Giáo trình Máy Xây Dựng - ĐH Giao thông Vận tải (Chủ biên: PGS. Nguyễn Đăng Điệm)

Trong bối cảnh hiện đại hóa ngành xây dựng, máy xây dựng đóng vai trò là xương sống, quyết định tiến độ và chất lượng của mọi công trình. 275 trang.

• Đề tài: Máy Xây Dựng

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CẤU TẠO TỔNG THỂ MÁY XÂY DỰNG
• 1.1. Các bộ phận cấu thành máy xây dựng
• 1.1.1. Bộ phận động lực
• 1.1.1.1. Công dụng của bộ phận động lực
• 1.1.1.2. Phân loại bộ phận động lực
• 1.1.2. Hệ thống truyền động
• 1.1.2.1. Công dụng của hệ thống truyền động
• 1.1.2.2. Phân loại hệ thống truyền động
• 1.1.3. Bộ phận công tác
• 1.1.3.1. Công dụng của bộ phận công tác
• 1.1.3.2. Phân loại bộ phận công tác và cơ cấu di chuyển
• 1.1.4. Hệ thống điều khiển
• 1.1.4.1. Công dụng của hệ thống điều khiển
• 1.1.4.2. Phân loại hệ thống điều khiển
• 1.2. Công dụng và phân loại tổng thể máy xây dựng
• 1.2.1. Giới thiệu chung
• 1.2.2. Máy nâng - vận chuyển
• 1.2.3. Máy làm đất
• 1.2.4. Máy làm đá
• 1.2.5. Máy làm bê tông
• 1.2.6. Máy thi công nền móng
• 1.2.7. Máy thi công bề mặt công trình
• 2. CHƯƠNG 2: MÁY NÂNG - VẬN CHUYỂN
• 2.1. Định nghĩa và phân loại máy nâng - vận chuyển
• 2.1.1. Định nghĩa
• 3. CHƯƠNG 3: MÁY LÀM ĐẤT
• 4. CHƯƠNG 4: MÁY LÀM ĐÁ
• 5. CHƯƠNG 5: MÁY LÀM BÊ TÔNG
• 6. CHƯƠNG 6: MÁY THI CÔNG NỀN MÓNG
• 7. CHƯƠNG 7: MÁY THI CÔNG BỀ MẶT CÔNG TRÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về máy xây dựng và vai trò trong thi công

Trong bối cảnh hiện đại hóa ngành xây dựng, máy xây dựng đóng vai trò là xương sống, quyết định tiến độ và chất lượng của mọi công trình. Đây là thuật ngữ chung chỉ các loại máy móc, thiết bị xây dựng chuyên dụng phục vụ cho công tác xây dựng giao thông, dân dụng, công nghiệp, thủy lợi. Vai trò của chúng không thể thiếu trong việc cơ giới hóa các công đoạn nặng nhọc, từ làm đất, nâng chuyển vật liệu, đến thi công nền móng và hoàn thiện bề mặt. Theo giáo trình "Máy Xây Dựng" do PGS.NGND Nguyễn Đăng Điệm chủ biên, việc lựa chọn và sử dụng hợp lý các loại máy móc thi công là yếu tố cốt lõi đảm bảo hiệu quả kinh tế và kỹ thuật cho dự án. Mỗi công trình với đặc thù riêng về khối lượng, điều kiện và công nghệ thi công đòi hỏi một hệ thống máy móc phù hợp. Do đó, kiến thức nền tảng về máy công trình là hành trang quan trọng cho các kỹ sư và nhà quản lý dự án. Việc am hiểu cấu tạo, nguyên lý hoạt động và phạm vi ứng dụng của từng loại máy giúp tối ưu hóa nguồn lực, giảm chi phí nhân công và rút ngắn thời gian hoàn thành. Sự phát triển của khoa học kỹ thuật đã cho ra đời nhiều thế hệ xe cơ giới hiện đại, tích hợp công nghệ tự động hóa, giúp tăng năng suất và độ chính xác trong quá trình thi công công trình. Từ những chiếc máy xúc đào móng đến những chiếc cần cẩu vươn cao, mỗi thiết bị đều là một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị của ngành.

1.1. Định nghĩa và các bộ phận cấu thành máy công trình

Một máy công trình hoàn chỉnh được xem như một hệ thống kỹ thuật phức tạp, bao gồm bốn bộ phận chính có mối liên hệ mật thiết. Theo sơ đồ cấu tạo tổng thể trong tài liệu chuyên ngành, các bộ phận này là: Bộ phận động lực, Hệ thống truyền động, Bộ phận công tác, và Hệ thống điều khiển.

Bộ phận động lực là trái tim của máy, có nhiệm vụ tạo ra công suất cho toàn bộ hoạt động. Các loại động cơ phổ biến bao gồm động cơ đốt trong (động cơ xăng, diesel), động cơ điện, và các thiết bị động lực bằng thủy lực hoặc khí nén.

Hệ thống truyền động có chức năng truyền công suất từ động cơ đến bộ phận công tác, đồng thời có thể thay đổi lực, mô men, và tốc độ. Các dạng truyền động chính là truyền động cơ khí, thủy lực, điện, và khí nén.

Bộ phận công tác là cơ cấu trực tiếp thực hiện chức năng công nghệ của máy, ví dụ gầu của máy xúc, lưỡi ben của máy ủi, hay thùng trộn của máy trộn bê tông.

Hệ thống điều khiển dùng để điều khiển toàn bộ hoạt động của máy, có thể là điều khiển bằng tay hoặc tự động, sử dụng các nguyên lý cơ khí, điện, thủy lực. Sự phối hợp nhịp nhàng của bốn bộ phận này quyết định hiệu suất và độ tin cậy của thiết bị xây dựng.

1.2. Phân loại tổng thể các loại thiết bị xây dựng phổ biến

Việc phân loại thiết bị xây dựng dựa trên chức năng công nghệ giúp người sử dụng dễ dàng lựa chọn máy móc phù hợp với yêu cầu công việc. Dựa trên giáo trình "Máy Xây Dựng", có thể chia thành các nhóm chính sau:

• Máy làm đất: Nhóm máy chủ đạo, thực hiện các công tác đào, đắp, san, lấp mặt bằng. Các đại diện tiêu biểu là máy ủi, máy xúc, máy san gạt, và xe lu (máy đầm lèn đất).

