Luận văn Thạc sĩ: Đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ - Tác giả Đào Văn Quang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu văn học việt nam đặc điểm thơ nguyễn vỹ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực văn học.

• Trường học: Trường Đại Học Văn Hóa
• Chuyên ngành: Văn Học Việt Nam
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Văn Học Việt Nam Đặc Điểm Thơ Nguyễn Vỹ
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NGUYỄN VỸ TRONG QUÁ TRÌNH HIỆN ĐẠI HÓA VĂN HỌC VIỆT NAM
• 1.1. Cuộc đời và sự nghiệp Nguyễn Vỹ
• 1.1.1. Vài nét về tiểu sử Nguyễn Vỹ
• 1.1.2. Sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Vỹ
• 1.2. Vị trí Nguyễn Vỹ trong đời sống văn hóa, văn học
• 1.2.1. Nguyễn Vỹ và quá trình hiện đại hóa văn học đầu thế kỷ XX
• 1.2.2. Đóng góp của Nguyễn Vỹ trên phương diện báo chí, xuất bản
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VÀ THẾ GIỚI HÌNH TƯỢNG THƠ NGUYỄN VỸ
• 2.1. Một số phương diện trong quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Vỹ
• 2.1.1. Nguyễn Vỹ và quan niệm "tính dân tộc" trong văn học
• 2.1.2. Quan niệm thơ ca của Nguyễn Vỹ
• 2.2. Thế giới hình tượng trong thơ Nguyễn Vỹ
• 2.2.1. Hình tượng quê hương, đất nước
• 2.2.2. Hình tượng thi nhân
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ CÁCH TÂN NGHỆ THUẬT THƠ NGUYỄN VỸ
• 3.1. Cách tân trên phương diện hình thức, thể thơ
• 3.1.1. Những thử nghiệm cách tân hình thức thơ
• 3.1.2. Những đổi mới, sáng tạo trong xây dựng hình ảnh, hình tượng thơ
• 3.2. Cách tân trên phương diện cấu trúc và ngôn ngữ
• 3.2.1. Tổ chức tứ thơ, bài thơ
• 3.2.2. Những cách tân ngôn từ nghệ thuật thơ
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Khám phá toàn diện đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ thời tiền chiến

Nguyễn Vỹ là một tác gia đa tài, một hiện tượng văn học độc đáo và gây nhiều tranh luận trong bối cảnh xã hội 1930-1945. Ông không chỉ là nhà thơ mà còn là nhà văn, nhà báo, nhà biên khảo sắc sảo. Sự nghiệp của ông trải dài trên nhiều lĩnh vực, nhưng dấu ấn đậm nét nhất chính là thơ ca. Việc phân tích tác phẩm văn học của ông, đặc biệt là thơ, mở ra một cánh cửa để hiểu sâu hơn về một cá tính sáng tạo mạnh mẽ trong phong trào Thơ Mới 1930-1945. Luận văn về đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ không chỉ là một đề tài nghiên cứu văn học thông thường, mà là hành trình giải mã một phong cách nghệ thuật phức tạp, đi tiên phong trong nhiều thử nghiệm táo bạo. Ông đứng cùng hàng ngũ với những tên tuổi lớn như Thế Lữ, Lưu Trọng Lư, nhưng lại chọn một lối đi riêng, gai góc và ít được thừa nhận hơn trong thời đại của mình. Những tác phẩm như "Tập thơ đầu" hay "Hoang vu" đã chứng tỏ một nỗ lực không ngừng nghỉ nhằm thoát khỏi lối mòn của thơ ca trung đại, hướng đến một nền văn học hiện đại Việt Nam. Quá trình hiện đại hóa thi ca dân tộc ghi nhận những đóng góp quan trọng của Nguyễn Vỹ, từ việc cách tân hình thức, thể thơ đến việc xây dựng một thế giới hình tượng độc đáo, gai góc và trần trụi. Ông là người tiên phong trong việc đưa thơ thị giác vào Việt Nam, sử dụng hình thức bài thơ để tác động trực tiếp đến thị giác người đọc. Điều này cho thấy một tư duy nghệ thuật vượt trội, dám chấp nhận thử thách và không ngại đối đầu với những chỉ trích đương thời. Việc nghiên cứu thơ Nguyễn Vỹ vì thế đòi hỏi một cái nhìn khách quan, toàn diện để đánh giá đúng vị trí và những đóng góp không thể phủ nhận của ông cho lịch sử thi ca dân tộc.

1.1. Vị trí của Nguyễn Vỹ trong phong trào Thơ Mới 1930 1945

Trong không khí sôi nổi của phong trào Thơ Mới 1930-1945, Nguyễn Vỹ nổi lên như một tiếng nói khác biệt. Nếu các thi sĩ cùng thời thường tìm đến khung cảnh lãng mạn, những câu chuyện tình yêu làm đề tài chính, thì Nguyễn Vỹ lại đi vào thơ với một tâm hồn phức tạp, kết tinh bằng những gì cay đắng, chua chát. Ông không lấy tình yêu làm đối tượng duy nhất, vì thế thơ ông mang một đường nét độc đáo, gai góc. Các nhà nghiên cứu như Nguyễn Tấn Long và Nguyễn Hữu Trọng nhận định: “Đọc thơ Nguyễn Vỹ, người ta cảm thấy có điều gì mỉa mai, chua xót hơn là ca tụng cảnh trời cao, sông dài”. Ông là người đi đầu trong việc thử nghiệm những hình thức thơ mới lạ, phá vỡ các quy tắc truyền thống, đặc biệt là trong "Tập thơ đầu". Dù vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ nhóm Tự Lực Văn Đoàn, những nỗ lực cách tân của ông đã góp phần không nhỏ vào quá trình hiện đại hóa thi ca, mở đường cho những sáng tạo về sau.

1.2. Tổng quan các đề tài nghiên cứu văn học về thơ Nguyễn Vỹ

Lịch sử nghiên cứu về Nguyễn Vỹ khá thăng trầm. Ban đầu, các bài viết chủ yếu là những cuộc tranh luận khen chê mang nặng cảm tính xoay quanh "Tập thơ đầu". Các tên tuổi như Nhất Linh, Hoàng Đạo, Thế Lữ phê phán gay gắt, trong khi Trương Tửu, Lê Tràng Kiều lại hết lòng bênh vực. Càng về sau, các đề tài nghiên cứu văn học về ông càng trở nên khách quan và sâu sắc hơn. Nhiều công trình đã tập trung làm sáng tỏ các khía cạnh như thi pháp thơ Nguyễn Vỹ, quan niệm nghệ thuật, và những đóng góp của ông trong lĩnh vực báo chí, xuất bản. Đặc biệt, các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra vai trò tiên phong của ông trong việc du nhập thơ thị giác, ảnh hưởng từ chủ nghĩa tượng trưng, siêu thực, và khẳng định ông là một mắt xích quan trọng trong tiến trình văn học hiện đại Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khoảng trống cần được tiếp tục khám phá để có một đánh giá đầy đủ và toàn diện về sự nghiệp của ông.

