Luận văn thạc sĩ tổ chức và hoạt động của hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn thị xã buôn hồ tỉnh đắk lắk

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tổ chức và hoạt động của hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn thị xã buôn hồ tỉnh đắk lắk, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Ngô Trung Hiếu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Anh Hùng
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Tổ chức và hoạt động của Hội đồng Nhân dân cấp huyện từ thực tiễn Thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN THỊ XÃ
• 1.1. Một số khái niệm liên quan
• 1.2. Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân Thị xã
• 1.3. Cơ cấu tổ chức và hình thức hoạt động của Hội đồng nhân dân Thị xã
• 1.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân thị xã
• 1.5. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN THỊ XÃ BUÔN HỒ, TỈNH ĐẮK LẮK
• 2.1. Tổng quan về thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk
• 2.2. Tổ chức và hoạt động của HĐND Thị xã Buôn Hồ
• 2.3. Tổ chức HĐND Thị xã Buôn Hồ
• 2.4. Những hạn chế về tổ chức và hoạt động của HĐND thị xã Buôn Hồ từ năm 2016 đến nay
• 2.5. Một số kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn về tổ chức và hoạt động của HĐND thị xã Buôn Hồ từ năm 2016 đến nay
• 2.6. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TỔ CHỨC VÀ ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN THỊ XÃ BUÔN HỒ, TỈNH ĐẮK LẮK
• 3.1. Phương hướng nâng cao chất lượng tổ chức và đổi mới hoạt động của HĐND Thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk
• 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng tổ chức và hoạt động của HĐND thị xã
• 3.3. Kiến nghị nâng cao tổ chức và đổi mới hoạt động của HĐND thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk
• 3.4. Tiểu kết Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của Hội đồng Nhân dân (HĐND) cấp huyện tại thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk. Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND, góp phần vào quá trình cải cách hành chính và quản lý địa phương. Luận văn được thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Anh Hùng, với mục tiêu làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến HĐND cấp huyện.

1.1. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của luận văn thạc sĩ là nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tổ chức và hoạt động của HĐND cấp huyện tại thị xã Buôn Hồ. Nhiệm vụ chính bao gồm hệ thống hóa lý luận, phân tích thực trạng, và đề xuất các giải pháp cụ thể. Nghiên cứu này dựa trên các quy định của Hiến pháp và Luật Tổ chức chính quyền địa phương, đồng thời kế thừa các công trình nghiên cứu trước đó về HĐND.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như tổng hợp, phân tích, so sánh, và thống kê. Các phương pháp này giúp làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến tổ chức và hoạt động của HĐND. Ngoài ra, luận văn cũng kế thừa các kết quả nghiên cứu từ các công trình trước đó, đảm bảo tính khoa học và logic trong quá trình phân tích.

II. Tổ chức Hội đồng Nhân dân

Tổ chức Hội đồng Nhân dân cấp huyện là một trong những nội dung trọng tâm của luận văn. Nghiên cứu này tập trung vào cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, và quyền hạn của HĐND tại thị xã Buôn Hồ. Luận văn cũng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của HĐND, bao gồm các quy định pháp lý, nguồn lực, và sự phối hợp giữa các cơ quan chính quyền địa phương.

2.1. Cơ cấu tổ chức của HĐND

Cơ cấu tổ chức của HĐND cấp huyện bao gồm các bộ phận như Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, và các đại biểu HĐND. Luận văn phân tích vai trò và trách nhiệm của từng bộ phận trong việc thực hiện các chức năng quyết định và giám sát. Nghiên cứu cũng chỉ ra những hạn chế trong cơ cấu tổ chức hiện tại, đặc biệt là sự thiếu chặt chẽ trong mối quan hệ giữa HĐND và UBND.

2.2. Chức năng và nhiệm vụ của HĐND

HĐND cấp huyện có hai chức năng chính là quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương và giám sát việc thực hiện các quyết định đó. Luận văn đánh giá hiệu quả thực hiện các chức năng này tại thị xã Buôn Hồ, đồng thời chỉ ra những bất cập trong quá trình thực hiện, đặc biệt là trong việc giám sát và quyết định các vấn đề liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội.

