Báo Cáo Tổng Hợp Kết Quả Nghiên Cứu Đề Tài Cấp Bộ Về Công Tác Giám Sát Trong Đảng Giai Đoạn Hiện Nay

Luận văn tổng hợp kết quả nghiên cứu đề tài cấp bộ về công tác giám sát trong Đảng giai đoạn hiện nay, phân tích hiệu quả và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Đặng Đình Phú
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Đình Phú
• Trường học: Học viện Chính trị – Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xây dựng Đảng
• Đề tài: Công tác giám sát trong Đảng giai đoạn hiện nay
• Loại tài liệu: báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác giám sát trong Đảng
• 1.1. Quan niệm về giám sát trong Đảng
• 1.2. Vị trí, vai trò giám sát trong Đảng
• 1.3. Nội dung, nguyên tắc giám sát trong Đảng
• 2. Chương 2: Công tác giám sát trong Đảng hiện nay - Thực trạng, nguyên nhân, kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra
• 2.1. Công tác giám sát trong Đảng trước Đại hội X
• 2.2. Công tác giám sát trong Đảng từ Đại hội X đến nay
• 3. Chương 3: Phương hướng và những giải pháp chủ yếu tăng cường công tác giám sát trong Đảng giai đoạn hiện nay
• 3.1. Dự báo những nhân tố thuận lợi và khó khăn tác động đến giám sát trong Đảng
• 3.2. Quan điểm và định hướng tăng cường giám sát trong Đảng
• 3.3. Những giải pháp chủ yếu
• 3.3.1. Tạo chuyển biến mạnh mẽ, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp uỷ, tổ chức đảng, UBKT các cấp, cán bộ, đảng viên và nhân dân trước nhất là người đứng đầu cấp uỷ
• 3.3.2. Xây dựng và hoàn thiện chế độ giám sát, cơ chế giám sát trong Đảng
• 3.3.3. Mở rộng dân chủ trong Đảng là cơ sở, điều kiện tăng cường giám sát trong Đảng
• 3.3.4. Nâng cao vị thế, vai trò của UBKT các cấp là cơ quan chuyên trách, lực lượng nòng cốt cùng toàn Đảng thực hiện giám sát trong Đảng
• 3.3.5. Đổi mới nhận thức, tăng cường giám sát tổ chức đảng cấp trên và cán bộ lãnh đạo chủ chốt nhất là cấp Trung ương
• 3.3.6. Xây dựng và hoàn thiện cơ chế phối hợp giám sát trong Đảng và giám sát ngoài Đảng
• 3.3.7. Nâng cao hiệu quả phối hợp công tác giữa UBKT của cấp uỷ đảng và thanh tra nhà nước cùng cấp
• KẾT LUẬN
• Sản phẩm nghiên cứu đề tài
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Nghiên cứu giám sát

Nghiên cứu giám sát là một phần không thể thiếu trong quá trình lãnh đạo và quản lý của Đảng. Từ sớm, Đảng đã nhận thức được tầm quan trọng của việc giám sát hoạt động của các tổ chức đảng, đảng viên và các cơ quan trong hệ thống chính trị. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc tăng cường giám sát giúp duy trì kỷ cương, kỷ luật và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng. Điều này được thể hiện rõ trong các văn bản như Điều lệ Đảng, nơi yêu cầu tăng cường kiểm tra và giám sát đối với cán bộ và cơ quan nhà nước.

1.1. Vị trí và vai trò của giám sát

Giám sát trong Đảng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của các hoạt động lãnh đạo. Nó không chỉ giúp phát hiện và ngăn chặn các vi phạm mà còn góp phần xây dựng một Đảng trong sạch, vững mạnh. Đảng hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là tình trạng tham nhũng và suy thoái đạo đức, do đó, giám sát trở thành công cụ không thể thiếu để duy trì sự ổn định và phát triển của Đảng.

1.2. Nguyên tắc và nội dung giám sát

Nguyên tắc giám sát trong Đảng bao gồm tính khách quan, công bằng và minh bạch. Nội dung giám sát tập trung vào việc theo dõi và đánh giá việc thực hiện Cương lĩnh, Điều lệ Đảng, cũng như các nghị quyết và chỉ thị của Đảng. Điều này đảm bảo rằng các tổ chức đảng và đảng viên luôn tuân thủ các quy định và hướng dẫn của Đảng.

II. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu về giám sát trong Đảng đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù Đảng đã có nhiều nỗ lực trong việc tăng cường giám sát, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Tình hình Đảng hiện nay cho thấy, việc giám sát chưa được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả, dẫn đến tình trạng vi phạm kỷ luật và suy thoái đạo đức vẫn còn phổ biến.

2.1. Thực trạng giám sát trong Đảng

Thực trạng giám sát trong Đảng hiện nay cho thấy, nhiều cấp ủy và tổ chức đảng chưa coi trọng công tác giám sát. Việc giám sát thường được thực hiện một cách chiếu lệ, không đạt được hiệu quả mong muốn. Đánh giá hiệu quả của công tác giám sát cho thấy, cần có sự đổi mới trong cách thức và phương pháp giám sát để đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch.

2.2. Nguyên nhân và kinh nghiệm

Nguyên nhân của những hạn chế trong công tác giám sát bao gồm cả yếu tố khách quan và chủ quan. Kinh nghiệm từ các nghiên cứu cho thấy, việc tăng cường giám sát cần được thực hiện một cách đồng bộ, với sự tham gia của các cấp ủy, tổ chức đảng và đảng viên. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giám sát trong Đảng và giám sát của nhân dân.

III. Giải pháp tăng cường giám sát

Giải pháp tăng cường giám sát trong Đảng bao gồm việc xây dựng và hoàn thiện cơ chế giám sát, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng và đảng viên. Chính sách Đảng cần được điều chỉnh để tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện giám sát một cách hiệu quả và minh bạch.

3.1. Phương hướng và định hướng

Phương hướng tăng cường giám sát trong Đảng cần tập trung vào việc xây dựng một cơ chế giám sát đồng bộ và hiệu quả. Định hướng của Đảng là tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng và đảng viên, đặc biệt là người đứng đầu cấp ủy.

3.2. Giải pháp cụ thể

Giải pháp cụ thể bao gồm việc mở rộng dân chủ trong Đảng, nâng cao vị thế và vai trò của Ủy ban Kiểm tra các cấp, và xây dựng cơ chế phối hợp giữa giám sát trong Đảng và giám sát ngoài Đảng. Quản lý Đảng cần được thực hiện một cách chặt chẽ và hiệu quả để đảm bảo sự trong sạch và vững mạnh của Đảng.

Nội dung chính

Dưới đây là bài viết Content SEO học thuật chuyên sâu phân tích đề tài nghiên cứu cấp Bộ về công tác giám sát trong Đảng:

---

Nghiên Cứu Công Tác Giám Sát Trong Đảng Giai Đoạn Đổi Mới: Lý Luận, Thực Tiễn Và Cơ Chế Kiểm Soát Quyền Lực

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Công trình nghiên cứu khoa học cấp Bộ do Viện Xây dựng Đảng thuộc Học viện Chính trị – Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh chủ trì (TS. Đặng Đình Phú chủ nhiệm) tập trung giải quyết câu hỏi nghiên cứu cốt lõi: Làm thế nào để xác lập cơ sở lý luận vững chắc và xây dựng hệ thống cơ chế giám sát hữu hiệu nhằm kiểm soát quyền lực, ngăn ngừa suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức trong Đảng cầm quyền giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa?

Đề tài sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, phân tích tài liệu thứ cấp từ hệ thống báo cáo kiểm tra – thanh tra toàn quốc, kết hợp phương pháp chuyên gia và nghiên cứu so sánh quốc tế. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng: Giám sát là chức năng lãnh đạo chủ động mang tính phòng ngừa từ sớm, khác biệt căn bản nhưng gắn bó hữu cơ với công tác kiểm tra; đồng thời chỉ rõ các điểm nóng sai phạm nghiêm trọng trong giai đoạn 2001–2007 tại các lĩnh vực đất đai (chiếm 65–70% đơn thư tố cáo), đầu tư công và công tác cán bộ.

