Luận văn thạc sĩ ueh public private partnerships in urban water supply a case study in ho chi minh city

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh public private partnerships in urban water supply a case study in ho chi minh city, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Ngo Minh Phuong
• Người hướng dẫn: Dr. Huynh The Du
• Trường học: Ho Chi Minh City University of Economics
• Chuyên ngành: Public Policy
• Đề tài: Public Private Partnerships in Urban Water Supply: A Case Study in Ho Chi Minh City
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• CERTIFICATION
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• CONTENTS
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Problem statement
• 1.2. Research objective
• 1.3. Research questions
• 1.4. Research structure
• 2. CHAPTER 2: UNDERSTANDINGS ON WATER AND PPP IN URBAN WATER SUPPLY
• 2.1. Water is special goods
• 2.2. Nature of the water product and market failures in water supply
• 2.3. Government failures in urban water supply
• 2.4. Assessment on performance of a water utility
• 2.5. Public – Private Partnerships in urban water supply
• 2.5.1. Theory on PPP
• 2.5.2. Experience in developed and developing countries
• 2.5.3. Case Cancún, Mexico
• 2.5.4. Case Manila, the Philippines
• 2.5.5. Experience in Vietnam
• 3. CHAPTER 3: WATER SUPPLY IN HO CHI MINH CITY
• 3.1. Overview on water supply activity in Ho Chi Minh City
• 3.2. Problems of water supply in Ho Chi Minh City
• 3.3. Public policy in water supply sector
• 3.3.1. General management and guidelines
• 3.3.2. Water tariff in Ho Chi Minh City
• 3.3.3. Policy framework for private engagement in HCMC water supply
• 4. CHAPTER 4: PRIVATE ENGAGEMENT IN SAIGON WATER CORPORATION
• 4.1. Sawaco’s history and existing situation
• 4.2. Equitization and impact on governmental performance
• 4.2.1. Sawaco parent company operation
• 4.2.2. Operational figures of Sawaco
• 4.2.3. Impact of the equitization on HCMC People’s Committee
• 4.2.4. Equitization and joint stock companies’ performance
• 4.2.5. Impact of the equitization on customers of the water services
• 5. CHAPTER 5: THE RIGHT PATH FOR URBAN WATER SUPPLY IN VIETNAM
• 5.1. Policy implication and recommendation
• 5.2. Recommendation for Sawaco
• 5.3. Study limitation and avenues of further research
• APPENDIX 1: WATER SYSTEM PRIVATIZATION IN CANCÚN, MEXICO
• APPENDIX 2: NETWORK MANAGEMENT AT JSCS IN HO CHI MINH CITY
• APPENDIX 3: OPERATIONAL RESULT OF JSCS AFTER 2007
• APPENDIX 4: SHARE OWNERSHIP IN JSCS
• APPENDIX 5: PRIVATE SECTOR PARTICIPATION IN WATER SUPPLY AND SANITATION: LESSONS LEARNED AND GUIDELINES FOR PUTTING LESSONS TO PRACTICE
• ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES

Tóm tắt

I. Tổng quan về hợp tác công tư trong cung cấp nước đô thị

Hợp tác công tư (PPP) đã trở thành một mô hình quan trọng trong việc cải thiện dịch vụ cung cấp nước đô thị tại Việt Nam, đặc biệt là tại thành phố Hồ Chí Minh. Mô hình này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả quản lý mà còn thu hút nguồn vốn đầu tư từ khu vực tư nhân. Tuy nhiên, việc áp dụng PPP trong lĩnh vực nước vẫn gặp nhiều thách thức, từ việc quản lý đến chính sách hỗ trợ.

1.1. Định nghĩa và vai trò của hợp tác công tư trong cung cấp nước

Hợp tác công tư trong cung cấp nước là sự kết hợp giữa chính phủ và các doanh nghiệp tư nhân nhằm cải thiện dịch vụ nước. Mô hình này giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao chất lượng dịch vụ.

1.2. Lịch sử phát triển của PPP trong ngành nước tại Việt Nam

Việt Nam đã bắt đầu áp dụng mô hình PPP từ những năm 2000, với nhiều dự án thành công tại các thành phố lớn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để mô hình này phát huy hiệu quả tối đa.