• Máy nâng - vận chuyển: Bao gồm các loại cần cẩu (cần trục ô tô, cần trục tháp, cần trục bánh xích) dùng để nâng hạ vật nặng và các thiết bị vận chuyển liên tục như băng tải.

• Máy làm bê tông: Gồm máy trộn bê tông, trạm trộn, thiết bị vận chuyển bê tông (như xe ben chuyên dụng) và thiết bị đầm lèn bê tông.

• Máy làm đá: Gồm máy nghiền đá để sản xuất cốt liệu và máy sàng để phân loại đá theo kích cỡ.

• Máy thi công nền móng: Các thiết bị chuyên dụng như búa đóng cọc, máy khoan cọc nhồi, máy ép bấc thấm.

• Máy thi công bề mặt công trình: Bao gồm máy rải bê tông nhựa nóng, máy san phẳng, hoàn thiện bề mặt đường, sân bay.

II. Thách thức trong vận hành và sửa chữa máy xây dựng

Hiệu quả của một dự án phụ thuộc lớn vào sự ổn định và hiệu suất của hệ thống máy xây dựng. Tuy nhiên, việc duy trì hoạt động liên tục của các thiết bị xây dựng này phải đối mặt với nhiều thách thức. Thách thức lớn nhất đến từ yêu cầu kỹ thuật cao trong quá trình vận hành máy xây dựng và sự phức tạp của công tác bảo dưỡng, sửa chữa máy xây dựng. Người vận hành không chỉ cần có kỹ năng điều khiển thuần thục mà còn phải hiểu rõ các thông số kỹ thuật, giới hạn an toàn và quy trình xử lý sự cố cơ bản. Việc vận hành sai cách không chỉ gây nguy hiểm cho con người, làm hỏng thiết bị mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hạng mục thi công công trình. Bên cạnh đó, môi trường làm việc khắc nghiệt tại công trường (bụi, ẩm, nhiệt độ cao, địa hình phức tạp) là nguyên nhân chính dẫn đến hao mòn và hư hỏng máy móc. Các bộ phận như hệ thống thủy lực, động cơ, hệ truyền động đòi hỏi phải được kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ. Việc thiếu hụt phụ tùng máy xây dựng chính hãng hoặc sử dụng các loại dầu nhớt, dầu thủy lực cho máy công trình kém chất lượng có thể gây ra những hỏng hóc nghiêm trọng, tốn kém chi phí sửa chữa và làm gián đoạn thi công. Do đó, việc xây dựng một kế hoạch bảo trì phòng ngừa và quy trình sửa chữa chuyên nghiệp là yếu tố sống còn để tối ưu hóa vòng đời và hiệu suất của máy móc thi công.

2.1. Yêu cầu kỹ thuật khi vận hành máy móc thi công an toàn

An toàn lao động là ưu tiên hàng đầu khi vận hành máy móc thi công. Người vận hành phải được đào tạo bài bản về nguyên lý hoạt động, các quy tắc an toàn và quy trình xử lý tình huống khẩn cấp. Trước mỗi ca làm việc, cần kiểm tra tổng thể tình trạng kỹ thuật của xe cơ giới, bao gồm hệ thống phanh, hệ thống lái, hệ thống thủy lực, đèn, còi và các thiết bị cảnh báo. Trong quá trình vận hành, phải tuân thủ nghiêm ngặt các giới hạn về tải trọng, tầm với (đối với cần cẩu), và tốc độ di chuyển. Đặc biệt, việc vận hành trên nền đất yếu, dốc hoặc gần khu vực có đường điện cao thế đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa. Các biển báo, rào chắn và người hiệu lệnh phải được bố trí đầy đủ tại khu vực làm việc của máy công trình để đảm bảo an toàn cho những người xung quanh. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật không chỉ giảm thiểu tai nạn mà còn giúp máy hoạt động bền bỉ, giảm hao mòn và tiết kiệm nhiên liệu.

2.2. Quy trình bảo dưỡng và sửa chữa máy xây dựng hiệu quả

Một quy trình bảo dưỡng, sửa chữa máy xây dựng hiệu quả bắt đầu từ việc lập kế hoạch bảo trì phòng ngừa (Preventive Maintenance). Kế hoạch này dựa trên khuyến nghị của nhà sản xuất (Komatsu, Hitachi, Caterpillar (CAT)) và điều kiện vận hành thực tế. Các hoạt động bảo dưỡng định kỳ bao gồm thay dầu động cơ, dầu thủy lực cho máy công trình, lọc dầu, lọc gió; kiểm tra và siết chặt bu lông, đai ốc; bôi trơn các khớp nối và điểm chuyển động. Khi có sự cố xảy ra, việc chẩn đoán chính xác nguyên nhân là bước quan trọng nhất. Các kỹ thuật viên cần sử dụng công cụ chẩn đoán hiện đại và tài liệu kỹ thuật để xác định bộ phận hư hỏng. Việc thay thế phụ tùng máy xây dựng cần ưu tiên hàng chính hãng để đảm bảo sự tương thích và độ bền. Lưu trữ hồ sơ bảo dưỡng, sửa chữa chi tiết cho từng thiết bị giúp theo dõi lịch sử hoạt động và dự đoán các hỏng hóc tiềm tàng, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thời gian máy ngừng hoạt động.

