Luận văn thạc sĩ mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán hà nội

Luận văn thạc sĩ phân tích mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên sàn HNX.

• Tác giả: Ngô Thị Hương Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Huyền
• Trường học: Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên Sở giao dịch Chứng khoán Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CƠ CẤU VỐN, KẾT QUẢ TÀI CHÍNH VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CƠ CẤU VỐN VÀ KẾT QUẢ TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái quát cơ cấu vốn của công ty
• 1.2. Vốn của công ty
• 1.3. Cơ cấu vốn của công ty
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn của công ty
• 1.5. Khái quát về kết quả tài chính của công ty
• 1.6. Các chỉ tiêu phản ảnh kết quả tài chính của công ty
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả tài chính
• 1.8. Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính của công ty
• 1.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG MỐI QUAN HỆ GIỮA CƠ CẤU NGUỒN VỐN KẾT QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SỞ GDCK HÀ NỘI
• 2.1. Tổng quan về ngành xây dựng tại Việt Nam
• 2.2. Khái quát kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh và cơ cấu vốn của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên sở GDCK Hà Nội
• 2.3. Khái quát kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên sở GDCK Hà Nội
• 2.4. Cơ cấu vốn của các công ty xây dựng niêm yết trên sở GDCK Hà Nội
• 2.5. Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và hiệu quả kinh doanh
• 2.6. Nhận xét về thực trạng cơ cấu vốn và kết quả tài chính của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên sở GDCK Hà Nội
• 2.7. Thiết kế nghiên cứu
• 2.8. Giả thuyết về mối tương quan giữa kết quả tài chính và các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả tài chính
• 2.9. Đặc trưng mẫu
• 2.10. Các phương pháp ước lượng mô hình
• 2.11. Kiểm định Hausman
• 2.12. Kết quả nghiên cứu
• 2.13. Thống kê mô tả các biến
• 2.14. Kết quả nghiên cứu phân tích hồi quy
• 2.15. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG III: KẾT LUẬN, HÀM Ý VÀ CHÍNH SÁCH
• 3.1. Định hướng ngành xây dựng đến năm 2020
• 3.2. Một số đề xuất kiến nghị
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Khái quát cơ cấu vốn của công ty

Cơ cấu vốn của công ty là một yếu tố quan trọng trong việc xác định khả năng tài chính và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Cơ cấu vốn bao gồm hai nguồn chính: vốn chủ sở hữu và nợ phải trả. Vốn chủ sở hữu là nguồn vốn mà các nhà đầu tư đóng góp, không phải là khoản nợ, trong khi nợ phải trả là khoản vay mà công ty có trách nhiệm thanh toán. Việc phân loại vốn theo nguồn hình thành giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về nguồn lực tài chính của mình và từ đó có thể đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý. Theo Mark, vốn chính là tư bản, là giá trị đem lại giá trị thặng dư. Tuy nhiên, quan điểm này cần được mở rộng để bao quát các khía cạnh khác của vốn trong doanh nghiệp. Để đạt được hiệu quả tài chính cao, công ty cần xây dựng một cơ cấu vốn hợp lý, phù hợp với điều kiện kinh doanh và đặc thù của ngành nghề.

1.1. Vốn của công ty

Vốn của công ty được định nghĩa là biểu hiện bằng tiền của vật tư, tài sản được đầu tư vào quá trình sản xuất kinh doanh nhằm thu lợi nhuận. Các công ty huy động nguồn vốn để thực hiện đầu tư tài sản, và nguồn vốn cho biết tài sản của công ty do đâu mà có. Vốn có thể được phân loại thành vốn chủ sở hữu và nợ phải trả. Vốn chủ sở hữu bao gồm vốn góp ban đầu, vốn huy động từ phát hành cổ phiếu và lợi nhuận giữ lại. Nợ phải trả bao gồm nợ ngắn hạn và nợ dài hạn, mỗi loại có những đặc điểm và yêu cầu khác nhau về thời gian và lãi suất. Việc hiểu rõ về vốn giúp doanh nghiệp quản lý tài chính hiệu quả hơn.