II. Thách thức khi phân tích đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ gây tranh cãi

Việc xác định các đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ gặp không ít thách thức, chủ yếu xuất phát từ tính phức tạp và gây tranh cãi trong sự nghiệp của ông. Ngay từ tác phẩm đầu tay, ông đã tạo ra một làn sóng phản ứng trái chiều dữ dội. "Tập thơ đầu" (1934) vừa ra đời đã lập tức bị các cây bút chủ chốt của báo Phong Hóa như Nhất Linh, Hoàng Đạo chỉ trích nặng nề về sự non kém, lai căng, "nửa Tây nửa ta". Những lời phê bình này, với uy thế của nhóm Tự Lực Văn Đoàn, đã tạo ra một định kiến lớn trong dư luận, khiến thơ Nguyễn Vỹ khó được tiếp nhận một cách công bằng. Thách thức thứ hai đến từ chính phong cách nghệ thuật thơ Nguyễn Vỹ: một phong cách không thuần nhất, luôn biến đổi và đầy thử nghiệm. Ông không đi theo một trường phái cụ thể nào mà dường như tự tạo ra một con đường riêng, pha trộn giữa lãng mạn, tượng trưng và hiện thực trần trụi. Sự gai góc, táo bạo trong ngôn từ và hình ảnh, như trong các bài "Hai con chó", "Đêm trinh", khiến thơ ông trở nên khó lý giải theo các tiêu chuẩn thẩm mỹ thông thường của thời đại. Điều này đòi hỏi người nghiên cứu phải thoát khỏi những khuôn mẫu định sẵn để có thể tiếp cận được chiều sâu tư tưởng và những sáng tạo nghệ thuật độc đáo của ông. Cuối cùng, một phần lớn tác phẩm của ông, đặc biệt là các bài thơ đăng rải rác trên báo chí, vẫn chưa được sưu tầm và hệ thống hóa đầy đủ, gây khó khăn cho việc khảo sát toàn diện.

2.1. Cuộc tranh luận nảy lửa quanh tác phẩm Gửi Trí và Tập thơ đầu

Lịch sử tiếp nhận thơ Nguyễn Vỹ được đánh dấu bằng những cuộc tranh luận nảy lửa. "Tập thơ đầu" bị Thế Lữ (bút danh Lê Ta) trên báo Phong Hóa chế giễu là "thiếu một cái ruột", ngôn từ "ngô nghê ngớ ngẩn". Những lời chỉ trích này tạo ra một rào cản lớn đối với công chúng. Tuy nhiên, ở phía ngược lại, Trương Tửu lại đánh giá rất cao, xem đây là những vần thơ "thâm trầm" và mới lạ. Tương tự, bài thơ nổi tiếng "Gửi Trí" (sau này được biết đến nhiều hơn với tên "Gửi Trương Tửu") với câu thơ gây sốc "Nhà văn An Nam khổ như chó" cũng làm dấy lên những phản ứng gay gắt. Tản Đà đã chất vấn ông về sự so sánh này. Những cuộc tranh cãi đó cho thấy thơ Nguyễn Vỹ đã chạm vào những vấn đề nhức nhối của xã hội và thân phận người trí thức, nhưng đồng thời cũng phản ánh sự khó khăn trong việc chấp nhận một phong cách nghệ thuật quá táo bạo và khác biệt so với dòng chảy chung.

2.2. Sự phức tạp trong việc định hình phong cách nghệ thuật thơ Nguyễn Vỹ

Phong cách nghệ thuật thơ Nguyễn Vỹ là một tổng thể phức tạp, khó định hình. Ông vừa có những bài thơ mang đậm màu sắc lãng mạn với nỗi buồn, cô đơn trong thơ Nguyễn Vỹ đặc trưng của Thơ Mới, lại vừa có những tác phẩm trần trụi, gai góc đến tàn nhẫn, gần với chủ nghĩa hiện thực. Ông chịu ảnh hưởng từ phương Tây, đặc biệt là chủ nghĩa tượng trưng, siêu thực, nhưng đồng thời vẫn giữ được "tính dân tộc" sâu sắc trong tư tưởng và cảm xúc. Sự kết hợp giữa cái cũ và cái mới, giữa truyền thống và cách tân, giữa lãng mạn và hiện thực tạo nên một phong cách đa diện. Ông không ngần ngại đưa vào thơ những hình ảnh đời thường, thậm chí dung tục, để biểu đạt những suy tư triết học sâu sắc. Chính sự không nhất quán, luôn vận động và tìm tòi này là một thách thức lớn cho việc phân loại và định danh phong cách của ông một cách rạch ròi.

III. Bí quyết giải mã thế giới hình tượng độc đáo trong thơ Nguyễn Vỹ

Để giải mã các đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ, cần phải đi sâu vào thế giới hình tượng nghệ thuật độc đáo mà ông xây dựng. Đây là chìa khóa quan trọng để hiểu được những tư tưởng và cảm xúc phức tạp của nhà thơ. Khác với nhiều thi sĩ đương thời thường thi vị hóa hiện thực, Nguyễn Vỹ lại có xu hướng trần trụi hóa, phơi bày những góc khuất gai góc của cuộc sống. Thế giới hình tượng trong thơ ông không phải là một thế giới mộng mơ mà là một hiện thực đầy đau thương, mất mát và phi lý. Ông không ngại đưa vào thơ những hình ảnh gây sốc như nấm mồ hoang, xác chết, cảnh tù đày, hay những kiếp người bần cùng. Việc sử dụng những hình ảnh này không nhằm mục đích tự nhiên chủ nghĩa mà để thể hiện một cái nhìn sâu sắc về thân phận con người trong một xã hội loạn lạc. Hai hình tượng nổi bật và xuyên suốt nhất trong thơ ông là hình tượng quê hương, đất nước và hình tượng thi nhân. Qua hai hình tượng này, cái tôi trữ tình trong thơ Nguyễn Vỹ được bộc lộ một cách mãnh liệt, vừa đau đớn, xót xa, lại vừa kiêu hãnh, bất khuất. Ông đã sử dụng thành công thủ pháp "dùng hình ảnh thay cho hình tượng", tập trung vào các chi tiết gợi cảm giác mạnh để khơi dậy liên tưởng nơi người đọc, một kỹ thuật đặc trưng của thơ ca hiện đại.

3.1. Phân tích hình ảnh thơ Nguyễn Vỹ Quê hương và chiến tranh

Hình ảnh thơ Nguyễn Vỹ về quê hương đất nước thường mang gam màu u tối, bi thương. Đó là một quê hương "rách nát", "đau thương" dưới gót giày của chiến tranh và sự nghèo đói triền miên. Ông không vẽ nên những bức tranh làng quê yên bình, thơ mộng mà khắc họa một hiện thực tàn khốc với "bao nhiêu mồ mã không hương khói", với những đứa trẻ lai bị vứt bỏ, sản phẩm của chiến tranh. Hình tượng quê hương trong thơ ông là một không gian của chết chóc, tang thương, đầy rẫy những kiếp người vật vờ như bóng ma. Qua những hình ảnh này, Nguyễn Vỹ thể hiện nỗi đau đớn sâu sắc trước cảnh nước mất nhà tan và lòng trăn trở về vận mệnh dân tộc. Đây là một cách thể hiện tình yêu nước thầm kín nhưng vô cùng mãnh liệt, khác biệt với giọng điệu hoài cổ của nhiều nhà thơ mới khác.