Từ đó, nghiên cứu đưa ra các khuyến nghị chính sách then chốt giúp hoàn thiện thể chế giám sát nội bộ Đảng, làm tiền đề thực tiễn cho việc triển khai Nghị quyết số 14-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Khóa X.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Bước vào giai đoạn đẩy mạnh phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, Đảng Cộng sản Việt Nam đứng trước những yêu cầu và thách thức to lớn về năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu. Mặt trái của cơ chế thị trường cùng sự thiếu tu dưỡng, rèn luyện đã dẫn đến tình trạng một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, làm nảy sinh các hiện tượng tham nhũng, lãng phí, quan liêu và lộng quyền.

Trước Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X (2006), Điều lệ Đảng chủ yếu quy định chức năng kiểm tra và chỉ ghi nhận nguyên tắc chung: "Đảng chịu sự giám sát của nhân dân". Hoạt động giám sát nội bộ chưa được luật hóa thành một chức năng lãnh đạo độc lập, thiếu vắng quy trình, kế hoạch và bộ máy chuyên trách thực thi nền nếp. Tình trạng "nói không đi đôi với làm", vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, buông lỏng kiểm soát quyền lực ở các cấp quản lý nhà nước và doanh nghiệp nhà nước diễn biến phức tạp.

Nghiên cứu này được triển khai đúng vào thời điểm bước ngoặt khi Đại hội X chính thức bổ sung chức năng, nhiệm vụ giám sát cho các cấp ủy và Ủy ban Kiểm tra (UBKT) các cấp (Điều 30 Điều lệ Đảng). Công trình mang tính thời sự cấp bách, lấp đầy khoảng trống học thuật về lý luận giám sát chính trị trong điều kiện duy nhất một đảng cầm quyền; đồng thời cung cấp luận cứ khoa học để thiết lập cơ chế "lấy quyền lực chế ước quyền lực", bảo đảm sự kiên định về đường lối chính trị và giữ vững niềm tin của nhân dân đối với Đảng.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Đề tài được thiết kế theo cách tiếp cận đa ngành, kết hợp chặt chẽ giữa lý luận xây dựng Đảng, khoa học chính trị và khoa học quản trị công. Cụ thể:

• Khung lý thuyết nền tảng: Vận dụng sáng tạo nguyên lý chủ nghĩa Mác – Lênin về kiểm kê, kiểm soát của chính quyền vô sản, tư tưởng Hồ Chí Minh về "khéo kiểm soát" cán bộ và quan điểm chỉ đạo trong các Văn kiện Đảng qua các thời kỳ.
• Thiết kế thu thập dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp thực chứng: Thu thập, xử lý và phân tích hệ thống báo cáo sơ kết, tổng kết công tác kiểm tra, giám sát từ UBKT Trung ương và cấp ủy các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong giai đoạn trước và sau Đại hội X (trọng tâm từ năm 2000 đến 2007).
  • Nghiên cứu hồ sơ vụ việc điển hình (Case Studies): Đánh giá chuyên sâu các đại án kinh tế, thương mại, cấp quota xuất nhập khẩu, vi phạm đất đai và nợ đọng xây dựng cơ bản (như vụ việc tại Tân Thanh - Lạng Sơn, Hải quan Tây Ninh, Bộ Thương mại, Phú Quốc...).
  • Dữ liệu so sánh quốc tế: Khảo cứu văn bản pháp lý và quy chế giám sát nội bộ của Đảng Cộng sản Trung Quốc (nổi bật là Điều lệ Giám sát nội bộ ĐCSTQ năm 2003) để đối chiếu, rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.
• Kỹ thuật phân tích: Kết hợp phân tích định tính (phân tích nội dung văn bản quy phạm, nghị quyết) với phân tích định lượng dựa trên số liệu tự kiểm tra, thanh tra từ 41 cấp ủy địa phương.
• Độ tin cậy và tính hợp thức: Nghiên cứu quy tụ đội ngũ chuyên gia hàng đầu từ Viện Xây dựng Đảng, Hội đồng Lý luận Trung ương, Văn phòng Chủ tịch nước, Thanh tra Chính phủ và lãnh đạo cấp cao của Ủy ban Kiểm tra Trung ương. Các kết luận được kiểm định qua hệ thống tọa đàm, hội thảo khoa học phản biện trước khi nghiệm thu.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Nghiên cứu làm sáng tỏ 4 nhóm phát hiện lớn cả về phương diện lý luận lẫn thực trạng quản trị:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                            CÁC PHÁT HIỆN KHOA HỌC CHỦ CHỐT                        |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  1. Phân định bản chất:                                                           |
|     Giám sát = Phòng ngừa chủ động (Điều kiện "Đủ")                               |
|     Kiểm tra = Xem xét, xử lý sai phạm (Điều kiện "Cần")                          |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  2. Thực trạng sai phạm đất đai & đầu tư:                                         |
|     - Đất đai chiếm 65 - 70% tổng số đơn khiếu nại, tố cáo                        |
|     - 25 địa phương phải thu hồi 96.789 ha đất sai phạm                           |
|     - 41 địa phương nợ đọng XDCB trên 6.000 tỷ VNĐ                                |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  3. "Gót chân Achilles" trong công tác cán bộ:                                    |
|     - Đánh giá hình thức, nể nang, né tránh va chạm                               |
|     - Báo cáo 100% tổ chức tốt nhưng nội bộ mất đoàn kết                          |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  4. Khoảng trống thể chế:                                                         |
|     - Thiếu quy trình giám sát độc lập đối với cán bộ chủ chốt, cấp trên          |
|     - Chưa có cơ chế kết nối giữa giám sát trong Đảng và giám sát của Nhân dân    |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