II. Thách thức trong việc áp dụng PPP tại thành phố Hồ Chí Minh

Mặc dù PPP mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng mô hình này tại thành phố Hồ Chí Minh vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như quản lý chất lượng nước, chi phí đầu tư và sự tham gia của cộng đồng là những yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Vấn đề quản lý chất lượng nước trong PPP

Quản lý chất lượng nước là một trong những thách thức lớn nhất trong mô hình PPP. Cần có các tiêu chuẩn rõ ràng và quy trình kiểm soát chất lượng để đảm bảo nước cung cấp an toàn cho người dân.

2.2. Chi phí đầu tư và tài chính trong mô hình PPP

Chi phí đầu tư cho các dự án PPP thường cao, và việc huy động vốn từ khu vực tư nhân không phải lúc nào cũng dễ dàng. Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính từ chính phủ để khuyến khích đầu tư.

III. Phương pháp nghiên cứu và phân tích hiệu quả PPP

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp phân tích định tính và định lượng để đánh giá hiệu quả của mô hình PPP trong cung cấp nước tại thành phố Hồ Chí Minh. Các chỉ số hiệu suất sẽ được xem xét để đưa ra kết luận chính xác.

3.1. Phân tích định tính về hiệu quả của PPP

Phân tích định tính sẽ tập trung vào các yếu tố như sự hài lòng của người dân và chất lượng dịch vụ. Các cuộc khảo sát và phỏng vấn sẽ được thực hiện để thu thập dữ liệu.

3.2. Phân tích định lượng các chỉ số hiệu suất

Nghiên cứu sẽ sử dụng các chỉ số như tỷ lệ thất thoát nước, chi phí vận hành và doanh thu để đánh giá hiệu quả của mô hình PPP trong cung cấp nước.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình PPP đã mang lại một số cải thiện trong cung cấp nước tại thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để tối ưu hóa hiệu quả của mô hình này.

4.1. Những cải thiện trong cung cấp nước nhờ PPP

Mô hình PPP đã giúp tăng cường khả năng tiếp cận nước sạch cho người dân, đặc biệt là ở các khu vực khó khăn. Tuy nhiên, cần có thêm các biện pháp để duy trì và nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.2. Các bài học rút ra từ mô hình PPP tại Sawaco

Mô hình PPP tại Sawaco đã chỉ ra rằng việc quản lý hiệu quả và sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng. Các bài học này có thể áp dụng cho các dự án tương lai trong lĩnh vực nước.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của PPP trong cung cấp nước

Mô hình PPP có tiềm năng lớn trong việc cải thiện dịch vụ cung cấp nước tại Việt Nam. Tuy nhiên, cần có các chính sách hỗ trợ và sự tham gia tích cực từ các bên liên quan để đảm bảo thành công.

5.1. Đề xuất chính sách cho mô hình PPP trong tương lai

Cần có các chính sách rõ ràng và minh bạch để khuyến khích đầu tư từ khu vực tư nhân. Đồng thời, cần tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong quá trình ra quyết định.

5.2. Triển vọng phát triển của PPP trong ngành nước

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao về nước sạch, mô hình PPP có thể trở thành một giải pháp hiệu quả cho các vấn đề trong cung cấp nước đô thị tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng thất thoát nước sạch và áp lực vốn đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật đô thị luôn là bài toán nan giải tại các đại đô thị đang phát triển. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ nước không tạo doanh thu duy trì ở mức cao từ 40% đến 43% trong suốt giai đoạn 2004 - 2010, gây lãng phí nghiêm trọng nguồn tài nguyên và gia tăng giá thành sản xuất. Nhằm giải quyết sự thiếu hụt nguồn vốn ngân sách ước tính lên đến 12.740 tỷ đồng phục vụ quy hoạch mạng lưới đến năm 2015, chủ trương xã hội hóa và đối tác công - tư đã được thúc đẩy mạnh mẽ. Cụ thể, Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn đã thực hiện thí điểm cổ phần hóa 6 trong tổng số 8 chi nhánh phân phối nước sạch vào tháng 2 năm 2007 theo Quyết định 131/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định 141/2005/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Vấn đề cốt lõi nảy sinh là quá trình tư nhân hóa từng phần này không mang lại sự cải thiện rõ rệt về mặt kỹ thuật và tài chính cho doanh nghiệp nhà nước mẹ, đồng thời làm phát sinh xung đột giữa mục tiêu lợi nhuận thương mại và nghĩa vụ an sinh xã hội. Luận văn tập trung đánh giá tác động nhiều chiều của tiến trình cổ phần hóa đối với bốn nhóm chủ thể chính: Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn, các công ty cổ phần cấp nước thành viên, người tiêu dùng và cơ quan quản lý nhà nước. Phạm vi nghiên cứu bao quát địa bàn toàn Thành phố Hồ Chí Minh với chuỗi số liệu từ năm 2004 đến năm 2011, đối chiếu với Quy hoạch cấp nước đến năm 2025. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng phục vụ tái cấu trúc mạng lưới cấp nước hơn 3.800 km đường ống, giải quyết bài toán tiếp cận nước sạch cho 386.840 người dân thuộc diện nghèo và cận nghèo đô thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các lý thuyết kinh tế học công cộng và kinh tế học vi mô chuyên sâu:

• Lý thuyết độc quyền tự nhiên và tổn thất tải trọng xã hội: Cơ sở hạ tầng ngành nước đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu rất lớn và mang tính chất kinh tế theo quy mô rõ rệt. Cả 4 công đoạn gồm khai thác, xử lý, truyền dẫn và phân phối đều mang đặc tính độc quyền tự nhiên. Khi thiếu sự điều tiết giá hợp lý, doanh nghiệp độc quyền sẽ định giá cao và cung ứng sản lượng thấp, gây ra tổn thất phúc lợi xã hội nghiêm trọng.
• Lý thuyết ngoại tác tích cực và hàng hóa công: Sử dụng nước sạch sinh hoạt tạo ra ngoại tác tích cực to lớn về mặt y tế, sức khỏe cộng đồng và giảm nghèo bền vững. Lợi ích biên xã hội luôn lớn hơn lợi ích biên cá nhân, đòi hỏi nhà nước phải can thiệp bằng trợ cấp hoặc biểu giá bậc thang để đảm bảo mức tiêu dùng tối ưu.
• Lý thuyết thất bại của chính phủ: Bất cân xứng thông tin, ràng buộc ngân sách mềm, vấn đề người đại diện và các rào cản hành chính khiến doanh nghiệp nhà nước vận hành kém hiệu quả, năng suất lao động thấp và thiếu động lực đổi mới công nghệ.
• Khung phân tích mô hình đối tác công - tư: Phổ hợp tác công - tư trải dài từ hợp đồng dịch vụ ngắn hạn, hợp đồng thuê vận hành, các dạng BOT/BOO đến hình thức thoái vốn hay cổ phần hóa toàn diện, trong đó mức độ chuyển giao rủi ro thương mại và quyền sở hữu tài sản thay đổi tương ứng.

Các chỉ tiêu đo lường hiệu quả hoạt động bao gồm: tỷ lệ nước không tạo doanh thu, hệ số chi phí hoạt động trên doanh thu (ngưỡng an toàn quốc tế không vượt quá 0,7) và định mức nhân sự trên 1.000 đấu nối (chuẩn mực khu vực Đông Nam Á từ 3 nhân viên trở xuống).

