CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN VỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU GẠO. Thương mại quốc tế và các hoạt động trong xuất khẩu hàng hoá. Thương mại quốc tế và các hình thức của thương mại quốc tế. Thương mại nói chung là tất cả những hoạt động kinh doanh buôn bán trên thị trường, là những hoạt động kinh tế nhằm mục đích tối cao là sinh lời của các chủ thể kinh doanh hoạt động trên thị trường.
Thương mại theo nghĩa hẹp là tất cả các hoạt động trao đổi thông qua mua bán trên thị trường thể hiện ở hai giai đoạn là :phân phối và trao đổi trong cả quá trình tái sản xuất là : sản xuất – phân phối – trao đổi – tiêu dùng. Theo pháp lệnh trọng tài thương mại 2003 thì hoạt động thương mại gồm 15 hành vi sau: Cung ứng dịch vụ,mua bán hàng hoá; Phân phối; Đại diện, dại lý thương mại; Ký gửi hàng hoá; Thuê và các hoạt động cho thuê; Thuê mua; Xây dựng; Tư vấn; Kỹ thuật; Lixăng; Đầu tư; Tài chính ngân hàng bảo hiểm; Thăm dò, khai thác; Vận chuyển hàng hoá hành khách bằng các đường; Các hành vi khác theo quy định của pháp luật. Thương mại quốc tế được hiểu là qua trình trao đổi thương mại giữa các nước thông qua mua bán nhằm mục đích kinh tế và đạt được lợi nhuận tối đa.Việc trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia là một hình thức của các mối quan hệ kinh tế xã hội phản ánh sự phụ thuộc lẫn nhau giữa những người sản xuất kinh doanh hàng hoá riêng biệt của từng quốc gia với nhau nói riêng và giữa chính các quốc gia với nhau. Thương mại quốc tế được hình thành dựa tên cơ sở là sự phân công lao đông hợp tác quốc tế và do có các hình thức sở hửu khác nhau về tư liệu Nguyễn Anh Sỏng 2 Lớp:Thương Mại 47B Đề án Kinh tế thương mại sản xuất.
Thương mại quốc tế vừa được coi là một quá trình vừa được coi là một nghành kinh tế. + Với tư cách là một quá trình kinh tế thì thương mại quốc tế được hiểu là một quá trình bắt đầu từ khâu nghiên cứu điều tra nhu cầu thị trường trên thế giới tới khâu tổ chức sản xuất thu mua tại nguồn hàng, cho xuất khẩu phân phối sản phẩm vào các kênh tiêu thụ thực hiện quá trình xúc tiến thương mại, tổ chúc tiêu thụ sản phẩm và đánh giá hiệu quả tiêu thụ sản phẩm. + Với tư cách là một nghành kinh tế thì thương mại quốc tế được hiểu là một lĩnh vực chuyên môn hoá có tổ chức có phân công và hợp tác, có cơ sở vật chất kỹ thuật,có các yếu tố lao động vật tư tiền vốn. Thương mại quốc tế có vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống kinh tế của một quốc gia thể hiện ở những mặt sau: - Thương mại quốc tế tạo điều kiện thúc đẩy khinh tế trong nước phát triển cả về bề rộng lẫn bề sâu.
- Thương mại quốc tế tạo điều kiện cho các nước trh thủ khai thác tiềm năng thế mạnh các nước khác tren thế giới thúc đẩy quá trình sản xuất xã hội phát triển trên cơ sở tiếp thu những tiến bộ về khoa học công nghệ. - Tạo điều kiện mở rộng khả năng sản xuất tiêu dùng của một quốc gia thúc đẩy cầu và nhu cầu trong kinh doanh. - Tạo ra quá trình liên kết xã hội giữa cá nước ngày càng chặy chẽ góp phần ổn định chính trị giữa các quốc gia và trên thế giới. - Tăng khả năng thu hút vốn đầu tư nước ngoài để phát triển kinh tế của nội thân các quốc gia.
