Luận văn: Sâu mọt hại thóc giống và đặc điểm sinh học mọt gạo tại Thái Bình

Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu thành phần sâu mọt hại thóc giống tại kho Vũ Chính Thái Bình và đặc điểm sinh học, sinh thái của mọt gạo.

• Tác giả: Lê Thị Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Thị Thu Giang
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo Vệ Thực Vật
• Đề tài: Thành phần sâu mọt hại thóc giống tại kho Vũ Chính, Thái Bình; đặc điểm sinh học, sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục hình
• Trích yếu luận văn
• Thesis abstract
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu
• 2.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.2.1. Nghiên cứu về thiệt hại do sâu mọt gây ra đối với hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản
• 2.2.2. Nghiên cứu về thành phần côn trùng gây hại hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản
• 2.2.3. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus
• 2.2.4. Nghiên cứu về các biện pháp phòng trừ sâu mọt trong kho bảo quản
• 2.3. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.1. Nghiên cứu về thiệt hại do sâu mọt gây ra đối với hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản
• 2.3.2. Nghiên cứu về thành phần côn trùng gây hại hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản
• 2.3.3. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus
• 2.3.4. Nghiên cứu về các biện pháp phòng trừ sâu mọt trong kho bảo quản
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.4.1. Điều tra thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản
• 3.4.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của mọt gạo (Sitophilus oryzae Linnaeus)
• 3.4.3. Đánh giá hiệu lực của thuốc Phosphine đối với mọt gạo
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp điều tra thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình
• 3.5.2. Điều tra diễn biến mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae trên các loại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình
• 3.5.3. Phương pháp kiểm tra tỷ lệ nảy mầm của mẫu hạt giống (TCVN 8548:2011)
• 3.5.4. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học và sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae (Linnaeus)
• 3.5.5. Công thức tính toán
• 3.5.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.5.7. Phương pháp bảo quản và xử lý mẫu vật
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình năm 2016
• 4.2. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh học và sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae
• 4.2.1. Nghiên cứu đặc điểm hình thái của mọt gạo Sitophilus oryzae
• 4.2.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae
• 4.2.3. Nghiên cứu đặc điểm sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn VNUA về sâu mọt hại thóc giống tại kho

Luận văn thạc sĩ tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam (VNUA) của tác giả Lê Thị Huyền (2017) là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về thành phần sâu mọt hại thóc giống tại kho Vũ Chính, Thái Bình. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các loài côn trùng hại kho phổ biến và đi sâu phân tích đặc điểm sinh học, sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus, một trong những đối tượng gây hại chính. Tầm quan trọng của đề tài bắt nguồn từ thực trạng tổn thất sau thu hoạch lúa gạo ở Việt Nam còn ở mức cao, gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng. Công tác bảo quản thóc giống đóng vai trò quyết định đến chất lượng và tỷ lệ nảy mầm của hạt, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất vụ mùa tiếp theo. Việc hiểu rõ về các loài sâu mọt, đặc biệt là mọt gạo Sitophilus oryzae, là cơ sở khoa học vững chắc để xây dựng các biện pháp kiểm soát sâu mọt hiệu quả, góp phần vào chiến lược quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Luận văn cung cấp những dữ liệu khoa học quý giá về mức độ gây hại của mọt trên các giống lúa khác nhau, ảnh hưởng của điều kiện kho bãi, và hiệu quả của các biện pháp can thiệp. Đây là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà khoa học, nhà quản lý kho nông sản và nông dân trong việc bảo vệ thành quả lao động, đảm bảo an ninh lương thực và chất lượng giống cây trồng.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa của nghiên cứu tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Mục tiêu chính của luận văn là xác định thành phần và mức độ phổ biến của côn trùng hại kho tại kho nông sản Thái Bình, cụ thể là kho Vũ Chính. Từ đó, nghiên cứu tập trung làm rõ các đặc điểm sinh học và sinh thái của loài mọt gạo (Sitophilus oryzae). Ý nghĩa khoa học của đề tài là bổ sung các dẫn liệu mới về sinh thái học của mọt thóc trong điều kiện bảo quản thực tế tại Việt Nam. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu là cơ sở để đề xuất quy trình bảo quản thóc giống tiên tiến, giúp giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch và đảm bảo chất lượng hạt giống cho sản xuất nông nghiệp.

1.2. Bối cảnh nghiên cứu thực địa tại kho Vũ Chính Thái Bình

Nghiên cứu được tiến hành tại kho bảo quản thóc giống của Công ty CP Tổng công ty giống cây trồng Thái Bình tại Vũ Chính. Đây là một địa điểm có quy mô lớn, lưu trữ nhiều giống lúa quan trọng. Việc lựa chọn địa điểm này cho phép thu thập dữ liệu thực tế về sự đa dạng của các loài sâu mọt và diễn biến mật độ của chúng trong điều kiện kho bãi điển hình ở đồng bằng sông Hồng. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm điều tra, lấy mẫu định kỳ, nuôi sinh học trong phòng thí nghiệm và đánh giá hiệu lực của thuốc bảo vệ thực vật, đảm bảo tính khách quan và khoa học cho các kết quả thu được.