1. Xác lập ranh giới bản chất giữa "Giám sát" và "Kiểm tra": Nghiên cứu khẳng định giám sát có nội hàm rộng hơn, diễn ra liên tục, chủ động và mang tính phòng ngừa từ sớm, nhằm uốn nắn hành vi ngay từ khi mới manh nha sai phạm. Trong khi đó, kiểm tra gắn liền với các cuộc việc cụ thể để đi đến kết luận và xử lý kỷ luật. Giám sát là điều kiện "đủ", kiểm tra là điều kiện "cần" để hoàn thiện chu trình lãnh đạo khép kín của Đảng.
2. Diện mạo sai phạm thực trạng tại các lĩnh vực trọng điểm:
   • Quản lý đất đai: Là lĩnh vực nóng bỏng nhất, chiếm tới 65% – 70% tổng lượng đơn thư khiếu nại, tố cáo. Kết quả tự kiểm tra tại 25 địa phương cho thấy diện tích đất sai phạm phải thu hồi lên tới 96.789 ha (tập trung tại Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Khánh Hòa, Bình Thuận...).
   • Đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB): Tình trạng nợ đọng thất thoát nghiêm trọng. Báo cáo từ 41 cấp ủy địa phương ghi nhận tổng nợ đọng ngân sách các công trình hoàn thành đã vượt trên 6.000 tỷ đồng (nhiều địa phương như Hà Giang còn hàng nghìn dự án dang dở, chưa quyết toán).
   • Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí: Tình trạng mua sắm ô tô, chi trả cước viễn thông nhà riêng, xây dựng trụ sở sai định mức vượt hàng tỷ đồng diễn ra phổ biến.
3. Bất cập nghiêm trọng trong công tác cán bộ và tự phê bình: Tình trạng "bệnh thành tích", dĩ hòa vi quý dẫn đến nghịch lý: Nhiều nơi phân loại 100% cán bộ, tổ chức cơ sở đạt danh hiệu "trong sạch, vững mạnh", nhưng khi tiến hành kiểm tra thì nội bộ mất đoàn kết kéo dài, cán bộ chủ chốt lạm quyền, vi phạm kỷ luật tài chính và đất đai.
4. Lỗ hổng về cơ chế giám sát người đứng đầu và cấp trên: Công tác giám sát thời gian dài mang tính "từ trên xuống dưới", thiếu vắng hoàn toàn cơ chế cho phép tổ chức đảng cấp dưới và đảng viên giám sát tổ chức đảng cấp trên và cán bộ giữ vị trí lãnh đạo chủ chốt.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Đóng góp về mặt lý luận: Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về giám sát trong Đảng cầm quyền. Lần đầu tiên luận giải tường minh các nguyên tắc, chủ thể, đối tượng và nội dung giám sát chính trị, khẳng định giám sát là một chức năng lãnh đạo độc lập ngang hàng với kiểm tra.
• Đóng góp về phương pháp luận: Xây dựng mô hình tiếp cận kép: Giám sát nội bộ Đảng (qua cấp ủy, chi bộ, UBKT chuyên trách) song hành cùng Giám sát xã hội (thông qua Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị và phản biện nhân dân).
• Đóng góp thực tiễn và chính sách:
  • Cung cấp cơ sở khoa học trực tiếp cho Ban Bí thư và UBKT Trung ương ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ nền tảng (Hướng dẫn số 03, 04, 05, 06-HD/UBKTTW năm 2007).
  • Đề xuất mô hình phối hợp liên ngành giữa Ủy ban Kiểm tra Đảng với Thanh tra Nhà nước, kiểm toán và các cơ quan tư pháp nhằm tạo thế trận kiểm soát quyền lực đồng bộ, giảm thiểu chồng chéo trong thanh tra – kiểm tra.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Báo cáo nghiên cứu là tài liệu tham khảo có giá trị cao cho các nhóm đối tượng:

• Cơ quan kiểm tra, thanh tra và nội chính: Cán bộ UBKT các cấp, thanh tra viên, cán bộ ban nội chính cấp ủy sử dụng làm tài liệu tra cứu nghiệp vụ, nắm bắt phương pháp nhận diện dấu hiệu vi phạm và kỹ năng giám sát thường xuyên theo chuyên đề.
• Cán bộ lãnh đạo, cấp ủy viên các cấp: Giúp bí thư cấp ủy, người đứng đầu cơ quan, đơn vị nhận thức rõ trách nhiệm giám sát, chủ động phòng ngừa sai phạm tại tổ chức cơ sở đảng trực thuộc.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu học thuật: Giảng viên, học viên chuyên ngành Xây dựng Đảng, Chính trị học, Hành chính công tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, các trường chính trị tỉnh/thành và các viện nghiên cứu quản trị nhà nước.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp) (250-300 từ)

1. Điểm khác biệt mấu chốt giữa Giám sát và Kiểm tra trong Đảng là gì?

Giám sát mang tính chủ động, thường xuyên, diễn ra liên tục trong suốt quá trình triển khai nhằm cảnh báo, phòng ngừa khuyết điểm từ sớm. Kiểm tra là hoạt động diễn ra theo kế hoạch định kỳ hoặc khi có dấu hiệu vi phạm để thẩm tra, kết luận đúng sai và áp dụng hình thức kỷ luật.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì nổi bật?

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa tổng kết lý luận với xử lý bộ dữ liệu thực chứng quy mô lớn từ 41 tỉnh/thành phố và phân tích comparative analysis với các mô hình giám sát của Đảng cầm quyền trên thế giới (như Trung Quốc).

3. Kết quả của nghiên cứu có thể tổng quát hóa (generalize) không?

Có. Các nguyên tắc, nội dung và quy trình giám sát do đề tài xây dựng có giá trị áp dụng thống nhất cho toàn bộ hệ thống tổ chức Đảng từ cấp chi bộ cơ sở đến Trung ương và các tổ chức đảng trực thuộc khối doanh nghiệp, hành chính sự nghiệp, lực lượng vũ trang.

4. Hướng phát triển tiếp theo của dòng nghiên cứu này là gì?

Cần tiếp tục đi sâu vào cơ chế giám sát tài sản, thu nhập của cán bộ lãnh đạo chủ chốt; ứng dụng chuyển đổi số và dữ liệu lớn trong phát hiện vi phạm; và cơ chế bảo vệ người tố cáo, phản biện xã hội.

5. Ý nghĩa thực tiễn nổi bật nhất của đề tài là gì?

Góp phần trực tiếp vào quá trình thể chế hóa các quy định thi hành Điều lệ Đảng khóa X, xây dựng quy chế làm việc mẫu giữa UBKT và Thanh tra Nhà nước cùng cấp.