III. Phương pháp lựa chọn máy làm đất tối ưu cho mọi dự án

Máy làm đất là nhóm máy xây dựng chủ đạo, quyết định đến tiến độ của giai đoạn san lấp và chuẩn bị mặt bằng. Việc lựa chọn đúng loại máy không chỉ tối ưu hóa năng suất mà còn tiết kiệm chi phí nhiên liệu và nhân công đáng kể. Một phương pháp lựa chọn hiệu quả bắt đầu bằng việc phân tích kỹ lưỡng các yếu tố của dự án: quy mô công trình, loại đất (cát, sét, đá), khối lượng đất cần đào đắp, và điều kiện địa hình. Theo chương 3 của giáo trình "Máy Xây Dựng", mỗi loại máy móc thi công trong nhóm này có một chức năng chuyên biệt. Ví dụ, máy ủi phù hợp cho công tác san gạt mặt bằng trên diện rộng và cự ly di chuyển đất ngắn. Trong khi đó, máy xúc (đặc biệt là máy xúc gầu nghịch) lại là lựa chọn lý tưởng cho việc đào móng, hố sâu, hoặc xúc vật liệu lên xe ben. Máy san gạt được sử dụng ở giai đoạn hoàn thiện cuối cùng để tạo ra bề mặt phẳng với độ chính xác cao. Cuối cùng, xe lu và các thiết bị đầm nén khác có vai trò quyết định trong việc đảm bảo độ chặt yêu cầu cho nền đường, nền móng. Việc kết hợp một cách khoa học các loại máy này sẽ tạo thành một dây chuyền thi công đất liên tục và hiệu quả, giảm thiểu thời gian chờ đợi và tối đa hóa hiệu suất làm việc của từng thiết bị xây dựng.

3.1. Phân tích công dụng của máy xúc máy ủi và máy san gạt

Máy ủi là thiết bị có lưỡi ủi lớn phía trước, chuyên dùng để san, ủi, dồn và rải vật liệu. Ưu điểm của máy ủi là lực kéo lớn, khả năng làm việc hiệu quả trên nhiều loại địa hình. Máy xúc, với bộ công tác chính là gầu đào, là loại máy công trình linh hoạt nhất, có thể thực hiện các công việc đào đất, xúc vật liệu rời, phá dỡ công trình (khi lắp thêm đầu búa). Có hai loại chính là máy xúc gầu thuận và máy xúc gầu nghịch, với máy xúc gầu nghịch (backhoe) là phổ biến hơn trong xây dựng dân dụng. Máy san gạt (motor grader) có một lưỡi cắt dài nằm giữa trục trước và trục sau, có thể điều chỉnh góc nghiêng linh hoạt. Chức năng chính của nó là san phẳng mặt đường, tạo dốc taluy, và hoàn thiện bề mặt nền với độ chính xác cao mà máy ủi không thể đạt được. Lựa chọn giữa ba loại máy này phụ thuộc vào giai đoạn và yêu cầu kỹ thuật của công tác làm đất.

3.2. Tiêu chí chọn xe lu và các thiết bị đầm lèn nền móng

Công tác đầm lèn là bước cuối cùng và quan trọng nhất trong thi công đất, nhằm tăng cường độ ổn định và khả năng chịu tải của nền. Việc lựa chọn xe lu và các thiết bị đầm lèn phụ thuộc vào loại vật liệu và độ chặt yêu cầu. Các tiêu chí chính bao gồm:

• Loại vật liệu: Đối với đất dính (sét, á sét), lu chân cừu (sheepfoot roller) là hiệu quả nhất. Đối với vật liệu rời (cát, sỏi, đá dăm), lu bánh lốp hoặc lu rung bánh thép trơn (vibratory roller) là lựa chọn tối ưu.

• Độ dày lớp đầm: Độ dày mỗi lớp vật liệu cần đầm lèn ảnh hưởng đến việc lựa chọn trọng lượng và biên độ rung của máy. Lớp vật liệu càng dày, yêu cầu máy có trọng lượng tĩnh và lực rung càng lớn.

• Không gian thi công: Tại các khu vực chật hẹp, máy xây dựng mini như máy đầm cóc, máy đầm bàn là giải pháp thay thế hiệu quả cho các loại xe lu cỡ lớn.

IV. Hướng dẫn chọn máy nâng vận chuyển và làm bê tông

Bên cạnh máy làm đất, nhóm máy xây dựng phục vụ công tác nâng chuyển và sản xuất bê tông giữ vai trò then chốt trong giai đoạn thi công kết cấu. Lựa chọn chính xác các thiết bị này giúp đảm bảo an toàn, chất lượng bê tông và tiến độ lắp ghép. Đối với công tác nâng hạ, việc lựa chọn cần cẩu phải dựa trên các thông số kỹ thuật cơ bản như tải trọng nâng, chiều cao nâng, và tầm với. Ví dụ, cần trục tháp là lựa chọn tối ưu cho nhà cao tầng, trong khi cần trục tự hành (bánh lốp, bánh xích) lại cơ động hơn cho các công trình công nghiệp hoặc cầu đường. Đối với công tác bê tông, chất lượng của hỗn hợp phụ thuộc hoàn toàn vào máy trộn bê tông. Cần lựa chọn máy có dung tích và phương pháp trộn (trộn tự do hay cưỡng bức) phù hợp với mác bê tông và khối lượng yêu cầu. Việc vận chuyển bê tông từ trạm trộn đến vị trí đổ cũng cần được tính toán kỹ lưỡng để tránh hiện tượng phân tầng hoặc đông kết sớm. Các loại xe ben chuyên chở bê tông hoặc bơm bê tông là những thiết bị xây dựng không thể thiếu. Việc đồng bộ hóa hoạt động giữa trạm trộn, phương tiện vận chuyển và thiết bị đầm tại công trường là bí quyết để có được kết cấu bê tông chất lượng cao.

4.1. So sánh các loại cần cẩu và thiết bị vận chuyển liên tục

Cần cẩu (máy trục) là thiết bị hoạt động theo chu kỳ, chuyên dùng để nâng và hạ các vật nặng. Các loại phổ biến bao gồm:

• Cần trục tháp: Chuyên dùng cho xây dựng nhà cao tầng, có chiều cao nâng lớn nhưng cố định.
• Cần trục tự hành (bánh lốp, bánh xích): Có tính cơ động cao, phù hợp cho công tác lắp ráp, xếp dỡ tại các công trình trải rộng. Cần trục bánh xích có khả năng làm việc trên nền đất yếu tốt hơn.
• Cầu trục, cổng trục: Thường được sử dụng trong nhà xưởng, bãi chứa, nhà máy sản xuất cấu kiện để di chuyển vật liệu trong một không gian xác định.

Bên cạnh đó, thiết bị vận chuyển liên tục như băng tải đai cao su lại hiệu quả cho việc vận chuyển vật liệu rời (cát, đá, sỏi) hoặc hàng hóa đóng gói ở cự ly ngắn đến trung bình với năng suất cao và chi phí vận hành thấp.