III. Hoạt động Hội đồng Nhân dân

Hoạt động Hội đồng Nhân dân là một trong những nội dung quan trọng được phân tích trong luận văn. Nghiên cứu tập trung vào các hoạt động chính của HĐND cấp huyện, bao gồm kỳ họp, giám sát, tiếp xúc cử tri, và quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương. Luận văn cũng đánh giá hiệu quả của các hoạt động này tại thị xã Buôn Hồ, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND.

3.1. Kỳ họp HĐND

Kỳ họp HĐND là hoạt động quan trọng nhất, nơi các đại biểu thảo luận và quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương. Luận văn chỉ ra rằng, mặc dù các kỳ họp được tổ chức đúng quy định, nhưng hiệu quả của các quyết định đưa ra còn hạn chế, đặc biệt là trong việc phê duyệt các đề án phát triển kinh tế - xã hội. Nghiên cứu đề xuất cần cải thiện chất lượng thảo luận và quyết định trong các kỳ họp.

3.2. Hoạt động giám sát

Hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện là một trong những chức năng quan trọng, nhằm đảm bảo việc thực hiện các quyết định của HĐND và tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, luận văn chỉ ra rằng, hoạt động giám sát tại thị xã Buôn Hồ còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc lập kế hoạch giám sát và xử lý các vấn đề bức xúc của cử tri. Nghiên cứu đề xuất cần tăng cường hiệu quả giám sát thông qua việc cải thiện quy trình và nâng cao năng lực của đại biểu HĐND.

IV. Hội đồng Nhân dân cấp huyện tại thị xã Buôn Hồ

Hội đồng Nhân dân cấp huyện tại thị xã Buôn Hồ là đối tượng nghiên cứu chính của luận văn. Nghiên cứu này tập trung vào thực trạng tổ chức và hoạt động của HĐND từ năm 2016 đến nay, đồng thời chỉ ra những thành tựu và hạn chế trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ. Luận văn cũng đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

4.1. Thực trạng tổ chức và hoạt động

Thực trạng tổ chức và hoạt động của HĐND tại thị xã Buôn Hồ được đánh giá dựa trên các số liệu và kết quả hoạt động từ năm 2016 đến nay. Luận văn chỉ ra rằng, mặc dù HĐND đã có nhiều đóng góp trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc quyết định các vấn đề quan trọng và giám sát việc thực hiện các quyết định. Nghiên cứu đề xuất cần cải thiện chất lượng đại biểu và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chính quyền địa phương.

4.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động

Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND tại thị xã Buôn Hồ, bao gồm cải thiện chất lượng đại biểu, tăng cường hiệu quả giám sát, và nâng cao sự phối hợp giữa HĐND và UBND. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đổi mới phương thức hoạt động và tăng cường sự tham gia của cử tri trong quá trình ra quyết định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp huyện giữ vai trò then chốt trong việc đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân địa phương. Từ năm 2016 đến 2020, HĐND Thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk đã có nhiều đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng và nâng cao đời sống nhân dân. Thị xã Buôn Hồ có diện tích tự nhiên khoảng 28.206 ha, dân số gần 99.000 người với 29,4% là đồng bào dân tộc thiểu số, tạo nên bối cảnh đa dạng về văn hóa và xã hội. Tổng giá trị sản xuất năm 2020 đạt 8.905,2 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân 12,52%/năm, trong đó thương mại - dịch vụ chiếm 52,16%.

Tuy nhiên, hoạt động của HĐND thị xã vẫn còn tồn tại một số hạn chế như tổ chức kỳ họp chưa đúng tiến độ, chất lượng giám sát chưa đa dạng, hoạt động tiếp xúc cử tri và xử lý đơn thư khiếu nại chưa được quan tâm đúng mức. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng tổ chức và hoạt động của HĐND Thị xã Buôn Hồ từ năm 2016 đến 2020, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của cơ quan này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào HĐND cấp huyện tại Thị xã Buôn Hồ trong giai đoạn nhiệm kỳ 2016-2021, với ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện bộ máy nhà nước và phát huy quyền làm chủ của nhân dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về tổ chức chính quyền địa phương, quyền lực nhà nước và quản trị công. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa: Nhấn mạnh vai trò của HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho nhân dân, thực hiện chức năng quyết định và giám sát theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.

