta, tuy nhiên mô hình này có nhiều hạn chế khi áp dụng thực tế. Mô hình FF3 bổ sung thêm hai nhân tố quan trọng là quy mô doanh nghiệp (SMB) và tỷ lệ giá trị sổ sách trên giá trị thị trường (HML), giúp giải thích tốt hơn sự biến động của TSSL.

Ngoài ra, luận văn còn tham khảo lý thuyết tài chính hành vi để giải thích các hiện tượng phản ứng thái quá của nhà đầu tư đối với thông tin về tốc độ tăng trưởng tài sản, cũng như các nghiên cứu về ảnh hưởng của đầu tư và tăng trưởng tài sản đến TSSL chứng khoán tại các thị trường mới nổi như Trung Quốc. Các khái niệm chính bao gồm: tốc độ tăng trưởng tài sản (TAG), tỷ suất sinh lợi chứng khoán (TSSL), tỷ lệ nợ trên tài sản (Leverage), lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), và giá trị sổ sách trên giá trị thị trường (BM).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng hai phương pháp chính: phân tích danh mục đầu tư và hồi quy dữ liệu bảng. Phân tích danh mục đầu tư giúp minh họa trực quan mối quan hệ giữa TAG và TSSL qua các nhóm doanh nghiệp được phân loại theo phân vị TAG hàng năm. Hồi quy dữ liệu bảng được thực hiện trên mẫu 100 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2007-2014, với dữ liệu kế toán và giá chứng khoán được thu thập từ các nguồn uy tín như StoxPro, StoxPlus và Stockbiz.

Cỡ mẫu gồm 100 doanh nghiệp, loại bỏ các doanh nghiệp tài chính và những doanh nghiệp đã hủy niêm yết trong giai đoạn nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các doanh nghiệp có dữ liệu đầy đủ và liên tục trong giai đoạn nghiên cứu. Phân tích hồi quy sử dụng phần mềm Eviews 7.2, áp dụng mô hình CAPM và FF3 để kiểm định mối quan hệ giữa TAG và TSSL, đồng thời kiểm soát các biến như sở hữu nhà nước, dòng tiền, tỷ lệ nợ và quy mô doanh nghiệp. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2007 đến 2014, với dữ liệu kế toán năm t được kết hợp với TSSL chứng khoán năm t+1 để đảm bảo tính thời gian hợp lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ đồng biến giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán:
   TSSL trung bình hàng tháng tăng dần từ -0,2% ở nhóm doanh nghiệp có TAG thấp nhất đến 1,1% ở nhóm có TAG cao nhất, với chênh lệch 1,3% có ý nghĩa thống kê ở mức 1%. Điều này cho thấy doanh nghiệp tăng trưởng tài sản nhanh thường có TSSL chứng khoán cao hơn.

2. Ảnh hưởng của sở hữu nhà nước và tỷ lệ nợ:
   Mối quan hệ giữa TAG và TSSL thể hiện rõ hơn ở các doanh nghiệp có sở hữu nhà nước và tỷ lệ nợ cao. Các doanh nghiệp này có xu hướng phản ứng mạnh mẽ hơn với sự thay đổi trong tốc độ tăng trưởng tài sản, dẫn đến biến động TSSL lớn hơn.

3. Phản ứng thái quá của nhà đầu tư theo chuỗi thời gian:
   TSSL chứng khoán có mối tương quan dương với TAG trong quá khứ nhưng lại có mối tương quan âm trong tương lai. Cụ thể, doanh nghiệp đầu tư nhiều trong quá khứ có TSSL cao hơn trước khi hình thành danh mục, nhưng TSSL giảm sau khi đầu tư, phản ánh hiện tượng định giá quá mức và điều chỉnh sau đó.

4. Hiệu quả mô hình định giá tài sản:
   Mô hình CAPM và FF3 đều giải thích phần lớn biến động TSSL chứng khoán, tuy nhiên FF3 có khả năng giải thích tốt hơn với các nhân tố bổ sung như quy mô và tỷ lệ giá trị sổ sách trên giá trị thị trường. Kết quả hồi quy cho thấy các hệ số alpha không có ý nghĩa thống kê, khẳng định mô hình FF3 phù hợp với dữ liệu nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước về ảnh hưởng của tốc độ tăng trưởng tài sản đến TSSL chứng khoán. Mối quan hệ đồng biến giữa TAG và TSSL phản ánh rằng các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh thường được nhà đầu tư đánh giá cao, dẫn đến TSSL cao hơn. Tuy nhiên, sự phản ứng thái quá của nhà đầu tư cũng tạo ra các biến động không bền vững, thể hiện qua mối tương quan âm trong tương lai.