II. Thách thức từ tổn thất sau thu hoạch do mọt gạo gây ra

Tổn thất sau thu hoạch là một trong những thách thức lớn nhất của ngành nông nghiệp Việt Nam. Theo các báo cáo, tỷ lệ tổn thất đối với lúa gạo có thể lên tới 9-17%, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Trong đó, thiệt hại do côn trùng hại kho chiếm một phần không nhỏ. Loài mọt gạo Sitophilus oryzae được xác định là tác nhân gây hại nghiêm trọng hàng đầu. Chúng không chỉ ăn rỗng hạt thóc, làm giảm khối lượng mà còn làm giảm chất lượng, đặc biệt là tỷ lệ nảy mầm của thóc giống. Sự phá hoại của mọt gạo tạo điều kiện cho nấm mốc và các vi sinh vật khác phát triển, làm hạt bị biến chất, giảm giá trị thương phẩm. Thiệt hại do mọt gạo gây ra không chỉ dừng lại ở hao hụt về số lượng. Chất thải của chúng làm ô nhiễm nông sản, có thể gây hại cho sức khỏe người và vật nuôi. Đối với thóc giống, chỉ cần một mật độ mọt nhỏ cũng có thể khiến cả lô giống không đạt tiêu chuẩn gieo trồng. Thực trạng tại các kho nông sản Thái Bình cho thấy, nếu không có biện pháp kiểm soát sâu mọt kịp thời, mật độ mọt có thể tăng lên nhanh chóng, đặc biệt trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm kho bảo quản thuận lợi. Vấn đề này đòi hỏi các giải pháp quản lý hiệu quả, từ khâu làm sạch kho tàng, kiểm soát độ ẩm thóc đến việc áp dụng các phương pháp phòng trừ tiên tiến.

2.1. Phân tích mức độ thiệt hại do mọt gạo Sitophilus oryzae

Nghiên cứu của Lê Thị Huyền (2017) chỉ ra rằng mọt gạo Sitophilus oryzae gây ra thiệt hại đáng kể. Ví dụ, trên giống lúa TBR225, trọng lượng hao hụt có thể lên đến 21,92% sau 90 ngày bảo quản. Mật độ mọt ban đầu dù chỉ là 1-10 cặp/100g thóc cũng đủ để làm tỷ lệ nảy mầm của giống BC15 và Nhị ưu 838 giảm xuống dưới mức tiêu chuẩn. Điều này chứng tỏ sức tàn phá ghê gớm của loài mọt thóc này đối với việc bảo quản thóc giống.

2.2. Các yếu tố làm gia tăng tổn thất sau thu hoạch trong kho

Nhiều yếu tố góp phần làm tăng tổn thất sau thu hoạch. Các yếu tố chính bao gồm nhiệt độ kho bảo quản và độ ẩm thóc. Điều kiện nhiệt độ ấm (khoảng 30°C) và độ ẩm cao là môi trường lý tưởng cho Sitophilus oryzae phát triển. Ngoài ra, loại hình kho (kho thường, kho kỹ thuật, kho lạnh) và đặc tính của từng giống lúa cũng ảnh hưởng lớn đến khả năng gây hại của mọt. Việc quản lý không tốt các yếu tố này sẽ tạo cơ hội cho quần thể sâu mọt bùng phát.

III. Phân tích đặc điểm sinh học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae

Để xây dựng biện pháp phòng trừ hiệu quả, việc hiểu rõ đặc điểm sinh học của mọt gạo Sitophilus oryzae là vô cùng cần thiết. Luận văn đã tiến hành nghiên cứu chi tiết về hình thái và các giai đoạn phát triển của loài côn trùng này. Kết quả cho thấy vòng đời của mọt gạo phụ thuộc chặt chẽ vào nhiệt độ, độ ẩm và loại thức ăn. Trưởng thành cái đẻ trứng vào bên trong hạt thóc, sâu non nở ra và phát triển hoàn toàn bên trong hạt, gây hại một cách thầm lặng. Chỉ khi vũ hóa thành trưởng thành, chúng mới đục lỗ chui ra ngoài, để lại những hạt thóc rỗng ruột. Đặc điểm hình thái mọt gạo ở các pha rất đặc trưng. Trứng hình bầu dục, màu trắng sữa. Sâu non không chân, màu trắng, thân cong. Nhộng màu trắng ngà rồi chuyển dần sang nâu trước khi vũ hóa. Trưởng thành có màu nâu đỏ, đặc trưng bởi chiếc vòi dài. Các nghiên cứu từ Học viện Nông nghiệp Việt Nam (VNUA) đã chỉ ra rằng, ở điều kiện tối ưu (nhiệt độ 30.5°C, ẩm độ 70.1%), vòng đời của mọt trên giống TBR225 chỉ kéo dài khoảng 40 ngày. Sức sinh sản của một con cái có thể đạt tới hơn 92 trứng. Những con số này lý giải tại sao mật độ mọt có thể gia tăng đột biến chỉ trong một thời gian ngắn, gây ra tổn thất sau thu hoạch lớn.

3.1. Mô tả chi tiết đặc điểm hình thái mọt gạo qua các pha

Luận văn mô tả chi tiết đặc điểm hình thái mọt gạo. Pha trứng có kích thước trung bình 0.63mm (dài) x 0.35mm (rộng). Sâu non có 4 tuổi, kích thước tăng dần từ 1.25mm đến 2.60mm. Pha nhộng dài khoảng 2.76mm. Trưởng thành có kích thước cơ thể từ 2.3 - 3.5 mm, con đực thường có vòi ngắn và to hơn con cái. Những đặc điểm này giúp nhận diện chính xác Sitophilus oryzae trong quá trình kiểm tra kho hàng.

