ĐẶT VẤN ĐỀ Cây dưa thơm hay còn gọi là dưa lê có tên khoa học là Cucumis melo L., tên tiếng Anh là Muskmelon hoặc Cantaloupe, là loại rau ăn quả thuộc họ bầu bí (Cucurbitaceae), chi Cucumis, loài dưa (melon). Đặc điểm hầu hết vỏ của dưa thơm có vết kẻ. Dưa thơm có nguồn gốc từ Ấn Độ và châu Phi. Người Ai Cập là những người đầu tiên trồng loài cây này, sau đó là người Hy Lạp và La Mã.
Cây dưa thơm lần đầu tiên được Cristoforo Colombo đưa đến Bắc Mỹ trên hành trình lần thứ hai của ông đến Châu Mỹ vào năm 1494 (vi. Theo các nhà nghiên cứu Pháp, dùng nước ép dưa thơm mỗi ngày có thể giúp chúng ta chống lại mệt mỏi và stress một cách có hiệu quả. Được lớp vỏ dày bảo vệ nên trái luôn mọng nước (88%), hàm lượng potassium (300 mg/100g) đáng kể nên dưa thơm có tính năng thanh lọc, lợi niệu, chất xơ (1g/100g) giúp nhuận tràng. Theo kết quả phân tích định lượng các chất khoáng và vitamin thì cứ 100g dưa lưới có chứa: Acid Folic (21 µg), Nianci (0.734 mg), beta-carotene (2020 µg), Magiê (12 mg), sắt (0,21 mg), canxi (9mg), Vitamin C (36,7 mg), vitamin A (169 µg), năng lượng (34 kcal).
Hiệp hội ung thư Hoa Kỳ khuyến cáo nên ăn nhiều dưa thơm vì chúng được xem là một trong những loại thực phẩm có khả năng đánh bại căn bệnh ung thư ruột và những khối u ác tính (fruitvietnam. Hiện nay nông nghiệp công nghệ cao ở Việt Nam là một hướng đi tất yếu và là xu thế hội nhập với nền nông nghiệp các nước trong khu vực và trên thế giới. Sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao sẽ giúp cho tạo vùng sản xuất hàng hóa tập trung, khai thác hợp lý đất đai, tiết kiệm đất cho nông nghiệp, giải quyết công việc làm, hình thành tập quán canh tác theo hướng nông nghiệp hàng hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn góp phần xây dựng nông thôn mới. Đặc biệt ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp đem lại lợi ích rất lớn trong việc phát huy cao độ tiềm năng năng suất, chất lượng của giống, đảm bảo vệ sinh an toàn cho các sản phẩm nông nghiệp, hiệu quả kinh tế, đảm bảo môi trường sinh thái.
Ở Việt Nam, vấn đề sử dụng nhà có mái che ứng dụng công nghệ cao (hệ 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thống tưới nhỏ giọt, trồng cây trong bầu bịch,.) trong nông nghiệp đang được nhiều tổ chức, doanh nghiệp quan tâm đầu tư. Tuy nhiên, để việc đầu tư công nghệ cao đạt hiệu quả và phù hợp với điều kiện Việt Nam cần phải đẩy mạnh công tác nghiên cứu sản xuất ứng dụng công nghệ cao. Trong đó việc xác định giống cây trồng, biện pháp kỹ thuật phù hợp trong nhà có mái che mang hiệu quả kinh tế cao là rất quan trọng. Dưa thơm là một trong những loại rau ăn quả có giá trị dinh dưỡng và kinh tế rất cao.
Ngày nay khi kinh tế phát triển, nhu cầu tiêu thụ loại quả cao cấp này ngày càng tăng. Do nhu cầu tăng nên vấn đề chất lượng rất được quan tâm. Sản xuất dưa thơm ở điều kiện ngoài đồng gặp nhiều khó khăn do không quản lý được các yếu tố khí hậu bất lợi gây sâu bệnh hại nhiều và chất lượng quả dưa thơm bị giảm sút. Trồng dưa thơm trong nhà mái che là một giải pháp an toàn cho loại rau ăn quả này nhằm hạn chế tác hại của điều kiện thời tiết bất thuận và sâu bệnh hại.
