Chương I: Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với du lịch Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với du lịch trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Chương 3: G pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với du lịch trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. 12 CHUONG 1 CO SO LY LUAN VE QUAN LY NHA NUOC DOI VOI DU LICH 1. DU LICH VA QUAN LY NHA NUOC DOI VOI DU LICH 1.
Khái niệm, đặc điểm của du lịch ~ Khái niệm: Ngày nay, du lịch trở thành hoạt động khá phổ biến của con người Khái niệm du lịch đã được sử dụng rộng rãi trên sách báo và các phương tiện thông tin đại chúng. Tuy nhiên, qua mỗi thời kỳ phát triển, khái niệm về du lịch cũng mang những nét đặc trưng khác nhau và được nhận thức ngày càng đầy đủ hơn. Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (World Tourist Organization), một tổ chức thuộc Liên Hiệp Quốc: “Du lịch bao gôm tắt cả mọi hoạt động của những người du hành, tạm trú, trong mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc trong mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn; cũng như mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa, trong thời gian liên tực nhưng không quá một năm, ở bên ngoài môi trường sống định cư; nhưng loại trừ các dụ hành mà có mục đích chính là kiếm tiền. Du lich cũng là một dạng nghỉ ngơi năng động trong môi trường sống khác hẳn nơi định cư ”.
Theo Luật Du lịch do Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa (CHXHCN) Việt Nam ban hành ngày 19/6/2017 thì “Dw lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyển đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác ”. Những khái niệm nêu trên mới nhìn nhận du lịch từ góc độ thay đồi/ 13 dịch chuyển không gian cư trú tạm thời từ phía du khách cùng với mục tiêu hưởng thụ các nhu cầu khác nhau của họ, mà chưa đề cập đến góc độ kinh tế - du lịch gắn chặt với hoạt động kinh tế. Để đáp ứng nhu cầu du lịch của du khách ta có hàng loạt các hoạt động kinh doanh như khách sạn, nhà hàng, quán ăn, dịch vụ mua sắm, vui chơi, giải trí. Do đó, chúng ta có thể hiểu du lịch theo hai nghĩa cơ bản: (1) du lịch nói đến sự di chuyển và lưu trú tạm thời ngoài nơi cư trú nhằm mục đích cá nhân như khám phá, nâng cao nhận thức về thế giới, phục hồi sức khỏe, kết hợp đi công tác.; (2) du lịch là tổng hop các hoạt động thuộc lĩnh vực kinh doanh các dịch vụ tiêu thụ một số giá trị kinh tế, văn hóa và dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu nảy sinh trong quá trình di chuyển và lưu trú tạm thời của cá nhân ngoài nơi cư trú.
- Đặc điểm của du lịch: Du lịch là ngành không khói, ít gây ô nhiễm môi trường, giúp khách du lịch vừa được nghỉ ngơi, giảm strees vừa biết thêm nhiều điều hay mới lạ mà khách chưa biết. Du lịch còn góp phần phát triển kinh tế của đất nước, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người lao động (hướng dẫn viên, các dịch vụ liên quan. “Hoạt động du lịch là hoạt động của khách du lịch, tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch và cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư có liên quan đến du lịch” trích trong Luật Du lịch 2017 Sản phẩm du lịch là tập hợp các hàng hóa, dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch, được tạo nên bởi sự kết hợp của việc khai thác các yếu tố tự nhiên, xã hội với việc sử dụng các nguồn lực: cơ sở vật chất kỹ thuật và lao động tại một cơ sở, vùng hay một quốc gia nào đó. Như vậy sản phâm du lịch là vô hình.
Khái niệm về quản lý nhà nước đối với du lịch Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra 14 những nỗ lực của các thành viên trong một tổ chức và sử dụng các nguồn lực của tổ chức đề đạt được những mục tiêu cụ thể. Hay nói cách khác, quản lý là hoạt động có chủ đích của chủ thể tác động vào đối tượng bằng cơ chế tác động (nguyên tắc, phương pháp, công cụ). Từ khái niệm chung về quản lý, có thể thấy QLNN là hoạt động tổ chức, điều hành của cả bộ máy nhà nước, là sự tác động, tổ chức của quyền lực nhà nước trên các phương diện lập pháp, hành pháp và tư pháp lên các đối tượng chịu tác động và hướng hành vi của họ đến các mục tiêu mà nhà nước. mong muốn thực hiện.
Quản lý nhà nước đối với du lịch là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh liên tục bằng quyền lực công cộng chủ yếu thông qua pháp luật dựa trên nền tảng của thể chế chính trị nhất định đối với các quá trình, các hoạt động du lịch nhằm đạt được hiệu quả và mục tiêu kinh tế - xã hội do nhà nước đặt ra. Hay nói cách khác, QLNN về du lịch là làm chức năng quản lý vĩ mô về du lịch, không làm chức năng chủ quản, không làm chức năng kinh doanh thay các doanh nghiệp du lịch. Việc quản lý đó được thông qua các công cụ quản lý vĩ mô, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác nhau hoạt động trên lĩnh vực kinh tế du lịch. QLNN về du lịch là nhằm đưa du lịch phát triển theo định hướng chung của tiến trình phát triển của đất nước [7].