II. Kết quả tài chính của công ty

Kết quả tài chính của công ty được đo lường qua các chỉ tiêu như doanh thu, lợi nhuận, và tỷ suất sinh lời. Kết quả tài chính không chỉ phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh mà còn cho thấy khả năng sinh lời của công ty. Các chỉ tiêu này giúp các nhà đầu tư và quản lý đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp. Đặc biệt, tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) là những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn. Một công ty có kết quả tài chính tốt thường có khả năng thu hút đầu tư và phát triển bền vững. Tuy nhiên, để đạt được kết quả tài chính cao, công ty cần có một cơ cấu vốn hợp lý, phù hợp với chiến lược kinh doanh và điều kiện thị trường.

2.1. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả tài chính

Các chỉ tiêu phản ánh kết quả tài chính của công ty bao gồm doanh thu thuần, lợi nhuận gộp, lợi nhuận trước thuế và lợi nhuận sau thuế. Doanh thu thuần là tổng doanh thu từ hoạt động kinh doanh chính, trong khi lợi nhuận gộp là doanh thu trừ đi chi phí sản xuất. Lợi nhuận trước thuế cho thấy khả năng sinh lời trước khi tính thuế, và lợi nhuận sau thuế là chỉ tiêu cuối cùng phản ánh lợi nhuận thực tế mà công ty giữ lại. Việc phân tích các chỉ tiêu này giúp doanh nghiệp nhận diện được điểm mạnh và điểm yếu trong hoạt động kinh doanh, từ đó có thể điều chỉnh chiến lược để nâng cao hiệu quả tài chính.

III. Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính

Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu tài chính doanh nghiệp. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng cơ cấu vốn hợp lý có thể cải thiện kết quả tài chính của công ty. Cụ thể, tỷ lệ nợ cao có thể dẫn đến rủi ro tài chính, trong khi tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao có thể giúp công ty ổn định hơn trong thời gian khó khăn. Việc tối ưu hóa cơ cấu vốn không chỉ giúp công ty giảm thiểu chi phí vốn mà còn nâng cao khả năng sinh lời. Các công ty xây dựng niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội cần chú trọng đến việc điều chỉnh cơ cấu vốn để đạt được kết quả tài chính tốt nhất.

3.1. Nhận xét về mối quan hệ

Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính có thể được phân tích qua các mô hình hồi quy. Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty có cơ cấu vốn hợp lý thường có kết quả tài chính tốt hơn. Cụ thể, tỷ lệ nợ thấp giúp công ty duy trì tính thanh khoản và khả năng chi trả, trong khi tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao tạo ra sự ổn định tài chính. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mối quan hệ này không phải lúc nào cũng tuyến tính, và có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như điều kiện thị trường, chiến lược kinh doanh và quản lý tài chính. Do đó, việc nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ này là cần thiết để đưa ra các khuyến nghị phù hợp cho các công ty xây dựng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành xây dựng tại Việt Nam đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế quốc dân, với hơn 72 công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), chiếm khoảng 19% tổng số doanh nghiệp niêm yết. Tổng giá trị thị trường ngành xây dựng năm 2016 đạt khoảng 14.669 nghìn tỷ đồng, trong đó 28 công ty lớn nhất chiếm tới 90% giá trị vốn hóa. Tuy nhiên, quy mô phần lớn các công ty còn nhỏ lẻ, hiệu quả kinh doanh chưa đồng đều và chưa cao. Tốc độ tăng trưởng doanh thu thuần của các công ty xây dựng niêm yết trên HNX giai đoạn 2012-2016 dao động từ 7% đến 32%, trong khi lợi nhuận trước thuế và lãi vay (EBIT) tăng từ 0% lên 9%, nhưng không ổn định qua các năm. Lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân giảm từ 7% xuống còn 3% năm 2016, cho thấy hiệu quả sử dụng vốn còn hạn chế.

Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính là vấn đề trọng tâm của nghiên cứu nhằm làm rõ ảnh hưởng của tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu đến hiệu quả tài chính của các công ty xây dựng niêm yết trên HNX trong giai đoạn 2012-2016. Mục tiêu nghiên cứu là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả tài chính, từ đó đề xuất cơ cấu vốn hợp lý giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 67 công ty xây dựng có đầy đủ số liệu tài chính trong 5 năm, sử dụng dữ liệu bảng (panel data) để phân tích mối quan hệ này. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư trong việc tối ưu hóa cấu trúc vốn, nâng cao hiệu quả tài chính và khả năng cạnh tranh của ngành xây dựng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết tài chính về cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính doanh nghiệp, bao gồm:

• Lý thuyết Modigliani & Miller (M&M): Trình bày mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và giá trị doanh nghiệp trong môi trường có và không có thuế, nhấn mạnh vai trò của đòn bẩy tài chính và lá chắn thuế trong việc tối ưu hóa chi phí vốn bình quân (WACC).