Phương pháp nghiên cứu

• Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu: Nghiên cứu thu thập dữ liệu thứ cấp chuẩn hóa từ toàn bộ hệ thống gồm 8 chi nhánh phân phối (6 công ty cổ phần như Cấp nước Chợ Lớn, Gia Định, Nhà Bè, Bến Thành, Phú Hòa Tân, Thủ Đức và 2 công ty TNHH MTV Tân Hòa, Trung An), kết hợp báo cáo tài chính của Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn. Dữ liệu được đối chiếu với chương trình đánh giá chuẩn ngành nước Việt Nam giai đoạn 2004 - 2010 do Ngân hàng Thế giới và Hội Cấp thoát nước Việt Nam phối hợp thực hiện.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn phương pháp lấy mẫu mục tiêu toàn diện trên toàn bộ mạng lưới truyền tải và phân phối nước sạch của thành phố với hơn 798.765 đấu nối khách hàng tính đến năm 2010.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu tình huống điển hình kết hợp phân tích định lượng chỉ số tài chính, kỹ thuật và phỏng vấn sâu các chuyên gia ngành nước. Việc kết hợp này cho phép mổ xẻ các nút thắt thể chế, cơ chế chuyển dịch rủi ro và các rào cản thủy lực mà các mô hình hồi quy kinh tế lượng đơn thuần không thể phản ánh đầy đủ. Tiến trình nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt từ thời điểm tiền cổ phần hóa (2004) đến sau tái cấu trúc (2011).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Chỉ số kỹ thuật thất thoát nước không có chuyển biến tích cực: Tỷ lệ nước không tạo doanh thu của Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn vẫn neo ở mức 42% - 43% trong giai đoạn 2005 - 2010, trong khi mức trung bình của ngành nước toàn quốc đã giảm từ 33% năm 2007 xuống 30% năm 2010, và mức trung vị thế giới là 31%. Năm 2010, tỷ lệ thất thoát của đơn vị đứng ở mức cao nhất cả nước.
• Hệ số chi phí hoạt động gia tăng nghiêm trọng: Tỷ suất chi phí hoạt động trên doanh thu tăng mạnh từ 0,58 năm 2004 lên 0,74 năm 2007, đạt đỉnh 0,88 năm 2008 và duy trì ở mức 0,79 năm 2010. Con số này vượt xa tiêu chuẩn hiệu quả 0,7 do Ngân hàng Thế giới khuyến nghị, cho thấy tốc độ tăng chi phí vận hành nhanh hơn tốc độ tăng doanh thu.
• Nghịch lý tài chính và cơ chế nợ nội bộ: Đợt phát hành cổ phiếu lần đầu huy động được khoảng 400 tỷ đồng thông qua chào bán 28 triệu cổ phần. Tuy nhiên, đến cuối năm 2008, các công ty cổ phần lại nợ ngược lại Tổng công ty mẹ số tiền lên tới 178 tỷ đồng. Trong khi các công ty cổ phần báo cáo lợi nhuận sau thuế tăng từ 3 đến 4 lần và chi trả cổ tức cao từ 10% đến 13%, gánh nặng tài chính phát triển mạng cấp 3 vẫn bị dồn lại cho doanh nghiệp mẹ.
• Bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ công: Tỷ lệ bao phủ chung tăng từ 66% năm 2004 lên 85% năm 2010. Mặc dù vậy, độ phủ tại khu vực nội thành cũ đạt 93%, trong khi khu vực đô thị mới chỉ đạt 57% và vùng ven chỉ đạt 22,6%. Tại huyện Nhà Bè, vẫn còn tới 35 điểm dân cư thiếu nước sạch sinh hoạt do các doanh nghiệp cổ phần không mặn mà đầu tư vào các địa bàn sinh lời thấp.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ đường thể hiện khoảng cách phân kỳ giữa tỷ lệ thất thoát nước của thành phố (42%) so với xu hướng giảm của cả nước (30%), cùng bảng cân đối dòng tiền cho thấy các khoản vay nội bộ tăng dần qua từng năm. Nguyên nhân căn bản xuất phát từ việc thiếu chuẩn bị kỹ thuật trước khi chuyển đổi sở hữu:

• Rào cản chia tách mạng thủy lực: Ranh giới quản lý giữa các công ty cổ phần được phân định theo địa giới hành chính thay vì các vùng tách mạng thủy lực độc lập. Do chưa lắp đặt đầy đủ đồng hồ tổng đo lưu lượng đầu vào tại ranh giới, giá nước bán buôn được tính dựa trên sản lượng nước ghi thu đầu ra của khách hàng. Cơ chế này triệt tiêu hoàn toàn động lực giảm rò rỉ đường ống của các công ty con.
• So sánh quốc tế và bài học thể chế: Tình trạng này tương tự thất bại tại Cancún (Mexico) khi tư nhân hóa vội vã trong điều kiện thiếu giám sát hợp đồng và cơ chế giá thiếu minh bạch. Ngược lại, mô hình thành công của Manila Water (Philippines) và Công ty Cổ phần Cấp nước Bà Rịa - Vũng Tàu (đạt tỷ lệ phủ sóng 99%, hệ số hoạt động 0,44) chứng minh rằng việc giảm thất thoát nước và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật phải được thực hiện trước khi cổ phần hóa.
• Suy giảm năng lực điều tiết nhà nước: Thành phố nắm 51% vốn tại Tổng công ty mẹ, và đơn vị mẹ nắm khoảng 51% tại các công ty cổ phần, đồng nghĩa với việc chính quyền đô thị chỉ sở hữu gián tiếp khoảng 26% quyền biểu quyết. Để thông qua các quyết định đầu tư mạng lưới quan trọng đòi hỏi tỷ lệ biểu quyết từ 65% đến 75% theo Luật Doanh nghiệp 2005. Sự phân tán quyền lực này buộc Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phải ban hành Quyết định 408/UBND-CNN năm 2009 nhằm mua lại cổ phần để nâng mức sở hữu lên 75%.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tái lập quyền kiểm soát toàn diện đối với mạng lưới phân phối: Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn cần khẩn trương thực hiện kế hoạch mua lại cổ phần tại 6 công ty cấp nước để đạt tỷ lệ chi phối tối thiểu 75%, hoặc đàm phán mua lại toàn bộ tài sản mạng lưới đường ống cấp 3. Lộ trình thực hiện cần hoàn tất trong thời gian từ 2 đến 3 năm nhằm thống nhất công tác quản trị kỹ thuật.
• Hoàn thành phân vùng tách mạng thủy lực và lắp đặt đồng hồ tổng: Triển khai đầu tư đồng bộ các khu vực đồng hồ tổng đo lưu lượng độc lập cho toàn bộ các công ty phân phối. Mục tiêu cụ thể là kiểm soát và kéo giảm tỷ lệ nước không tạo doanh thu xuống dưới 30% theo Quy hoạch cấp nước đến năm 2025. Ban Quản lý dự án giảm thất thoát nước phối hợp các chuyên gia kỹ thuật quốc tế đẩy mạnh tiến độ trong giai đoạn 2013 - 2020.
• Giới hạn phạm vi xã hội hóa vào các lĩnh vực phụ trợ và sản xuất: Chuyển dịch định hướng tham gia của khu vực tư nhân sang các hoạt động phi cốt lõi như tư vấn thiết kế, thi công xây lắp cơ khí, hoặc đầu tư nhà máy xử lý nước sạch theo hình thức BOT và BOO (như bài học vận hành hiệu quả tại Nhà máy nước Bình An và BOO Thủ Đức công suất 300.000 m3/ngày). Giữ nguyên quyền sở hữu và vận hành hạ tầng truyền tải, phân phối trong tay nhà nước.
• Cải cách cơ cấu biểu giá nước và cơ chế bảo trợ người nghèo: Sở Tài chính tham mưu điều chỉnh giá nước theo lộ trình hướng tới bù đắp đủ chi phí vận hành và khấu hao từ sau năm 2013. Đồng thời, điều chỉnh định mức bậc thang sinh hoạt đầu tiên từ 4 m3/người/tháng xuống 2,5 - 3 m3/người/tháng để phản ánh đúng nhu cầu cơ bản, thiết lập cơ chế trợ cấp đấu nối trực tiếp cho 386.840 người nghèo và người nhập cư chưa có hộ khẩu thường trú.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Bộ Xây dựng, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và Sở Tài chính; sử dụng làm căn cứ thực tiễn để rà soát quy trình cổ phần hóa doanh nghiệp công ích và xây dựng khung pháp lý về đối tác công - tư ngành nước.
• Ban lãnh đạo các doanh nghiệp cấp thoát nước đô thị: Hội đồng thành viên, Ban Tổng giám đốc các công ty cấp nước trên toàn quốc; tham khảo bài học về quản trị tài sản mạng lưới, kiểm soát chi phí hoạt động và phân định ranh giới thủy lực trước khi tái cấu trúc.
• Các tổ chức tài chính quốc tế và nhà đầu tư hạ tầng: Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Châu Á và các quỹ đầu tư tư nhân; khai thác tài liệu để đánh giá rủi ro thể chế, cấu trúc hợp đồng vận hành và cơ chế thu hồi chi phí trong các dự án đầu tư công.
• Cộng đồng học thuật và nghiên cứu sinh: Giảng viên, học viên cao học chuyên ngành Chính sách công, Kinh tế phát triển và Quản lý đô thị; dùng làm nghiên cứu tình huống điển hình về tương tác giữa thất bại thị trường và thất bại chính phủ trong nền kinh tế chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