3.2. Phân tích vòng đời và sức sinh sản của mọt gạo Sitophilus oryzae

Vòng đời của mọt gạo bao gồm 4 giai đoạn: trứng, sâu non, nhộng và trưởng thành. Nghiên cứu cho thấy thời gian phát dục trung bình trên giống TBR225 là 40.27 ngày, trên Bắc thơm 7 là 45.17 ngày. Sức sinh sản trung bình của một con cái là 92.5 quả. Trưởng thành cái sống lâu hơn trưởng thành đực, đặc biệt khi có đủ thức ăn. Khi không có thức ăn, thời gian sống của chúng bị rút ngắn đáng kể, chỉ còn trung bình 6-10 ngày.

IV. Cách yếu tố sinh thái ảnh hưởng đến sâu mọt hại thóc giống

Sự phát triển của quần thể sâu mọt hại thóc giống không chỉ phụ thuộc vào đặc tính sinh học của loài mà còn chịu tác động mạnh mẽ từ các yếu tố sinh thái ảnh hưởng sâu mọt. Luận văn đã làm rõ ba yếu tố chính: loại giống lúa, loại hình kho bảo quản, và mật độ ban đầu của mọt. Kết quả cho thấy, các giống lúa khác nhau có mức độ hấp dẫn và phù hợp khác nhau đối với mọt gạo Sitophilus oryzae. Nghiên cứu tại kho nông sản Thái Bình chỉ ra rằng giống TBR225 và BC15 bị mọt gây hại nặng nhất, thể hiện qua mật độ mọt cao và tỷ lệ hao hụt trọng lượng lớn hơn so với các giống như Bắc thơm 7 hay Thái Xuyên 111. Điều này có thể liên quan đến cấu trúc vỏ trấu, thành phần hóa học của hạt. Yếu tố thứ hai là loại hình kho. Kho thường, với nhiệt độ kho bảo quản và độ ẩm thóc gần với môi trường bên ngoài, tạo điều kiện lý tưởng cho mọt phát triển. Tỷ lệ hao hụt trong kho thường (23.80%) cao hơn hẳn so với kho kỹ thuật (13.02%) và kho lạnh (không có hao hụt). Điều này khẳng định vai trò quyết định của việc kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm trong bảo quản thóc giống. Cuối cùng, mật độ mọt ban đầu cũng là yếu tố then chốt. Thí nghiệm cho thấy mật độ càng cao thì tốc độ gia tăng số lượng và mức độ thiệt hại càng lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ nảy mầm của hạt.

4.1. Ảnh hưởng của các loại giống lúa đến sự phát triển của mọt gạo

Mức độ gây hại của mọt gạo thay đổi rõ rệt trên các giống lúa khác nhau. Sau 90 ngày bảo quản, mật độ trung bình trên giống TBR225 là 13.0 con/kg, trong khi trên giống Bắc thơm 7 chỉ là 5.8 con/kg. Tỷ lệ hao hụt trọng lượng cao nhất cũng thuộc về giống TBR225 (21.92%). Sự khác biệt này cho thấy một số giống có thể có tính kháng tự nhiên hoặc cấu trúc hạt gây khó khăn cho sự xâm nhập của Sitophilus oryzae, mở ra hướng nghiên cứu chọn tạo giống kháng sâu mọt kho.

4.2. Tác động của nhiệt độ và độ ẩm kho bảo quản đến quần thể mọt

Điều kiện kho bảo quản có tác động quyết định. Trong kho lạnh (nhiệt độ ≤15°C, độ ẩm ≤50%), mọt gạo gần như không phát triển và không gây hao hụt. Ngược lại, trong kho thường, điều kiện nhiệt ẩm cao thúc đẩy vòng đời của mọt gạo diễn ra nhanh hơn, làm quần thể bùng phát. Do đó, việc đầu tư vào các hệ thống kho hiện đại, có khả năng kiểm soát nhiệt độ kho bảo quản và độ ẩm thóc, là biện pháp kiểm soát sâu mọt bền vững và hiệu quả nhất.

V. Kết quả các biện pháp kiểm soát sâu mọt hại thóc giống

Từ những phân tích sâu sắc về thành phần và đặc điểm sinh thái, luận văn đã đưa ra những kết quả quan trọng và đề xuất các biện pháp kiểm soát sâu mọt hiệu quả. Qua điều tra, đã xác định được 11 loài côn trùng hại kho thuộc 2 bộ Coleoptera và Lepidoptera tại kho Vũ Chính, Thái Bình. Trong đó, hai loài có mức độ phổ biến cao và gây hại nghiêm trọng nhất là mọt gạo Sitophilus oryzae và mọt đục hạt nhỏ Rhyzopertha dominica. Việc xác định đúng thành phần loài là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong việc xây dựng chiến lược quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Dựa trên các kết quả nghiên cứu, biện pháp quản lý được đề xuất theo hướng tổng hợp. Đầu tiên là các biện pháp phòng ngừa như vệ sinh kho tàng sạch sẽ trước khi nhập kho, kiểm soát chặt chẽ độ ẩm thóc (đưa về mức an toàn), và ưu tiên sử dụng các loại kho hiện đại (kho kỹ thuật, kho lạnh) để hạn chế sự phát triển của sâu mọt. Đối với các biện pháp can thiệp, luận văn đã đánh giá hiệu lực của thuốc xông hơi Phosphine. Kết quả cho thấy Phosphine có hiệu quả rất cao, đạt 100% hiệu lực diệt trừ mọt gạo ở liều lượng 4g/m³ sau 3 ngày xử lý. Đây là một giải pháp hóa học quan trọng để xử lý các lô hàng bị nhiễm mọt nặng. Tuy nhiên, việc sử dụng hóa chất cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn để tránh tồn dư và hiện tượng kháng thuốc.