---

Kết luận (150 từ)

Đề tài "Công tác giám sát trong Đảng giai đoạn hiện nay" của Viện Xây dựng Đảng là công trình khoa học có tính tiên phong và hàm lượng ứng dụng sâu sắc. Công trình đã làm sáng rõ căn bản lý luận về giám sát quyền lực chính trị, giải mã bức tranh thực trạng vi phạm trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội then chốt và đề ra hệ giải pháp khả thi nhằm tăng cường kỷ cương, kỷ luật của Đảng.

Trước yêu cầu xây dựng và chỉnh đốn Đảng ngày càng quyết liệt, các phát hiện và kiến nghị từ đề tài tiếp tục là kim chỉ nam quan trọng cho việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, ngăn chặn nguy cơ tham nhũng, suy thoái, bảo đảm sự trong sạch, vững mạnh toàn diện của Đảng cầm quyền.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC GIÁM SÁT TRONG ĐẢNG 1. Quan niệm về công tác giám sát trong Đảng Đảng ta là đảng cầm quyền, Đảng lãnh đạo xã hội bằng chủ trương, đường lối, nghị quyết, chính sách của Đảng; bằng công tác tư tưởng, tổ chức và bằng kiểm tra, giám sát.; Đảng lãnh đạo thông qua Nhà nước, các đoàn thể chính trị-xã hội, hệ thống tổ chức và đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng. Tổ chức của Đảng ở các cấp, các ngành không những có trách nhiệm trong việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện mà còn có trách nhiệm phải kiểm tra, giám sát việc thực hiện, bảo đảm cho Cương lĩnh chính trị, đường lối, nghị quyết, chỉ thị, quy định, quy chế, kết luận của Đảng được chấp hành nghiêm chỉnh, thắng lợi trong thực tiễn. Nghị quyết, chỉ thị, quy định, quy chế, kết luận của Đảng dù có được xác định đúng, có tính khả thi nhưng nếu tổ chức đảng các cấp tổ chức thực hiện thiếu chặt chẽ, nhất là không kiểm tra, giám sát hoặc kiểm tra, giám sát không đến nơi đến chốn thì kết quả thực hiện sẽ bị hạn chế, thậm chí phạm sai lầm.

Để hạn chế, khắc phục những thiếu sót có thể xảy ra trong quá trình thực hiện nghị quyết, chỉ thị, quy định, quy chế, kết luận của Đảng, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội X và các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương, đưa đất nước chuyển sang thời kỳ phát triển mới: đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, khâu then chốt là phải xây dựng Đảng vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức, tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng, trong đó công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đóng vai trò quan trọng. Đại hội lần thứ X của Đảng đã xác định rõ: kiểm tra, giám sát là những chức năng lãnh đạo của Đảng và giao cho UBKT các cấp làm cơ quan chuyên trách thực hiện nhiệm vụ giám sát. Điều 30, Điểm 1, Điều lệ Đảng được Đại hội X của Đảng thông qua đã khẳng định vị trí, vai trò của công tác kiểm tra, giám sát của Đảng và nhiệm vụ kiểm tra, giám sát của các tổ chức đảng: “Kiểm tra, giám sát là những chức năng lãnh 11 đạo của Đảng. Tổ chức đảng phải tiến hành công tác kiểm tra, giám sát.

Tổ chức đảng và đảng viên chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng"(1). Quy định này xác định rõ công tác kiểm tra, giám sát là trách nhiệm của toàn Đảng. Các tổ chức đảng (từ Trung ương đến cơ sở) vừa phải tiến hành công tác kiểm tra, giám sát vừa phải chịu sự kiểm tra, giám sát của tổ chức đảng có thẩm quyền cấp trên. Công tác giám sát là một nhiệm vụ mới được bổ sung thêm cho UBKT các cấp - UBKT các cấp là cơ quan kiểm tra, giám sát chuyên trách của Đảng - do vậy cần phải được nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống, trên tất cả các mặt.

