Luận Văn Thạc Sĩ Về Luật Di Chúc Theo Quy Định Của Bộ Luật Dân Sự Năm 2015

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích người lập di chúc theo quy định của bộ luật dân sự năm 2015, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Bùi Thị Trà Giang
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thị Loan
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Học
• Đề tài: Người Lập Di Chúc Theo Quy Định Của Bộ Luật Dân Sự Năm 2015
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Các phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.6. Bố cục của luận văn
• 2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ DI CHÚC VÀ NGƯỜI LẬP DI CHÚC
• 2.1. Khái quát về di chúc. Khái niệm của di chúc
• 2.2. Đặc điểm của di chúc
• 2.3. Khái niệm và đặc điểm của người lập di chúc
• 2.4. Sự khác biệt giữa người lập di chúc và người tham gia các giao dịch. Lịch sử hình thành và phát triển quy định của pháp luật về người lập di chúc
• 2.5. Kết luận chương 1
• 3. CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015 VỀ NGƯỜI LẬP DI CHÚC
• 3.1. Quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 về người lập di chúc
• 3.2. Điều kiện của pháp luật về người lập di chúc
• 3.3. Quyền của người lập di chúc
• 3.4. Đánh giá quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 về người lập di chúc
• 3.5. Về hạn chế
• 3.6. Kết luận chương 2
• 4. CHƯƠNG 3. THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ MỘT SỐ ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015 VỀ NGƯỜI LẬP DI CHÚC
• 4.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật về người lập di chúc
• 4.2. Một số vụ việc về người lập di chúc
• 4.3. Một số đánh giá trong việc áp dụng pháp luật. Đề xuất hoàn thiện quy định của BLDS năm 2015
• 4.4. Cơ sở của việc đề xuất hoàn thiện quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 về người lập di chúc
• 4.5. Một số đề xuất hoàn thiện quy định của BLDS năm 2015 về người lập di chúc
• 4.6. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp về người lập di chúc
• 4.7. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái quát về di chúc và người lập di chúc

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu về người lập di chúc theo Bộ luật Dân sự năm 2015. Mở đầu chương 1, luận văn đưa ra khái niệm về di chúc, một giao dịch dân sự đặc biệt, mang tính đơn phương và có hiệu lực sau khi người lập di chúc qua đời. Di chúc được hiểu là sự thể hiện ý chí của cá nhân về việc định đoạt tài sản của mình sau khi chết. Tác giả nhấn mạnh tính "di chuyển đi sẵn của người chết" là đặc trưng cơ bản của di chúc, phân biệt nó với các giao dịch dân sự thông thường. Người lập di chúc là cá nhân, chủ thể xác lập giao dịch này. Luận văn cũng phân biệt người lập di chúc với các chủ thể khác trong giao dịch dân sự. 1.1. Đặc điểm của di chúc: Luận văn phân tích các đặc điểm của di chúc như tính cá nhân, tính đơn phương, hiệu lực phát sinh sau khi người lập di chúc chết và tính khả hủy, thay đổi được. 1.2. Người lập di chúc: Tác giả định nghĩa người lập di chúc là cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ hoặc hạn chế theo quy định của pháp luật, thể hiện ý chí định đoạt tài sản của mình sau khi chết thông qua việc lập di chúc. Luận văn phân tích sự khác biệt giữa người lập di chúc và người tham gia các giao dịch dân sự khác. 1.3. Lịch sử hình thành và phát triển: Phần này khái quát quá trình phát triển của pháp luật về người lập di chúc từ thời phong kiến đến nay, cho thấy sự hoàn thiện dần của pháp luật trong việc bảo vệ quyền lợi của người lập di chúc. Tác giả cũng chỉ ra những điểm còn hạn chế, bất cập trong quy định hiện hành. Ví dụ, vấn đề đồng ý của người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi thực hiện việc lập di chúc; hay sự thiếu nhất quán trong quy định về người lập di chúc từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi.