Sản xuất dưa thơm trong nhà mái che có ưu điểm là trồng được nhiều vụ trong năm, thích hợp với điều kiện thâm canh cao, năng suất cây trồng tăng cao, sản phẩm trở nên sạch, an toàn với các chỉ tiêu như: dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, hàm lượng Nitrat, hàm lượng kim loại nặng, vi sinh vật gây bệnh. dưới ngưỡng cho phép tiêu chuẩn quốc tế. Phẩm chất nông sản tăng, mẫu mã đẹp, không có vết sâu hại, màu sắc hấp dẫn. Ngoài ra sản xuất dưa trong nhà mái che làm tăng hiệu quả sử dụng phân bón và giá cả sản phẩm luôn luôn cao hơn ngoài đồng ruộng.
Vì vậy, áp dụng nhà mái che đến sản xuất dưa thơm là rất cần thiết. Tuy nhiên, sản xuất dưa thơm trong nhà mái che gặp một số khó khăn như giống và kỹ thuật sản xuất. Các giống dưa thơm hiện nay chủ yếu là các giống nhập nội, chủng loại nghèo nàn. Chưa có nhiều nghiên cứu về các biện pháp kỹ thuật sản xuất dưa thơm trong nhà mái che như: mật độ trồng chưa hợp lý, sử dụng phân bón còn nhiều bấp cập.dẫn đến năng suất dưa chưa ổn định, phẩm chất quả không cao làm giảm sút hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích.
Để đẩy mạnh sản xuất hướng tới nền nông nghiệp công nghệ cao, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nông sản hàng hoá, đảm bảo phát triển bền vững, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật sản xuất dưa thơm (Cucumis melo L.) trong nhà mái che vụ hè 2015 tại Gia Lộc - Hải Dương”. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU 1. Mục đích - Lựa chọn được giống dưa thơm có khả năng sinh trưởng phát triển tốt, năng suất cao, chất lượng tốt, thích hợp với điều kiện sản xuất trong nhà mái che.
- Xác định được mật độ và loại phân bón thích hợp giúp nâng cao năng suất và chất lượng dưa thơm vụ hè trong điều kiện nhà mái che tại huyện Gia Lộc, Hải Dương. Yêu cầu - Đánh giá được khả năng sinh trưởng, phát triển, tình hình nhiễm sâu bệnh hại, năng suất và chất lượng của một số giống dưa thơm trong điều kiện nhà mái che vụ hè năm 2015, từ đó lựa chọn được giống thích hợp nhất cho sản xuất. - Đánh giá được ảnh hưởng của các công thức mật độ và loại phân bón đến sinh trưởng, phát triển, tình hình sâu bệnh hại, năng suất và chất lượng của dưa thơm trong điều kiện nhà mái che. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN 1.
Ý nghĩa khoa học - Kết quả đề tài đưa ra các thông số kỹ thuật về giống dưa thơm và các biện pháp kỹ thuật mật độ, loại phân bón cho dưa thơm trong điều kiện nhà mái che. Những thông số này rất cần thiết cho các nghiên cứu tiếp theo về giống và biện pháp kỹ thuật canh tác dưa thơm ở Việt Nam nói chung và đồng bằng sông Hồng nói riêng cũng như những vùng có điều kiện canh tác tương tự. Kết quả đề tài sẽ giúp hoàn thiện quy trình sản xuất dưa thơm trong nhà mái che. - Kết quả nghiên cứu này sẽ góp phần bổ sung thêm những tài liệu khoa học phục vụ cho công tác học tập, nghiên cứu và giảng dạy.
Ý nghĩa thực tiễn. Xác định được giống dưa thơm có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt, cho năng suất cao, chất lượng tốt nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách về giống dưa thơm của thực tiễn sản xuất, đồng thời kết quả đề tài góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cho sản xuất dưa thơm trong nhà có mái che ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
NGUỒN GỐC, PHÂN LOẠI, ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC CÂY DƯA THƠM 2. Nguồn gốc Cucumis melo L. là một loại cây trồng nông nghiệp quan trọng được trồng rộng rãi trên thế giới. Trong chi Cucumis, nó thuộc về phân chi melo, có 2n = 24 nhiễm sắc thể.