Trong công tác của UBKT, giữa công tác kiểm tra và công tác giám sát có sự đan xen với nhau. Việc phân biệt giữa công tác kiểm tra và công tác giám sát chỉ là tương đối. Bởi vì ngay trong hoạt động giám sát đã mang tính chất kiểm tra, và nếu giám sát mà không kiểm tra thì không thể đi đến kết luận xử lý triệt để các vụ việc nảy sinh phục vụ cho sự lãnh đạo của Đảng. Còn nếu kiểm tra mà không giám sát, không đi sâu, đi sát, theo dõi, xem xét thường xuyên các vấn đề thực tế thì kiểm tra sẽ phân tán, thiếu trọng tâm, trọng điểm, thiếu cơ sở thực tế để đánh giá, kết luận.

Nói một cách khác, khi tiến hành giám sát là đã bắt đầu một quá trình kiểm tra, kiểm tra là kết thúc một quá trình giám sát. Trong thực tế công tác của UBKT các cấp, không thể giám sát xong rồi để đấy, không xử lý mà phải kiểm tra để làm rõ đúng, sai và có biện pháp xử lý. Muốn kiểm tra có chất lượng thì phải giám sát. Giám sát và kiểm tra bổ sung cho nhau để hoàn chỉnh sự lãnh đạo của Đảng.

Do có mối quan hệ khăng khít với nhau nên trong thực tế chúng ta thường dùng cụm từ “kiểm tra, giám sát”gắn liền với nhau. Vì vậy, để nghiên cứu vấn đề giám sát, cần phải đặt nó trong mối quan hệ với công tác kiểm tra. - Quan niệm về kiểm tra: Theo “Đại từ điển tiếng Việt” do Nguyễn Như Ý (chủ biên), kiểm tra (Đgt): là xem xét thực chất, thực tế(2); kiểm soát(Đgt) là: kiểm tra, xem xét nhằm ngăn ngừa những sai phạm các qui định(3). (1) Đảng Cộng sản Việt Nam, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb CTQG, H.

(2) (3) Nguyễn Như Ý (chủ biên), Đại từ điển tiếng Việt, Nxb Văn hoá thông tin, H. 12 Còn theo “Từ điển Bách khoa Việt Nam” do Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển bách khoa Việt Nam, kiểm tra (luật): là một chức năng quản lý, một khâu trong quy trình quản lý, có chức năng xem xét tình hình và kết quả thực tế thi hành luật, chính sách, chủ trương của Nhà nước, thực hiện nhiệm vụ chính trị, kinh tế- xã hội được giao(4). Và theo “Từ điển luật học”, kiểm tra: là xem xét tình hình thực tế thi hành pháp luật, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn nói chung hay một công tác cụ thể được giao để đánh giá, nhận xét(5). Cũng theo “Từ điển luật học” kiểm soát: là xem xét để phát hiện, ngăn ngừa việc làm sai trái với thoả thuận, với quy định(6).

- Quan niệm về giám sát : Theo “Đại từ điển tiếng Việt” do Nguyễn Như Ý (chủ biên), giám sát(đgt): là theo dõi, kiểm tra việc thực thi nhiệm vụ(7). Còn theo “Từ điển Bách khoa Việt Nam” do Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển bách khoa Việt Nam, giám sát: là một hình thức hoạt động của cơ quan Nhà nước hoặc tổ chức xã hội nhằm bảo đảm pháp chế hoặc sự chấp hành những qui tắc chung nào đó(8). Trong “Từ điển giải thích thuật ngữ hành chính”(9) của Mai Hữu Khuê và Bùi Văn Nhơn và “Từ điển Luật học”(10) của Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa-Hà Nội, giám sát còn được hiểu: là sự theo dõi, quan sát hoạt động mang tính chủ động thường xuyên, liên tục và sẵn sàng tác động bằng các biện pháp tích cực để buộc và hướng hoạt động của đối tượng chịu sự giám sát đi đúng quỹ đạo, quy chế nhằm đạt được mục đích, hiệu quả đã được xác định từ trước, bảo đảm cho pháp luật được tuân thủ nghiêm chỉnh. Dù cho cách diễn đạt có sự khác nhau, nhưng các quan niệm trên đều có nội hàm chung: là sự theo dõi, quan sát, xem xét hoạt động.