5.1. Thành phần các loài côn trùng hại kho tại Vũ Chính Thái Bình

Kết quả điều tra đã ghi nhận 11 loài côn trùng hại kho, trong đó bộ Cánh cứng (Coleoptera) chiếm ưu thế với 10 loài. Các loài phổ biến và nguy hiểm nhất bao gồm mọt gạo (Sitophilus oryzae), mọt đục hạt nhỏ (Rhyzopertha dominica), mọt bột đỏ (Tribolium castaneum) và mọt gạo dẹt (Ahasverus advena). Việc nhận diện được các loài chủ chốt này giúp tập trung nguồn lực phòng trừ vào đúng đối tượng.

5.2. Đánh giá hiệu lực của thuốc Phosphine và các biện pháp phòng trừ

Thử nghiệm cho thấy thuốc xông hơi Phosphine là một biện pháp kiểm soát sâu mọt rất hiệu quả. Ở liều 4g/m³, hiệu lực diệt Sitophilus oryzae đạt 100% chỉ sau 3 ngày. Đây là giải pháp xử lý nhanh cho các kho hàng. Bên cạnh đó, các biện pháp phòng trừ sinh học và quản lý điều kiện môi trường như kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm cũng được nhấn mạnh như những giải pháp bền vững trong dài hạn, phù hợp với xu hướng nông nghiệp an toàn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo ước tính của ngành nông nghiệp, tổn thất sau thu hoạch đối với lúa gạo tại Việt Nam dao động từ 9% đến 17%, thậm chí lên tới 20% đến 30% tùy từng khu vực và mùa vụ, gây thiệt hại ước tính hơn 3.000 tỷ đồng mỗi năm. Riêng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, tỷ lệ thất thoát lên đến 13,7%, tương đương 635 triệu USD mỗi năm, trong đó khâu bảo quản kho làm thất thoát khoảng 2,6% tổng sản lượng. Trong chuỗi giá trị lúa gạo, việc kiểm soát côn trùng phá hoại hạt giống đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ nảy mầm và cơ cấu mùa vụ gieo trồng quốc gia.

Đề tài tập trung giải quyết bài toán suy giảm phẩm chất và sức sống của hạt giống do côn trùng kho gây ra. Mục tiêu cụ thể của công trình là điều tra thành phần loài sâu mọt, xác định đặc điểm sinh học và sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus trên các giống lúa chủ lực, đồng thời đánh giá hiệu lực phòng trừ của thuốc xông hơi Phosphine. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại kho thóc giống Vũ Chính thuộc Công ty Cổ phần Tổng công ty Giống cây trồng Thái Bình (nơi lưu trữ khoảng 15.000 tấn thóc giống mỗi năm) và phòng thí nghiệm Bộ môn Côn trùng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam từ tháng 02/2016 đến tháng 12/2016. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống số liệu định lượng về mức độ hao hụt khối lượng từ 8,39% đến 21,92% và sự suy giảm tỷ lệ nảy mầm, làm cơ sở xây dựng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp trong kho lưu trữ hạt giống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nguyên lý sinh thái học côn trùng kho tàng kết hợp với lý thuyết quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trong nông sản sau thu hoạch. Các khái niệm then chốt bao gồm:

• Côn trùng gây hại sơ cấp (nguyên phát): Nhóm côn trùng có khả năng tấn công trực tiếp vào hạt ngũ cốc nguyên vẹn như mọt gạo (Sitophilus oryzae) và mọt đục hạt nhỏ (Rhizopertha dominica), tạo điều kiện cho các loài dịch hại khác xâm nhiễm.
• Côn trùng gây hại thứ cấp (thứ phát): Nhóm côn trùng chỉ có khả năng ăn hại các sản phẩm đã vỡ nát, hạt nứt nẻ hoặc bột cám sau khi nhóm sơ cấp đục phá, điển hình như mọt bột đỏ (Tribolium castaneum).
• Chỉ số sinh học và động thái quần thể: Bao gồm thời gian phát dục các pha (trứng, sâu non, nhộng, trưởng thành), sức sinh sản và tỷ lệ sống sót trong các điều kiện vi khí hậu kho khác nhau.
• Chỉ số tổn thất chất lượng giống: Đo lường thông qua tỷ lệ hao hụt trọng lượng chất khô và tỷ lệ nảy mầm tiêu chuẩn của hạt lúa giống.

Mô hình nghiên cứu vận dụng lý thuyết động thái quần thể để đánh giá sự gia tăng mật độ cá thể và mức độ cạnh tranh sinh thái giữa các loài mọt trong điều kiện sống chung trên khối hạt giống.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ các đợt điều tra thực tế tại hệ thống kho Vũ Chính và các thí nghiệm nhân nuôi cá thể có kiểm soát tại phòng thí nghiệm từ tháng 02/2016 đến tháng 12/2016. Quy trình điều tra thành phần sâu mọt và lấy mẫu kiểm dịch thực vật tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-141:2013/BNNPTNT, áp dụng phương pháp lấy mẫu 5 điểm chéo góc với khối lượng 1 kg mỗi điểm theo định kỳ 7 ngày một lần trên 5 giống lúa: BC15, Bắc thơm số 7, TBR225, Thái Xuyên 111 và Nhị ưu 838.