4.2. Các loại máy trộn bê tông và xe ben trong thi công

Máy trộn bê tông được phân loại dựa trên phương pháp trộn. Máy trộn tự do (kiểu quả lê) phù hợp với bê tông có độ sụt thấp và cốt liệu nhỏ, thường dùng cho các công việc nhỏ lẻ. Máy trộn cưỡng bức (trục đứng hoặc trục ngang) cho chất lượng trộn đồng đều hơn, phù hợp để sản xuất bê tông chất lượng cao và bê tông khô. Về vận chuyển, xe ben là phương tiện phổ biến nhất để chuyên chở vật liệu rời như đất, cát, đá. Đối với bê tông tươi, cần sử dụng xe trộn bê tông chuyên dụng (xe bồn) để duy trì độ đồng nhất của hỗn hợp trong quá trình vận chuyển. Việc lựa chọn dung tích của máy trộn và số lượng xe ben phải được tính toán để đảm bảo chu trình cung cấp bê tông cho thi công công trình diễn ra liên tục, không bị gián đoạn.

V. Kinh nghiệm mua bán và cho thuê máy xây dựng hiệu quả

Quyết định đầu tư vào máy xây dựng là một bài toán tài chính quan trọng đối với các doanh nghiệp. Lựa chọn giữa mua mới, mua cũ hay đi thuê phụ thuộc vào tần suất sử dụng, quy mô dự án và khả năng tài chính. Thị trường máy xây dựng cũ rất sôi động, cung cấp một giải pháp tiết kiệm chi phí ban đầu. Tuy nhiên, việc mua máy cũ đòi hỏi người mua phải có kinh nghiệm kiểm tra, đánh giá chất lượng máy, lịch sử sửa chữa máy xây dựng, và tình trạng các bộ phận quan trọng như động cơ, hệ thống thủy lực. Các bãi máy xây dựng lớn là nơi tập trung nhiều lựa chọn, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro về chất lượng nếu không có sự thẩm định kỹ càng. Một lựa chọn khác là nhập khẩu máy xây dựng đã qua sử dụng từ các thị trường uy tín như Nhật Bản, châu Âu. Các thương hiệu hàng đầu như Komatsu, Hitachi, Caterpillar (CAT), Doosan, Kobelco luôn được ưa chuộng vì độ bền và sự sẵn có của phụ tùng máy xây dựng. Đối với các doanh nghiệp không có nhu cầu sử dụng thường xuyên hoặc cho các dự án ngắn hạn, giải pháp cho thuê máy xây dựng là phương án tối ưu nhất. Dịch vụ cho thuê giúp giảm gánh nặng về chi phí đầu tư, bảo dưỡng và quản lý thiết bị, đồng thời cho phép tiếp cận linh hoạt các loại máy móc hiện đại.

5.1. Thị trường máy xây dựng cũ và các bãi máy uy tín

Thị trường máy xây dựng cũ tại Việt Nam cung cấp đa dạng các chủng loại máy công trình từ các thương hiệu khác nhau. Khi mua máy cũ, cần kiểm tra kỹ các yếu tố sau: số giờ hoạt động, tình trạng rò rỉ dầu ở hệ thống thủy lực, tiếng nổ của động cơ, độ mòn của xích và bánh răng (đối với máy xúc, máy ủi bánh xích), và các giấy tờ chứng minh nguồn gốc. Nên ưu tiên lựa chọn các bãi máy xây dựng có uy tín, có chính sách bảo hành và hỗ trợ kỹ thuật. Việc tham khảo ý kiến từ các chuyên gia hoặc thợ vận hành có kinh nghiệm trước khi quyết định mua là rất cần thiết để tránh mua phải thiết bị kém chất lượng.

5.2. Thủ tục nhập khẩu máy xây dựng từ các hãng lớn

Việc nhập khẩu máy xây dựng, dù là máy mới hay đã qua sử dụng, đòi hỏi phải tuân thủ các quy định của pháp luật về niên hạn sử dụng, tiêu chuẩn khí thải và thủ tục hải quan. Các hãng lớn như Caterpillar (CAT), Komatsu, Hitachi thường có nhà phân phối chính thức tại Việt Nam, giúp đơn giản hóa quá trình mua bán và đảm bảo nguồn gốc, chất lượng sản phẩm cũng như dịch vụ hậu mãi. Khi nhập khẩu trực tiếp, doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ về các loại thuế (thuế nhập khẩu, thuế GTGT), chi phí vận chuyển, và các giấy tờ cần thiết như hợp đồng thương mại (Commercial Invoice), danh mục đóng gói (Packing List), và vận đơn (Bill of Lading). Việc sử dụng dịch vụ của các công ty logistics chuyên nghiệp sẽ giúp quá trình nhập khẩu diễn ra thuận lợi hơn.

5.3. Giải pháp cho thuê máy xây dựng và máy xây dựng mini

Dịch vụ cho thuê máy xây dựng mang lại sự linh hoạt cao cho các nhà thầu. Giải pháp này giúp loại bỏ chi phí đầu tư ban đầu lớn, chi phí bảo dưỡng, sửa chữa và chi phí nhân sự quản lý thiết bị. Nhà thầu có thể lựa chọn đúng loại máy với công suất phù hợp cho từng giai đoạn cụ thể của dự án. Đặc biệt, sự phát triển của máy xây dựng mini đã mở ra nhiều cơ hội cho các công trình có không gian thi công chật hẹp, các dự án sửa chữa, cải tạo trong đô thị. Các loại máy xúc mini, máy ủi mini có tính cơ động cao, dễ vận chuyển và tiêu thụ ít nhiên liệu, là lựa chọn kinh tế cho các công việc quy mô nhỏ. Dịch vụ cho thuê các loại máy mini này đang ngày càng trở nên phổ biến.