• Lý thuyết đánh đổi (Trade-off theory): Doanh nghiệp cân bằng lợi ích từ việc sử dụng nợ vay (lợi ích thuế) với chi phí khốn khó tài chính và rủi ro phá sản khi vay nợ quá nhiều.

• Lý thuyết chi phí đại diện (Agency cost theory): Phân tích mâu thuẫn lợi ích giữa chủ sở hữu và người quản lý, cũng như giữa chủ nợ và chủ sở hữu, ảnh hưởng đến quyết định cấu trúc vốn.

• Lý thuyết thông tin bất cân xứng: Bao gồm lý thuyết tín hiệu (signaling theory) và lý thuyết trật tự phân hạng (pecking order theory), giải thích cách doanh nghiệp lựa chọn nguồn vốn dựa trên thông tin nội bộ và chi phí tài trợ.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: cơ cấu vốn (tỷ lệ nợ trên tổng nguồn vốn), kết quả tài chính (đo bằng tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản - ROA), quy mô doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng doanh thu, đầu tư tài sản cố định, rủi ro kinh doanh và thời gian hoạt động.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là báo cáo tài chính kiểm toán của 67 công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên HNX trong giai đoạn 2012-2016, thu thập từ trang web chính thức của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và các doanh nghiệp. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) kết hợp chuỗi thời gian và quan sát chéo nhằm tăng tính đa dạng và độ tin cậy của phân tích.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Thống kê mô tả: Đánh giá thực trạng cơ cấu vốn và kết quả tài chính qua các chỉ tiêu như doanh thu thuần, EBIT, ROE, EPS, tỷ lệ nợ trên tổng tài sản.

• Phân tích hồi quy đa biến: Sử dụng phần mềm Eviews 4.0 với các mô hình Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM) và Random Effects Model (REM) để kiểm định các giả thuyết về ảnh hưởng của các nhân tố đến kết quả tài chính (ROA).

• Kiểm định Hausman: Xác định mô hình phù hợp nhất giữa FEM và REM.

Cỡ mẫu gồm 67 doanh nghiệp với dữ liệu 5 năm, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cho kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu vốn chủ yếu là nợ phải trả: Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản của các công ty xây dựng niêm yết trên HNX duy trì ổn định trong khoảng 63%-65% giai đoạn 2012-2016. Khoảng 69% doanh nghiệp có tỷ lệ nợ trên 60%, trong khi chỉ 13% có tỷ lệ nợ dưới 40%.

2. Ảnh hưởng nghịch chiều của tỷ lệ nợ đến hiệu quả tài chính: Các doanh nghiệp có tỷ lệ nợ trên 60% chỉ đạt ROA trung bình khoảng 1%, trong khi doanh nghiệp có tỷ lệ nợ từ 40%-60% đạt ROA khoảng 4%. Điều này cho thấy tỷ lệ nợ cao làm giảm khả năng sinh lời trên tổng tài sản.

3. Quy mô doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng có tác động tích cực đến kết quả tài chính: Hồi quy cho thấy quy mô doanh nghiệp (đo bằng tổng tài sản) và tốc độ tăng trưởng doanh thu tỷ lệ thuận với ROA, phù hợp với giả thuyết và các nghiên cứu trước đây.

4. Đầu tư tài sản cố định có ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả tài chính: Tỷ lệ tài sản cố định trên tổng tài sản cao làm giảm ROA, phản ánh rủi ro lãng phí vốn và giảm tính linh hoạt trong hoạt động kinh doanh.

5. Rủi ro kinh doanh và thời gian hoạt động: Rủi ro kinh doanh (đo bằng độ lệch chuẩn doanh thu) có ảnh hưởng không đồng nhất, trong khi thời gian hoạt động của doanh nghiệp có tác động thuận chiều đến hiệu quả tài chính, thể hiện doanh nghiệp lâu năm có lợi thế về kinh nghiệm và uy tín.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định mối quan hệ phức tạp giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính trong ngành xây dựng. Tỷ lệ nợ cao làm tăng chi phí tài chính và rủi ro thanh khoản, từ đó giảm hiệu quả sử dụng tài sản, phù hợp với lý thuyết đánh đổi và các nghiên cứu trong nước và quốc tế. Quy mô doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả tài chính, do các doanh nghiệp lớn dễ tiếp cận nguồn vốn và áp dụng công nghệ mới.