2. Mô hình tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương: Phân tích cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của HĐND cấp huyện, bao gồm Thường trực HĐND, các Ban chuyên môn và đại biểu HĐND. Khái niệm chính bao gồm: chức năng quyết định, chức năng giám sát, tổ chức kỳ họp, hoạt động tiếp xúc cử tri và tiếp công dân.

Các khái niệm chuyên ngành như "giám sát chuyên đề", "phiên chất vấn", "nghị quyết HĐND", "tổ đại biểu HĐND" được làm rõ để đảm bảo tính chính xác và khoa học trong phân tích.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ UBND Thị xã Buôn Hồ, báo cáo hoạt động của HĐND nhiệm kỳ 2016-2021, các văn bản pháp luật liên quan như Luật Tổ chức Chính quyền địa phương (2015, sửa đổi 2019), Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND (2015), cùng các tài liệu nghiên cứu học thuật và báo cáo ngành.

• Phương pháp phân tích: Tổng hợp, hệ thống, phân tích nội dung, so sánh, thống kê số liệu về hoạt động kỳ họp, giám sát, chất lượng đại biểu và hiệu quả hoạt động của HĐND. Khảo sát thực tiễn tại Thị xã Buôn Hồ nhằm đánh giá thực trạng và rút ra bài học kinh nghiệm.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ 33 đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2016-2021, các thành viên Thường trực, Ban của HĐND và Văn phòng tham mưu giúp việc. Lựa chọn phương pháp phân tích phù hợp nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện.

• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 6/2016 đến tháng 3/2020, tương ứng với nhiệm kỳ hoạt động của HĐND Thị xã Buôn Hồ theo Luật Tổ chức Chính quyền địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tổ chức kỳ họp và ban hành nghị quyết: Trong nhiệm kỳ 2016-2020, HĐND Thị xã Buôn Hồ tổ chức 10 kỳ họp thường lệ và 3 kỳ họp giải quyết công việc phát sinh, ban hành 107 nghị quyết. Tỷ lệ đại biểu tham dự kỳ họp đạt bình quân 96%, thể hiện sự tham gia tích cực. Tuy nhiên, một số kỳ họp cuối năm tổ chức chậm hơn so với quy định, ảnh hưởng đến tiến độ quyết định các vấn đề quan trọng.

2. Hoạt động giám sát: HĐND, Thường trực và các Ban đã thực hiện 33 cuộc giám sát chuyên đề từ 2016 đến 2020, tập trung vào các lĩnh vực như quản lý đất đai, xây dựng nông thôn mới, phòng chống tội phạm, quản lý ngân sách và cải cách hành chính. Kết quả giám sát cho thấy sự cải thiện về chất lượng và hiệu quả, tuy nhiên vẫn còn hạn chế về đa dạng nội dung và mức độ sâu sát.

3. Chất lượng đại biểu HĐND: Trong số 33 đại biểu, 36,36% là nữ, 33,33% đại biểu dân tộc thiểu số, 81,82% có trình độ đại học trở lên, 48,48% có trình độ lý luận chính trị từ cử nhân đến cao cấp. Tỷ lệ tái cử đạt 45,45%. Chất lượng đại biểu được nâng cao góp phần tích cực vào hoạt động của HĐND, nhưng vẫn còn một số đại biểu thiếu kỹ năng hoạt động chuyên môn.

4. Hoạt động tiếp xúc cử tri và xử lý đơn thư: Hoạt động tiếp xúc cử tri được tổ chức thường xuyên, tuy nhiên việc tiếp nhận và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo chưa được quan tâm đúng mức, ảnh hưởng đến quyền làm chủ của nhân dân và hiệu quả giám sát của HĐND.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên phản ánh sự phát triển tích cực của HĐND Thị xã Buôn Hồ trong việc thực hiện chức năng quyền lực nhà nước ở địa phương. Việc tổ chức kỳ họp đúng quy trình, ban hành nhiều nghị quyết quan trọng đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội với tốc độ tăng trưởng bình quân 12,52%/năm. Hoạt động giám sát chuyên đề ngày càng đi vào chiều sâu, tập trung vào các vấn đề bức xúc được cử tri quan tâm, phù hợp với yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND theo Luật năm 2015.