• Tiến trình cổ phần hóa tại Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn có giúp kéo giảm tỷ lệ thất thoát nước không? Thực tế cho thấy cổ phần hóa không mang lại hiệu quả giảm thất thoát nước. Trong giai đoạn 2004 - 2010, tỷ lệ nước không tạo doanh thu của đơn vị luôn ở mức cao từ 40% đến 43%, đứng cao nhất cả nước vào năm 2010. Nguyên nhân chính là mạng lưới đường ống chưa được phân vùng thủy lực độc lập và cơ chế mua buôn nước tính trên sản lượng ghi thu thay vì lưu lượng thực tế qua đồng hồ tổng.

• Tại sao các công ty cổ phần cấp nước đạt lợi nhuận cao nhưng mạng lưới cho người nghèo vẫn chậm mở rộng? Sau khi cổ phần hóa, các công ty phân phối chịu áp lực tối đa hóa lợi nhuận thương mại và chi trả cổ tức từ 10% đến 13%. Do việc mở rộng đường ống cấp 3 đến các vùng ven có mật độ dân cư thưa đòi hỏi vốn lớn nhưng khả năng thu hồi chậm, doanh nghiệp tư nhân ngần ngại đầu tư, khiến các khu vực khó khăn như huyện Nhà Bè vẫn tồn tại 35 điểm thiếu nước sạch.

• Biểu hiện thất bại của chính phủ trong trường hợp này là gì? Thất bại thể hiện qua việc tiến hành cổ phần hóa khi chưa hoàn thiện khung pháp lý điều tiết và cơ sở hạ tầng kỹ thuật, duy trì giá nước dưới mức thu hồi chi phí trong nhiều năm, và làm suy giảm tỷ lệ sở hữu gián tiếp của nhà nước xuống khoảng 26%. Hậu quả là công ty mẹ phải gánh khoản nợ 178 tỷ đồng cho các công ty con.

• Hình thức đối tác công - tư nào phù hợp nhất cho ngành cấp nước đô thị tại Việt Nam? Kinh nghiệm thực tiễn chỉ ra rằng mô hình BOT hoặc BOO rất phù hợp cho khâu sản xuất tại các nhà máy nước mới. Đối với khâu phân phối và truyền dẫn, nhà nước cần duy trì sở hữu tài sản mạng lưới và chỉ nên áp dụng hợp đồng quản lý hoặc hợp đồng dịch vụ dựa trên hiệu suất để giảm rò rỉ nước.

• Bài học kinh nghiệm quốc tế từ Cancún và Manila đóng góp gì cho nghiên cứu này? Trường hợp Cancún (Mexico) cảnh báo rủi ro đổ vỡ hợp đồng khi tư nhân hóa trong bối cảnh thiếu cơ quan điều tiết độc lập và quy hoạch yếu kém. Ngược lại, thành công của Manila Water (Philippines) khẳng định tầm quan trọng của việc tập trung nguồn lực giảm thất thoát nước, minh bạch quản trị và gắn kết trách nhiệm cung cấp nước cho người nghèo vào chiến lược hoạt động.

Kết luận

• Cổ phần hóa các chi nhánh phân phối độc lập khi chưa chia tách mạng lưới thủy lực không giải quyết được vấn đề thất thoát nước mà còn làm tăng hệ số chi phí hoạt động lên mức 0,79 - 0,88.
• Nguồn vốn tư nhân thu được từ đợt phát hành cổ phiếu (khoảng 400 tỷ đồng) không đáp ứng được nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng 12.740 tỷ đồng, đồng thời tạo ra gánh nặng nợ vay nội bộ 178 tỷ đồng đối với công ty mẹ.
• Tỷ lệ bao phủ cấp nước tăng lên 85% chủ yếu bắt nguồn từ chỉ tiêu hành chính của chính quyền, trong khi nhóm 386.840 người nghèo đô thị vẫn chịu thiệt thòi do rào cản chi phí đấu nối và động cơ tối đa hóa lợi nhuận của khối tư nhân.
• Nhà nước cần duy trì quyền sở hữu và kiểm soát tập trung đối với hệ thống đường ống truyền tải và phân phối cấp 1, 2, 3 nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước và thực hiện mục tiêu phúc lợi xã hội.
• Bất kỳ chương trình xã hội hóa ngành nước nào trong tương lai cũng đòi hỏi công tác đánh giá hiện trạng tài sản chuẩn xác, xây dựng biểu giá nước tiệm cận mức bù đắp chi phí và thiết lập khung giám sát pháp lý chặt chẽ.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về những bất cập thể chế trong việc thí điểm cổ phần hóa ngành cấp nước đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh. Các cơ quan quản lý cần khẩn trương thực hiện lộ trình tái cấu trúc sở hữu chi phối 75%, hoàn thiện hệ thống phân vùng tách mạng và nâng cấp 330 - 350 km tuyến ống chính hướng tới mục tiêu cung cấp 200 lít/người/ngày vào năm 2025. Việc nghiên cứu thấu đáo những bài học đắt giá từ trường hợp này là bước đi không thể thiếu đối với các nhà hoạch định chính sách nhằm phát triển bền vững hạ tầng kỹ thuật đô thị tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