Đầu tư tài sản cố định quá mức làm giảm tính linh hoạt và tăng chi phí cố định, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận, phù hợp với quan điểm của các nghiên cứu trước. Thời gian hoạt động lâu năm giúp doanh nghiệp tích lũy kinh nghiệm, nâng cao uy tín và giảm chi phí vay vốn, từ đó cải thiện hiệu quả tài chính.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện mối quan hệ nghịch chiều giữa tỷ lệ nợ và ROA, bảng hồi quy đa biến minh họa tác động của các nhân tố đến kết quả tài chính, giúp trực quan hóa các phát hiện chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tối ưu hóa cơ cấu vốn bằng cách giảm tỷ lệ nợ vay: Các công ty xây dựng nên duy trì tỷ lệ nợ dưới 60% tổng tài sản để giảm rủi ro tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp và bộ phận tài chính.

2. Tăng cường quy mô và năng lực quản trị doanh nghiệp: Đẩy mạnh mở rộng quy mô thông qua hợp tác, sáp nhập hoặc tăng vốn chủ sở hữu nhằm tận dụng lợi thế kinh tế theo quy mô. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: Ban quản trị và cổ đông.

3. Kiểm soát đầu tư tài sản cố định hợp lý: Đánh giá kỹ lưỡng hiệu quả đầu tư tài sản cố định, tránh lãng phí vốn và tăng tính linh hoạt trong hoạt động kinh doanh. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ban quản lý dự án và tài chính.

4. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro và minh bạch thông tin: Xây dựng hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả, cải thiện công tác báo cáo tài chính để tăng uy tín với nhà đầu tư và chủ nợ. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: Ban kiểm soát nội bộ và phòng kế toán.

5. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực lâu dài: Tăng cường đào tạo chuyên môn và kỹ năng quản lý nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả tài chính. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Phòng nhân sự và ban lãnh đạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý các công ty xây dựng: Nhận diện các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính, từ đó điều chỉnh cơ cấu vốn và chiến lược đầu tư phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Nhà đầu tư và cổ đông: Đánh giá tiềm năng và rủi ro tài chính của các công ty xây dựng niêm yết trên HNX, hỗ trợ quyết định đầu tư dựa trên phân tích cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng, Quản trị kinh doanh: Tham khảo phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng, mô hình hồi quy và các lý thuyết tài chính liên quan đến cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính doanh nghiệp.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển ngành xây dựng, thúc đẩy quản lý tài chính doanh nghiệp minh bạch và bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu vốn ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả tài chính của công ty xây dựng?
   Cơ cấu vốn ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn và rủi ro tài chính. Tỷ lệ nợ cao làm tăng chi phí lãi vay và rủi ro thanh khoản, từ đó giảm lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA). Ngược lại, cơ cấu vốn hợp lý giúp tối ưu chi phí vốn và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Tại sao đầu tư tài sản cố định lại có thể làm giảm hiệu quả tài chính?
   Đầu tư tài sản cố định lớn có thể gây ra lãng phí vốn nếu không được quản lý hiệu quả, làm giảm tính linh hoạt và tăng chi phí cố định, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận và khả năng sinh lời của doanh nghiệp.

3. Quy mô doanh nghiệp ảnh hưởng như thế nào đến kết quả tài chính?
   Doanh nghiệp có quy mô lớn thường dễ tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp hơn, tận dụng được lợi thế kinh tế theo quy mô và áp dụng công nghệ mới, từ đó nâng cao hiệu quả tài chính.

4. Tại sao thời gian hoạt động lại có tác động tích cực đến hiệu quả tài chính?
   Doanh nghiệp hoạt động lâu năm tích lũy kinh nghiệm, xây dựng uy tín và mạng lưới quan hệ, giúp giảm chi phí vay vốn và tăng khả năng quản lý rủi ro, từ đó cải thiện hiệu quả tài chính.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính?
   Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) kết hợp chuỗi thời gian và quan sát chéo, phân tích hồi quy đa biến với các mô hình Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM) và Random Effects Model (REM), kiểm định bằng Hausman để chọn mô hình phù hợp.