Có thể đưa ra (4) Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển Bách khoa Việt Nam, Từ điển bách khoa Việt Nam, Nxb Từ điển Bách khoa, H. (5) (6) Nxb Từ điển Bách khoa, Từ điển Luật học, H. (7) Nguyễn Như Ý (chủ biên), Đại từ điển tiếng Việt, Nxb Văn hoá thông tin, H. (8) Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển Bách khoa Việt Nam, Từ điển bách khoa Việt Nam, Nxb Từ điển Bách khoa, H.

(9) Mai Hữu Khuê và Bùi Văn Nhơn, Từ điển giải thích thuật ngữ hành chính, Nxb Lao động, H. (10) Từ điển Luật học, Nxb Từ điển bách khoa, H. 13 quan niệm sau: Giám sát là sự theo dõi, quan sát, xem xét hoạt động của các tổ chức có thẩm quyền mang tính chủ động, thường xuyên, liên tục và sẵn sàng tác động bằng các biện pháp tích cực để bắt buộc và hướng hoạt động của các tổ chức và cá nhân chịu sự giám sát thực hiện đúng những điều đã quy định. Như vậy, đã giám sát là phải theo dõi, xem xét đối tượng giám sát có thực hiện đúng các quy định mà đối tượng đó phải thực hiện hay không để trước hết nhằm nhắc nhở, đôn đốc thực hiện và là cơ sở để quyết định có tiến hành kiểm tra hay không? Do đó, muốn thực hiện tốt việc kiểm tra thì phải thường xuyên có giám sát.

Giám sát và kiểm tra đều nhằm đạt được mục đích là nắm vững và đánh giá đúng tình hình, từ đó điều chỉnh, uốn nắn mọi hành vi liên quan của đối tượng được kiểm tra, giám sát. Nhưng giám sát được tiến hành thường xuyên, liên tục trong suốt quá trình hoạt động và phát triển của tổ chức và cá nhân, nên có nội dung rất rộng bao gồm: giám sát các hoạt động về tư tưởng, chính trị; giám sát về các mối quan hệ; giám sát về sinh hoạt, đạo đức, lối sống; giám sát việc thực hiện nhiệm vụ, chức trách được giao, việc thực hiện các quy định, quy chế.nên giám sát mang tính chủ động phòng ngừa, ngăn chặn xảy ra vi phạm nhiều hơn so với kiểm tra. Qua hoạt động giám sát có thể kịp thời cảnh báo, nhắc nhở các cá nhân và tổ chức có biểu hiện không đúng trong quá trình triển khai thực hiện các chủ trương, nghị quyết và quyết định hoặc có biểu hiện không đúng trong đạo đức, lối sống và sinh hoạt. Còn nội dung của kiểm tra chủ yếu là kiểm tra theo các nội dung cụ thể (chấp hành hoặc khi có dấu hiệu vi phạm trong việc thực hiện các nội dung trên) gắn với trách nhiệm của mỗi cá nhân hay tổ chức, được tiến hành theo chương trình, kế hoạch và quy trình, phương pháp nhất định theo yêu cầu của từng nhiệm vụ kiểm tra, được tổ chức thành cuộc kiểm tra; qua mỗi cuộc kiểm tra phải có đánh giá, nhận xét, kết luận cụ thể và xử lý (nếu có vi phạm đến mức phải xử lý).

Xét về nội hàm, “giám sát” rộng hơn “kiểm tra”, “kiểm soát”. Trong hoạt động giám sát đã bao hàm hoạt động kiểm tra và kiểm soát. 14 Tất cả các hoạt động giám sát đều thể hiện những đặc điểm chung: + Giám sát là biểu hiện của mối quan hệ giữa một chủ thể giám sát nhất định với các đối tượng cụ thể chịu sự giám sát về những nội dung xác định. + Giám sát là sự theo dõi, xem xét đối tượng làm đúng hay làm sai những điều đã quy định.

Và do đó, hoạt động giám sát là hoạt động có chủ đích của chủ thể giám sát, nhằm hướng đối tượng chịu sự giám sát phải làm đúng những điều đã quy định thông qua những giải pháp nào đó của chủ thể giám sát.