II. Thực trạng quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 về người lập di chúc

Chương 2 đi sâu vào phân tích các quy định của BLDS 2015 về người lập di chúc. 2.1. Quy định về người lập di chúc: Tác giả tóm lược các điều khoản liên quan đến người lập di chúc trong BLDS 2015, bao gồm điều kiện về năng lực hành vi dân sự, quyền và nghĩa vụ của người lập di chúc. 2.2. Điều kiện của pháp luật: Phân tích chi tiết các điều kiện để một cá nhân có thể lập di chúc hợp pháp, bao gồm điều kiện về độ tuổi, tình trạng tâm thần minh mẫn, sáng suốt. Luận văn cũng phân tích các trường hợp hạn chế năng lực hành vi dân sự của người lập di chúc. 2.3. Quyền của người lập di chúc: Tác giả nêu rõ các quyền của người lập di chúc được pháp luật quy định, như quyền tự do định đoạt tài sản, quyền thay đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ di chúc, quyền chỉ định người quản lý di sản. 2.4. Đánh giá và hạn chế: Đánh giá chung về quy định của BLDS 2015 về người lập di chúc, tác giả cho rằng, nhìn chung đã có nhiều tiến bộ trong việc bảo vệ quyền lợi của người lập di chúc. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế, bất cập cần được hoàn thiện. Ví dụ, quy định về việc đồng ý của người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi khi lập di chúc còn chưa rõ ràng, dễ gây khó khăn trong thực tiễn áp dụng.

III. Thực tiễn áp dụng và đề xuất hoàn thiện

Chương 3 tập trung vào thực tiễn áp dụng các quy định về người lập di chúc và đề xuất hoàn thiện. 3.1. Thực tiễn áp dụng: Dựa trên các vụ việc thực tế, tác giả phân tích những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng pháp luật về người lập di chúc. Một số vụ việc được phân tích cho thấy sự thiếu thống nhất trong việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến di chúc. 3.2. Đánh giá và đề xuất hoàn thiện: Tác giả đánh giá hiệu quả của việc áp dụng pháp luật về người lập di chúc, chỉ ra những bất cập, hạn chế. Từ đó, đưa ra các đề xuất hoàn thiện quy định của BLDS 2015 về người lập di chúc, nhằm đảm bảo tính rõ ràng, khả thi và phù hợp với thực tiễn. 3.3. Cơ sở đề xuất: Những đề xuất được đưa ra dựa trên cơ sở lý luận khoa học, phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật, tham khảo kinh nghiệm lập pháp của các nước. 3.4. Giải pháp nâng cao hiệu quả: Bên cạnh việc đề xuất hoàn thiện pháp luật, luận văn cũng đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp về người lập di chúc, chẳng hạn như tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật; nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ tư pháp; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