Kết luận

• Cơ cấu vốn của các công ty xây dựng niêm yết trên HNX chủ yếu dựa vào nợ phải trả với tỷ lệ trung bình 63%-65%, ảnh hưởng nghịch chiều đến hiệu quả tài chính (ROA).
• Quy mô doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng doanh thu có tác động tích cực, trong khi đầu tư tài sản cố định có ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả tài chính.
• Thời gian hoạt động lâu năm giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả tài chính nhờ kinh nghiệm và uy tín.
• Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng và mô hình hồi quy đa biến để phân tích mối quan hệ giữa các nhân tố và kết quả tài chính, cung cấp cơ sở khoa học cho quản lý tài chính doanh nghiệp.
• Đề xuất các giải pháp tối ưu hóa cơ cấu vốn, kiểm soát đầu tư tài sản cố định, nâng cao năng lực quản trị và phát triển nguồn nhân lực nhằm cải thiện hiệu quả tài chính ngành xây dựng.

Các doanh nghiệp xây dựng cần áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để điều chỉnh cơ cấu vốn và chiến lược tài chính, đồng thời các nhà quản lý và nhà đầu tư nên sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở ra quyết định nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành xây dựng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ CƠ CẤU VỐN, KẾT QUẢ TÀI CHÍNH VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CƠ CẤU VỐN VÀ KẾT QUẢ TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái quát cơ cấu vốn của công ty. Vốn của công ty. Khái niệm vốn.

Để hoạt động sản xuất kinh doanh việc đầu tiên doanh nghiệp cần nghĩ tới đó là làm sao có đủ nguồn vốn để đầu tư và làm sao để sử dụng nó thật hiệu quả. Có rất nhiều quan điểm về nguồn vốn khác nhau. Mark đã nhìn nhận dưới góc độ của các yếu tố sản xuất, ông cho rằng: “Vốn chính là tư bản, là giá trị đem lại giá trị thặng dư, là một đầu vào của quá trình sản xuất”. Tuy nhiên, một hạn chế của Mark trong quan điểm này là giá trị thằng dư chỉ được tạo ra trong quá trình sản xuất.

Nếu Mark cho rằng vốn là một trong những yết tố đầu vào của quá trình sản xuất thì Paul A.Samuelson lại cho rằng “ vốn và hàng hóa là yếu tố kết quả của quá trình sản xuất“. Ngoài hai quan điểm ở trên thì có nhiều quan niệm khác về vốn. Nhưng mọi quá trình sản xuất kinh doanh đều có một quy trình chung đó là: Tiền…. Hàng (tư liệu lao đồng, tư liệu sản xuất) …Sản xuất ….

Như vật, để có được yếu tố đầu vào (tư liệu lao động, tư liệu sản xuất) phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thì họ phải có một lượng tiền ứng trước, đó chính là vốn của doanh nghiệp. Tóm lại qua các khái niêm trên chúng ta có thể hiểu khái niệm vốn của doanh nghiệp như sau: “Vốn của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của vật tư, tài sản được đầu tư vào quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm thu lợi nhuận”. Các công ty huy động nguồn vốn để thực hiện đầu tư tài sản, và nguồn vốn 8 cho biêt tài sản của công ty do đâu mà có và công ty đó phải có những trách nhiệm về kinh tế, pháp luật về tài sản, về nguồn vốn hình thành. Phân loại vốn  Nếu phân loại vốn theo nguồn hình thành thì toàn bộ tài sản của công ty được hình thành từ hai nguồn vốn, đó là vốn chủ sở hữu và nợ phải trả.

- Vốn chủ sở hữu Vốn chủ sở hữu là nguồn vốn mà các nhà đầu tư, các nhà sáng lập đóng góp, hoặc được bổ sung từ kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Đây không phải là một khoản nợ nên công ty không có trách nhiệm phải thanh toán. Với các công ty khác nhau thì nguồn hình thành vốn chủ sở hữu khác nhau, thuộc 3 nguồn sau: + Vốn góp ban đầu: là khoản vốn mà các nhà đầu tư góp ban đầu để hình thành doanh nghiệp, đây chính là vốn điều lệ của công ty. + Vốn huy động do phát hành cổ phiếu: Các công ty cổ phần có quyền phát hành cổ phiếu nhằm huy động vốn ra thị trường nhằm tăng nguồn vốn chủ sở hữu.