So sánh với các nghiên cứu tại Trung Quốc và các thị trường mới nổi khác, kết quả này củng cố quan điểm rằng lý thuyết tài chính hành vi giải thích tốt hơn các hiện tượng bất thường trong định giá tài sản so với lý thuyết dựa trên rủi ro truyền thống. Việc sở hữu nhà nước và tỷ lệ nợ cao làm tăng rủi ro thông tin và vấn đề đại diện, từ đó ảnh hưởng đến TSSL chứng khoán, phù hợp với các nghiên cứu trong nước về đặc thù thị trường Việt Nam.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân vị TAG và TSSL trung bình hàng tháng, cũng như bảng hồi quy mô hình CAPM và FF3 với các hệ số alpha và beta, giúp minh họa rõ ràng mối quan hệ và mức độ giải thích của các mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch thông tin tài chính:
   Các doanh nghiệp cần công bố báo cáo tài chính chính xác, kịp thời để giảm thiểu rủi ro thông tin, giúp nhà đầu tư đánh giá đúng tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL chứng khoán. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì liên tục. Chủ thể: doanh nghiệp niêm yết, cơ quan quản lý thị trường.

2. Đẩy mạnh cổ phần hóa và giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước:
   Giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước nhằm tăng cường hiệu quả quản trị, giảm rủi ro đại diện và nâng cao tính cạnh tranh, từ đó cải thiện TSSL chứng khoán. Thời gian thực hiện: trung hạn (3-5 năm). Chủ thể: Chính phủ, các cơ quan quản lý doanh nghiệp nhà nước.

3. Phát triển công cụ phân tích và đào tạo nhà đầu tư:
   Cung cấp các công cụ phân tích tài chính hiện đại và tổ chức các khóa đào tạo nâng cao nhận thức, kỹ năng phân tích để nhà đầu tư tránh phản ứng thái quá, nâng cao hiệu quả đầu tư. Thời gian thực hiện: ngắn hạn đến trung hạn. Chủ thể: Sở Giao dịch Chứng khoán, các tổ chức tài chính, trường đại học.

4. Khuyến khích nghiên cứu và ứng dụng mô hình định giá tài sản phù hợp:
   Khuyến khích các tổ chức nghiên cứu áp dụng mô hình FF3 và các mô hình tài chính hành vi để đánh giá TSSL chứng khoán, giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện hơn về rủi ro và lợi nhuận. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể: các viện nghiên cứu, trường đại học, công ty chứng khoán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức:
   Hiểu rõ mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL giúp lựa chọn danh mục đầu tư hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận.

2. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết:
   Nắm bắt tác động của chính sách đầu tư và tăng trưởng tài sản đến giá cổ phiếu, từ đó điều chỉnh chiến lược phát triển và quản trị tài chính phù hợp.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán:
   Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách minh bạch thông tin, giám sát hoạt động doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng:
   Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả thực nghiệm và cơ sở lý thuyết để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về thị trường chứng khoán Việt Nam và các thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Tốc độ tăng trưởng tài sản ảnh hưởng thế nào đến tỷ suất sinh lợi chứng khoán?
   Nghiên cứu cho thấy TSSL chứng khoán tăng theo tốc độ tăng trưởng tài sản, tức doanh nghiệp tăng trưởng nhanh thường có TSSL cao hơn, nhưng có hiện tượng phản ứng thái quá của nhà đầu tư dẫn đến biến động không bền vững.

2. Mô hình CAPM có phù hợp để giải thích TSSL chứng khoán tại Việt Nam không?
   CAPM giải thích phần lớn biến động TSSL nhưng còn hạn chế. Mô hình ba nhân tố Fama-French có khả năng giải thích tốt hơn nhờ bổ sung các nhân tố quy mô và giá trị sổ sách trên giá trị thị trường.

3. Tại sao sở hữu nhà nước lại ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa TAG và TSSL?
   Doanh nghiệp có sở hữu nhà nước thường gặp vấn đề quản trị và rủi ro thông tin cao hơn, dẫn đến nhà đầu tư yêu cầu TSSL cao hơn để bù đắp rủi ro, làm tăng sự biến động trong mối quan hệ này.