Cỡ mẫu đánh giá sức nảy mầm đạt 400 hạt cho mỗi công thức (chia 4 lần nhắc lại, mỗi lần 100 hạt) theo Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8548:2011 bằng phương pháp đặt hạt giữa giấy cuộn ở nhiệt độ 25°C. Các chỉ tiêu sinh thái và sinh học của Sitophilus oryzae được theo dõi trên cỡ mẫu 30 cá thể cho từng pha phát dục và 10 cặp ghép đôi sinh sản. Phương pháp phân tích mức độ tổn thất dựa trên công thức tính hao hụt trọng lượng chất khô của Kenton và Carl (1978), cùng công thức hiệu chỉnh tỷ lệ tử vong Abbott để đánh giá hiệu lực thuốc xông hơi Phosphine. Dữ liệu thực nghiệm được xử lý thống kê sinh học bằng phần mềm IRRISTAT 5.0 và Microsoft Excel nhằm bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học với mức ý nghĩa p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Đa dạng thành phần loài sâu mọt: Kết quả điều tra đã phát hiện 11 loài sâu mọt gây hại thuộc 7 họ và 2 bộ côn trùng (Coleoptera và Lepidoptera). Trong đó, bộ Cánh cứng chiếm ưu thế tuyệt đối với 10 loài; hai loài gây hại sơ cấp nguy hiểm nhất có tần suất bắt gặp rất cao (trên 75%) là mọt gạo Sitophilus oryzae và mọt đục hạt nhỏ Rhizopertha dominica.
• Đặc tính sinh vật học của mọt gạo: Ở nhiệt độ 30,5°C và ẩm độ 70,1%, vòng đời của Sitophilus oryzae ngắn nhất trên giống lúa TBR225 (trung bình 40,27 ± 2,37 ngày), tiếp theo là Nhị ưu 838 (40,53 ± 2,75 ngày) và kéo dài nhất trên Bắc thơm 7 (45,17 ± 2,29 ngày). Trưởng thành cái có sức sinh sản trung bình 92,50 ± 5,89 trứng/con. Khi có thức ăn, trưởng thành cái sống trung bình 47,0 ngày và con đực sống 36,3 ngày; khi nhịn đói, thời gian sống giảm xuống tương ứng còn 10,1 ngày và 6,4 ngày.
• Động thái mật độ và mức độ hao hụt hạt giống: Mật độ mọt gạo tăng dần theo thời gian bảo quản, đạt đỉnh cao nhất sau hơn 4 tháng trên giống TBR225 (27,0 con/kg) và BC15 (24,0 con/kg). Sau 90 ngày lưu kho thường, tỷ lệ hao hụt trọng lượng hạt giống TBR225 lên tới 21,92%, BC15 là 17,35%, Nhị ưu 838 là 13,14%, trong khi Bắc thơm 7 hao hụt 9,50% và Thái Xuyên 111 thấp nhất với 8,39%.
• Suy giảm nghiêm trọng tỷ lệ nảy mầm: Khi bị mọt xâm nhiễm từ 1 đến 10 cặp cá thể sau 90 ngày bảo quản, cả hai giống lúa BC15 và Nhị ưu 838 đều bị tổn thương phôi nghiêm trọng, khiến tỷ lệ nảy mầm giảm sâu và không còn đạt tiêu chuẩn hạt giống thương phẩm.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về mức độ nhiễm mọt và tỷ lệ tổn thất giữa các giống lúa bắt nguồn từ cấu trúc vỏ trấu, hàm lượng dinh dưỡng và độ cứng của phôi hạt. Các giống lúa thuần như TBR225 và BC15 có hàm lượng tinh bột cao và cấu trúc hạt mềm hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho sâu non đục phá bên trong, khiến vòng đời mọt rút ngắn và tốc độ tăng trưởng quần thể cao hơn so với giống Bắc thơm 7 hay giống lúa lai Thái Xuyên 111. Diễn biến mật độ mọt và mức độ hao hụt trọng lượng qua các mốc 30, 60, 90 ngày có thể được mô hình hóa trực quan qua các biểu đồ đường và bảng dữ liệu tương quan, phản ánh xu hướng phát triển lũy thừa của quần thể dịch hại khi không có biện pháp can thiệp.