Cổ phiếu bao gồm cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi. Người nắm giữ cổ phiếu ưu đãi được ưu tiên trả cổ tức hàng năm cho dù công ty làm ăn thua lỗ, và được ưu tiên nhận lại khoản vốn góp của mình trước cổ đông nắm giữ cổ phiếu thường. + Lợi nhuận giữ lại: Trong quá trình kinh doanh, nếu doanh nghiệp có lãi, có thể chia lãi cho cổ đông hoặc giữ lại một phần hoặc toàn bộ để tái đầu tư sản xuất. Đây là nguồn vốn chủ động của công ty, tuy nhiên các cổ đông thường yêu cầu cam kết trả lãi cao hơn cổ tức hiện tại.

- Nợ phải trả Nợ phải trả là khoản vốn mà doanh nghiệp đi vay hoặc chiếm dụng từ các doanh nghiệp, các tổ chức tài chính khác. Công ty có trách nhiệm trả đủ cả gốc và lãi nếu có trong thời hạn vay thỏa thuận. Nợ phải trả bao gồm nợ ngắn hạn và nợ dài hạn: + Nợ ngắn hạn: Là các khoản vay có thời hạn vay dưới 1 năm, bao gồm: 9 Nợ ngắn hạn vay ngân hàng: là các khoản vay ngân hàng thời hạn dưới 1 năm. Mục đích để bù đắp thiếu hụt vốn ngắn hạn tạm thời như trả tiền hàng, thanh toán tiền lương, tiền công… Các khoản phải trả nhà cung cấp: Căn cứ vào hợp đồng mua bán, bên bán cho phép bên mua thanh toán chậm với một số điều kiện nhất định.

Thông thường bên bán không phải trả thêm khoản phí nào, chủ yếu dựa vào tín chấp và mối quan hệ làm ăn lâu dài, cũng như là bên mua có uy tín tốt. Các khoản phải trả công nhân viên. Trái phiếu ngắn hạn: các công ty có thể phát hàng trái phiếu ngắn hạn để huy động vốn kinh doanh. Thông thường giá trị trái phiếu sẽ nhỏ và số lượng phát hành phụ thuộc vào nhu cầu vốn của doanh nghiệp cũng như khả năng thành công của đợt phát hàng trái phiếu.

+ Nợ dài hạn: Là các khoản vay giúp công ty trang trải cho các dự án dài hạn, nhưng doanh nghiệp phải chịu mức lãi suất cao hơn nợ ngắn hạn. Không có bất kì doanh nghiệp nào tập trung toàn bộ vốn vào một dự án mà muốn chia sẻ rủi ro cho các nhà đầu tư khác, ví dụ như ngân hàng.  Nếu phân loại vốn trên giác độ chu chuyển của vốn thì có vốn cố định và vốn lưu động. - Vốn cố định được thể hiện dưới dạng tài sản cố định hữu hình và vô hình, có giá trị lớn, thời gian sử dụng lâu dài và được phân bổ khấu hao.

- Vốn lưu động tham gia hoàn toàn vào một chu kì kinh doanh và được trở về trạng thái ban đầu sau mỗi vong chu chuyển kinh doanh. Cơ cấu vốn của công ty 1. Khái niệm cơ cấu vốn Cơ cấu vốn của công ty là tỷ lệ vốn chủ sở hữu và nợ trên tổng nguồn vốn được tính từ bảng cân đối kế toán của công ty. Một cơ cấu vốn hợp lý là kết hợp sử dụng hài hòa giữa vốn chủ sở hữu và vốn đi vay bên ngoài.

Có rất nhiều quan điểm về cơ cấu vốn của công ty, hay còn được gọi là cấu trúc tài chính.Albouy (1991) cho rằng “Cơ cấu vốn của doanh nghiệp được 10 hiểu là quan hệ tỷ lệ giữa toàn bộ nợ kể cả các khoản nợ phát sinh trong kinh doanh và vốn chủ sở hữu được tính từ bảng cân đối kế toán“. Còn theo Bertoneche và Teulie thì cho rằng “Cơ cấu vốn là quan hệ tỷ lệ giữa vốn và chủ sở hữu phục vụ cho quá trình tài trợ của doanh nghiệp, còn cấu trúc vốn là quan hệ giữa nợ trung dài hạn và vốn chủ sở hữu”. Theo tác giả, cơ cấu vốn là tỷ lệ giữa toàn bộ nợ phải trả và tổng nguồn vốn của doanh nghiệp được tính từ bảng cân đối kế toán. Từ khái niệm này có thể đưa ra công thức phản ánh chỉ tiêu cơ cấu vốn.