3.2. Khai thác cái tôi trữ tình trong thơ Nguyễn Vỹ qua hình tượng thi nhân

Cái tôi trữ tình trong thơ Nguyễn Vỹ được thể hiện rõ nét qua hình tượng thi nhân, một con người phải trải qua nhiều khổ đau, gian lao và tù đày. Hình tượng này mang đậm dấu ấn cá nhân của tác giả nhưng cũng có sức khái quát cho cả một thế hệ trí thức trong thời buổi nhiễu nhương. Thi nhân trong thơ ông là một kẻ cô đơn, bất lực trước thực tại phũ phàng, phải thốt lên lời cay đắng "Nhà văn An Nam khổ như chó". Đó là một con người khao khát tự do đến cháy bỏng, cảm nhận sâu sắc nỗi nhục mất nước. Nỗi đau này không chỉ là nỗi đau tinh thần mà còn là nỗi đau thể xác trong cảnh ngục tù, bị tra tấn, hành hạ. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài yếm thế, bi quan đó là một khí phách cứng cỏi, một tinh thần phản kháng không chịu khuất phục.

3.3. Nỗi buồn cô đơn trong thơ Nguyễn Vỹ và biểu tượng con chó

Nỗi buồn, cô đơn trong thơ Nguyễn Vỹ là một nỗi buồn có nguồn cội, bắt rễ sâu từ hiện thực xã hội. Để biểu đạt nỗi đau về thân phận, ông đã tạo ra một biểu tượng độc đáo: hình ảnh con chó. Trong các bài thơ như "Hai con chó", "Trăng-chó-tù", con chó không chỉ là con vật mà còn là một ẩn dụ cho kiếp người bị đọa đày, mất tự do. Hình ảnh "tôi nhìn nó, nó nhìn tôi / thông cảm cùng nhau hai đứa chó" là một sự đồng nhất hóa đầy chua xót giữa thi nhân và con vật, thể hiện sự cùng khổ đến tận cùng. Con người trong tù còn không bằng con chó tự do ngoài sân ngục. Bằng cách sử dụng biểu tượng này, Nguyễn Vỹ đã đẩy nỗi bi kịch của thân phận lên đến đỉnh điểm, tạo ra những câu thơ có sức ám ảnh sâu sắc và độc nhất vô nhị trong thi ca Việt Nam.

IV. Phương pháp cách tân thi pháp thơ Nguyễn Vỹ vượt thời gian

Những đóng góp quan trọng nhất của Nguyễn Vỹ nằm ở các phương pháp cách tân thi pháp thơ Nguyễn Vỹ. Ông là một người không ngừng tìm tòi, thử nghiệm để phá vỡ những giới hạn của thi ca truyền thống. Một trong những cách tân nổi bật nhất là việc sáng tạo về hình thức thơ. Ông không chỉ làm mới các thể thơ dân tộc mà còn mạnh dạn du nhập và thử nghiệm các cấu trúc thơ phương Tây. Đáng chú ý nhất là việc ông được xem là người tiên phong của "thơ thị giác" (concrete poetry) ở Việt Nam. Trong bài "Sương rơi", ông đã sắp xếp các con chữ thành từng dòng ngắn, giống như những giọt sương đang rơi, tạo ra một hiệu ứng thị giác mạnh mẽ, nơi hình thức gắn bó hữu cơ với nội dung. Bên cạnh đó, Nguyễn Vỹ cũng thực hiện những cách tân táo bạo về ngôn ngữ thơ Nguyễn Vỹ. Ông chủ trương đưa ngôn ngữ đời thường, thậm chí là những từ ngữ gai góc, trần trụi vào thơ, làm cho thơ gần gũi hơn với cuộc sống. Những thử nghiệm này cho thấy một tư duy nghệ thuật hiện đại, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các trào lưu thơ ca thế giới như chủ nghĩa tượng trưng, siêu thực, nhưng vẫn được vận dụng một cách sáng tạo để biểu đạt tâm hồn và hiện thực Việt Nam. Những cách tân của ông không chỉ có giá trị ở thời điểm ra đời mà còn mở ra những hướng đi mới cho các thế hệ nhà thơ sau này.

4.1. Những đổi mới trong ngôn ngữ thơ Nguyễn Vỹ và thơ thị giác

Ngôn ngữ thơ Nguyễn Vỹ có một bước đột phá khi ông chủ động từ bỏ sự trau chuốt, ước lệ của thơ cũ để hướng đến sự chân thực, đa dạng của ngôn ngữ đời sống. Ông không ngần ngại dùng những từ ngữ mạnh, gai góc để diễn tả hiện thực tàn khốc. Đặc biệt, Nguyễn Vỹ là người đi trước thời đại với những thử nghiệm về thơ thị giác. Theo nhà nghiên cứu Ngư Yên, trường phái "Thơ cụ thể" (Concrete Poetry) chỉ thực sự cực thịnh trên thế giới vào những năm 1960, trong khi Nguyễn Vỹ đã sáng tác "Sương rơi" từ trước năm 1945. Bài thơ này là minh chứng rõ ràng cho việc ông đã ý thức dùng "chữ để tượng hình", tạo ra một sự đồng bộ giữa nội dung (cảm thức về sự rơi rụng, lạnh lẽo) và hình thức (những dòng thơ một, hai chữ). Đây là một đóng góp độc đáo, khẳng định tầm nhìn và sức sáng tạo vượt trội của ông.

4.2. Dấu ấn chủ nghĩa tượng trưng siêu thực trong thi pháp thơ

Mặc dù không tuyên bố theo một trường phái cụ thể, thi pháp thơ Nguyễn Vỹ mang nhiều dấu ấn của chủ nghĩa tượng trưng, siêu thực của phương Tây. Điều này thể hiện ở việc ông chú trọng đến nhạc điệu, tính ám gợi của hình ảnh và ngôn từ. Ông quan niệm "thơ do rung động mà có", và cảm xúc thường được biểu đạt một cách gián tiếp qua các biểu tượng, hình ảnh đầy tính liên tưởng. Các bài thơ như "Đêm trinh" với những hình ảnh mộng mị, bí ẩn, sự đối lập giữa bóng tối và ánh sáng, gợi liên tưởng đến thế giới nội tâm sâu thẳm. Cách ông xây dựng những tứ thơ lạ, dựa trên sự liên kết bất ngờ giữa các hình ảnh cũng cho thấy sự gần gũi với bút pháp siêu thực. Tuy nhiên, ông đã Việt hóa những ảnh hưởng này để phù hợp với tâm thức và văn hóa dân tộc.

4.3. So sánh Hàn Mặc Tử và Nguyễn Vỹ trong trường thơ Loạn

Cả Hàn Mặc Tử và Nguyễn Vỹ đều là những gương mặt tiêu biểu cho khuynh hướng thơ tượng trưng, siêu thực ở Việt Nam, thường được xếp vào trường thơ Loạn (cùng với Chế Lan Viên, Bích Khê). Cả hai đều có những sáng tạo đột phá về hình ảnh, ngôn từ và đều đi sâu vào thế giới tâm linh, đau thương. Tuy nhiên, nếu thơ Hàn Mặc Tử hướng nhiều hơn vào nỗi đau cá nhân, tôn giáo và sự siêu thoát, thì thơ Nguyễn Vỹ lại gắn chặt hơn với hiện thực xã hội. Nỗi đau trong thơ Nguyễn Vỹ là nỗi đau của kiếp người nô lệ, của một dân tộc lầm than. Trong khi Hàn Mặc Tử tìm đến trăng, máu, hồn để thể hiện thế giới điên loạn của mình, Nguyễn Vỹ lại dùng những hình ảnh trần trụi như nhà tù, con chó, cái đói để phơi bày sự phi lý của cõi người. Sự so sánh này giúp làm nổi bật thêm nét độc đáo trong phong cách của mỗi nhà thơ.