Tuy nhiên, so với một số nghiên cứu trong ngành, như báo cáo của các tỉnh khác và các luận án về HĐND cấp huyện, vẫn còn tồn tại hạn chế về tính kịp thời của kỳ họp, chất lượng đại biểu chưa đồng đều và hiệu quả xử lý đơn thư chưa cao. Nguyên nhân chủ yếu do cơ sở pháp lý chưa đầy đủ, sự phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ, cũng như hạn chế về năng lực và kỹ năng của đại biểu. Việc này ảnh hưởng đến quyền làm chủ của nhân dân và hiệu lực hoạt động của HĐND.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng kỳ họp, nghị quyết ban hành theo năm, biểu đồ phân bố trình độ đại biểu và bảng thống kê các cuộc giám sát chuyên đề theo lĩnh vực, giúp minh họa rõ nét hơn về thực trạng hoạt động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tổ chức kỳ họp đúng tiến độ và nâng cao chất lượng thảo luận: Thường trực HĐND cần chủ động lập kế hoạch, phối hợp chặt chẽ với UBND và các Ban để chuẩn bị nội dung đầy đủ, đảm bảo các kỳ họp diễn ra đúng thời gian quy định, đặc biệt là kỳ họp cuối năm. Mục tiêu nâng tỷ lệ tổ chức kỳ họp đúng hạn lên trên 95% trong nhiệm kỳ tiếp theo.

2. Đổi mới và đa dạng hóa hoạt động giám sát: Xây dựng chương trình giám sát sát với các vấn đề nổi cộm, bức xúc của cử tri và nhân dân, tăng cường giám sát chuyên đề và giám sát giữa hai kỳ họp. Thực hiện ít nhất 10 cuộc giám sát chuyên đề mỗi năm, tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm như quản lý đất đai, ngân sách và cải cách hành chính.

3. Nâng cao năng lực và kỹ năng cho đại biểu HĐND: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn về kỹ năng hoạt động, pháp luật và nghiệp vụ giám sát cho đại biểu, đặc biệt là đại biểu chuyên trách. Mục tiêu đạt 100% đại biểu được bồi dưỡng kỹ năng trong nhiệm kỳ 2021-2026.

4. Củng cố cơ chế phối hợp giữa HĐND với UBND và Ủy ban MTTQVN: Xây dựng quy chế phối hợp cụ thể, thường xuyên trao đổi thông tin và phối hợp trong công tác giám sát, tiếp xúc cử tri và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo. Đảm bảo xử lý đơn thư đạt tỷ lệ giải quyết trên 90% trong thời gian quy định.

5. Tăng cường công tác tham mưu, giúp việc cho HĐND: Kiện toàn đội ngũ cán bộ Văn phòng HĐND-UBND về số lượng và chất lượng, nâng cao hiệu quả công tác tham mưu, phục vụ hoạt động của HĐND. Đảm bảo 100% văn bản, tài liệu phục vụ kỳ họp được chuẩn bị đầy đủ, đúng hạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và phương pháp hoạt động của HĐND cấp huyện, từ đó nâng cao hiệu quả công tác đại biểu và giám sát.

2. Lãnh đạo và cán bộ UBND, Ủy ban MTTQVN cấp huyện: Tham khảo để hiểu rõ vai trò phối hợp với HĐND trong tổ chức hoạt động, giám sát và tiếp xúc cử tri, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

3. Nhà nghiên cứu, giảng viên chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính: Tài liệu tham khảo bổ ích cho việc giảng dạy, nghiên cứu về tổ chức chính quyền địa phương, quyền lực nhà nước và hoạt động của cơ quan dân cử.