Khi so sánh các mô hình kho lưu trữ, số liệu thực nghiệm chứng minh kho thường chịu tổn thất trọng lượng hạt giống lên tới 23,80% sau 90 ngày, kho kỹ thuật giảm còn 13,02%, trong khi kho lạnh duy trì nhiệt độ dưới 15°C và ẩm độ dưới 50% hoàn toàn không ghi nhận sự hao hụt khối lượng (0%). Điều này tương đồng với các công bố quốc tế về ngưỡng đình dục của mọt gạo khi nhiệt độ môi trường xuống dưới 10°C đến 15°C. Đối với giải pháp hóa học, việc xông hơi Phosphine ở liều lượng 4 gam PH3/m³ mang lại hiệu lực diệt trừ tuyệt đối 100% mọt gạo sau 3 ngày xử lý, mở ra giải pháp bảo vệ hạt giống tối ưu mà không làm ảnh hưởng đến phẩm chất sinh lý hạt.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuyển đổi và nâng cấp công nghệ nhà kho: Khẩn trương nâng cấp các kho lưu trữ thóc giống thông thường sang mô hình kho kỹ thuật (duy trì nhiệt độ dưới 25°C, ẩm độ dưới 70%) hoặc kho lạnh chuyên dụng (nhiệt độ dưới 15°C, ẩm độ dưới 50%) nhằm triệt tiêu hoàn toàn khả năng phát dục của mọt gạo, giảm tỷ lệ hao hụt từ mức 23,80% xuống 0% trong lộ trình 12 đến 24 tháng tới do Ban Quản trị kho giống thực hiện.
• Thiết lập ngưỡng phòng trừ và giám sát định kỳ: Cán bộ bảo vệ thực vật cần tiến hành lấy mẫu kiểm tra mật độ sâu mọt theo định kỳ 7 ngày một lần; ngay khi mật độ mọt gạo chạm ngưỡng cảnh báo 20 con/kg hoặc phát hiện các ổ nhiễm sơ cấp sau 30 ngày nhập kho, phải triển khai xử lý khử trùng khoanh vùng ngay để ngăn chặn tổn thất vượt mức 5%.
• Chuẩn hóa quy trình xông hơi khử trùng bằng Phosphine: Áp dụng liều lượng tiêu chuẩn 4 gam PH3/m³ với thời gian ủ kín tối thiểu 72 giờ khi làm sạch kho trước vụ gieo trồng mới, bảo đảm tỷ lệ diệt trừ mọt gạo đạt 100% sau 3 ngày xử lý; thực hiện định kỳ 6 tháng một lần bởi đội ngũ kỹ thuật viên kiểm dịch thực vật được đào tạo bài bản.
• Phân loại quản lý theo tính mẫn cảm của giống lúa: Các doanh nghiệp giống cây trồng cần ưu tiên luân chuyển hoặc bảo quản nghiêm ngặt trong kho lạnh đối với các giống lúa mẫn cảm cao như TBR225 và BC15 trong thời gian dưới 60 ngày, hạn chế lưu kho thường kéo dài quá 90 ngày nhằm bảo toàn tỷ lệ nảy mầm tiêu chuẩn của hạt giống khi cung ứng ra thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà quản lý và chuyên viên kỹ thuật tại các công ty giống cây trồng: Vận dụng kết quả để tối ưu hóa quy trình bảo quản 15.000 tấn hạt giống mỗi năm, lựa chọn loại hình kho phù hợp cho từng bộ giống nhằm giảm thiểu tỷ lệ hạt chết và bảo đảm tỷ lệ nảy mầm xuất kho đạt trên 85%.
• Cán bộ kiểm dịch thực vật và bảo vệ thực vật địa phương: Sử dụng danh mục 11 loài sâu mọt và bộ chỉ số sinh thái của Sitophilus oryzae làm căn cứ chẩn đoán dịch hại kho, xây dựng lịch trình kiểm tra và áp dụng ngưỡng phòng trừ xông hơi Phosphine chuẩn xác.
• Nghiên cứu sinh, học viên và sinh viên ngành Bảo vệ thực vật, Nông học: Tham khảo phương pháp bố trí thí nghiệm nhân nuôi côn trùng cá thể, công thức tính toán hao hụt chất khô của Kenton và Carl (1978), cùng quy trình kiểm nghiệm hạt giống theo TCVN 8548:2011 phục vụ các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.
• Chủ cơ sở thu mua, chế biến và lưu trữ nông sản tư nhân: Áp dụng các bài học thực tiễn về kiểm soát nhiệt ẩm độ để cải tạo nhà kho, lắp đặt hệ thống thông gió chống nóng, từ đó hạn chế hao hụt trọng lượng thóc gạo từ 10% đến 20% trong suốt chu kỳ tồn trữ.

Câu hỏi thường gặp

Mọt gạo Sitophilus oryzae gây hại hạt thóc giống theo phương thức nào?
Mọt gạo là côn trùng gây hại sơ cấp nguy hiểm. Con trưởng thành dùng vòi đục lỗ trên vỏ trấu và đẻ trứng vào bên trong hạt, sâu non nở ra ăn rỗng phôi mầm và nội nhũ tinh bột. Quá trình này phá hủy trực tiếp mầm hạt lúa, khiến hạt giống mất hoàn toàn khả năng nảy mầm và gây hao hụt khối lượng chất khô lên đến 21,92% sau 90 ngày bảo quản.

Vòng đời phát dục của mọt gạo kéo dài bao nhiêu ngày trên các giống lúa khác nhau?
Ở điều kiện nhiệt độ 30,5°C và ẩm độ 70,1%, vòng đời của mọt gạo Sitophilus oryzae trên giống TBR225 là 40,27 ngày, trên giống Nhị ưu 838 là 40,53 ngày và kéo dài nhất trên giống Bắc thơm 7 là 45,17 ngày. Sự chênh lệch này chủ yếu do độ cứng của hạt và hàm lượng dinh dưỡng của từng giống lúa quy định.

Kho lạnh có ưu thế gì vượt trội so với kho thường trong bảo quản thóc giống?
Kho lạnh duy trì nhiệt độ dưới 15°C và ẩm độ dưới 50% giúp ức chế hoàn toàn hoạt động trao đổi chất và sinh sản của mọt gạo, giữ mức hao hụt trọng lượng ở mức 0% sau 90 ngày. Ngược lại, kho thường khiến thóc giống hao hụt tới 23,80% khối lượng và làm suy giảm nghiêm trọng sức sống mầm hạt.