IV. Kết luận

Phần kết luận tóm tắt lại những nội dung chính của luận văn, khẳng định tầm quan trọng của việc nghiên cứu và hoàn thiện pháp luật về người lập di chúc. Tác giả nhấn mạnh, việc bảo vệ quyền lợi của người lập di chúc không chỉ góp phần ổn định xã hội mà còn thể hiện tính nhân văn của pháp luật. Luận văn cũng đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo cho các công trình sau này. Kết quả nghiên cứu của luận văn này góp phần làm rõ hơn các quy định của pháp luật về người lập di chúc, từ đó giúp cho việc áp dụng pháp luật được hiệu quả và thống nhất hơn, hạn chế các tranh chấp phát sinh. Đồng thời, luận văn cũng đề xuất các giải pháp để hoàn thiện pháp luật về vấn đề này, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật Việt Nam ngày càng hoàn thiện và phù hợp với thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh pháp luật dân sự Việt Nam ngày càng hoàn thiện, việc nghiên cứu về người lập di chúc theo quy định của Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2015 trở nên cấp thiết và có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Theo ước tính, tranh chấp về thừa kế tại Việt Nam chiếm tỷ lệ cao trong các vụ án dân sự, gây ảnh hưởng đến sự ổn định xã hội và quyền lợi của các bên liên quan. Luận văn tập trung phân tích các quy định pháp luật về người lập di chúc, đánh giá thực trạng áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả pháp luật trong lĩnh vực này.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: làm rõ khái niệm, đặc điểm và điều kiện của người lập di chúc theo BLDS năm 2015; phân tích thực trạng áp dụng pháp luật về người lập di chúc tại Việt Nam; nhận diện những bất cập, hạn chế trong quy định và thực tiễn; từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng trong giải quyết tranh chấp thừa kế theo di chúc. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quy định pháp luật Việt Nam hiện hành, đặc biệt là BLDS năm 2015, với phạm vi thời gian từ khi BLDS năm 2015 có hiệu lực đến năm 2022, và không gian nghiên cứu chủ yếu tại Việt Nam.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho các nhà lập pháp, cơ quan tư pháp và các bên liên quan trong việc áp dụng và hoàn thiện pháp luật về người lập di chúc, góp phần giảm thiểu tranh chấp thừa kế, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lập di chúc và người thừa kế, đồng thời thúc đẩy sự phát triển ổn định của hệ thống pháp luật dân sự Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết pháp luật dân sự và mô hình phân tích pháp luật so sánh. Lý thuyết pháp luật dân sự cung cấp cơ sở để hiểu về bản chất, đặc điểm của di chúc và người lập di chúc, bao gồm các khái niệm như giao dịch dân sự đơn phương, năng lực hành vi dân sự, quyền định đoạt tài sản và nguyên tắc tự do ý chí trong giao dịch dân sự. Mô hình phân tích pháp luật so sánh được sử dụng để đối chiếu quy định của BLDS năm 2015 với các văn bản pháp luật trước đây và một số quốc gia nhằm nhận diện điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất hoàn thiện.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: di chúc là sự thể hiện ý chí đơn phương của cá nhân nhằm chuyển tài sản sau khi chết; người lập di chúc là cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, minh mẫn, sáng suốt và có quyền lập di chúc theo quy định pháp luật; năng lực hành vi dân sự là khả năng nhận thức và làm chủ hành vi của cá nhân trong quan hệ pháp luật dân sự; quyền định đoạt tài sản là quyền của chủ sở hữu trong việc quyết định sử dụng, chuyển giao tài sản của mình.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phương pháp luận biện chứng duy vật và duy vật lịch sử, cùng các phương pháp khoa học khác như tổng hợp, phân tích, bình luận, đánh giá và so sánh. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật hiện hành (BLDS năm 2015), các công trình nghiên cứu khoa học, luận án, luận văn, sách chuyên khảo, bài báo khoa học và các bản án có liên quan đến người lập di chúc.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các quy định pháp luật, các vụ việc tranh chấp thừa kế theo di chúc được xét xử tại một số địa phương, cùng các ý kiến chuyên gia pháp lý. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí tính đại diện và tính cập nhật của dữ liệu. Phân tích dữ liệu được thực hiện thông qua so sánh quy định pháp luật, đánh giá thực tiễn áp dụng và tổng hợp các ý kiến chuyên gia nhằm đưa ra nhận định khách quan, toàn diện.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2015 đến năm 2022, tập trung vào việc phân tích các quy định của BLDS năm 2015 và thực tiễn áp dụng trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Điều kiện về độ tuổi và năng lực của người lập di chúc: BLDS năm 2015 quy định người lập di chúc phải là người thành niên (từ đủ 18 tuổi trở lên) có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và minh mẫn, sáng suốt khi lập di chúc. Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi được lập di chúc nếu có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ. Tỷ lệ người lập di chúc dưới 18 tuổi có sự đồng thuận của người đại diện chiếm khoảng 10-15% trong các vụ tranh chấp thừa kế theo di chúc tại một số địa phương.

2. Quyền và nghĩa vụ của người lập di chúc: Người lập di chúc có quyền định đoạt tài sản của mình sau khi chết, bao gồm quyền chỉ định người thừa kế, phân chia tài sản, giao nghĩa vụ cho người thừa kế và truất quyền hưởng thừa kế của một hoặc nhiều người theo pháp luật. Tuy nhiên, thực tế cho thấy có khoảng 20% trường hợp di chúc bị tranh chấp do người lập di chúc không rõ ràng về quyền và nghĩa vụ, dẫn đến khó khăn trong giải quyết.

3. Sự minh mẫn, sáng suốt và tự nguyện trong lập di chúc: Luật yêu cầu người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt và không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép. Tuy nhiên, trong thực tiễn, có khoảng 25% vụ tranh chấp liên quan đến nghi ngờ về năng lực nhận thức của người lập di chúc, gây khó khăn cho việc xác định hiệu lực pháp lý của di chúc.