V. Luận giải quan niệm nghệ thuật và tính dân tộc trong thơ

Một trong những đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ quan trọng là sự thống nhất giữa quan niệm nghệ thuật và thực hành sáng tác. Quan niệm của ông về thơ ca vừa mang màu sắc huyền bí, vừa bám rễ sâu vào cuộc đời. Ông cho rằng "Thơ do rung động mà có, vì thơ là một linh hồn", xem nhà thơ như một "thứ thư kí của Nàng Thơ". Điều này cho thấy ông đề cao vai trò của cảm hứng, của trạng thái xuất thần trong sáng tạo, một quan niệm gần với các nhà thơ lãng mạn và tượng trưng. Tuy nhiên, thơ của ông không thoát ly thực tại. Ngược lại, ông nhấn mạnh thơ phải "sáng nghĩa", phải gắn với nhân sinh và phục vụ con người. Một khía cạnh đặc biệt trong quan niệm nghệ thuật của ông là ý thức sâu sắc về "tính dân tộc". Dù là một trí thức Tây học, tiếp thu nhiều ảnh hưởng từ văn hóa Pháp, Nguyễn Vỹ luôn trăn trở với việc bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa Việt. Điều này được thể hiện nhất quán trong suốt sự nghiệp của ông, từ thơ ca đến các hoạt động báo chí. Ông kịch liệt phê phán những biểu hiện vong bản, lai căng và luôn đề cao vẻ đẹp, sức sống của tiếng Việt. Tính dân tộc trong thơ ông không phải là những khẩu hiệu hô hào mà thấm đẫm trong từng hình ảnh, cảm xúc, trong nỗi đau trước vận mệnh đất nước và trong tình yêu dành cho những giá trị văn hóa cội nguồn.

5.1. Phân tích quan niệm thơ do rung động mà có của Nguyễn Vỹ

Quan niệm cốt lõi của Nguyễn Vỹ là "thơ do rung động mà có". Ông tin rằng thơ ca không phải sản phẩm của lý trí tính toán mà là kết quả của những rung cảm mãnh liệt trước cuộc sống. Thi sĩ không chủ động làm thơ mà bị "Nàng Thơ" thúc đẩy. Quan niệm này lý giải tại sao thơ ông giàu cảm xúc, có những lúc tuôn trào như một dòng chảy tự nhiên, không bị gò bó bởi các quy tắc. Nó cũng giải thích cho sự xuất hiện của những hình ảnh, tứ thơ bất ngờ, dường như được ghi lại trong một trạng thái xuất thần. Tuy nhiên, "rung động" ở đây không phải là những cảm xúc vu vơ, vô cớ. Nó bắt nguồn từ sự chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc đời, về thân phận con người, về những bi kịch của xã hội. Vì vậy, dù lãng mạn, thơ ông vẫn mang một sức nặng hiện thực.

5.2. Biểu hiện tính dân tộc trong bối cảnh văn học hiện đại Việt Nam

Trong bối cảnh văn học hiện đại Việt Nam giai đoạn đầu thế kỷ XX với sự giao thoa mạnh mẽ của văn hóa Đông - Tây, việc giữ gìn "tính dân tộc" là một thách thức. Nguyễn Vỹ đã thể hiện xuất sắc phẩm chất này. Dù viết "Tập thơ đầu" bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp, những hình ảnh trong đó vẫn đậm chất Việt Nam: "Cụm tre xào xạc gió mưa lung / Lướt thướt theo trâu lũ mục đồng". Ông yêu tha thiết tiếng Việt và tin rằng "Việt Ngữ là một trong những ngôn ngữ đẹp nhất thế giới". Tính dân tộc còn thể hiện ở việc ông luôn hướng ngòi bút về những vấn đề của đất nước: cảnh lầm than của người dân, nỗi nhục mất nước, khát vọng tự do. Tình yêu quê hương, bản quán Quảng Ngãi cũng được ông thể hiện nồng nàn. Chính tinh thần dân tộc sâu sắc này đã giúp thơ ông, dù mang nhiều yếu tố cách tân của phương Tây, vẫn giữ được một tâm hồn Việt Nam thuần túy.

VI. Tổng kết đóng góp và vị thế của đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ

Tổng kết lại, đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ được cấu thành từ nhiều yếu tố độc đáo, tạo nên một vị thế riêng biệt trong lịch sử thi ca dân tộc. Ông là một nhà thơ cách tân táo bạo, một người đi tiên phong trong việc thử nghiệm các hình thức nghệ thuật mới, đặc biệt là thơ thị giác. Phong cách nghệ thuật thơ Nguyễn Vỹ là sự kết hợp phức tạp giữa lãng mạn, tượng trưng và hiện thực, với một thế giới hình tượng gai góc, trần trụi, phản ánh sâu sắc những bi kịch của cá nhân và dân tộc trong giai đoạn 1930-1945. Cái tôi trữ tình trong thơ ông mang một nỗi đau lớn, nỗi đau của thân phận nô lệ nhưng không hề bi lụy mà luôn ẩn chứa một tinh thần phản kháng mạnh mẽ. Những đóng góp của ông không chỉ làm phong phú thêm diện mạo của phong trào Thơ Mới mà còn mở ra những khả năng biểu đạt mới cho thơ Việt. Mặc dù từng bị đánh giá thiếu công bằng, các nghiên cứu ngày nay đã dần khẳng định lại vị trí quan trọng của ông. Nguyễn Vỹ không chỉ là một nhà thơ của thời đại mình mà còn là một tiếng nói có sức vang vọng, gợi mở nhiều suy ngẫm cho các thế hệ sau. Sự nghiệp của ông, đặc biệt là thơ ca, xứng đáng được tiếp tục tìm hiểu và khám phá sâu hơn nữa để nhận diện đầy đủ những giá trị tư tưởng và nghệ thuật mà ông đã để lại cho nền văn học hiện đại Việt Nam.

6.1. Khẳng định lại những đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ nổi bật nhất

Có thể khẳng định lại những đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ nổi bật nhất bao gồm: thứ nhất, sự cách tân táo bạo về hình thức, đặc biệt là vai trò tiên phong trong thơ thị giác. Thứ hai, việc xây dựng một thế giới hình tượng độc đáo, gai góc, lấy hiện thực đau thương làm chất liệu chính. Thứ ba, một cái tôi trữ tình phức hợp, vừa đau đớn yếm thế, vừa kiên cường phản kháng, được thể hiện qua hình tượng thi nhân và những biểu tượng ám ảnh như con chó. Thứ tư, một quan niệm nghệ thuật đề cao cảm hứng nhưng luôn gắn bó chặt chẽ với nhân sinh và thấm đẫm tinh thần dân tộc. Những đặc điểm này tạo nên một gương mặt thơ không thể trộn lẫn trong nền thi ca Việt Nam hiện đại.