Sử dụng thuốc Phosphine khử trùng mọt gạo như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất?
Thực nghiệm chứng minh xử lý xông hơi Phosphine ở liều lượng 4 gam PH3/m³ trong môi trường làm kín 72 giờ mang lại hiệu lực tiêu diệt mọt gạo đạt 100% chỉ sau 3 ngày. Phương pháp này loại trừ triệt để cả sâu non bên trong hạt và mọt trưởng thành mà không làm ảnh hưởng đến sức sống hạt giống.

Giống lúa nào có khả năng chống chịu hoặc mẫn cảm cao nhất với mọt gạo?
Trong 5 giống khảo nghiệm, giống lúa thuần TBR225 và BC15 mẫn cảm cao nhất với tỷ lệ hao hụt tương ứng là 21,92% và 17,35%, mật độ mọt đạt tới 27,0 con/kg. Ngược lại, giống lúa lai Thái Xuyên 111 và lúa thuần Bắc thơm 7 có khả năng chống chịu tốt hơn, mức hao hụt chỉ từ 8,39% đến 9,50%.

Kết luận

• Xác định rõ cấu trúc quần thể dịch hại gồm 11 loài sâu mọt thuộc 7 họ tại kho thóc giống Thái Bình, trong đó mọt gạo (Sitophilus oryzae) và mọt đục hạt nhỏ (Rhizopertha dominica) là hai loài gây hại sơ cấp phổ biến nhất với tần suất bắt gặp vượt 75%.
• Hoàn thiện bộ dữ liệu định lượng về chu kỳ sinh học, kích thước hình thái các pha và sức sinh sản đạt 92,50 trứng/con cái của mọt gạo trên các giống lúa chủ lực trong điều kiện nhiệt ẩm độ miền Bắc.
• Đánh giá chính xác mức độ thiệt hại kinh tế: Mọt gạo làm hao hụt từ 8,39% đến 21,92% khối lượng và làm mất khả năng nảy mầm đạt chuẩn của hạt giống sau 90 ngày bảo quản trong kho thường.
• Chứng minh hiệu quả vượt trội của công nghệ bảo quản kho lạnh (tổn thất trọng lượng 0%) và hiệu lực diệt trừ tuyệt đối 100% của thuốc xông hơi Phosphine ở liều lượng 4 gam PH3/m³ sau 3 ngày xử lý.
• Đề xuất lộ trình kỹ thuật chi tiết nhằm hoàn thiện quy trình bảo quản 15.000 tấn hạt giống cho các doanh nghiệp giống cây trồng trong giai đoạn 2026-2030, chuyển giao ngay các giải pháp kiểm soát dịch hại tích hợp vào thực tiễn sản xuất để bảo đảm an ninh lương thực bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ THỊ HUYỀN THÀNH PHẦN SÂU MỌT HẠI THÓC GIỐNG TẠI KHO VŨ CHÍNH, THÁI BÌNH; ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC, SINH THÁI CỦA MỌT GẠO SITOPHILUS ORYZAE LINNAEUS Chuyên ngành: Bảo Vệ Thực Vật Mã số: 60.12 Giảng viên hướng dẫn: PGS. Hồ Thị Thu Giang NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa từng được sử dụng hoặc công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Huyền i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để đề tài được hoàn thành tốt, trong suốt thời gian thực tập, nghiên cứu, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của Giáo viên hướng dẫn, của các tập thể, cá nhân, sự động viên của gia đình và bạn bè.

Trước tiên tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Hồ Thị Thu Giang - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã dành cho tôi sự chỉ dẫn và giúp đỡ tận tình trong suốt thời gian thực tập và nghiên cứu hoàn thành đề tài. Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ của tập thể các thầy, cô giáo bộ môn Côn trùng - Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn của mình đến tất cả bạn bè, người thân và gia đình đã luôn động viên và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành nghiên cứu này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Huyền ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình .viii Trích yếu luận văn.

ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu ngoài nước.

Nghiên cứu về thiệt hại do sâu mọt gây ra đối với hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản. Nghiên cứu về thành phần côn trùng gây hại hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus. Nghiên cứu về các biện pháp phòng trừ sâu mọt trong kho bảo quản.

Tình hình nghiên cứu trong nước. Nghiên cứu về thiệt hại do sâu mọt gây ra đối với hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản. Nghiên cứu về thành phần côn trùng gây hại hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus.

15 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nghiên cứu về các biện pháp phòng trừ sâu mọt trong kho bảo quản. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Điều tra thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản.

Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của mọt gạo (Sitophilus oryzae Linnaeus). Đánh giá hiệu lực của thuốc Phosphine đối với mọt gạo. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình.

Điều tra diễn biến mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae trên các loại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình. Phương pháp kiểm tra tỷ lệ nảy mầm của mẫu hạt giống (TCVN 8548:2011). Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học và sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae (Linnaeus). Công thức tính toán.

Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp bảo quản và xử lý mẫu vật. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình năm 2016.

Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh học và sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae. Nghiên cứu đặc điểm hình thái của mọt gạo Sitophilus oryzae. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae. Nghiên cứu đặc điểm sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae.

45 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 57 Tài liệu tham khảo. 63 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt ĐBG Độ bắt gặp Đ/C Đối chứng QCVN Quy chuẩn Việt Nam SN Sâu non STĐ Số trứng đẻ STT Số thứ tự TB Trung bình TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TLNM Tỷ lệ nẩy mầm vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4.