Thương mại quốc tế bao gồm những nội dung sau: - Xuất nhập khẩu hàng hoá hữu hình: là việc xuất nhập khẩu hàng hoá, máy móc, thiết bị, lương thực thực phẩm, các loại hàng hoá tiêu dùng. Nội Nguyễn Anh Sỏng 3 Lớp:Thương Mại 47B Đề án Kinh tế thương mại dung này có vị trí đặc biệt quan trọng đây là nội dung cơ bản nhất của thương mại quốc tế. - Xuất nhập khẩu các hàng hoá vô hình: các bí quyết công nghệ, các bảng thiết kế mỹ thuật, cá dịch vụ lắp giáp thiết bị máy móc.Các dịch vụ thương mại quốc tế như dịch vụ xúc tiến thương mại, giao nhận hàng hoá, dịch vụ tư vấn về mặt pháp lý, dịch vụ thương mại đầu tư. Dịch vụ thương mại quốc tế ngày càng có tỷ trọng cao, có tốc độ tăng trưởng lớn mang lại doanh thu và lợi nhận ngày càng nhiều cho thương mại quốc tế.
- Gia công thuê nước ngoài và thuê nước ngoài gia công. Gia công quốc tế là một hình thức cần thiết trong điều kiện của sự phát triển lao động gia công quốc tế do sự khác biệt về điều kiện tái sản xuất giữa các quốc gia. Nó được phân chia thành hai loại hình chủ yếu tuỳ theo vai trò của bên đặt hàng và bên nhận gia công khi trình độ phát triển của một quốc gia còn thấp thiếu vốn,công nghệ thị trường thì các doanh nghiệp thưởng vị trí gia công cho nước ngoài. Hoạt động gia công mang tính chất công nghiệp nhưng chu kỳ gia công rất ngắn, đầu vào và đầu ra của nó gắn chặt với thị trường nước ngoài lên được coi là một bộ phận của thương mại quốc tế.
- Tái xuất khẩu và chuyển khẩu: trong hoạt động tái sản xuất người ta tiến hành nhập khẩu tạm thời hàng hoá từ bên ngoài vào sau đó thực hiện xuất khẩu sang nước thứ ba gọi là hoạt động tái xuất khẩu. Chuyển khẩu là hoạt động không thực hiện hành vi mua bán hàng hoá mà chỉ thực hiện các hoạt động mang tính dịch vụ như vận tải quá cảnh, thuê cảng, thuê kho, thuê bến bãi, bảo quản…. - Xuất khẩu tại chỗ: trong hoạt động này hàng hoá và dịch vụ chưa vượt ra khỏi biên giới của một quốc gia mà ý nghĩa kinh tế của nó giống như hoạt động xuất khẩu đó là cung cấp hàng hoá dịch vụ cho các ngoại giao đoàn, các khách du lịch. Nguyễn Anh Sỏng 4 Lớp:Thương Mại 47B Đề án Kinh tế thương mại 1.Hoạt động xuất khẩu hàng hoá và vai trò của xuất khẩu hàng hoá.
Xuất khẩu hàng hoá là một hoạt động kinh doanh mà phạn vi hoạt động của nó vượt ra ngoài biên giới của một quốc gia, là một hoạt động mang tính quốc tế tức là phải tuân thủ các nguyên tắc ,luật pháp, quy định của quốc tế của những sân chơi chung mà chúng ta tham gia.Đây là hình thức kinh doanh quan trọng đóng góp phần lớn vào kết quả kinh doanh của hoạt động thương mại quốc tế. Xuất khẩu hàng hoá có những đặc điểm sau: - Thị trường rộng lớn, tách biệt, thông qua thông lệ quốc tế và các quy tắc chung của các tổ chức thương mại trên thế giới.Vì vậy mà cần phải đầu tư cho công tác nghiên cứu thị trường, tìm hiểu luật pháp và các điều kiện liên quan tới việc trao đổi buôn bán hàng hoá dịch vụ của quốc gia mà chúng ta đã đang và sẽ có quan hệ hợp tác, làm ăn. - Hoạt động xuất khẩu hàng hoá diễn ra ở hai quốc gia khác nhau, tuỳ thuộc vào khoảng cách địa lý mà ảnh hưởng tới quá trình vận chuyển, chi phí vận chuyển, các điều kiện về giao nhận hàng, thanh toán,bảo quản hàng hoá…. - Khi xuất khẩu hàng hoá phải chú ý đến vấn đề thuộc về phong tục tập quán, thói quen, nề nếp sống….của nước nhập khẩu để bảo đảm hàng hoá xuất khẩu có thể mang lại lợi nhuận như mong muốn.Đây là một điều tất yếu quan trọng trong định hướng xuất khẩu được thực hiện trong quá trình nghiên cứu thị trường để xác định nhu cầu của khách hàng tiến tới xá định sản phẩm dịch vụ xuất khẩu.