4. Sinh viên cao học, nghiên cứu sinh ngành Luật và Quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn phong phú về tổ chức và hoạt động của HĐND cấp huyện, giúp nâng cao năng lực nghiên cứu và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. HĐND cấp huyện có vai trò gì trong quản lý nhà nước địa phương?
   HĐND cấp huyện là cơ quan quyền lực nhà nước đại diện cho nhân dân địa phương, thực hiện chức năng quyết định các vấn đề quan trọng và giám sát việc thực hiện pháp luật, góp phần xây dựng chính quyền địa phương vững mạnh.

2. Các kỳ họp HĐND được tổ chức như thế nào?
   HĐND cấp huyện tổ chức ít nhất 2 kỳ họp thường lệ mỗi năm, ngoài ra có thể tổ chức kỳ họp chuyên đề hoặc kỳ họp giải quyết công việc phát sinh theo yêu cầu của Thường trực HĐND, Chủ tịch UBND hoặc ít nhất 1/3 đại biểu.

3. Hoạt động giám sát của HĐND gồm những hình thức nào?
   Giám sát bao gồm xem xét báo cáo, chất vấn tại kỳ họp, giám sát chuyên đề, giám sát việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo và giám sát văn bản quy phạm pháp luật, nhằm đảm bảo việc thực thi pháp luật và nghị quyết của HĐND.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng đại biểu HĐND?
   Cần tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn về pháp luật, kỹ năng hoạt động và nghiệp vụ giám sát, đồng thời tăng cường đánh giá, bồi dưỡng và hỗ trợ đại biểu trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

5. Tại sao việc phối hợp giữa HĐND với UBND và Ủy ban MTTQVN lại quan trọng?
   Phối hợp chặt chẽ giúp đảm bảo thông tin kịp thời, đồng bộ trong công tác giám sát, tiếp xúc cử tri và xử lý đơn thư, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Kết luận

• HĐND Thị xã Buôn Hồ đã có nhiều tiến bộ trong tổ chức kỳ họp, ban hành nghị quyết và hoạt động giám sát từ năm 2016 đến 2020, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
• Chất lượng đại biểu được nâng cao với tỷ lệ đại biểu có trình độ đại học trở lên chiếm trên 80%, tuy nhiên vẫn cần cải thiện kỹ năng và năng lực hoạt động.
• Hoạt động tiếp xúc cử tri và xử lý đơn thư khiếu nại còn hạn chế, cần được quan tâm hơn để phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
• Cơ chế phối hợp giữa HĐND với UBND và Ủy ban MTTQVN cần được củng cố nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động chung.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào nâng cao chất lượng kỳ họp, đổi mới giám sát, bồi dưỡng đại biểu và tăng cường công tác tham mưu, giúp việc sẽ là bước đi quan trọng trong nhiệm kỳ tiếp theo.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong nhiệm kỳ 2021-2026, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn phát triển của Thị xã Buôn Hồ.

Call to action: Các cơ quan, tổ chức và đại biểu HĐND cần phối hợp chặt chẽ, chủ động đổi mới để nâng cao hiệu quả hoạt động, góp phần xây dựng chính quyền địa phương trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN THỊ XÃ 1. Một số khái niệm liên quan 1. Khái niệm Hội đồng nhân dân cấp Thị xã Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, ngày 02 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Không lâu sau đó, vào ngày 22 tháng 11 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 63/SL về tổ chức chính quyền địa phương.

Đây là văn bản pháp lý đầu tiên của Nhà nước ta xác định vai trò và địa vị pháp lý của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. Tại Điều 1 của Sắc lệnh đã khẳng định: “Hội đồng nhân dân do dân bầu ra theo lối phổ thông và trực tiếp đầu phiếu là cơ quan thay mặt cho dân” [4, tr. Như vậy, ngay từ văn bản đầu tiên này, Hội đồng nhân dân các cấp đã được xác định là cơ quan đại diện của nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân. Tư tưởng này được kế thừa, phát triển trong các bản Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992 và 2013 [10], [11], [12], [13], [14].