VI. Tương lai ngành máy xây dựng và xu hướng công nghệ mới

Ngành công nghiệp máy xây dựng đang bước vào một kỷ nguyên mới với sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghệ 4.0. Tương lai của ngành không chỉ nằm ở việc chế tạo những cỗ máy lớn hơn, mạnh hơn, mà còn tập trung vào việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), và công nghệ tự động hóa. Các thiết bị xây dựng thông minh có khả năng tự chẩn đoán lỗi, tối ưu hóa quá trình vận hành để tiết kiệm nhiên liệu và giao tiếp với nhau trên công trường. Hệ thống định vị GPS và công nghệ điều khiển từ xa đang dần thay thế con người trong các môi trường làm việc nguy hiểm. Các hãng sản xuất hàng đầu thế giới như Komatsu, Hitachi, Caterpillar (CAT) đang tiên phong trong việc nghiên cứu và phát triển các dòng xe cơ giới tự hành, có khả năng thực hiện các công việc san lấp, đào đất một cách tự động với độ chính xác cao. Xu hướng phát triển bền vững cũng là một yếu tố định hình tương lai của ngành, với sự ra đời của các loại máy móc thi công chạy bằng điện hoặc hybrid, giúp giảm thiểu tiếng ồn và ô nhiễm không khí. Cùng với đó, ngành công nghiệp phụ tùng máy xây dựng cũng đang hướng tới các vật liệu mới, bền hơn và có khả năng tái chế, góp phần vào nền kinh tế tuần hoàn.

6.1. Tự động hóa và vai trò của các hãng Komatsu Hitachi CAT

Tự động hóa là xu hướng tất yếu của ngành máy công trình. Các hãng lớn đang dẫn đầu cuộc đua này. Komatsu nổi tiếng với hệ thống quản lý hạm đội máy KOMTRAX và sáng kiến "Công trường thông minh" (Smart Construction) sử dụng máy bay không người lái và máy xúc tự hành. Caterpillar (CAT) phát triển công nghệ CAT Command, cho phép điều khiển máy từ xa, tăng cường an toàn và hiệu quả. Hitachi tập trung vào việc tích hợp IoT và AI để tạo ra các giải pháp ConSite, giúp theo dõi tình trạng máy, dự báo sự cố và tối ưu hóa lịch trình bảo dưỡng. Những công nghệ này không chỉ nâng cao năng suất mà còn giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực vận hành có tay nghề cao trong tương lai.

6.2. Xu hướng phát triển phụ tùng máy xây dựng bền vững

Tính bền vững đang trở thành một tiêu chí quan trọng trong ngành. Điều này thể hiện qua việc phát triển các loại phụ tùng máy xây dựng thân thiện với môi trường. Các nhà sản xuất đang nghiên cứu các vật liệu composite nhẹ hơn để giảm trọng lượng máy và tiết kiệm nhiên liệu. Chương trình tái sản xuất (remanufacturing) các bộ phận như động cơ, hộp số, bơm thủy lực đang được đẩy mạnh. Việc tái sản xuất không chỉ giúp giảm chi phí cho khách hàng mà còn tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên và năng lượng so với việc sản xuất mới hoàn toàn. Ngoài ra, việc phát triển các loại dầu thủy lực cho máy công trình có khả năng phân hủy sinh học cũng là một hướng đi quan trọng, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực của ngành xây dựng đến môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Máy Xây Dựng được biên soạn bởi tập thể giảng viên Bộ môn Máy xây dựng - Xếp dỡ thuộc Khoa Cơ khí, Trường Đại học Giao thông Vận tải, do PGS.NGND Nguyễn Đăng Điệm làm chủ biên cùng sự tham gia của PGS.NGƯT Thái Hà Phi, PGS.NGƯT Nguyễn Văn Vịnh, PGS.NGƯT Nguyễn Bính, TS. Nguyễn Lâm Khánh và TS. Nguyễn Đình Tứ. Tài liệu được Nhà xuất bản Giao thông Vận tải xuất bản nhằm phục vụ trực tiếp cho chương trình đào tạo theo học chế tín chỉ.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, môn học Máy xây dựng là học phần kỹ thuật cơ sở dành cho sinh viên các ngành kỹ thuật công trình không chuyên về cơ khí máy xây dựng (như công trình giao thông, xây dựng dân dụng - công nghiệp, thủy lợi, thủy điện và kinh tế xây dựng).

Mục tiêu học tập trọng tâm của giáo trình bao gồm:

• Trang bị hệ thống kiến thức nền tảng về công dụng, phân loại và phạm vi ứng dụng của các chủng loại máy và thiết bị thi công trên công trường.
• Làm rõ sơ đồ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của từng cụm cơ cấu máy xây dựng.
• Cung cấp phương pháp và công thức xác định năng suất làm việc của máy.
• Xây dựng năng lực phân tích điều kiện thi công, công nghệ thực tế và thị trường thiết bị để cán bộ kỹ thuật lựa chọn máy móc hợp lý cho từng hạng mục công trình.

Cấu trúc tài liệu gồm 7 chương được tinh giản và cô đọng hóa theo đề cương môn học đã được phê duyệt cho hệ thống tín chỉ. Giáo trình tiếp cận từ nguyên lý cấu tạo tổng thể (4 bộ phận cơ bản của máy) đến chi tiết từng nhóm thiết bị chuyên ngành theo quy trình thi công xây dựng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung cuốn sách được phân chia thành 7 chương chuyên đề logic:

• Chương 1: Những vấn đề chung về máy xây dựng (PGS.NGND Nguyễn Đăng Điệm biên soạn): Trình bày cấu tạo tổng thể của máy xây dựng gồm 4 bộ phận chính (Bộ phận động lực, Hệ thống truyền động, Bộ phận công tác, Hệ thống điều khiển) cùng hệ thống phân loại tổng thể các nhóm máy xây dựng.
• Chương 2: Máy nâng - vận chuyển (TS. Nguyễn Lâm Khánh biên soạn): Cung cấp định nghĩa, phân loại và nguyên lý làm việc của máy nâng đơn giản (kích thanh răng, kích vít, kích thủy lực), tời (tời quay tay, tời điện một tang/hai chiều, tời nhiều tốc độ), palăng (palăng kéo tay trục vít, palăng bánh răng, palăng điện), các loại máy trục (cần trục tháp, cần trục tự hành ô tô/bánh xích/bánh lốp, cầu trục, cổng trục) và máy vận chuyển liên tục (băng tải đai cao su, vít tải, băng gầu, thiết bị vận chuyển bằng khí nén).
• Chương 3: Máy làm đất (PGS.NGƯT Thái Hà Phi biên soạn): Phân tích công dụng, cấu tạo, nguyên lý hoạt động và phương pháp xác định năng suất của 4 loại máy thi công đất chủ đạo: máy ủi, máy đào một gầu, máy san và máy đầm lèn đất.
• Chương 4: Máy làm đá (PGS.NGƯT Nguyễn Văn Vịnh biên soạn): Khảo sát hai nhóm thiết bị gia công đá gồm máy nghiền đá (kiểu má, kiểu hình côn, kiểu trục ép) và máy sàng phân loại đá (sàng lắc, sàng rung vô hướng, sàng rung có hướng).
• Chương 5: Máy làm bê tông (PGS.NGƯT Nguyễn Văn Vịnh biên soạn): Giới thiệu máy trộn bê tông, trạm trộn bê tông xi măng/bê tông nhựa nóng, thiết bị vận chuyển bê tông (xe vận chuyển, máy bơm bê tông) và thiết bị đầm lèn bê tông.
• Chương 6: Máy thi công nền móng (PGS.NGƯT Nguyễn Bính và TS. Nguyễn Đình Tứ biên soạn): Trình bày công nghệ và cấu tạo búa đóng cọc (búa diezel, búa rung, máy ép cọc thủy lực), máy khoan cọc nhồi và máy ép bấc thấm gia cố nền đất yếu.
• Chương 7: Máy thi công bề mặt công trình (PGS.NGND Nguyễn Đăng Điệm biên soạn): Phân tích thiết bị thi công bề mặt bê tông xi măng, máy rải bê tông nhựa nóng và máy bóc nguội mặt đường phục vụ công tác hoàn thiện và duy tu đường bộ, sân bay, bến bãi.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập các nguyên lý kỹ thuật cơ sở mang tính hệ thống:

1. Nguyên lý cấu thành máy xây dựng:

   • Bộ phận động lực: Động cơ đốt trong (xăng, Diezel); động cơ điện (xoay chiều một pha, hai pha, ba pha đồng bộ/không đồng bộ rôto lồng sóc và rôto dây quấn; động cơ một chiều); thiết bị thủy lực (bơm, động cơ pít tông hướng trục/hướng kính, bánh răng, xi lanh); thiết bị khí nén.
   • Hệ thống truyền động: Truyền động cơ khí (ăn khớp: bánh răng, trục vít - bánh vít, thanh răng - bánh răng, xích, vitme - đai ốc; ma sát: bánh ma sát, đai; tay quay - thanh truyền, truyền động cáp); truyền động điện (dòng một chiều, xoay chiều, phối hợp; đơn chiếc, nhóm, nhiều động cơ); truyền động thủy lực (thủy tĩnh, thủy động; tịnh tiến, quay) và truyền động khí nén.
   • Bộ phận công tác và di chuyển: Cơ cấu công tác theo chức năng công nghệ (xúc, nghiền, nâng, rải) và cơ cấu di chuyển (bánh xích, bánh lốp, bánh sắt lăn trên ray).
   • Hệ thống điều khiển: Phân loại theo phương pháp điều khiển (bằng tay, tự động, bán tự động), nguyên lý truyền lực (trực tiếp, khuếch đại) và phương thức truyền động (cơ khí, điện, thủy lực, khí nén, tổng hợp).

2. Tiêu chuẩn và chế độ làm việc của máy trục:

   • Hệ thống hóa theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5862-1995 (tương thích các tiêu chuẩn quốc tế ISO 4301-1980, ISO 4301/1-1986, ISO 4301/4-1989, ISO 4301/5-1991): Phân thành 8 nhóm chế độ làm việc cho máy trục (A1 đến A8) dựa trên 10 cấp sử dụng thời gian ($U_0 - U_9$) và 4 cấp tải trọng ($Q_1 - Q_4$); phân 8 nhóm chế độ cho cơ cấu máy (M1 đến M8) dựa trên 10 cấp sử dụng thời gian ($T_0 - T_9$) và 4 cấp tải trọng ($L_1 - L_4$).
   • Đối chiếu với tiêu chuẩn TCVN 4244-86 qua 4 nhóm chế độ (Nhẹ, Trung bình, Nặng, Rất nặng) dựa trên hệ số sử dụng trong ngày ($k_{ng}$), hệ số sử dụng trong năm ($k_n$), hệ số sử dụng tải trọng ($k_Q$), cường độ làm việc của động cơ ($CĐ%$) và số chu kỳ làm việc mỗi giờ ($n$).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích thông số kỹ thuật: Đọc hiểu và tra cứu các thông số định mức của máy trục như tải trọng nâng danh nghĩa ($Q$), chiều cao nâng ($H$), tầm với ($R$), khẩu độ ($L$), tốc độ làm việc ($v, n$), tự trọng ($G$), công suất ($N$) và mô men câu hàng ($M_Q = Q \cdot R$).
• Kỹ năng tính toán năng suất:
  • Năng suất máy trục: $N_q = n \cdot k_{tg} \cdot k_q$ (Tấn/giờ).
  • Năng suất băng tải đai chuyển vật liệu rời: $Q = 3600 \cdot F \cdot v \cdot \gamma$ (Tấn/giờ) với diện tích mặt cắt $F = 0,045 B^2 k_\beta$ (băng phẳng) hoặc $F = 0,045 B^2 (k_\beta + 1)$ (băng lòng máng).
  • Năng suất băng tải vận chuyển hàng kiện: $Q = 3,6 \frac{G}{t} v$ (Tấn/giờ).
• Kỹ năng lựa chọn thiết bị thi công: Khả năng phân loại và chọn lựa giải pháp thiết bị nền móng (búa cọc, cọc nhồi, bấc thấm), thiết bị nâng (cần trục tự hành, cần trục tháp) phù hợp quy mô tải trọng và mặt bằng công trình.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình Máy Xây Dựng được thiết kế để triển khai phương pháp giảng dạy tích hợp giữa lý thuyết nguyên lý và thực tế công trình:

1. Phương pháp tiếp cận sư phạm:

   • Giảng viên trình bày các sơ đồ khối chức năng của từng cụm máy, phân tích đường truyền công suất từ bộ phận động lực qua hệ thống truyền động đến bộ phận công tác.
   • Hướng dẫn sinh viên phương pháp đọc bản vẽ động học và cấu tạo máy trục (cơ cấu nâng, thay đổi tầm với, quay mâm, di chuyển).