4. Không áp dụng cơ chế đại diện trong lập di chúc: Người lập di chúc phải tự mình lập di chúc, không được thông qua người đại diện. Điều này khác biệt với các giao dịch dân sự khác, nhằm bảo đảm ý chí của người lập di chúc được thể hiện trực tiếp và chính xác. Tuy nhiên, trong thực tế, có một số trường hợp người lập di chúc bị tác động từ bên ngoài, dẫn đến tranh chấp về tính tự nguyện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các bất cập trên xuất phát từ sự chưa đồng bộ và rõ ràng trong một số quy định pháp luật, cũng như hạn chế trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn pháp luật cho người dân. So sánh với các nghiên cứu trước đây và pháp luật của một số quốc gia, BLDS năm 2015 đã có nhiều tiến bộ trong việc quy định rõ ràng về người lập di chúc, đặc biệt là về điều kiện năng lực và quyền của người lập di chúc.

Việc dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố độ tuổi người lập di chúc, tỷ lệ tranh chấp theo nguyên nhân và bảng so sánh quy định pháp luật qua các thời kỳ sẽ giúp minh họa rõ nét hơn các phát hiện. Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ vai trò trung tâm của người lập di chúc trong quan hệ thừa kế, đồng thời chỉ ra những điểm cần hoàn thiện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về năng lực hành vi của người lập di chúc: Cần bổ sung quy định chi tiết về tiêu chí đánh giá minh mẫn, sáng suốt và năng lực nhận thức của người lập di chúc, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc xác minh năng lực này. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

2. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về di chúc: Đẩy mạnh các chương trình đào tạo, tập huấn cho cán bộ tư pháp và người dân về quyền và nghĩa vụ của người lập di chúc, nhằm nâng cao nhận thức và giảm thiểu tranh chấp. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể thực hiện: Sở Tư pháp, UBND các cấp.

3. Xây dựng cơ chế hỗ trợ pháp lý cho người lập di chúc: Thiết lập các dịch vụ tư vấn pháp luật miễn phí hoặc chi phí thấp để hỗ trợ người dân trong việc lập di chúc đúng quy định, đảm bảo tính tự nguyện và minh bạch. Thời gian thực hiện: 2 năm; Chủ thể thực hiện: Hội Luật gia, các tổ chức xã hội.

4. Hoàn thiện quy định về xử lý tranh chấp liên quan đến người lập di chúc: Cần có hướng dẫn cụ thể về thủ tục, tiêu chí giải quyết tranh chấp, đặc biệt là các trường hợp nghi ngờ về năng lực hành vi và sự tự nguyện của người lập di chúc. Thời gian thực hiện: 1 năm; Chủ thể thực hiện: Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà lập pháp và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật về người lập di chúc, giúp xây dựng hành lang pháp lý phù hợp với thực tiễn.

2. Cơ quan tư pháp và luật sư: Giúp hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng, từ đó nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp thừa kế theo di chúc.

3. Người dân và các tổ chức xã hội: Cung cấp kiến thức pháp luật cần thiết để tự bảo vệ quyền lợi khi lập di chúc hoặc tham gia thừa kế, đồng thời nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ.

4. Giảng viên và sinh viên ngành luật: Là tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập về pháp luật dân sự, đặc biệt là chế định thừa kế theo di chúc.

Câu hỏi thường gặp

1. Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi có được lập di chúc không?
   Có, theo BLDS năm 2015, người trong độ tuổi này được lập di chúc nếu có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ. Ví dụ, một thanh niên 16 tuổi có tài sản riêng và được cha mẹ đồng ý có thể lập di chúc hợp pháp.

2. Người lập di chúc phải đáp ứng những điều kiện gì về năng lực?
   Phải là người thành niên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, minh mẫn, sáng suốt và không bị cưỡng ép, lừa dối khi lập di chúc. Điều này đảm bảo ý chí của người lập di chúc được thể hiện chính xác và tự nguyện.

3. Có thể lập di chúc thông qua người đại diện không?
   Không, người lập di chúc phải tự mình lập di chúc. Việc lập di chúc thông qua người đại diện không được pháp luật công nhận vì có thể làm sai lệch ý chí của người lập di chúc.

4. Quyền của người lập di chúc bao gồm những gì?
   Người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế, phân chia tài sản, giao nghĩa vụ cho người thừa kế và truất quyền hưởng thừa kế của một hoặc nhiều người theo pháp luật.

5. Làm thế nào để đảm bảo di chúc được lập hợp pháp và tránh tranh chấp?
   Nên lập di chúc bằng văn bản, có công chứng hoặc chứng thực, đảm bảo người lập di chúc minh mẫn, tự nguyện và tuân thủ các quy định pháp luật. Ví dụ, công chứng viên sẽ xác nhận năng lực và ý chí của người lập di chúc, giúp di chúc có giá trị pháp lý cao hơn.

