DAI hQc QUOc GIA hÀ HỘI TTG|ỜIG ĐẠI hỌc Kh0A hỌc XÃ hỘI VÀ HAN VAT SUPAWADI TAMIIIKTAI PhG|ƠIIG ThỨc chi DIMh ThO!I GIATI TIONG TIEIG ThAI SO VOI TIENG VIET LUẬII VĂN ThẠc SĨ chuyên ngành : IIGÔII IIGỮ hỌc Hà Nội - 2018 DAI hQc QUOc GIA hÀ HỘI TTG|ỜIG ĐẠI hỌc Kh0A hỌc XÃ hỘI VÀ HAN VAT SUPAWADI TAMIIIKTAI PhG|ƠIIG ThỨc chi DIMh ThO!I GIATI TIONG TIEIG ThAI SO VOI TIENG VIET Luận văn thạc sĩ chuyên ngành: IIGÔII IGỮ hỌc Mã số: 60 22 02 40 Hgøjời hơjớng dẫn kh0a học: PGS. Phạm hùng Việt Hà Nội - 2018 LỜI cAM ĐUAI Tôi xin cam đÓan luận văn này là công trình nghiên cứu d0 chính ôi thực hiện. các số liệu và kết quả trình sày tr0ng luận văn này là trung thực và chơia đojợc công số lr0ng sất kì công trình nghiên cứu nà0 khác. Iiếu sai thì lôi xin h0àn l0àn chịu trách nhiệm lroJớc ban chủ nhiệm kh0a IIgôn ngữ và ban giám hiệu Trojờng Đại học Kh0a học Xã hội và IIhân văn, Đại học Quốc gia hà lội.
hà liội, ngày 25 tháng 05 năm 2018 HGGI]ỜI hd|ÓIG DÃII Kh0A hỌc hOc VIEII PGS. Phạm hùng Việt Supawadi Tamnikrai LỜI cÁM ƠN Đề h0àn thành luận văn nay, lôi đã nhận đơiợc sự giúp đỡ và hơjớng dẫn nhiệt lình của PGS. Phạm hùng Việt. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất lới thầy, ngơjời đã có những định hojớng san đầu, những nhận xét và chỉ dẫn quý giá đề lôi có thề h0àn thành luận văn này.
Đồng thời, lôi xin tran trong cam ơn các thầy cô giá0 lr0ng Kh0a Ilgôn ngữ học, lrolờng Đại học Kh0a học Xã hội và Ilhân văn, những ngojời đã lận tình truyền đạt các kiến thức quý sáu cũng nhọ †ạ0 mọi điều kiện thuận lợi nhất ch0 lôi tr0ng suốt quá trình học lập, nghiên cứu và thực hiện đề lài luận văn này. Tôi cũng xin cảm ơn lông lãnh sự quán Việt Ilam tại Khón kèn — Thái Lan đã luôn †ạ0 điều kiện thuận lợi ch0 tôi tr0ng suốt thời gian học lập lại Kh0a Ilgôn ngữ học, trojong Dai hoc Kh0a học Xã hội và IIhân văn, Đại học Quốc gia hà Hội và trojong Dai hoc Tajaphat Sak0n Ilakh0n, Thái Lan. cuối cùng, lôi xin lỏ lòng siết ơn đến gia đình và sạn sè đồng nghiệp, những ngojời đã luôn động viên, giúp đỡ, và dõi sơjớc the0 lôi tr0ng suốt thời gian học lập và nghiên cứu. D0 hạn chế về chuyên môn cũng nhơi kinh nghiệm, luận văn chắc chắn sẽ không tránh khỏi thiếu só!.
Tôi rất m0ng sẽ nhận đơjợc sự góp ý và chỉ sả0 của quý thầy cô. Tôi xin tran trong cam on. hà liội, ngày 25 tháng 05 năm 2018 Tác giả Supawadi Tamnikrai MUc LUc 0071085095210. Lịch sử nghiên cứu vấn đề.
Mục đích nghiÊH CỨU. 5 56 2 E351 93 919191 E1 vn TH nh gi, 16 4. IIhiệm vụ nghiñiÊH CỨU. G5 2113111131 1 98958 1 9191 E1 vn nh nh ghe 16 5.
Đối loJợng và phạm vi nghiên Cứu. PhoJơng pháp IIghÄiÊH CỨU. bố cục của luậ VĂH. ¿-:-- + se+EkSEEESEE1EE122115111171171211E11111.1 xe 18 chƠ|ƠHG 1 cƠ SỞ LÝ ThUVÉT.1 Khái niệm ““thời ØÏ241N”” .1 Khái niệm “thời gian” nói Chu1g.2 Ý nghĩa “thời gian” lr0ng ngôn ngữ.2 cdch dién dat Hhdi gian HOmg MgO Nngĩï.1 Phojong tién dién dat y nghĩa thời gian trOng tiếng Thái.2 Phojong liện diễn đạt ý nghĩa thời gian tr0ng lếng Việt.3 Đặc điểm hình lhức xác định thời gian nói chung ¡"5®.