2. Phân tích số liệu và đặc tính kỹ thuật thực nghiệm:

   • Sử dụng các bảng thông số kỹ thuật thực tế để sinh viên rèn luyện kỹ năng tra cứu:
     • Dữ liệu cần trục tháp hãng POTAIN (Pháp): các mã hiệu MC60-P16A, MC80-SB1A, MC120-P16A.
     • Cần trục tháp CHLB Nga: KB-100, X-981, KB-401, KBK-160-2.
     • Cần trục tự hành: Cần trục ô tô KC-2561K trên khung xe ZIL, cần trục bánh xích MKT-10A, cần trục bánh lốp KC-4361, KC-5363.
     • Thiết bị nâng đơn giản: Palăng trục vít 1107-62, palăng bánh răng 2799-63, các dòng tời điện CHLB Nga (J-1001, J-150, J1-15A).

3. Yêu cầu tự học theo học chế tín chỉ:

   • Với đặc thù đào tạo tín chỉ, thời lượng lên lớp được cô đọng. Sinh viên bắt buộc phải tự nghiên cứu độc lập thông qua việc đọc các sơ đồ nguyên lý cấu tạo chi tiết trong sách.
   • Kết hợp đọc chéo với cuốn giáo trình Máy Xây Dựng xuất bản năm 2002 của ThS. Nguyễn Thị Tâm để nắm bắt các nội dung mở rộng về kích, palăng, tời nâng và các thiết bị liên quan không được trình bày sâu ở bản in tín chỉ này.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

So với các tài liệu giảng dạy trước đây (đặc biệt là bản in năm 2002 do ThS. Nguyễn Thị Tâm biên soạn), giáo trình có những điều chỉnh kỹ thuật và cấu trúc mang tính thực tế:

Tiêu chí	Bản giáo trình Máy Xây Dựng năm 2002	Bản Giáo trình Đào tạo Tín chỉ
Hình thức đào tạo	Đào tạo theo niên chế truyền thống	Tối ưu hóa theo học chế tín chỉ
Dung lượng & Cấu trúc	Trình bày dàn trải nhiều phân nhóm máy	Cô đọng, tập trung vào 7 chương chuyên đề cốt lõi
Hệ thống Tiêu chuẩn	Chủ yếu sử dụng tiêu chuẩn TCVN 4244-86	Cập nhật hệ thống TCVN 5862-1995 tương thích ISO 4301
Thiết bị nền móng	Khảo sát máy đóng cọc truyền thống	Bổ sung máy khoan cọc nhồi, máy ép cọc thủy lực, máy ép bấc thấm
Thiết bị bề mặt	Thiết bị rải vật liệu cơ bản	Tích hợp máy rải BT nhựa nóng, máy bóc nguội mặt đường

• Chuẩn hóa hệ thống phân loại chế độ làm việc: Thiết lập bảng đối chiếu giữa phân loại chế độ làm việc cũ (TCVN 4244-86: Nhẹ, Trung bình, Nặng, Rất nặng) và phân loại mới theo TCVN 5862-1995 (A1-A8 và M1-M8), hỗ trợ cán bộ kỹ thuật khi tiếp cận các hồ sơ máy cũ và mới.
• Tập trung vào công nghệ thi công công trình hiện đại: Đưa vào nội dung chi tiết về máy khoan cọc nhồi chịu tải lớn, máy ép bấc thấm dùng trong thoát nước gia cố nền đường đất yếu vùng trũng, và máy bóc nguội mặt đường bê tông nhựa phục vụ duy tu đường bộ.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình phục vụ cho các nhóm đối tượng cụ thể trong đào tạo và sản xuất:

1. Sinh viên bậc đại học:
   • Sinh viên các ngành không chuyên về máy xây dựng thuộc Trường Đại học Giao thông Vận tải và các trường khối kỹ thuật công trình.
   • Áp dụng cho các chuyên ngành: Xây dựng Công trình Giao thông (Cầu đường, Đường hầm, Đường sắt, Công trình thủy), Xây dựng Dân dụng và Công nghiệp, Xây dựng Công trình Thủy lợi - Thủy điện, Kinh tế Xây dựng và Quản lý Dự án.
2. Kiến thức điều kiện tiên quyết:
   • Người học cần hoàn thành các học phần cơ sở kỹ thuật: Cơ học lý thuyết, Sức bền vật liệu, Nguyên lý - Chi tiết máy, Thủy lực đại cương và Kỹ thuật điện.
3. Giảng viên và cán bộ giảng dạy:
   • Sử dụng làm giáo trình khung và đề cương giảng dạy chính thức cho học phần Máy xây dựng theo học chế tín chỉ.
4. Cán bộ kỹ thuật và kỹ sư công trường:
   • Kỹ sư phụ trách thi công, chỉ huy trưởng công trường, chuyên viên lập biện pháp kỹ thuật và dự toán: Dùng làm tài liệu tra cứu thông số kỹ thuật, tính toán năng suất và lựa chọn thiết bị thi công phù hợp với tiến độ và biện pháp tổ chức thi công.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên và kỹ sư các ngành kỹ thuật công trình (giao thông, dân dụng, thủy lợi) và kinh tế xây dựng. Nội dung hướng đến việc hiểu cấu tạo, nguyên lý làm việc và phương pháp chọn máy phục vụ thi công, không đi sâu vào phần tính toán thiết kế chi tiết máy dành cho kỹ sư chế tạo cơ khí.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần nắm vững kiến thức về Cơ học lý thuyết (tính toán lực, mô men, cân bằng vật rắn), Sức bền vật liệu (độ bền, độ võng kết cấu dầm), Nguyên lý máy - Chi tiết máy (bộ truyền bánh răng, trục vít, phanh, ly hợp) và Kỹ thuật điện đại cương (động cơ xoay chiều, một chiều, mạng điện công nghiệp).

3. Điểm khác biệt của giáo trình tín chỉ này so với các tài liệu máy xây dựng khác là gì?