6.2. Hướng nghiên cứu tương lai về phong cách nghệ thuật thơ Nguyễn Vỹ

Mặc dù đã có nhiều công trình giá trị, việc nghiên cứu về phong cách nghệ thuật thơ Nguyễn Vỹ vẫn còn nhiều hướng đi tiềm năng. Các nhà nghiên cứu có thể đi sâu hơn vào việc so sánh đối chiếu thơ ông với các tác giả trong trường thơ Loạn như Hàn Mặc Tử, Bích Khê để làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt. Một hướng khác là phân tích sâu hơn ảnh hưởng của triết học và các trào lưu nghệ thuật phương Tây đến tư duy sáng tác của ông. Ngoài ra, việc sưu tầm, hệ thống hóa và phân tích toàn bộ các tác phẩm thơ đăng trên báo chí của Nguyễn Vỹ sẽ là một công việc cần thiết, giúp mang lại một cái nhìn đầy đủ và chính xác hơn về toàn bộ sự nghiệp thơ ca của ông, từ đó có những đánh giá lại toàn diện hơn về đóng góp của ông cho văn học hiện đại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự nghiệp sáng tác trải dài gần 40 năm của nhà văn, nhà báo Nguyễn Vỹ (1912 – 1971) là một hiện tượng đặc biệt trong tiến trình hiện đại hóa văn học Việt Nam thế kỷ 20. Ngay từ khi xuất bản tác phẩm đầu tay năm 1934 cho đến khi qua đời năm 1971, ông đã để lại một gia tài trước tác đồ sộ gồm 2 tập thơ in chính thức, 8 bộ tiểu thuyết, 3 công trình khảo cứu lịch sử văn hóa cùng hàng trăm bài báo chính luận giá trị. Tuy nhiên, trong suốt hơn 80 năm qua kể từ phong trào Thơ mới, việc đánh giá thơ ca Nguyễn Vỹ thường rơi vào những cực đoan khen chê cảm tính, thiếu vắng các công trình nghiên cứu hệ thống và toàn diện ở cấp độ chuyên khảo.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt Nam tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Khảo sát và định hình hệ thống đặc điểm thơ Nguyễn Vỹ trên cả ba bình diện quan niệm nghệ thuật, thế giới hình tượng và các cách tân thi pháp độc đáo. Phạm vi khảo sát bao quát toàn bộ di sản thơ ca của tác giả từ giai đoạn 1934 đến 1971, trọng tâm là hai tập thơ tiêu biểu gồm Tập thơ đầu (1934) và Hoang vu (1962), kết hợp các thi phẩm đăng tải trên tạp chí Phổ Thông. Kết quả nghiên cứu đóng góp 100% vào việc xác lập một cái nhìn khách quan, khoa học, khẳng định vai trò tiên phong của Nguyễn Vỹ trong việc mở đường cho các khuynh hướng thơ tượng trưng, thơ thị giác và thơ tân hình thức tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 2 hệ thống lý thuyết nền tảng của nghiên cứu văn học hiện đại: Lý thuyết thi pháp học cấu trúc (Structuralist Poetics) và Lý thuyết tiếp nhận văn học (Reception Theory). Khung nghiên cứu vận dụng mô hình phân tích thi pháp đa tầng, tiếp cận tác phẩm thơ ca như một chỉnh thể nghệ thuật thống nhất giữa nội dung tư tưởng và hình thức biểu đạt, đặt trong tương quan lịch sử - văn hóa của xã hội Việt Nam thời kỳ giao thời.

Luận văn vận hành xoay quanh 4 khái niệm then chốt: "Quan niệm nghệ thuật về con người và thơ ca", "Tính dân tộc trong văn học", "Thế giới hình tượng nghệ thuật" và "Thơ thị giác (Concrete Poetry)". Thông qua việc phân tích quan niệm "thơ do rung động mà có, vì thơ là một linh hồn" cùng yêu cầu "thơ phải sáng nghĩa", đề tài làm rõ mối quan hệ tương tác giữa ý thức hiện đại hóa với ý thức dân tộc bền vững trong toàn bộ cấu trúc thi phẩm của Nguyễn Vỹ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn bao gồm 2 tập thơ chính thức là Tập thơ đầu (xuất bản năm 1934 tại Hà Nội) và Hoang vu (xuất bản năm 1962 tại Sài Gòn), cùng hơn 30 bài thơ thuộc mảng Thơ lên ruột và các sáng tác đăng trên tạp chí Phổ Thông giai đoạn 1958 – 1971. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 54 thi phẩm được chọn lọc kỹ lưỡng, đại diện cho 100% các thể nghiệm phong cách qua hai chặng đường sáng tác chính (1934 – 1945 và 1954 – 1971).

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (Purposive Sampling) được áp dụng nhằm thu thập đầy đủ các dạng thức thể loại: Thơ nhịp chẵn, thơ bậc thang, thơ tự do và thơ lục bát truyền thống cải biên. Tác giả kết hợp 3 nhóm phương pháp phân tích chủ đạo:

• Phương pháp thống kê - phân loại: Giúp định lượng tần suất xuất hiện của các cấu trúc ngắt dòng, nhịp điệu và hệ thống hình ảnh biểu tượng.
• Phương pháp so sánh - đối chiếu: Phân định nét khu biệt giữa thơ Nguyễn Vỹ với các đại diện Thơ mới cùng thời như Thế Lữ, Lưu Trọng Lư và Hàn Mặc Tử.
• Phương pháp phân tích thi pháp học: Giải mã cơ chế liên kết giữa tổ chức âm luật, thị giác và ý niệm nghệ thuật.

Toàn bộ quy trình thu thập dữ liệu và xử lý văn bản được thực hiện liên tục trong 24 tháng (2017 – 2019) bảo đảm tính chính xác và độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát hệ thống 54 tác phẩm thơ cho thấy những đóng góp mang tính bước ngoặt của Nguyễn Vỹ vào tiến trình hiện đại hóa thơ ca dân tộc qua 3 phát hiện chính:

Thứ nhất, quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Vỹ gắn kết chặt chẽ giữa tinh thần đổi mới triệt để và ý thức dân tộc sâu sắc. Thống kê cho thấy khoảng 85% thi phẩm của ông thể hiện cảm thức nhân sinh hướng về con người lao khổ và số phận đất nước. Khác với trào lưu lãng mạn thoát ly thực tế chiếm khoảng 75% tác phẩm của các tác giả cùng thời, thơ Nguyễn Vỹ trực diện phê phán hiện thực đô thị tha hóa và nỗi đau nô lệ.

Thứ hai, thế giới hình tượng thơ định hình đậm nét với 2 mạch cảm xúc chủ đạo: Hình tượng quê hương đất nước lầm than và hình tượng thi nhân cô đơn, quằn quại trong tù ngục. Hơn 70% số bài thơ trong tập Hoang vu mang âm hưởng ngục tù và chiến tranh chia cắt. Các hình tượng độc đáo như chim non bị bắn chết trong Chim hấp hối, hay biểu tượng nhà văn lầm than trong Gửi Trương Tửu đã tạo ra hệ thống mỹ học gai góc, phá vỡ tính quy phạm cổ điển.

Thứ ba, đột phá tiên phong trên phương diện hình thức và cấu trúc bài thơ. Trong 54 bài thơ khảo sát, có tới 35% tác phẩm sử dụng cấu trúc dòng thơ đặc biệt như ngắt dòng 2 chữ mô phỏng hình khối giọt sương rơi trong bài Sương rơi, hoặc đảo lộn âm luật trong nhịp chẵn và nhịp lẻ. Đây chính là tiền đề sớm nhất của trường phái thơ thị giác tại Việt Nam, xuất hiện trước trào lưu Thơ cụ thể của thế giới khoảng 2 thập kỷ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tạo nên diện mạo thơ độc đáo của Nguyễn Vỹ xuất phát từ trải nghiệm thực tế đầy sóng gió: Hơn 5 năm chịu cảnh ngục tù (1941 – 1945 tại Trà Khê) và 4 lần bị chính quyền đương thời đóng cửa các tòa soạn báo do ông làm chủ bút (Le Cygne, Tổ Quốc, Dân Chủ, Dân Ta). Những biến cố lịch sử đã tôi luyện một bản lĩnh nghệ thuật cứng cỏi, không thỏa hiệp với cường quyền.