chd|ƠIG 2 Phd|ƠIIG ThỨC chỉ ĐỊITh ThỜI GIAII TT0HIG MỘT IIGÀV cỦA TIÉIIG ThÁI VÀ TIẾIIG VIỆT.--2- 2-2 S2 E£+EE+EEetEx+zEezrsez 33 2.1 Đặc điểm và phơJơng thức xác định thời gian r0ng một ngày của iu 100077.1 Về cách xác định thời điểm dựa trên đồng hồ của liếng Thái .2 Về cách xác định thời điểm dựa trên những hiện lojợng thiên nhiên li §1oi 9:88.3 Về cách xác định thời điểm dựa trên những hành động của c0n ngojời tr0ng liếng Thhái.4 Về cách xác định thời điểm dựa trên điểm mốc của liếng Thái.2 Đặc điểm và phơỊơng thức xác định thời gian r0ng một ngày của ¡nào 0.1 Về cách xác định thời điểm dựa trên đồng hồ của liếng Việt.2 Về cách xác định thời điểm dựa trên những hiện lojợng thiên nhiên li §n1oi AI.3 Về cách xác định thời điểm dựa lrên những hành động của cỦn ngojời lr0ng liếng Việt .4 Về cách xác định thời điểm dựa trên điểm mốc của liếng Việt.3 S0 sánh đặc điểm và phơỊơng thức xác định thời gian Ong mot ngày của hai HgÔN IIØ .1 Điểm loJơng đỒng.Ô,ÔỎ 50 chG|OHG 3 PhG|OIG ThU¢ chi DIITh THO! GIAH TTOHG HGÀYV, ThÁIIG, HIĂM cỦA TIÉHG ThÁI VÀ TIÉIIG VIỆT.1 Đặc điểm và phơiơng thức xác định thời điểm của ngày, tháng, năm r0ng Hếng Thái .---2-s<° sesssSss£ESsExe£vseezsserrssrrseesse 52 3.1 cách xác định “ngày” ir0ng tiếng Thái.2 cách xác định “tháng” ir0ng tiếng Thái.3 cách xác định “năm” †r0ng tiếng Thái.2 Đặc điểm và phơiơng thức xác định thời điểm của ngày, tháng, năm lr0ng Hng ViỆT.1 cách xác định “ngày” ir0ng tiếng Việt .2 cách xác định “tháng” lr0ng tiếng Việt.3 cách xác định “năm” †r0ng tiếng Việt .3 Đặc điểm và phơjơng thức xác định thời đ0ạn của tiéng Thai va ¡nào 0.1 cách chỉ định thời đ0ạn tr0ng tiếng Thái .2 cách chỉ định thời đ0ạn lr0ng liếng Việt.4 S0 sánh đặc điểm và phơiơng thức xác định thời gian rŨng ngày, tháng, năm của liếng Thái và Hếng Việt.1 S0 sách cách xác định “TIgày”.2 S0 sách cách xác định “†háng”.3 S0 sách cách xác định “Tăm”.Ô,ÔỎ 92 KẾT LUẬNH.--- 2-5 E+EEE+2E2EEE+EEEEEEEEEE2112111211171171211E11E11. 101 Danh mục bảng biêu bang 2.1: bảng giờ lr0ng một ngày dựa và0 canh và khắc của ngojời Việt.2: bảng s0 sánh phoJơng thức chỉ định thời gian trOng mot ngày cla Hémg 95 LT0 81 Ai NN .3: bảng s0 sánh các từ siêu hiện thời gian dựa và0 hình dáng của mặt trăng của lếng Thái và liếng Việt.---2- 25c 2zv22xtecxevrvesrrsecree 48 bảng 3.1: bảng s0 sách cách xác định “ngày” tr0ng tiếng Thái và liếng MO DAU 1. Lý d0 chọn đề lài hàng ngày, lr0ng cuộc sống, c0n ngoiời †a có rất nhiều các h0ạt động diễn ra tr0ng thời gian. Việc sử dụng ngôn ngữ xác định thời gian là rất cần thiết, d0 vậy c0n ngojời đã sáng lạ0 những công cụ, vật dùng để sá0 thời gian hOặc tìm lòi cách thức xác định thời gian.
Thậm chí, kế cả quam sat hr thiên nhiên hay dùng lay đánh và0 một vật dụng nà0 đó đề thông sá0 về thời gian. Thời gian không thê lách rời cuộc sống của chúng †a kế cả buổi sang, Budi lrola, suôi chiều, suối lối. Thời gian là công cụ quy định những hành động lừ một thời điểm sắt đầu đến một thời điểm kết thúc. Vì thời gian là một công cụ quy định nền lảng của vạn vật nên c0n ngojời rất c0i trọng thời gian.
các lừ chỉ thời gian xuất hiện ở lất cả các ngôn ngữ trên thế giới nhơ| “lua” Ir0ng liếng Thái, “0°cl0ck” tr0ng tiéng Anh, “Uhr” tr0ng liếng Đức, “Ä|” tr0ng liếng hàn, “Giờ” tr0ng tiếng Việt v. Việc phát triển những lừ chỉ thời gian này là nhằm sử dụng chúng tr0ng gia0 liếp đối với những ngơjời cùng văn h0á và xã hội, giúp họ có thể thực hiện chung những hOạt động và thuận liện tr0ng gia0 tiếp. Thời gian là một phạm trù phổ quái lr0ng ngôn ngữ. Ilgôn ngữ nảà0 cũng có các pho|ơng thức thể hiện và nhận diện thời gian.