Tài liệu được tinh giản cô đọng theo thời lượng tín chỉ, tập trung trực tiếp vào 7 nhóm nội dung thi công thực tế; tích hợp các công thức tính toán năng suất máy thực hành và chuẩn hóa chế độ làm việc của máy trục theo tiêu chuẩn ISO/TCVN 5862-1995.

4. Phương pháp tự học giáo trình đạt hiệu quả tốt nhất?

Sinh viên cần phân tích kỹ sơ đồ nguyên lý hoạt động của từng cơ cấu máy trong giáo trình (như cơ cấu nâng hàng, thay đổi tầm với, cơ cấu quay), kết hợp áp dụng các công thức tính năng suất cho từng điều kiện thi công cụ thể và tra cứu bảng thông số kỹ thuật máy thực tế trong các chương.

5. Cần đọc thêm tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Sinh viên cần sử dụng kết hợp cuốn giáo trình Máy Xây Dựng xuất bản năm 2002 của ThS. Nguyễn Thị Tâm (NXB Giao thông Vận tải) để tham khảo các nội dung mở rộng về kích, palăng, tời nâng; đồng thời tra cứu các tiêu chuẩn TCVN 5862-1995, TCVN 4244-86 và catalogue kỹ thuật từ các nhà sản xuất máy thi công.

---

Kết luận

Giáo trình Máy Xây Dựng do tập thể tác giả Khoa Cơ khí - Trường Đại học Giao thông Vận tải biên soạn cung cấp hệ thống kiến thức chuẩn mực về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và phương pháp xác định năng suất của các loại máy và thiết bị thi công xây dựng. Lộ trình tiếp cận kiến thức đi từ nguyên lý 4 bộ phận cấu thành tổng quát (Chương 1) đến 6 nhóm máy thi công chuyên dụng (Chương 2 đến Chương 7). Để hoàn thiện môn học theo học chế tín chỉ, người học cần kết hợp nội dung giáo trình với cuốn Máy Xây Dựng năm 2002 của ThS. Nguyễn Thị Tâm và hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CẤU TAO TONG THE MAY XAY DUNG 1. CAC BO PHAN CAU THANH MAY XAY DUNG Mỗi một máy xây dựng có thể được coi là một hệ thông bao gồm những bộ phận chính sau đây: _1- Bộ phận động lực 2- Hệ thống truyền động 3- Bộ phận công tác 4- Hệ thống điều khiển Các bộ phận của máy xây dựng có mối liên quan trực tiếp với nhau và được biểu thị bằng sơ đồ trên hình 1. Bộ phận động lực Hệ thông › Bộ phận -truyền động cong tac | Ecemessasennnererres TT == 1 i Hé thong diéu khién Hình 1. Sơ đồ biểu thị các bộ phận cấu thành máy xây dựng Sau đây chúng ta tìm hiểu công dụng và phân loại các bộ phận đó.

BỘ PHẬN ĐỘNG LỰC 1. Công dụng của bộ phận động lực Bộ phận động lực là một cơ cấu của máy có nhiệm vụ tạo ra công suất cho máy hoạt động. Hay nói cách khác, bộ phận động lực của máy chính là cơ cấu tạo ra mô men hoặc lực tác dụng lên các bộ phận công tác của máy để cho bộ phận này thực hiện chức năng công nghệ của mình. Phần loại bộ phận động lực 1.

Động cơ đốt trong Dựa vào nhiên liệu được dùng để chạy động cơ, hiện nay trên các máy xây dụng có các loại động cơ đôt trong.sau đây (bảng 1. Phân loại động cơ đối trong Động cơ đốt trong Độngcơxăng - Động cơ dầu (hay còn gol la déng co Diezel, (chạy băng nhiên liệu là xăng) chạy băng nhiên liệu là dâu Diezel) MXD*# 5 1. Động cơ điện Động cơ điện là loại động cơ thứ cấp chạy bằng năng lượng điện. Năng lượng điện có thê được lẫy từ mạng điện công nghiệp hoặc từ các máy phát điện lắp trực tiếp trên các máy xây dựng.

Động cơ điện có các loại sau đây (bảng 1. Phân loại động cơ điện Động cơ điện Động cơ điện xoay chiều Động cơ Í Đông cơ | Đông cơ Động cơ điện xoay chiều ba pha điện một điện xoay điện xoay Động cơ điện Động cơ điện xoay chiêu ba pha chiều | chiều một | chiều hai | XO4y chiêu không đồng bộ pha pha ba pha dong R6to léng séc | Rôto dây quân 9 1. Thiết bị động lực bằng thủy lực Thiết bị động lực bằng thủy lực lắp trên các máy xây dựng bao gồm bơm -. động cơ thủy lực và xy lanh thủy lực.

Các thiết bị này hoạt động nhờ áp suất cao của dầu thủy lực. Thiết bị động lực bằng thủy lực có các loại sau đây (bảng 1. Phân loại thiết bị động lục bằng thủy lực Các thiết bị động lực bằng thủy lực Chuyển động tịnh tiến Chuyên động quay Bơm - động cơ Bơm - động cơ kiểu pitông Xy lanh thủy lực - kiêu bánh răng Pitông hướng trục | Pitông hướng kính 1. Thiết bị động lực bằng khí nén Thiết bị động lực bằng khí nén được lắp trên một số máy xây dựng chính là xy lanh khí nén.

Các xy lanh này hoạt động nhờ áp suât của khí nén. HỆ THONG TRUYEN DONG | 1. Công dụng của hệ thống truyền động Hệ thống truyền động có công dụng truyền công suất từ bộ phận động lực đến các bộ phận công tác của máy. Hệ thống truyền động có thể làm thay đổi lực, mô men, tốc độ chuyên động, đồng thời có khả năng thay đổi dạng và quy luật chuyển động của các cụm máy.

Phân loại hệ thống truyền động Hệ thống truyền động trên các máy xây dựng bao gồm nhiều dạng. Phụ thuộc vào vai trò, chức năng và đặc điểm của việc truyền công suất giữa các cụm máy với nhau, trên các máy xây dựng có những dạng truyền động như: Truyền động cơ khí, truyền động điện, truyền động thủy lực và truyền động khí nén.