Các loài khác nhau có sự biến đổi hình thái quả ở các đặc điểm như kích thước, hình dạng, màu sắc, kết cấu, hương vị và thành phần các chất dinh dưỡng. melo được coi là loài đa dạng nhất trong chi Cucumis (Whitaker and Davis, 1962; Jeffrey, 1980; Kirkbride, 1993; Bates and Robinson, 1995 - dẫn theo Stepansky et al. Các loài hoang dã bao gồm, giống hoang dã và giống canh tác, sau đó có dưa hấu ngọt "tráng miệng", cũng như các loại dưa không ngọt dùng để ăn tươi, ngâm muối hoặc nấu chín. Các tài liệu cổ xưa nhất về trồng Cucumis melo L.
(Pangalo, 1929 - dẫn theo Stepansky et al., 1999) xuất hiện trong các Bức họa của Ai Cập. Trong Kinh thánh của người Do Thái ở Ai Cập các loại rau được ăn là qishu'im, là giống Cucumis melo không ngọt như var.flexuosus hoặc adzhur. Tài liệu rộng rãi cũng được tìm thấy trong các tác phẩm Trung Quốc cổ đại từ khoảng năm 2000 TCN (Walters, 1989 - dẫn theo Stepansky et al., 1999) và các văn bản Hy Lạp, La Mã từ thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Theo tác giả Pangalo, 1929 (dẫn theo Stepansky et al., 1999) cho rằng loại dưa không ngọt được biết đến trong thời kỳ La Mã và được nhập khẩu từ Ba Tư hay hành lý của du khách làm cho chúng xuất hiện ở châu Âu từ khoảng thế kỷ thứ 13.
Muskmelons cũng là dưa thơm, thường là dưa lưới, ít được trồng ở Nam Phi, mặc dù họ đang dần gia tăng diện tích canh tác tại nhiều khu vực của họ để xuất khẩu. Vỏ quả có rãnh sâu hoặc nốt sần nhỏ, có vảy, thịt màu cam hoặc màu xanh lá cây. Muskmelons (Cucumis melo L.), còn có loại khác là vỏ quả có vân lưới. Một số loại dưa thơm khác cũng thuộc họ bầu bí bao gồm dưa chuột, dưa hấu và dưa ngọt, dưa Ba Tư, dưa vàng, và dưa Crenshaw.
Dưa đỏ đầu tiên được trồng ở vùng Cận Đông và đã được tìm thấy ở các khu vực đang phát triển từ Thổ Nhĩ Kỳ đến Trung Quốc, bao gồm cả phía tây bắc Ấn Độ, Afghanistan, và Uzbekistan. Một số giống dưa đỏ đã được báo cáo là trồng ở miền Bắc Ấn Độ vào đầu 1494. Dưa đỏ cũng đã được trồng bởi người Mỹ bản địa gần thành phố Montreal vào năm 1535 và vùng lân cận của Philadelphia trước 1748. Vùng sản 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xuất ở Nam Phi: Quần thể hoang dã của muskmelons xuất hiện ở sa mạc và thảo nguyên của châu Phi, Arabia, Tây Nam Á và Úc.
Trong miền nam châu Phi, nó xuất hiện trong Tỉnh Nam Phi Limpopo, Gauteng và Mpumalanga (Production Guidelines for Muskmelons). Theo Milind and Kulwant (2011) dưa thơm lần đầu tiên được khám phá bởi Linné vào năm 1753. Nó là một chi trong họ bầu bí gồm 118 chi và 825 loài. Nguồn gốc của dưa thơm vẫn đang được tranh cãi, nhưng những nghiên cứu gần đây chỉ ra rõ ràng nguồn gốc của dưa thơm là ở phía nam và phía đông châu Phi.
Dưa thơm đã có thể được trồng ở Trung Quốc từ 2000 năm trước Công nguyên.