Thành phần sâu mọt gây hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình năm 2016. Diễn biến mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae trên các loại thóc giống khác nhau tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình. Kích thước các pha phát dục của mọt gạo Sitophilus oryzae. Thời gian phát dục của mọt gạo Sitophilus oryzae trên 3 loại thóc giống khác nhau.

Tỉ lệ chết ở các pha phát dục trước trưởng thành của mọt gạo Sitophilus oryzae trên các loại thóc giống khác nhau. Sức sinh sản của mọt gạo Sitophilus oryzae trên thóc giống TBR225. Ảnh hưởng của các loại thóc giống đến số lượng của loài mọt gạo Sitophilus oryzae. Trọng lượng hao hụt của các loại thóc giống do mọt gạo gây ra sau thời gian bảo quản khác nhau.

Ảnh hưởng của các loại hình kho bảo quản đến khả năng gia tăng số lượng của loài mọt gạo Sitophilus oryzae. Trọng lượng hao hụt của thóc giống TBR225 do mọt gạo gây ra ở các loại hình kho bảo quản. Ảnh hưởng của mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae đến trọng lượng hao hụt của thóc giống TBR225. Ảnh hưởng của mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae đến tỷ lệ nẩy mầm của thóc giống TBR225 trong quá trình bảo quản.

Ảnh hưởng của sự hiện diện của thóc giống TBR225 đến thời gian sống của trưởng thành mọt gạo Sitophilus oryzae. Sức tăng trưởng quần thể của loài mọt gạo trong điều kiện sống cạnh tranh với và mọt đục hạt nhỏ. Hiệu lực của thuốc phosphine với mọt gạo Sitophilus oryzae. 56 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Các loại hình kho bảo quản tại Kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình. Các loài côn trùng gây hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình năm 2016. Triệu chứng gây hại của mọt gạo Sitophilus oryzae. Diễn biến mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae trên các loại thóc giống khác nhau tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình.

Trứng của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus. Sâu non của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus. Nhộng của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus. Trưởng thành của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus.

Tập tính sinh sản của mọt gạo Sitophilus oryzae trong ngày. Ảnh hưởng của các loại thóc giống đến số lượng của loài mọt gạo Sitophilus oryzae. Trọng lượng hao hụt của thóc giống TBR225 do mọt gạo Sitophilus oryzae gây ở các loại hình kho bảo quản. Hạt nẩy mầm của 2 giống lúa BC15 và Nhị Ưu 838.

53 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Lê Thị Huyền Tên Luận văn: “Thành phần sâu mọt hại thóc giống tại kho Vũ Chính, Thái Bình; đặc điểm sinh học, sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus ’’ Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Xác định thành phần côn trùng gây hại thóc giống bảo quản đi sâu vào nghiên cứu đặc điểm sinh thái, sinh học của mọt gạo trên một số loại thóc giống từ đó để có biện pháp đề xuất ra biện pháp quản lý nhằm hạn chế sự gây hại của mọt gạo Sitophilus oryzae đối với thóc giống trong quá trình bảo quản để đảm bảo chất lượng hạt giống giữ được tỷ lệ nẩy mầm của hạt giống. Phương pháp nghiên cứu Thành phần côn trùng và mức độ phổ biến của chúng trong kho thóc giống tại Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnhThái Bình theo QCVN 01-141 (BNN&PTNT, 2013). Nghiên cứu đặc điểm đặc điểm sinh học, sinh thái học của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus theo phương pháp nhân nuôi cá thể. Các chỉ số sinh học được xử lý và tính toán trên phần mềm Microsoft Excel và chương trình xử lý thống kê IRRISTAT 5.0 Hao hụt trọng lượng theo Kenton and Carl (1978).

Đánh giá hiệu lực của thuốc Phosphine đối với mọt gạo. Kết quả chính và kết luận Thành phần sâu mọt trong kho thóc tại kho thóc giống Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình gồm 11 loài 7 họ, 2 bộ Coleoptera và Lepidoptera trong đó có 2 loài là mọt gạo Sitophilus oryzae và mọt đục hạt nhỏ Rhyzopertha dominica Fabricius có mức độ phổ biến thường. Ở nhiệt độ 30,50C, ẩm độ 70,1% vòng đời của mọt gạo Sitophilus oryzae nuôi trên thóc giống TBR225 trung bình là 40,27± 2,37 ngày tiếp theo trên thóc giống Nhị ưu 838 trung bình là 40,53 ± 2,75 ngày, vòng đời dài nhất trên thóc giống Bắc thơm 7 trung bình là 45,17 ± 2,29 ngày. Sức sinh sản của mọt gạo là 92,50 ± 5,89 quả/con cái, Khi có sự hiện diện của thóc giống TBR225 thì thời gian sống trung bình của trưởng thành đực và cái tương ứng là 36,3 và 47,0 ngày khi không có thức ăn thời gian sống trung bình của trưởng thành đực và cái của mọt gạo trung bình là 6,4 ngày và 10,10 ngày.

Thời gian sống của trưởng thành cái kéo dài hơn trưởng thành đực. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Trong kho bảo quản thóc giống mật độ mọt gạo S. Oryzae trên các loại thóc giống TBR225, BC15, Thái Xuyên 111, Bắc thơm 7, Nhị ưu 838 tăng dần qua các kỳ điều tra cao nhất là giống TBR225 13,0 con/kg thấp nhất là thóc giống Bắc thơm 7 là 5,8 con/kg. Số lượng trưởng thành mọt gạo vũ hóa tăng sau thời gian bảo quản 90 ngày.