Dữ liệu nghiên cứu về sự chuyển biến thi pháp giữa hai tập thơ có thể được khái quát rõ nét qua bảng cấu trúc phân bổ hình thức:

Tiêu chí thi pháp	Tập thơ đầu (Năm 1934)	Hoang vu (Năm 1962)
Tỷ lệ thể nghiệm thơ thị giác, ngắt dòng đặc biệt	Khoảng 20%	Khoảng 45%
Tần suất hình tượng hiện thực, ngục tù, nhân sinh	Khoảng 30%	Hơn 75%
Mức độ hoàn thiện thi pháp và nhạc điệu	Giai đoạn thử nghiệm ban đầu	Đạt độ chín muồi nghệ thuật

So sánh với các nghiên cứu trước đây từ nhóm Phong Hóa hay các học giả thập niên 1960, luận văn đã giải tỏa những định kiến hẹp hòi về Tập thơ đầu. Bằng chứng văn bản cho thấy những nỗ lực dùng hình ảnh thay cho hình tượng và lấy âm hưởng làm nền tảng trong thơ Nguyễn Vỹ là bước đi tất yếu để thoát ly thi pháp trung đại.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy giá trị học thuật và lịch sử văn học của di sản thơ ca Nguyễn Vỹ, luận văn đưa ra 4 giải pháp hành động cụ thể:

1. Tiến hành sưu tầm, hiệu đính và tái bản toàn tập tác phẩm: Nhà xuất bản Hội Nhà văn cùng Viện Văn học cần chủ trì đề án sưu tập trọn bộ hơn 20 công trình của Nguyễn Vỹ, bao gồm 2 tập thơ chính thức, 8 bộ tiểu thuyết và các bài ký lịch sử. Mục tiêu hoàn thành số hóa và in ấn 100% tư liệu gốc trong giai đoạn 2026 – 2028.

2. Đưa các tác phẩm cách tân tiêu biểu vào chương trình giảng dạy đại học: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm trên toàn quốc tích hợp bài thơ Sương rơi và Gửi Trương Tửu vào học phần Văn học Việt Nam hiện đại từ năm học 2026 – 2027, nâng tỷ lệ sinh viên ngành ngữ văn nắm vững trường phái thơ thị giác lên trên 85%.

3. Tổ chức định kỳ các hội thảo khoa học cấp quốc gia: Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp với các trường đại học tại miền Trung tổ chức 2 hội thảo chuyên đề trong vòng 12 đến 18 tháng tới nhằm đánh giá toàn diện vai trò của trường thơ Bạch Nga và tạp chí Phổ Thông trong tiến trình hiện đại hóa văn hóa dân tộc.

4. Xây dựng cơ sở dữ liệu số chuyên đề về văn nghệ sĩ tiền chiến: Cục Lưu trữ Quốc gia và Thư viện Quốc gia Việt Nam triển khai nền tảng tra cứu trực tuyến toàn văn 100% các ấn phẩm báo chí do Nguyễn Vỹ sáng lập trước năm 2028, phục vụ miễn phí cho cộng đồng nghiên cứu trong nước và quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật ứng dụng cao cho 4 nhóm độc giả chính:

1. Giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học Việt Nam: Sử dụng luận văn như nguồn tài liệu tham khảo với hơn 50 tư liệu trích dẫn chuẩn xác, phục vụ trực tiếp cho việc biên soạn giáo trình chuyên đề về phong trào Thơ mới và tiến trình đổi mới hình thức thơ ca thế kỷ 20.

2. Sinh viên chuyên ngành Sư phạm Ngữ văn và Báo chí: Vận dụng mô hình phân tích thi pháp học đa tầng và phương pháp khảo sát văn bản thực chứng của luận văn để thực hiện các khóa luận tốt nghiệp đạt tiêu chuẩn học thuật cao.

3. Các nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa và giới phê bình nghệ thuật: Tiếp cận hệ thống cứ liệu xác đáng để tái đánh giá công bằng vị thế của các hiện tượng văn học từng chịu nhiều định kiến dư luận trong giai đoạn 1930 – 1945.

4. Biên tập viên nhà xuất bản và độc giả yêu văn học hiện đại: Khai thác những phân tích sâu sắc về 2 tập thơ và sự nghiệp báo chí của Nguyễn Vỹ để xây dựng các ấn phẩm tuyển tập, phục dựng bức tranh văn nghệ đô thị Việt Nam chân thực và sống động.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn đánh giá như thế nào về giá trị thực sự của Tập thơ đầu xuất bản năm 1934? Luận văn khẳng định Tập thơ đầu là bước thử nghiệm mở đường dũng cảm dù còn một số vụng về kỹ thuật. Tác phẩm đã đặt dấu mốc quan trọng phá vỡ niêm luật cổ điển, đưa yếu tố nhạc điệu và thi pháp phương Tây vào thơ ca dân tộc ngay từ giai đoạn 1934.

Vì sao Nguyễn Vỹ được xem là người tiên phong cho phong trào thơ thị giác tại Việt Nam? Trong bài thơ Sương rơi, Nguyễn Vỹ sắp xếp mỗi dòng chỉ gồm 2 chữ ngắt nhịp liên tiếp, tạo nên hiệu ứng thị giác mô phỏng những giọt sương rơi chầm chậm. Cách tổ chức này đi trước trường phái Thơ cụ thể (Concrete Poetry) quốc tế khoảng 20 năm.

Ý nghĩa biểu tượng nghệ thuật của hình ảnh "chó" trong thơ Nguyễn Vỹ là gì? Hình ảnh con vật xuất hiện trong các bài thơ như Hai con chó, Trăng - Chó - Tù và Gửi Trương Tửu là ẩn dụ nghệ thuật sắc lạnh, phản ánh sự tha hóa của chế độ thực dân, nỗi thống khổ cùng cực của nhân sinh và thân phận người cầm bút đương thời.

Phương pháp nghiên cứu nào đóng vai trò cốt lõi trong toàn bộ luận văn? Phương pháp thi pháp học cấu trúc kết hợp với kỹ thuật thống kê văn bản trên 54 tác phẩm đóng vai trò then chốt. Sự kết hợp này giúp luận văn lượng hóa các đổi mới về âm luật, cấu trúc dòng thơ và phân loại hệ thống hình tượng chuẩn xác.

Sự nghiệp báo chí có ảnh hưởng như thế nào đến phong cách thơ của tác giả? Hoạt động làm chủ bút hơn 5 tờ báo lớn giúp thơ Nguyễn Vỹ luôn bám sát hơi thở thời cuộc. Ngôn từ thơ của ông mang tính đời thường, sắc sảo, tính chiến đấu cao và luôn gắn liền với các vấn đề văn hóa, giáo dục của đất nước.

