CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN VE VON TÂM LÝ VÀ CẢM NHẬN HẠNH PHÚC CUA GIÁO VIÊN 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Một số nghiên cứu về vốn tâm lý Trong hai thập kỷ qua, vốn tâm lý của con người đã trở nên nỗi bật trong các tài liệu về hành vi tô chức tích cực. Vốn tâm lý của người nhân viên được xem như là nguồn lực quan trọng của tổ chức và có thé trở thành lợi thế cạnh tranh.
Vốn tâm lý xem xét đến giá trị của người nhân viên trong thời điểm hiện tại và trong cả chiều hướng phát triển trong tương lai. Chủ đề này đã được đề cập trong khá nhiều nghiên cứu. Dưới đây là một số đề tài nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam về vốn tâm lý ở nhóm khách thé làm trong lĩnh vực giáo dục nói chung và giáo viên nói riêng. Trước tiên, hầu hết các tác giả không nghiên cứu độc lập riêng biến số về vốn tâm lý mà có xu hướng khám phá mối liên hệ giữa vốn tâm lý với một số các van dé tinh thần khác trong môi trường làm việc của người giáo viên như: cảm xúc, sự kiệt sức, sự cam kết, sự hài lòng trong công việc.
e Huong nghiên cứu về mối liên hệ giữa vốn tâm lý với cảm xúc và sự kiệt sức trong công việc Một nghiên cứu ở Trung Quốc của nhóm tác giả Cheung, F và cộng sự (2011) cho thấy vốn tâm lý có quan hệ ngược chiều với cảm xúc lao động, sự kiệt sức và mối quan hệ thuận chiều với sự hài lòng trong công việc. Hơn nữa, vốn tâm lý đã kiểm soát mối liên hệ giữa cảm xúc lao động và các biến số kết quả khác. Nghiên cứu khác tại Thổ Nhĩ Kì của nhóm tác giả Tosten và cộng sự (2017) về vốn tâm lý tích cực và lao động cảm xúc, một nghiên cứu trong các tổ chức giáo dục đã cho thấy giáo viên có vốn tâm lý tích cực ở mức độ cao (tất cả các khía cạnh về năng lực bản thân, lạc quan, tin tưởng, hướng ngoại và hi vọng) và mặc du tương đối thấp so với vốn tâm lý, nhưng họ thường thé hiện các hành vi lao động mang tính cảm xúc. Người ta cũng phát hiện ra rằng năng lực vốn tâm lý mà các giáo viên sở hữu có tác động đến xu hướng thể hiện các hành vi lao động theo cảm xúc của họ.
Nghiên cứu của Demir (2018) tập trung vào mối quan hệ giữa vốn tâm lý và các yêu tô như căng thang, lo lắng, kiệt sức, hài lòng trong công việc, và sự tham gia vào công việc. Mục tiêu của nghiên cứu là phân tích mối liên hệ giữa vốn tâm lý và các biến số trên trong bối cảnh công việc. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự tăng cao của vốn tâm lý ở giáo viên đồng nghĩa với sự giảm căng thắng. Vốn tâm lý ảnh hưởng tiêu cực đến mức độ lo lắng của giáo viên qua cơ chế giảm căng thăng.
Nhóm tác giả Freire, Carlos và cộng sự (2020) nghiên cứu vốn tâm lý và sự kiệt sức của giáo viên với vai trò trung gian của sự thành đạt trong công việc. Từ cách tiếp cận chủ động, nghiên cứu này xem xét vai trò trung gian của sự thành đạt trong mối quan hệ giữa vốn tâm lý và sự kiệt sức ở giáo viên. Kết quả cho thấy răng sự hưng thịnh làm trung gian một phần tác động âm tính của vốn tâm lý đối với ba triệu chứng kiệt sức (kiệt quệ về cảm xúc, mất nhân cách và thiếu thành tích nghề nghiệp). Những phát hiện này chỉ ra rằng cả vốn tâm lý và thành đạt có thê là nguồn lực cá nhân hiệu qua trong việc giảm bớt tinh trạng kiệt suc của giao viên.
Nghiên cứu của Zhang và cộng sự (2021) về tác động của vốn tâm lý và căng thắng nghề nghiệp đối với sự kiệt sức của giáo viên: Vai trò trung gian của các phong cách đối phó. Nghiên cứu này nhằm kiểm tra tác động trung gian của phong cách đối phó của giáo viên trong mối quan hệ giữa vốn tâm lý và sự kiệt sức của giáo viên, và trong mối quan hệ giữa căng thăng nghề nghiệp và sự kiệt sức của giáo viên. Kết quả của mô hình biến đổi cho thay (a) von tâm lý có vai trò bảo vệ va căng thăng nghê nghiệp có vai trò rủi ro trong sự kiệt sức của giáo viên (b) phong cách đối phó tích cực là yếu tổ trung gian quan trọng trong mối quan hệ giữa vốn tâm lý và sự kiệt sức của giáo viên (c) tiêu cực phong cách đối phó là một yếu tô hòa giải quan trọng trong mối quan hệ giữa căng thắng nghề nghiệp và sự kiệt sức của giáo viên (d) phong cách đối phó tích cực chỉ là một yếu tố trung gian quan trọng trong mô hình kinh nghiệm giảng dạy hơn 10 năm so với mô hình dưới 10 năm. © Hướng nghiên cứu về moi liên hệ giữa vốn tâm lý với sự hài lòng, sự cam kết trong công việc Tác giả Yalcin (2016) phát hiện một mối quan hệ tích cực đáng kề giữa mức vốn tâm lý tích cực của giáo viên và cam kết tổ chức ở cả tổng điểm và các khía cạnh thành phan.