Các chỉ tiêu phản ánh cơ cấu vốn  Tỷ số nợ (Debt Ratio): Phản ánh tỷ lệ nợ trên tổng tài sản Nợ phải trả Tỷ số nợ = Tổng nguồn vốn Tỷ số nợ cho biết trong một đồng tài sản mà doanh nghiệp đang sử dụng có bao nhiêu đồng được hình thành từ các khoản nợ. Thông thường các chủ nợ thích tỷ số nợ thấp, vì công ty nào có tỷ lệ cao thì thường rủi ro không thanh toán được các khoản nợ sẽ cao hơn. Ngược lại, các cổ đông lại muốn có nợ nhiều hơn bởi vì nợ làm tăng cao thu nhập dự tính cho các cổ đông. Tuy nhiên nếu tỷ lệ nợ quá cao thì gánh nặng trả nợ của doanh nghiệp càng lớn, khả năng phá sản lớn.

Chi tiết hơn, có thể có các chỉ tiêu sau: Tỷ số nợ ngắn hạn trên tổng nguồn vốn (Short Term Debt to Total Capital) = Nợ ngắn hạn/ Tổng nguồn vốn Tỷ số nợ dài hạn trên tổng nguồn vốn (Long Term Debt to Total Capital) = Nợ dài hạn/ Tổng nguồn vốn  Tỷ số tự tài trợ: Phản ánh trong một đồng tổng vốn doanh nghiệp đang sử dụng thì có bao nhiêu đồng vốn chủ sở hữu, tỷ số tự tài trợ lớn hơn 0,5 cho biết trong cơ cấu vốn doanh nghiệp sử dụng nhiều vốn chủ sở hữu hơn so với nợ. Vốn chủ sở hữu Tỷ số tự tài trợ = Tổng nguồn vốn 11  Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu: Phản ánh một đồng vốn chủ sở hữu phải gánh bao nhiêu đồng nợ. Nếu tỷ số này nhỏ hơn 1 nghĩa là cơ cấu vốn nghiêng về vốn CSH, khả năng đảm bảo thanh toán nợ cao và ngược lại. Tỷ số nợ Nợ phải trả = Trên vốn CSH Vốn chủ sở hữu 1.

Một số lý thuyết về cơ cấu vốn a. Lý thuyết M&M  Lý thuyết M&M trong trường hợp không có thuế Với các giả định:  Doanh nghiệp hoạt động trong môi trường không có thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân.  Không có chi phí giao dịch.  Thị trường vốn hoàn hảo và các công ty có điều kiện tiếp cận các nguồn vốn là như nhau với lãi suất vay bằng nhau.

 Không tồn tại chi phí phá sản và chi phí khốn khó tài chính. Nghiên cứu tình huống: Doanh nghiệp A có cơ cấu vốn trước và sau khi thay đổi như sau: Trước thay đổi Sau thay đổi Tài sản 8 tỷ đồng 8 tỷ đồng Nợ 0 4 tỷ đồng Vốn 8 tỷ đồng 4 tỷ đồng Lãi suất 10% 10% Giá thị trường của CP 10.000 đ/CP Số CP lưu hành 800.000 12  Kết quả kinh doanh (đơn vị: tỷ đồng) Trước thay đổi Sau thay đổi Suy thoái Kì vọng Tăng trưởng Suy thoái Kì vọng Tăng trưởng ROA 5% 15% 25% 5% 15% 25% LN 0.6 ROE 5% 15% 25% 0 20% 40% EPS 500 đ/CP 1.000Đ/CP Qua ví dụ có thể dễ dàng nhận ra, EPS của doanh nghiệp trong các điều kiện như nhau, trong điều kiện làm ăn có lãi doanh nghiệp vay nợ sẽ có thu nhập trên mỗi cổ phiếu cao hơn doanh nghiệp không vay vốn. Nội dung của lý thuyết M&M được phát biểu thành 2 mệnh đề như sau Mệnh đề I – Giá trị công ty: Trong điều kiện không có thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân, giá trị công ty có vay nợ (VL) bằng giá trị công ty không có vay nợ (VU), nghĩa là VL= VU. Mệnh đề II – Chi phí sử dụng vốn: Lợi nhuận kỳ vọng trên vốn cổ phần tỷ lệ thuận với mức độ sử dụng đòn bảy tài chính hay tỷ số nợ.