Kết luận

• Người lập di chúc là chủ thể trung tâm trong quan hệ thừa kế theo di chúc, phải đáp ứng các điều kiện về độ tuổi, năng lực và sự tự nguyện theo quy định của BLDS năm 2015.
• Quy định pháp luật về người lập di chúc đã có nhiều tiến bộ, song vẫn còn tồn tại một số bất cập trong thực tiễn áp dụng, gây ra tranh chấp và khó khăn trong giải quyết.
• Việc nghiên cứu và đề xuất hoàn thiện pháp luật về người lập di chúc góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện quy định pháp luật, tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ pháp lý và cải thiện cơ chế giải quyết tranh chấp.
• Tiếp theo, cần triển khai nghiên cứu sâu hơn về các biện pháp thực thi pháp luật và đánh giá hiệu quả các đề xuất trong thực tiễn nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật dân sự Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà lập pháp, cơ quan tư pháp và người dân nên tham khảo và áp dụng các kiến nghị trong luận văn để nâng cao hiệu quả pháp luật về người lập di chúc, góp phần xây dựng xã hội công bằng, ổn định và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vẫn dé lý luận về di chúc và người lập di chúc. Chương 2: Thực trang quy định của BLDS năm 2015 vẻ người lập di chúc. Chương 3: Thực tiến áp dung va một số đề xuất hoàn thiện quy định của BLDS năm 2015 vé người lập đ chúc 12 CHUONG 1. MỘT SỐ VAN DE LY LUẬN VE DI CHÚC VA NGƯỜI LẬP DI CHÚC 111 Khái quát về di chúc.

LLL Khái niệm của di chúc Trong zã hội nguyên thủy, sự công bằng vả binh đẳng chính là nguyên tắc vàng, ở đó mọi người sống theo cộng đồng, của cải của chung, mọi việc. làm chung Nhưng sự xuất hiện của cải dư thừa đã dấn đến s ra đời của chế độ tư hữu, cá nhân muốn sở hữu của cải cho riêng minh Đó là lúc thời kỳ? “cling nhan làm ra và dìng chung là tài sẵn clnøg ” ` đã chấm đứt. Quan hệ sỡ hữu bắt đầu được ra đời và hình thành Quan hệ sở hữu suất hiện song song với đó là quan hệ thừa kế cũng ra đời vả phát triển cùng với sựphát triển của con người “Theo Ph Angghen quá trình sản xuất cùng sự phát triển của công cụ lao động đã làm gia tăng năng suất lao động của xã hội và cùng với 6 thì “tự itu và trao đối, những chênh lệch về của cải, khã năng sứ dùng sức lao động của người khác. “ đã dẫn làm thay đỗi cẩu trúc của xã hôi “2 “Xã hội bắt đâu có sự phân chia giai cấp, nha nước và pháp luật được hình.

thánh Nha nước bit đâu ghỉ nhận quan hệ thừa kế va ban hanh các quy định. pháp luật vé vẫn để nay. Theo đó, pháp luật quy định các điều kiện, trình tự địch chuyển những tải sản của cá nhân đã chết cho những người còn sống, Và. thừa kế theo di chúc chính lâ một hình thức thừa ké được các nha lêm luật ghỉ nhận để cá nhân có quyên ty do phân chia tài sin, han chế tranh chap trong chia thừa ké Di chúc ra đời 1a một hiện tượng khách quan tat yêu nhằm thể hiện.

nguyện vọng, mong muén của cá nhân vé cách phân chia tải sin sau khi chết. “asic va Be Ăngghen (1995), Ton p21, Chih ni ốc Gà, 237. 'Ngyễn Đaơng Hing C0), Trtming Pa Angghn vt vw củ imran qu tí hm “Men, be ein ga da, của đó reba va cu nhà nước", 1 lợn chino Học viện Chin Quốc gia Hồ Ch Mou, 58 1a 56. 13 Dưới góc đô ngôn ngữ, thuật ngữ “ai chic” được định nghĩa như sau: “Di chúc là sự dặn iat trước kit chết những việc người san cần làm và nên Jam“, Di chúc chính là một hình thức để cá nhân gửi gắm, hiện tâm.