Tác giả Lee và cộng sự (2017) cũng báo cáo về mối quan hệ giữa vốn tâm lý và cam kết nghề nghiệp của giáo viên mầm non: Vai trò điều tiết của số năm công tác. Mục đích chủ yếu của nghiên cứu này là khám phá ảnh hưởng của vốn tâm lý ở giáo viên mầm non đến sự gắn bó nghề nghiệp và tác động điều tiết của số năm công tác của họ đối với mối quan hệ ảnh hưởng giữa vốn tâm lý và sự gan bó nghề nghiệp. Từ kết quả phân tích cho thấy, vốn tâm lý của giáo viên mầm non có ảnh hưởng tích cực đáng kể đến sự gắn bó với nghề nghiệp, nghĩa là giáo viên mầm non cảng sở hữu vốn tâm lý cao; cam kết nghề nghiệp của họ sẽ cao hơn tương ứng. Ngoài ra, số năm công tác của giáo viên mầm non còn điều tiết đáng kể trong mối liên hệ nhân quả giữa vốn tâm lý với sự gan bó nghề nghiệp, cho thấy khi số năm công tác của giáo viên mầm non tăng lên thì ảnh hưởng của vốn tâm lý đối với sự gan bó nghề nghiệp sẽ tốt hơn.
Nghiên cứu của Demir (2018) tập trung vào mối quan hệ giữa vốn tâm lý và các yêu tô như căng thang, lo lắng, kiệt sức, hài lòng trong công việc, va sự tham gia vào công việc. Kết qua cho biết vốn tâm lý cũng có ảnh hưởng tiêu cực đên mức độ kiệt sức của giáo viên thông qua tác động trung gian của căng thăng và lo lắng. Sự tăng cao của vốn tâm lý cũng được liên kết với sự hai lòng trong công việc của giáo viên thông qua tác động trung gian của căng thăng, lo lắng và kiệt sức. Ngoài ra, vốn tâm lý có ảnh hưởng tích cực đến mức độ tham gia công việc của giáo viên qua cơ chế trung gian của căng thăng, lo lắng, kiệt sức và sự hài lòng trong công việc.
Nhóm tác giả Mehmet Karakus và cộng sự (2019) nghiên cứu xác định mối quan hệ giữa vốn tâm lý và sự hài lòng trong công việc, cam kết tô chức, động lực và ý định nghỉ việc của giáo viên. Mẫu bao gồm 323 giáo viên của 25 trường được chọn ngẫu nhiên theo phương pháp lấy mẫu theo cụm từ các trường. Nghiên cứu báo cáo rằng khi mức độ vốn tâm lý của giáo viên tăng lên, mức độ hài lòng trong công việc cũng tăng lên. Vốn tâm lý có tác động tích cực đến sự cam kết và động lực của giáo viên thông qua tác động trung gian toàn phần của sự hài lòng trong công việc.
Vốn tâm lý có tác động tiêu cực đến ý định nghỉ việc thông qua các tác động trung gian toàn phần của sự hài lòng trong công việc và cam kết với tô chức. Nghiên cứu năm 2020 tại Việt Nam đã xác định sự ảnh hưởng của vốn tâm lý, tính cách cá nhân đến sự gan két công việc của nhân viên khách san tại Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả cho thấy cả 4 yếu tố thuộc vốn tâm lý: sự hi vọng, sự tự tin, khả năng thích ứng và tính lạc quan đều có tác đóng cùng chiều đến sự gắn kết công việc của các nhân viên khách sạn. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng đưa ra sự tác động của các yếu tô thuộc tính cách cá nhân đến sự gan két trong công việc của nhân viên (Ha Khánh Nam Giao va cộng sự 2020).
Được tiến hành vào năm 2022 tại Việt Nam, nghiên cứu của nhóm tác giả Nguyễn Danh Nam và Uông Thị Ngọc Lan (2022) trên khách thể nhân viên khu vực công ở tỉnh Kiên Giang cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa tính cách cá nhân, von tâm lý tới sự hai lòng trong công việc. Sự hai long trong công việc có ảnh hưởng tích cực đến cam kết gan bó đối với tô chức. Kết quả nghiên cứu đạt được đã gợi ý một số hàm ý quản trị cho các cơ quan tổ chức khu vực công nhằm gia tăng sự hài lòng trong công việc và cam kết gắn bó với tổ chức của đội ngũ nhân viên. Nghiên cứu mới đây của tác giả Ngô Anh Dũng (2023) trên đội ngũ giảng viên các trường cao đăng trên địa bàn tỉnh Bình Định, Việt Nam.
Phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với các kỹ thuật nghiên cứu định lượng được sử dụng trong nghiên cứu này. Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tác động rất mạnh của vốn tâm lý thông qua sự phù hợp con người - công việc và ý nghĩa công việc đến kết quả công việc của giảng viên. Cuối cùng, đề xuất hàm ý chính sách nhằm nâng cao kết quả công việc thông qua mối quan hệ vốn tâm lý, thoả mãn công việc và kết quả công việc. Các nghiên cứu về vốn tâm lý của giáo viên tập chung vào mối liên hệ trực tiếp với các van dé tinh thần như cảm xúc, sự kiệt sức, sự hai lòng trong công việc nhằm hiểu rõ hơn về vốn tâm lý của giáo viên có thé ảnh hưởng đến trạng thái tinh thần và hiệu suất làm việc của họ.
Mối liên hệ giữa vốn tâm ly va các yếu tố tinh thần khác có thé cung cấp thông tin quý bau dé cải thiện môi trường làm việc và hỗ trợ tinh thần cho giáo viên, làm tăng hiệu suất giảng dạy và tăng cường sự hải lòng trong công việc.