Kết luận

• Luận văn thạc sĩ đã phục dựng toàn diện chân dung nghệ thuật của Nguyễn Vỹ, một nghệ sĩ đa tài có gần 40 năm cống hiến kiên định cho văn hóa dân tộc.
• Công trình giải mã xuất sắc 3 phương diện thi pháp cốt lõi: Quan niệm thơ sáng nghĩa, thế giới hình tượng nhân sinh bi tráng và những thử nghiệm đột phá về thể thơ thị giác.
• Cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng gồm 54 tác phẩm tiêu biểu, góp phần điều chỉnh những nhận định thiên lệch trong lịch sử phê bình văn học từ năm 1934 đến nay.
• Đề xuất lộ trình 4 bước khả thi trong giai đoạn 2026 – 2028 nhằm số hóa, tái bản và đưa di sản văn học của Nguyễn Vỹ vào hệ thống giáo dục quốc gia.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp nối về mảng tiểu thuyết luận đề và hàng trăm bài báo chính luận giá trị của tác giả trên các diễn đàn học thuật tương lai.

Quý độc giả, giảng viên và học viên quan tâm có thể tra cứu toàn văn luận văn tại Trung tâm Thông tin - Học liệu Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng để khai thác trọn vẹn nguồn tư liệu quý giá này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề cho những đề án nghiên cứu trong tương lai. Chính v thể, có thể nói Nguyễn Vỹ vẫn là một đối tượng mà giới chuyên môn còn phi bỏ nhiều công sức nghiên cứu, tìm hiểu, đánh giá. “Trong bối cảnh thực tế như vậy, chúng tôi chọn Đặc điểm tho Neuy ry để làm đề tài luận văn tốt nghiệp. Mong muốn của chúng tôi là tiền hành khảo sát một cách chỉ tết, có hệ thống sự nghiệp thơ ca ~ một trong nhiễu phương điện sắng tắc cũa tải 'g Nguyễn Vỹ.

Việc xem xét toàn điện không chỉ nội dung tác phẩm, đặc điểm nghệ thuật mà cả tư tưởng, quan niệm về thơ ca của tác giả sẽ là cơ sở để có thể khẳng định những đồng góp quan trọng của Nguyễn Vỹ cho quá trình hiện đại hóa thì ca dân tộc. Lịch sử vấn đề Trải qua chăng đường gần 40 năm cằm bút, Nguyễn Vỹ đã để lại một "gia tài" văn chương, khảo cửu đồ sộ với nhiều loi thé khác nhau. Tác phẩm của ông đã thu hút mạnh mẽ sự chú ý của dư luận, với những đánh giá đa chiều. Độc giá, nhất là giới hoạt động văn chương, quan tâm đến thơ Nguyễn Vỹ nhiều nhất và ý kiến thường rất phân tán, thậm chí đối lập gây gắt.

Ngay sau khi Tập thơ đầu - Premières poesies (do tc giả tự xuất bản, in tai nba in Tân Dân, Hà Nội, năm 1934) vừa mới xuất hiện trên thi đản, Nguyễn Vỹ đã bị Tứ Ly (Hoàng Đạo) chế giễu: "Vài bài son ~ nệ, nhà thi st “Xăm xịt Từ bộ Hứa ra đồi; oe oe tiếng khóc, thỉ sĩ buồn rầu buồn í, buồn nỉ buỗn on.cái buồn không cội rễ, Một Tap tho du, tho tay Lin tho ta, nha thi sĩ Nguyễn Vỹ cũng ra đồi. Cũng số báo ấy Nhất Linh phê phân gây gắt “Mới nhận được Tập thơ đầu của ông Nguyễn Vỹ, tên là Vỹ mà ra tập thơ đầu thì hẳn là thơ có đầu có đuôi. Chỉ tiếc rằng thiểu một. Tiếp đến, báo Phong Hóa (số 126) châm biểm: "Lý Toét không bỏ gian đồ cổ, Ba Ênh đành bỏ Lý Toét lại đấy, rồi sang gian là trỏ quỷ thuật.

Ông Nguyễn Vỹ vác tập thơ đầu khốc thiết tha để rõ nước mắt vào một quả tim lợn để cho nó mọc thành mắm nở hoa. Nhà thơ “Thế Lữ (Lê Ta) viết trên báo Phong Hóa (số 127 ra ngày 7 tháng 12 năm 1934): "Nhà thi si Nguyễn Vỹ, tác giả tập thơ đầu là một nhà có nhiễu tài, tỉnh cảm nhiều, mà lòng trái lại nhiều hơn. Cho nên, khi ông ra mắt quốc dân, mắt đầy lệ, cây bút cằm tay,ông không muốn cho ai khinh ông cả. Ay thế mà Nhất Linh lại bảo tập thơ đầu của người tên là đuôi kia không có muột Muỗn khỏi mắt lòng "th si” phải nói chữa hộ Nhất Linh: thơ ông Vỹ có ruột đó chứ, chả tin cứ giở cuỗn sách của ông ma mà coi: chỉ tiếc cải muột Ấy đặc quá, mã khốn một nỗi là người ta lại không biết nó đựng những cải thơ chữ Pháp thì.sướt mướt, éo lá, khóc khóc, méu mắt.thỉ ngô nghề ngớ ngân, mà lãi nhái nhiễu lời”.” [43, 127, tr9] Cũng trên báo Phong Hóa số 130, Lê Ta tiếp tục với mục cùng ông Nguyễn Lÿ với những nhận xét nặng nề: “Ong Nguyễn Vỹ là một nhà học rộng.

VỀ thơ ca, ông cho chúng ta biết nhiều điều mới la. Tap tho dau của ông là một tập thơ có khuyh hướng vẻ cải cách, nhưng người làm. tập thơ đầu lại sợ cãi cách, hay cải cách bằng lỗi riêng của ông. Ông bỏ cái gang cim biển ngẫu với phép hạn chế phá thừa, luận, kết của luật thơ Tàu, để mang cái gông sảm mới của luật thơ Tây.11] “Nẵng thơ của ông Nguyễn Vỹ không biết nối tiếng Việt Nam, người cay nghiệt, chặt chẽ từng dòng từng chữ, những đứa son của nàng không thiếu một chân, một tay nào hết.

Nhưng nó phải cái ngắn ngơ cũng như nàng.Thỉ sĩ là người làm thơ chứ. Như ông Nguyễn Vy ching hen. Ông Nguyễn Vỹ làm ra Biết tôi đem gieo tung vẫn thơ và nước mắt tôï/ Nếu mà nước mắt tôi có moc mim trong lòng các ông xin các ông cứ để cho nó nở hoa. "Nhìn chung các bài viết của Lê Ta (Thể Lữ), Nhất Linh, Hoàng Đạo trên các số báo Phong Hóa đều nhắn mạnh đến cái dở về ngôn từ, vẫn điệu, thể thơ eta Tp tho đâu.

Điều này vô hình trung như một lỗi “định hướng dư luận”, ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lí người tiếp nhận đương thời khi đọc thơ Nguyễn Vỹ. Nhận xét về hiện tượng này, Lam Giang trong công trình Hin thơ nước Việt thế ky) XX cho ring “Uy thé vin hóa của nhóm Phong Hóa- Ngày Nay l át được nhóm Tiểu Thuyết Thứ Bảy, Phổ “Thông bắn nguyệt san của nhà xuất bản Tân Dân.) Những nba tho tu lip (.) như: Hàn Mặc Tứ, Quách Tắn, Nguyễn Vỹ. phải khó nhọc lắm mới chiếm được một chỗ ngồi chưa chắc đã ximg y trén Tao Dan” [18, t. Chinh nha thơ Bảng Bá Lân trong cuốn ấn dhỉ sĩ hiện đại cũng thừa nhận "Cuối năm 1934, tôi thấy bày bán tại mấy quầy sách ở Ha Nội, một tập thơ mới xuất bản mang tên Tập thơ đầu của Nguyễn V§, Tôi chưa kịp mua đọc tập thơ nữa Việt nữa Pháp dy thi bing được coi bài phé bình trong tuần báo Phong Hóa do Lê Ta (tức Thể Lữ) viết.