4. Phản ứng thái quá của nhà đầu tư là gì và nó ảnh hưởng thế nào đến thị trường?
   Nhà đầu tư có thể đánh giá quá cao hoặc quá thấp giá trị cổ phiếu dựa trên thông tin đầu tư quá khứ, gây ra hiện tượng định giá sai và điều chỉnh giá mạnh trong tương lai, làm tăng rủi ro thị trường.

5. Làm thế nào để nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro khi đầu tư vào các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh?
   Nhà đầu tư nên kết hợp phân tích tài chính kỹ lưỡng, sử dụng các mô hình định giá phù hợp, đồng thời theo dõi các yếu tố như sở hữu nhà nước, tỷ lệ nợ và dòng tiền để đánh giá toàn diện rủi ro và tiềm năng sinh lợi.

Kết luận

• Luận văn xác định rõ mối quan hệ đồng biến giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và tỷ suất sinh lợi chứng khoán tại các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE giai đoạn 2007-2014.
• Mối quan hệ này thể hiện rõ hơn ở các doanh nghiệp có sở hữu nhà nước và tỷ lệ nợ cao, đồng thời có sự phản ứng thái quá của nhà đầu tư theo chuỗi thời gian.
• Mô hình ba nhân tố Fama-French giải thích tốt hơn mô hình CAPM trong việc dự báo TSSL chứng khoán tại thị trường Việt Nam.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ vai trò của đầu tư và tăng trưởng tài sản trong định giá chứng khoán, đồng thời cung cấp cơ sở cho các chính sách quản lý và chiến lược đầu tư hiệu quả.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn, áp dụng các mô hình tài chính hành vi sâu hơn và phát triển công cụ hỗ trợ nhà đầu tư trong việc đánh giá rủi ro và lợi nhuận.

Hành động khuyến nghị: Các nhà đầu tư, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nên áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả đầu tư và quản trị rủi ro trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THÚY THƠ MỐI QUAN HỆ GIỮA TỐC ĐỘ TĂNG TRƯỞNG TÀI SẢN VÀ TỶ SUẤT SINH LỢI CHỨNG KHOÁN – BẰNG CHỨNG TỪ CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TẠI SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2015 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THÚY THƠ MỐI QUAN HỆ GIỮA TỐC ĐỘ TĂNG TRƯỞNG TÀI SẢN VÀ TỶ SUẤT SINH LỢI CHỨNG KHOÁN – BẰNG CHỨNG TỪ CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TẠI SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Tài chính – ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN THỊ NGỌC TRANG TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.

Nguyễn Thị Ngọc Trang – Giảng viên Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh. Số liệu thống kê trung thực, nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố cho tới thời điểm hiện tại. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 02 tháng 12 năm 2015 Học viên Nguyễn Thúy Thơ 1 MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu, từ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình vẽ đồ thị TÓM TẮT.