Tiếng Thái (Lan) và liếng Việt cũng nhơ vậy. cả hai ngôn ngữ này đều cùng thuộc l0ại ngôn ngữ đơn lập nên mội lr0ng những phơjơng liện thê hiện “thời gian” là lừ vựng (ng0ài từ vựng là: ngữ cảnh, ngữ dụng, trật lự từ). Đặc điểm lừ chỉ thời gian lr0ng liếng Thái (hiện đang sử dụng ở nơjớc Thái Lan) và liếng Việt nhìn chung là chúng loJơng đøJơng với nhau nhoIng khi xem xét sâu 5 hơn ch0 thấy chúng còn h0àn l0àn không trùng nhau ở một số chỉ liết về hình dung, quan niệm, ý nghĩa. Iói cách khác, khi dịch từ liếng Thái sang liếng Việt (h0ặc ngojợc lại) có những lừ có thề dịch trực liếp bang hr tojong dojong, nhơing cũng có khi không tìm đo\ợc lừ sát nghĩa để dịch.
IlgOại ra, việc lìm hiểu về các lừ chỉ định “thời gian” sẽ giúp chúng †a hiểu hơn những sự kiện lr0ng lich sử nhơi Pranee Kullavamijaya [29, tr. 105] cho rằng “ Từ chỉ định thời gian xuất hiện dé làm rõ hiện lojợng, lạ0 nên sự nhận siết trang nhau giữa sự kiện nà0 xảy ra lrojớc - sau h0ặc cùng một lúc. Đặc điểm hình thức xác định gian của các dân lộc cũng phản ánh hiện lojợng xã hội và nền văn h0á của mỗi dân lộc đó. Vì nền văn h0á thê hiện thông qua ngôn ngữ, và chính ngôn ngữ cũng thê hiện rõ lới văn h0á.
Igôn ngữ làm công cụ ghi chép, truyền đạt và ánh xạ văn h0á, vì vậy cách lhức chỉ thời gian của các dân lộc đều có nguồn lừ xã hội và văn h0á riêng lừng địa pho|ơng ”. Vì vậy việc tìm hiểu lừ chỉ thời gian tr0ng hai thứ liếng rất cần thiết. Vẫn đề là nếu nhu cầu học hỏi lừ vung la phai phan dinh dojoc phojong thức xác định những nhóm lừ ấy. D0 vậy chúng lôi mới chọn làm rõ phojơng thức xác định thời gian tr0ng liếng Thái và tiếng Việt dé lam Boyde dau fim hiểu thêm về các lừ chỉ thời gian về sau.
Là một giá0 viên giảng dạy liếng Thái ch0 sinh viên Việt Ham và giảng dạy liếng Việt ch0 sinh viên Thái Lan. Tôi thấy việc lìm hiểu về phojơng thức xác định thời gian của lếng Thái và liếng Việt là điều hết sức hữu ích. Không chỉ đối với những ngơjời dạy và học liếng Thái mà cả đối với những ngojời dạy và học tiếng Việt ở những chuyên ngành khác để họ có thể hiểu rõ và nâng ca0 kiến thức của mình. Với những lí d0 trên, chúng lôi chọn đề tài Phương thức chỉ định thời gian lz0ng tiếng Thái s0 với liếng Việt lam dé tai nghiên cứu ch0 luận 7 văn của mình.
Lịch sử nghiên cứu vấn đề Khi nghiên cứu các từ chỉ thời gian tr0ng liếng Thái, s0 sánh với các từ chỉ thời gian tr0ng tiếng Việt, chúng lôi đã tham khả0 một số nghiên cứu trojớc đó về từ chỉ thời gian cả tr0ng tiếng Thái lẫn tiếng Việt thuộc chuyên ngành ngôn ngữ học. Ở Thái Lan và Việt Iam đã có các công trình nghiên cứu đề cập đến từ chỉ thời gian ở những mức độ khác nhau. Tr0ng liếng Việt khái niệm “‡hời”, “thể”, “thì” (lense) lrên phoơjơng diện ngữ pháp chola đojợc xác định thống nhất là có hay không, và mỗi từ khác nhau nhơJ thế nà0, mỗi tac giả riêng. D0 vậy, chúng lôi sẽ dùng từ “thời gian” mang lính phổ quát nhất làm liêu siểu.
IIgojợc lại, tr0ng tiếng Thái ý kiến khá thống nhất là không thể hiện phạm trù “‡ense” lr0ng ngôn ngữ.