- Xuất khẩu là cơ sở để tăng sản xuất trong nước để không những phục vụ nhu cầu trong nước mà còn phục vụ nhu cầu của nhu cầu các nước khác, kích thích đầu tư nang cao chất lượng chủng loại sản phẩm cho xã hội. - Xuất khẩu cho phép các quốc gia trên thế giới khai thác triệt để lợi thế so sánh của mình để thu được nhiều lợi nhuận hơn tạo điều kiện Nguyễn Anh Sỏng 5 Lớp:Thương Mại 47B Đề án Kinh tế thương mại chuyên môn hoá sản xuất nâng cao năng suất lao động tạo ra nhiều sản phẩm hơn cho xã hội. Đối với nước ta xuất khẩu hàng hoá còn đóng vai trò quan trọng: - Xuất khẩu tạo nguồn vốn chủ yếu cho nhập khẩu thu hút ngoại tệ phục vụ quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá. - Xuất khẩu đóng góp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển.
+ Xuất khẩu tạo điều kiện cho các ngành khác phát triển thuận lợi. Ví dụ như sự phát triển các ngành công nghiệp chế biến lương thực xuất khẩu kéo theo sự phát triển của các ngành công nghiệp chế tạo ra thiết bị phục vụ nó, phát triển nông nghiệp cung cấp các nguyên liệu đầu vào cho các ngành công nghiệp chế biến đó. + Xuất khẩu tạo khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ góp phần cho sản xuất phát triển ổn định. + Xuất khẩu tạo điều kiện mở rộng khả năng cung cấp đầu vào cho sản xuất, nâng cao năng lực sản xuất trong nước.
+ Xuất khẩu tạo điều kiện tiền đề kinh tế, kỹ thuật cait tạo và nâng cao năng lực sản xuất trong nước. + Thông qua xuất khẩu, hàng hoá của chúng a sẽ tham gia vào cuộc cạnh tranh trên thị trường thế giới về giá cả và chất lượng. Cuộc cạnh tranh này đồi hỏi chúng ta phải tổ chức lại sản xuất, hoàn thiện cơ cấu sản xuất, luôn thích nghi với môi trường luôn luôn biến động. + Xuất khẩu đòi hỏi các doanh nghiệp phải luôn đổi mới và hoàn thiện công việc quản trị sản xuất và kinh doanh.
- Xuất khẩu tác động tích cực đến giải quyết công ăn việc làm và cải thiện mọi vấn đề của cuộc sống xã hội, mọi người được ngày càng được thoả mãn nhu cầu về vật chất lẫn tinh thần. - Xuất khẩu là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy quan hệ kinh tế đối ngoại của nước ta trên cơ sở hai bên cùng có lợi. Nguyễn Anh Sỏng 6 Lớp:Thương Mại 47B Đề án Kinh tế thương mại 2. Vai trò của hoạt động xuất khẩu gạo của nước ta.
Lúa gạo luôn là cây trồng chủ lực của cả nền sản xuất nông nghiệp nước ta. Hoạt động xuất khẩu cũng đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu nông sản của việt nam ra nước ngoài.