Vấn đề nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Kết cấu luận văn. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY.1 Các nghiên cứu quốc tế .2 Các nghiên cứu trong nước .1 Phương pháp, đối tượng, phạm vi nghiên cứu .2 Nội dung và kết quả nghiên cứu. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Mô hình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu .3 Thu thập và xử lý dữ liệu .1 Lựa chọn dữ liệu .2 Thu thập dữ liệu .3 Xử lý dữ liệu .4 Thống kê mô tả các biến.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .1 Phân tích danh mục đầu tư .1 Phân tích mối quan hệ giữa đầu tư và TSSL chứng khoán .2 Mối quan hệ giữa đầu tư và TSSL chứng khoán khi xem xét yếu tố sở hữu nhà nước, dòng tiền, tỷ lệ nợ .3 Mối quan hệ giữa đầu tư và TSSL trong quá khứ, tương lai .4 Mối quan hệ giữa đầu tư và TSSL khi có sự kiểm soát của yếu tố quy mô, BM của doanh nghiệp .2 Hồi quy dữ liệu .1 Hồi quy TSSL chứng khoán theo tốc độ trăng trưởng.2 Hồi quy TSSL chứng khoán theo TAG từng nhóm sở hữu nhà nước, dòng tiền, tỷ lệ nợ .3 Hồi quy TSSL chứng khoán theo BM, TAG, ROE. Kết luận về kết quả nghiên cứu. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo. 58 Danh mục tài liệu tham khảo Phụ lục 3 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT HOSE: Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh TSSL: Tỷ suất sinh lợi TTCK: Thị trường chứng khoán 4 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Thống kê mô tả các biến tài chính từ năm 2007-2014 .1 Thống kê một số chỉ tiêu tài chính của các danh mục chứng khoán .2 Thống kê TSSL trung bình hàng tháng của các danh mục chứng khoán trong giai đoạn năm 2008-2014 .3 TSSL đã điều chỉnh rủi ro của các danh mục giai đoạn từ năm 2008-2014.4: Kết quả kiểm định giả thiết H0: αt =0 .5 Tóm tắt Beta của từng danh mục hồi quy theo Fama-French .6: Thống kê TSSL trung bình hàng tháng của các danh mục sắp xếp theo TAG, sở hữu nhà nước, dòng tiền, tỷ lệ nợ .7 : Thống kê TAG, TSSL của các danh mục trước và sau khi hình thành danh mục 3 năm .8: Tóm tắt TAG, TSSL của các danh mục được sắp xếp theo BM, quy mô doanh nghiệp.9: Kết quả hồi quy TSSL chứng khoán theo tốc độ tăng trưởng tài sản TAG qua các năm.10: Kết quả hồi quy TSSL theo TAG trong các nhóm sở hữu nhà nước, dòng tiền, tỷ lệ nợ .11: Kết quả hồi quy TSSL chứng khoán theo BM, TAG, ROE.

56 1 TÓM TẮT Luận văn tìm hiểu về mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và tỷ suất sinh lợi chứng khoán. Để xác định mối quan hệ này, tác giả đã đi tìm bằng chứng tại các doanh nghiệp đang niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE). Luận văn sử dụng các dữ liệu trong bảng báo cáo tài chính được công bố vào cuối mỗi niên độ kế toán hàng năm và dữ liệu giá giao dịch hằng ngày của các doanh nghiệp đã được chọn lọc trong giai đoạn 2006 – 2014. Sau đó, tác giả tiến hành phân tích danh mục và phân tích hồi quy để xác định mối quan hệ trên.

Kết quả phân tích cho thấy, giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và tỷ suất sinh lợi chứng khoán có mối tương quan với nhau. Mối quan hệ này thể hiện rõ ở các doanh nghiệp có sở hữu nhà nước, tỷ lệ nợ cao. Ngoài ra, mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và tỷ suất sinh lợi chứng khoán còn thể hiện một cách linh hoạt. Khi xét theo chiều dọc thời gian, tốc độ tăng trưởng tài sản và tỷ suất sinh lợi chứng khoán có mối tương quan dương trong quá khứ nhưng chúng lại có mối tương quan âm trong tương lai.

Từ khóa: tốc độ tăng trưởng tài sản, đầu tư, TSSL. Vấn đề nghiên cứu Kể từ khi mở cửa giao lưu, Việt Nam phải cùng hòa nhập với những biến chuyển trên thế giới đặc biệt là về kinh tế. Tình hình kinh tế ngày càng trở nên bất ổn, rủi ro tăng cao, những biến động của tỷ giá, lãi suất, giá cả hàng hóa và các biến số tài chính khác khó có thể dự báo được. Những bất ổn này đã tác động trực tiếp đến TSSL của doanh nghiệp hay TSSL chứng khoán của nhà đầu tư.

Không đáng ngạc nhiên khi hàng loạt các nghiên cứu đã phát triển liên tục trong suốt thời gian qua để tìm ra những yếu tố cụ thể tác động đến TSSL chứng khoán. Từ đó, nhà đầu tư có thể lựa chọn cho mình danh mục đầu tư tối ưu, kiểm soát TSSL tốt hơn. Trong những năm 60 của thế kỷ 20, Sharpe (1964) và Lintner (1965) đã đưa ra nhận định mối tương quan đơn giữa tỷ suất sinh lợi và rủi ro của các chứng khoán gọi là mô hình định giá tài sản vốn CAPM (Capital Asset Pricing Model), mô hình ước tính TSSL của một chứng khoán dựa vào rủi ro của chứng khoán đó theo danh mục thị trường. Mô hình này sau đó có nhiều tranh cải vì những hạn chế của nó như: toàn bộ rủi ro đều được gán vào hệ số bê-ta, điều kiện thị trường phải hiệu quả, việc chọn danh mục đại diện phải đại diện cho toàn thị trường, tồn tại lãi suất phi rủi ro, nhưng trong thực tế khó tồn tại một lãi suất hoàn toàn không có rủi ro,.Chính những hạn chế như vậy nên sau này có hàng loạt các nghiên cứu khác ra đời.