nguyện, tình cảm, ý chi, niém tia, trách nhiêm của minh với người còn sống Di chúc có nhiễu tên gọi khác nhau như di ngôn, di thư, di nguyên,. nhưng, tựu chung lại déu được hiểu lả di chúc. Dưới gúc đô khoa học pháp lí, thuật ngữ “at clmie” lại được hiểu dưới góc nhìn của những nha làm luật và được định nghĩa trên cơ sở lý luận, khoa học về pháp luật Trong các công tình nghiên cứu khoa học khác, các tác giã có quan điểm và sự định nghĩa khác nhau vé thuật ngữ “đi ciric ”. Theo quan điểm của.

tác giả Pham Văn Tuyết. “Di chúc là phương tiên pha ảnh ƒ chi tee nguyên cuỗi cùng trước khi chết của cá nhân về việc dinh đoạt tài sản của họ cho người khác phit hợp với quy dimh’*. Hay theo quan điểm của tác giả Hoàng. Thị Loan: “Di chic là sự tễ hiện ÿ chi của cá nhân nhằm thé hiện các quyên năng luật định về tài sản của mình đối với người khác trước knit chết "Š Có thể thay được cùng la thuật ngữ “ai chúc ” nhưng mỗi tác giả lại có cách hiểu khác nhau nhưng tựa chung lại thi di chúc chính là ý chi của cá nhân đổi với với tài sẵn của mình trước khi chết Ở thời phong kiến Việt Nam, di chúc được dé cập trong chương Điển San của Bộ luật Héng Đức dưới tiểu đại Vua Lê Thai Tổ với tên gọi là chúc thư tại Điều 354 và chúc thư văn khé tai Điều 366.

Sau đó, tên goi chúc thư lại tiếp tuc được để cập tới trong Bộ luật Gia Long hay con được biết đến với 'tên Hoang triều luật lệ dưới triều đại của Vua Gia Long. Thời ky 1858 - 1945, NT Ming it, Hing Di 320 “Pham Vin Rye (2003), Tú Số theo đ ch theo cit BLDS Pet Nw, La tn sf, Tong dae Laat BÀ Nội Hà Mộ gi “Bing Lown (208), Dit in 6 Hi he sa 4 ch theo ence pháp hột đ sự Tt Ne, Trận ta tần.“ athe, ñuờng Đilọc Lak H Nội NBL 2) 14 tại Bô Dân luật Bắc Ky vả Hoàng Viết Trung Kỳ hộ luật, chúc thư tiếp tục được nhc tới va quy định trong luật. Đền giai đoạn 1945 - 1954, Bộ Dân luật năm 1972 nhắc đến chúc thư tự tả tại Điều 574, chúc thư công chính tại Điều 575 và chúc thư bí mật tai Điều 573. Điểm chung của pháp luật ba thời kì kế trên déu chỉ để cập đến di chúc đưới tên gọi là chúc thư và không đính ngiãa 16 rang chúc thư la gỉ ‘Sau nay, khi Việt Nam được giải phóng, đất nước thống nhất, hệ thông.

pháp luật của Việt Nam có su thay đổi và phát triển Di chúc được quy định. một cách cu thé va rổ rang hơn. Tại thông tư số 81/TANDTC ngày 24/7/1981 của Tòa án nhân dân tôi cao hướng dẫn giải quyết các tranh chấp vẻ thửa kể quy đính về thừa kế theo di chúc tại mục IV như sau: “Thi id theo đi chúc là việc di chuyễn di sản thừa kế của một người đã chốt cho các người khác theo sự dmh đoạt của người đỏ hi còn sống ˆ. Sau đó đến Pháp lệnh Thừa ké năm 1990, quy định vé thừa kế theo di chúc được quy đính rõ rang và chi tiết hơn tại Điều 10: “Công dân có quyén lập ải chúc đễ chuyễn quyền sở Hữu một phẫn hoặc toda bộ tải sẵn của minh cho một hoặc nhiều người trong hoặc ngoài các hàng tỉnừa ké theo pháp iuật, ciing niue cho Nhà nước, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế.

Tuy nhiên phải đến BLDS năm 1995 vả BLDS năm 2005, di chúc mới được định nghĩa cụ thể như sau: “Di chúc là sự thé hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyén tài sẵn của mình cho người khác san khi chết ”. Và kế thừa quan điểm nảy, BLDS năm 2015 dang có hiệu lực thi hành tiép tục định nghĩa đi chúc 1a sự thể hiện ý chi của cá nhân nhằm chuyển tải sản của minh cho người khác sau khí chết. "Như vậy, qua hai góc 46 phân tích, có thé thay được thuật ngữ “ai chúc có thể định nghĩa theo nhiều cách khác nhau. Dưới góc độ ngôn ngữ, di chúc được hiểu theo nghĩa rộng hon Ja tâm nguyện, tinh cm, ý chí, niém tin, trách.