i CERTIFICATION I certify that this work has not been submitted and is not being currently submitted for any degrees other than the Master in Public Policy of Fulbright Economics Teaching Program, MPP4. I certify that at my best knowledge, I conducted myself in an ethical manner in all aspects of my research and all sources used have been acknowledged in the thesis. The research does not necessarily reflect either the views of Ho Chi Minh City University of Economics or Fulbright Economics Teaching Program. Author Ngo Minh Phuong LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii ACKNOWLEDGEMENTS This thesis has found its ways with the support of many people.

First, I would like to express my sincere gratefulness to Dr. Huynh The Du who supervised my performing this thesis. He has continuously spent his valuable time and given me helpful advice without those I would have hardly been able to finish my study. Also I thank Dr.

Jan Hoffer for his initial guidance, literatures and review, Mr. Ly Chung Dan for his professional knowledge sharing, Mr. Le Huu Quang for experience and information sharing, Mr. Gerard Soppe for his proof reading and contribution.

Last, I am very thankful for the study at Fulbright Economics Teaching program and all the teachers and friends who have made themselves available to all the academic questions and support. Ngo Minh Phuong Ho Chi Minh City – May 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii ABSTRACT The study analyzes the effects of private sector involvement in Saigon Water Corporation (Sawaco) through equitization with an aim to draw a picture on lessons learnt from Sawaco for future PPP activities in Vietnam’s urban water supply. Sawaco equitized six out of eight water supply branches into joint stock companies. However, two years after the equitization, the People’s Committee of HCMC guided Sawaco on plan for re-buying the shares in JSCs to achieve ownership of 75%.

In addition, the two remaining branches were transformed to one member limited liability company. Sawaco Parent Company has transformed to One Member Limited Company under parent-subsidiary company model since 01 October 2010. The privatization was one of the efforts in correcting the government failure. Nevertheless, very little evidence showed the positive influence of equitization on Sawaco.

Except for political criteria like annual new household connections, there was no improvement observed in NRW or financial situation. On the contrary, the joint stock companies embraced the new institutional form well. Yet, there is no share of responsibilities between the public (Sawaco) and private (joint stock companies) sectors. In term of the population accessing the drinking water network, despite the expansion of network connection, not much attention was paid to the water provision for poor people.

The incentive to give connections to the low-income group goes down due to commercial characteristics of the equitization process. Although the equitization has realized the policy to socialize urban water services in Vietnam in general and in HCMC in particular as well as seeded the market orientation for the water sector, it has threatened the political priority targets and could have achieved better with forethoughts and baseline analytical work. Following the findings, generally it is vital to produce baseline analysis on the situation and prepare a favorable business and policy environment before involving the private sector. Second, a balance between commercial achievements of the private sector and societal gains is required.

Last, active involvement of all stakeholders is essential in the increase of transparency, accountability and efficiency. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv For Sawaco, it is recommended that private engagement should be bounded to non-core operation and maintenance activities of the utility. Water supply affiliates need to stay with the parent utility as long as network ownership is involved, therefore efforts to gain full control over tertiary networks are necessary. It may be executed through the collection of sufficient shares in JSCs or negotiation for buying back the tertiary network currently owned by JSCs.

Another option is to complete the equitization meaning privatization of the entire Sawaco and subsidiaries with asset ownerships in hands of the government. This shall transform the corporation into an operator of the water system.