Về khái niệm Hội đồng nhân dân cấp thị xã, quy định tại Điều 6, Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 chỉ có quy định chung về Hội đồng nhân dân chứ không có quy định riêng thế nào là HĐND cho từng cấp Tuy nhiên, qua nghiên cứu và dựa trên quy định chung của HĐND thì có thể đưa ra khái niệm chung nhất cho HĐND thị xã như sau: Hội đồng nhân dân thị xã là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương thị xã, thành phố trực thuộc Tỉnh, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên.2 Khái niệm hoạt động của hội đồng nhân dân thị xã Hoạt động là phương thức tồn tại của mọi sự vật hiện tượng, quy định sự tồn tại của sự vật hiện tượng đó. Hoạt động lao động của con người là sự tác động tích 8 cực của con người với thế giới khách quan nhằm tạo ra sản phẩm vật chất và tinh thần phục vụ nhu cầu của con người. Trên cơ sở đó, hoạt động của HĐND cũng là một hoạt động lao động đặc biệt của con người trong một thiết chế để tạo ra sản phẩm phục vụ nhu cầu của con người. Hoạt động của HĐND thị xã: là việc HĐND, Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, đại biểu HĐND cấp thị xã thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo quy định của pháp luật để đảm bảo thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương thị xã trực thuộc Ttỉnh, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, đáp ứng và thỏa mãn được yêu cầu của cử tri và nhân dân địa phương.

Hoạt động của HĐND cấp thị xã cũng giống như hoạt động của HĐND cấp tỉnh, huyện, xã, bao gồm các hoạt động chủ yếu sau: Kỳ họp HĐND, hoạt động giám sát của HĐND, việc quyết định các vấn đề quan trọng ở địa phương, hoạt động tiếp xúc cử tri và tiếp công dân của đại biểu HĐND thị xã. Hoạt động của HĐND cấp thị xã gồm các mặt hoạt động và mục đích cuối cùng là để thực hiện hai chức năng cơ bản của HĐND, đó là: Quyết định các vấn đề của địa phương do luật định; giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND thị xã. Từ sự phân tích trên, đề tài chỉ đi sâu đánh giá kết quả đạt được và chỉ rõ những tồn tại, nguyên nhân từ chất lượng hoạt động của HĐND thị xã, từ đó đề ra giải pháp nhằm nâng cao hoạt động của HĐND Thị xã Buôn Hồ trên các nội dung: Kỳ họp HĐND, hoạt động giám sát của HĐND, việc quyết định các vấn đề quan trọng ở địa phương, hoạt động tiếp xúc cử tri và tiếp công dân của đại biểu HĐND Thị xã, công tác đảm bảo hoạt động của HĐND Thị xã. Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân Thị xã 1.

Địa vị pháp lý Hội đồng nhân dân Thị xã 1. Vị trí pháp lý Hội đồng nhân dân Thị xã Để xây dựng cơ sở pháp lý cho tổ chức chính quyền địa phương, chỉ vài tháng ngay sau khi đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ 9 Cộng hòa, thay mặt Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký ban hành sắc lệnh đầu tiên (Sắc lệnh số 63/SL ngày 22/11/1945) quy định về tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban hành chính xã, huyện, thị xã, kỳ. Nội dung chủ đạo của Sắc lệnh này là: Để thực hiện chính quyền nhân dân địa phương trong nước Việt Nam, sẽ đặt hai thứ cơ quan Hội đồng nhân dân và Ủy ban hành chính. Hội đồng nhân dân do dân bầu ra theo lối phổ thông và trực tiếp đầu phiếu là cơ quan thay mặt cho dân.

Ủy ban hành chính do các Hội đồng nhân dân bầu ra là cơ quan hành chính vừa thay mặt cho dân vừa đại diện cho Chính phủ… [4, tr. Có thể khẳng định rằng, Sắc lệnh số 63/SL là cơ sở pháp lý đầu tiên để tổ chức, xây dựng chính quyền địa phương ở nước ta (trong đó có Hội đồng nhân dân). Qua hơn 75 năm kế thừa, sửa đổi, bổ sung, xây dựng và phát triển trên cơ sở nền tảng Sắc lệnh số 63/SL, các bản Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2001) và Hiến pháp năm 2013; quy định về tổ chức, hoạt động của HĐND tùy theo từng giai đoạn lịch sử ít nhiều cũng có sự thay đổi cho phù hợp với thực tiễn. Điều 2, Hiến pháp năm 2013 khẳng định: “Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.

Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ. Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân. Với khẳng định trên, ở nước ta, nguồn gốc, bản chất quyền lực nhà nước là quyền lực nhân dân. “Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước bằng dân chủ trực tiếp, bằng dân chủ đại diện thông qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân và thông qua các cơ quan khác của nhà nước” (Điều 6 Hiến pháp năm 2013) [14, tr.

“Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân” (Điều 69 Hiến pháp năm 2013) [14, tr.14]; “Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương” (Điều 113, Hiến pháp năm 2013) [14, tr. Như vậy, HĐND Thị xã là cơ quan nằm trong hệ thống tổ chức CQĐP, có vị trí hết sức quan trọng trong việc góp phần thực hiện chế độ dân chủ XHCN, xây dựng và quản lý mọi mặt của đời sống nhân dân địa phương về kinh tế - xã hội, văn 10 hóa, an ninh - quốc phòng … là cầu nối giữa Nhà nước với Nhân dân, trực tiếp đưa đường lối, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống trên địa bàn Thị xã. Tính chất pháp lý Hội đồng nhân dân Thị xã Tại Việt Nam, HĐND cùng với các cơ quan nhà nước khác ở địa phương thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo lãnh thổ, kết hợp với quản lý theo ngành và lĩnh vực, kết hợp hài hòa giữa lợi ích của Nhân dân địa phương với lợi ích chung của cả nước, đã góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, trực tiếp đưa đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống, bảo đảm pháp chế XHCN. Tính chất đại diện của HĐND về mặt hình thức được thể hiện rõ nét nhất ở vấn đề cơ cấu đại biểu trong hội đồng.

HĐND ở mỗi cấp có một số lượng đại biểu nhất định đại diện cho nữ giới, người dân tộc, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân và các cơ quan khác của Nhà nước tại địa phương. Điều này có nghĩa, HĐND không đại diện cho một đảng phái, tổ chức nào mà đại diện cho toàn thể nhân dân; thành phần đại biểu của HĐND thể hiện khối đại đoàn kết của toàn dân sinh sống, làm việc tại địa phương. HĐND là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, tạo điều kiện cho Nhân dân làm chủ, mối quan hệ hai chiều được dung hoà giữa yếu tố quyền lực Nhà nước và yếu tố ý chí của Nhân dân. HĐND có vị trí hết sức quan trọng trong xây dựng và quản lý mọi mặt đời sống của Nhân dân địa phương về kinh tế - văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh.

Tính quyền lực nhà nước của HĐND biểu hiện ở chỗ đó là: Thứ nhất, HĐND thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân trên địa bàn lãnh thổ, đồng thời thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn do cấp trên phân giao. Thứ hai, quyết định của HĐND có tính bắt buộc chung đối với các cơ quan, tổ chức và công dân ở địa phương. Theo quy định của Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015, HĐND được tổ chức ở các đơn vị hành chính, theo đó, HĐND được thành lập ở ba cấp: (1) Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; (2) Huyện, quận, thị xã và thành phố thuộc 11 tỉnh, đơn vị hành chính tương đương; (3) Xã, phường, thị trấn [15]. Vai trò của Hội đồng nhân dân Thị xã Từ những quy định của Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 và Luật Tổ chức Chính quyền địa phương sửa đổi, bổ sung năm 2019 và các văn bản liên quan, có thể khái quát vị trí, vai trò của HĐND được thể hiện thông qua hai bản chất cụ thể như sau: Một là, HĐND là cơ quan đại diện của nhân dân địa phương được thể hiện qua các mặt sau đây: HĐND là cơ quan được thành lập bằng một cuộc bầu cử do cử tri địa phương trực tiếp bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, bỏ phiếu kín và hình thức hoạt động của HĐND chủ yếu thông qua kỳ họp toàn thể.

Mọi quyết định của Hội đồng nhân dân đều được thông qua bằng việc biểu quyết theo nguyên tắc đa số tương đối hoặc đa số tuyệt đối. Tuy nhiên, về mặt lý luận cũng như thực tiễn, cách thành lập HĐND, cơ cấu đại biểu, hình thức hoạt động.