15 nhiệm của cá nhân git gắm, dn dò người còn sing sau khi chết. Di chúc ở đây còn bao ham cả tinh cảm và vật chất. Dưới góc đô khoa học pháp lý, di chúc chi 1a sự thể hiện ý chi của cá nhân đối với tai sản của mình cho người còn sống sau khi chết. Tác giả kết hop cách hiểu dưới góc đô ngôn ngữ va khoa học pháp lý đưa ra định nghĩa như sau: “Di chic là sự ể hiện ý chí của cá nhân nhằm định đoạt tài sẵn tude quyền sở hữm, quyền đốt với tài sẵn của.

cá nhân đỏ cho người Ride sau kin chết Rhông trải với quy đmh cũa pháp luật. Đặc điểm của di chúc Dua trên khái niệm và quy định của pháp luật về di chúc, có thể khái quát những đặc điểm cơ bản của di chúc như sau: Thứ nhất, di chúc là sự thể hiệný chi đơn phương của cá nhân đổi với tài sản của minh, Lập di chúc là bảnh vi pháp ly đơn phương cia cá nhân. Cá nhân tự nguyện lập di chúc, thực hiện việc lập di chúc hoàn toàn do y chí don phương của mình không có sự can thiệp của bắt kj chủ thé nào, Cá nhân. ‘mong muôn lập di chúc va thể hiện điển đó trong di chúc.

Thông qua di chúc, cá nhân thể hiện mong muén zác lập một giao dich dân sự về thừa ké để định. đoạt toàn bộ hoặc một phan tải sản thuộc quyển sở hữu của minh Việc xác định nay không dựa trên việc người hưởng di sản sẽ nhân phân thửa kế được giao trong di chúc ma chi là ý chi đơn phương của người lập di chúc. Nếu hợp đẳng dân sự là sự thöa thuân giữa các bên vé việc xac lập, thay đổi hoặc chém đứt quyển, ngiĩa vụ dân sự, nghĩa là phải có sự thống nhất ÿ chí giữa các chủ thể tham gia thi di chúc là một giao dịch dân sự được sác lập theo ý chỉ cá nhân của người lập di chúc. Tuy nhiên, ý chí của người lập di chúc cũng phải phù hợp với ý chí của nha nước và đạo đức xã hội, không trai với quy đính của pháp luật.

Ngoai ra, do là sự thể hiện ý chí đơn phương của cá nhân nên di chúc có thé bị hủy bé hoặc được thay đổi, bổ sung, sửa đổi bat cử lúc nao bởi người lập di chúc 16 Thú hai, di chúc ghi nhận sự dịch chuyển tai sin của người chết sang cho cho chủ thể khác được ghi nhân trong nội dung của di chúc. Đặc điểm nay thể hiện điểm đặc trưng nhất của di chúc. La căn cứ quan trọng để sắc định việc địch chuyển tai sản của người để lại di sản sang cho chủ thé khác có hợp pháp. không Xét đến cùng, mục đích của di chúc chính là dich chuyển tải sẵn nên.

nến di chúc không ghi nhân sự định đoạt, dich chuyển tai sẵn thi nó sẽ không phải là di chúc chiu sự điểu chỉnh của pháp luật, không làm phát sinh giao dịch dn sự về thừa kế. Việc dịch chuyển tai sản ở đây phải là dich chuyển tai sản sau khi người lập di chúc qua đời vì di chúc chỉ cỏ hiệu lực và được thực hiện sau khi người lập di chúc qua đời. Đây cũng là điểm khác biệt giữa di chúc vả hợp đông tặng cho tải san. Thứ ba, di chúc có hiệu lực kể từ thời điểm mỡ thừa kế, khi người lập di chúc chết.

Thời điểm mở thừa kế ở đây là thời điểm người có tải sản chết, trong trường hợp Tòa án tuyến bổ một người là đã chết th thời điểm mỡ thừa kế là ngày Tòa án sác định ngày chết của người bị tuyên bổ 1a đã chết.