Một số bác bỏ, một số bổ sung thêm cho mô hình CAPM. Các nghiên cứu điển hình tiếp sau mô hình CAPM của Sharpe và Lintner như: Nghiên cứu của Basu (1977), Banz (1981), Bhandari (1988), Rosenberg, Reid và Lansten (1985).Gần đây là nghiên cứu của Fama và French (1992) tìm thấy các yếu tố quy mô, thu nhập chứng khoán so với giá (E/P), BE/ME, giải thích tỷ suất sinh lợi tốt hơn bê-ta thị trường. Nghiên cứu của Carhart (1997) đưa ra mô hình 4 nhân tố (FF4), ngoài ba nhân tố theo FF3 còn có nhân tố quán tính (momentum) và nhiều nghiên cứu khác đã chứng tỏ được những ưu việt của 3 chúng. Chung quy lại các nghiên cứu này tập trung theo hướng: tìm ra các yếu tố đặc trưng có tác động đến TSSL chứng khoán (ngoài yếu tố rủi ro thị trường là bêta theo CAPM), phân chia thành các danh mục khi xử lý số liệu để tránh sai sót về độ lệch như mô hình CAPM.

Việc xác định mối quan hệ giữa các yếu tố rủi ro và tỷ suất sinh lợi của chứng khoán được thực hiện ở nhiều nước. Hiện nay đã có khá nhiều công trình nghiên cứu thực chứng áp dụng các lý thuyết hiện đại vào nghiên cứu tại TTCK nước ta. Các nghiên cứu hiện đại, nổi tiếng của các tác giả như Fama- French hay Carhart tập trung vào bổ sung cho CAPM, các nghiên cứu khác tập trung vào tính hợp lý các mô hình. Tất cả xuất phát từ mô hình CAPM cho rằng chứng khoán chỉ bị ảnh hưởng duy nhất bởi một yếu tố rủi ro, đó là rủi ro thị trường, và do vậy tỷ suất sinh lợi của chứng khoán dao động theo tỷ suất sinh lợi của thị trường được đo lường bằng hiệp phương sai của chứng khoán i so với thị trường Cov(Ri,Rw).

Chính vì chúng biến động theo thị trường nên kỳ vọng sai số trong mô hình hồi quy bằng 0 (E(ei)=0). Các nghiên cứu hiện đại chứng minh rằng tỷ suất sinh lợi một nhóm chứng khoán có thể dao động giống nhau nhưng khác với thị trường và do đó khi kiểm chứng bằng mô hình kinh tế lượng thì hệ số anpha ≠ 0, do vậy CAPM không đúng. Về nguyên tắc, người nghiên cứu có thể bổ sung thêm bất kỳ yếu tố rủi ro nào với điều kiện xem xét biến động của tỷ suất sinh lợi sao cho anpha = 0. Vậy thì tại TTCK Việt Nam ngoài yếu tố rủi ro thị trường, liệu có còn yếu tố rủi ro nào khác? Để trả lời câu hỏi nêu trên, nên tác giả chọn đề tài: “Mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và tỷ suất sinh lợi chứng khoán – Bằng chứng tại các doanh nghiệp niêm yết tại Sở Giao Dịch Chứng Khoán TP.HCM” để thực hiện nghiên cứu luận văn thạc sỹ.

Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là tìm hiểu mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng tài sản và TSSL của chứng khoán trên cơ sở dữ liệu thu thập từ các báo cáo tài chính và 4 giá chứng khoán giao dịch hàng ngày của các doanh nghiệp đang niêm yết tại Sở Giao Dịch Chứng Khoán TP. Cụ thể, đảm bảo dữ liệu nghiên cứu có thể thu thập được, mẫu đủ dài và bảng dữ liệu cân đối, luận văn tập hợp và chọn lọc số lượng doanh nghiệp niêm yết giai đoạn từ 2006-2014. Sau đó tác giả tính toán các chỉ số cụ thể và xây dựng biến dữ liệu theo yêu cầu của mô hình dữ liệu bảng. Tiếp theo luận văn sử dụng chương trình Eview phiên bản 7.