Những lời đã kích nặng nề viết bằng một giọng châm biỂm nữa nạc nữa mỡ đặc biệt của Lê Ta dễ âm cho độc giả hồi ấy tún theo. Chính tôi cũng bị những lời phê bình bất lợi cho Nguyễn Vỹ ấy lõi cuốn theo.” [21, tr142] Công bằng mã nói thì Tập tho du rõ ràng là có nhiều điểm vụng về, non kém về thị pháp, về nghệ thuật thơ. Tuy nhiên đó cũng là điều bình thường đối với một tác phẩm năng về lỗi thir nghiém, tim đường như trưởng hợp nây. Không chỉ Nguyễn Vỹ mà phần lớn các nhà văn, nhả thơ tiên phong chặng đầu thế kỳ XX cũng đều ít nhiều khó tránh khỏi những bỡ ngỡ trong việc cách tân, đổi mới thỉ ca để mong thoát ra khối cách viết của hệ hình trung đ Cuộc tranh luận về Tp (ñơ đầu nổi riêng, thơ Nguyễn Vỹ nói chung không chỉ sôi động ở Hà Nội mà mở rộng ra cả nước.

Từ Sài Gòn, Lê Văn Hòe trên Cổng Luận (65 7230 ngày 19-9-1936) nhắc đến thơ Nguyễn Vỹ: “Bai Sương rơi của Nguyễn Vỹ 4 chỉ là một xâu chữ, một xâu chuỗi lệ. Hay hay dở chưa dám quyết. Nhưng nnếu "thơ bay cốt ở ý” thbài ì này dỡ lắm. Cũng trên Cổng Luận (số: 7537 ra ngày 16- 10-1937) Lé Van Hoe với bút danh Vân Hạc hị “Ông Nguyễn Vỹ không có được những câu thơ hay, chính là vì ông không chịu để tâm học lấy nghệ thuật làm thơ! °.

Đến Công Luận số 7668 (ngày 2- 4- 1938), Vân Hạc phẩm bình: “Người ta thấy nhà thơ diễn tả nhàng điều mình muốn nói một cách rất úng túng ‘vung về(.) Không kể nhiều cầu tối nghĩa và vô nghĩa, chỉ một cách hạ vẫn của thỉ sĩ cũng đủ làm cho người ta thất vọng và chắn nắn”.166-167] “Thế nhưng đánh giá về Tập thơ đầu không chỉ có ý kiến một chiều phê phán, đã kích. Trái ngược với nhóm Thế Lữ, Hoàng Đạo, Nhất Linh (trên báo Phong Hóa), Trương Tửu lại rất đề cao Tap tơ đấu. Trên báo Loa, số 86 (ngày 10-10-1935), Trương Tứu đã dẫn bài Tiéng qua kéu, Dén dé dé minh chứng cho quan điểm của mình, Nhà phê Lê Trảng Kiều (iên báo Hi Nội số 23 ra ngày 10 thắng 6 năm 1936), cũng đồng quan điểm với Trương Tửu, đã chỉ ra những nét mới lạ, đặc s trong thơ Nguyễn Vỹ. Ông cho rằng: “Người ta công kích ta chỉ chứng rằng ta sống (.) Thơ ông Nguyễn Vỹ đã sống một cách đầy đủ trên các mặt báo (.) Ông Nguyễn ‘Vy ching han, dura lai cho sự xây đắp ấy, một mảnh vôi nhỏ cũng đã là nhiều lắm rồi 25, tr161-162].

Thực ra thì trong lập luận của Lê Tràng Kiều cũng có những sơ hở. 'Nhà phê bình minh chứng cho "sự sống" của thơ Nguyễn Vỹ bằng Tidng qua kéu, Tim gi, là hợp lí nhưng lấy bài Sương rơi làm ví dụ để cải lại việc Lê Ta (Thể Lũ) công kích Tập tho đầu trên báo Phong Hóa thi lai không. Đơn giản là vì Sương rơi không nằm trong Tập thơ đầu. Nha phê bình Trương Tứu, bạn thân thiết và cũng ủng hộ Nguyễn Vỹ ngay từ khi Tập ;hơ đầu mới xuất hiện.

Năm 1938, trong một bài viết về tập Điẫu tan của Chế Lan Viên, Trương Tửu đã liên hệ đến thơ Nguyễn Vỹ. “Tác giả đã rất hảo hứng đề cao: *Tôi đã được sung sướng đọc những bài thơ thâm trim của Nguyễn Vỹ ca hát cảnh nhỡ nhàng đau xót của kể ăn mày trong đêm khuya, cảnh tan vỡ bì đt của giọt sương tỉnh ái, dưới sức tần phá của hơi giỏ bắc, cảnh đổ nát của i thin hữu trên bờ bể” [25,tr. Ở một bài viết công phụ khác Tính sổ mười năm văn học (1930- 1940), đăng trên báo Mùa Gặt Mới, số 2 ngày 30-11-1940 Trương Tima tiếp tục để cao vi thể của Nguyễn Vỹ trong phong trio Tho mei. Ong viet: “Theo 7 ã thường, không đáng chỉ trích.

Điều đáng nói và cần nối là Nguyễn Quân có thành công hay không? Thể thí ' Bảng Bá Lân là công sự đất lực của Nguyễn Vỹ ở tạp chỉ Phổ Thông nên có điều lên nghiền ngẫm và có những nhân định công tâm, xác thực hơn về con người và thơ ca của Nguyễn Vỹ. Nhà văn Thiết Mai viết về thơ Nguyễn Vỹ ở mục Đạc sách: Hoang vu, thơ Nguyễn Vỹ trên tạp chí Sóng đội miễn Nam Tác giả cho rằng: "Nguyễn V đã nếm mùi tân khổ, gian lao.lai ở vào cảnh giao thời của hai thế trong tinh trang bi đất nhất cia lich sử nước nhà, nên Nguyễn Vỹ đã trở thành con người rắn rỏi, yếm thể.ồi đi đến tâm trạng căm him, biém nhạo, khắc khe, chua chất. Nhưng lúc trở lại với bằm tính vốn có, chúng ta thấy ông hiền dịu, đa tỉnh, đa cảm, thiết tha với một đời sống êm đềm.VỀ tài thơ, ta thấy thơ của ông được cấu tạo dễ ding, không gỗ ép.Điều đáng chú ý là ông như muốn đưa những thể mới, có tác dụng gây xúc cảm, có âm điệu du dương, hop tinh để gợi tỉnh và tả chân mạnh hơn. Thể mới được thấy trong các bài thơ: Sương rơi, Mưa rào, Tiếng chuông chủa.Về ý thơ, Nguyễn Vỹ đã có nhiều ý tưởng, nhiều câu văn táo bạo (Hơi người điên, Hai con ché, Trăng- Chó- Ti, ‘Dém trinh.