Trong đó, chủ thê QLNN về du lịch gồm: Cơ quan QLNN về du lịch cấp thành phố là Hội đồng nhân dân thành phố, Ủy ban nhân dân thành phố cùng với các cơ quan tham mưu, giúp việc như Sở Du lịch thành phó, các sở ngành có liên quan. Các cơ quan này chịu sự quản lý từ trung ương và chịu sự giám sát của nhân dân. Đối tượng quản lý: là các hoạt động du lịch và các hoạt động liên quan đến du lịch trên địa bàn thành phó. 15 Công cụ quản lý: các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền thực hiện quản lý các hoạt động du lịch bằng hệ thống các công cụ quản lý kinh tế như chiến lược, quy hoạch, chính sách, kế hoạch phát triển du lịch và hoạt động du lịch, các quy định pháp luật trong phạm vi thâm quyền được phân cấp.
TẦm quan trọng của quản lý nhà nước đối với du lịch Nhà nước ra đời nhằm thực hiện vai trò, chức năng quản lý mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội. Bất cứ lĩnh vực hoạt động nào cũng cần đến sự quản lý, điều tiết của nhà nước nhằm đảm bảo an ninh trật tự, phát triển kinh tế và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của con người và du lịch cũng không ngoại lệ. Du lịch là một hiện tượng, một yếu tố cấu thành nên các hình thái kinh tế xã hội. Bên cạnh các quy luật chung, du lịch được hình thành, vận động và phát triển theo những quy luật riêng của mình.
Thực chất quá trình quản lý các hoạt động du lịch là việc tác động đến chúng nhằm thực hiện các mục tiêu đã định trước. Chính vì vậy, để đảm bảo cho ngành du lịch phát triển ổn định, phát huy được tối đa những lợi ích và phải hạn chế được những tiêu cực, phát sinh thì cần phải có sự quản lý của nhà nước. Nhà nước cần thể hiện vai trò của mình để đảm bảo ngành du lịch phát triển theo định hướng, góp. phân thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cụ thể hơn: (1) Nhà nước định hướng sự phát triển của du lịch bằng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và cơ chế chính sách trên cơ sở tôn trọng các nguyên tắc của hoạt động du lịch và ngành du lịch.
Chính sách, pháp luật của Nhà nước tạo dựng môi trường thuận lợi và an toàn để du lịch phát triển nhanh và hiệu quả hơn, phát huy tối đa mọi lợi thế về du lịch và các hoạt động du lịch; thu hút nguồn lực tham gia phát triển kinh tế - xã hội nói chung và của ngành du lịch nói riêng. Thông qua các chính sách, pháp luật, chiến lược, quy hoạch phát triển du lịch, nhà nước sẽ định hướng cho hoạt động du lịch phát triển theo. hướng tích cực với việc khai thác hiệu quả và bền vững các tài nguyên du 16 lịch, nhất là tài nguyên du lịch tự nhiên. (2) Bất cứ ngành kinh tế nào cũng không thê phát triển độc lập, hơn thế nữa, du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, có quan hệ chặt chẽ với các ngành khác như giao thông, thuế, tài chính, điện.
Mối quan hệ giữa các ngành này là mối quan hệ qua lại chặt chẽ, sự phát triển của du lịch thúc đẩy các ngành khác phát triển và ngược lại sự phát triển của các ngành góp phần đề du lịch phát triển. Do đó, cần xác định phát triển du lịch là nhiệm vụ chung của các cấp, các ngành có liên quan, đồng thời, cần có sự thống nhất và phối hợp chặt chẽ để phát huy một cách có hiệu quả mối quan hệ giữa ngành du lịch và các ngành khác. Sự phối hợp này thể hiện thông qua việc xây dựng và ban hành các quy chế liên ngành giữa các cơ quan QLNN về du lịch (các cơ quan ngành dọc: từ Trung ương đến địa phương, và các cơ quan cùng cấp: các sở, ban, ngành). (3) Sự quản lý của nhà nước nhằm hạn chế những yếu tổ tiêu cực có thể phát sinh từ hoạt động du lịch, gây ảnh hưởng đến tài nguyên và phát triển không bền vững.
Sự quản lý của nhà nước là để các chủ thể kinh doanh du lịch hoạt động trong khuôn khổ cho phép, hạn chế các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, hay kinh doanh vì mục đích lợi nhuận mà phá hoại môi trường, gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội. Các cơ quan QLNN không chỉ đơn thuần kiểm tra, kiểm soát hoạt động mà còn đóng vai trò trong. việc giải quyết, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình hoạt động của các doanh nghiệp; tiếp thu, ghi nhận đóng góp ý kiến của doanh nghiệp dé điều chỉnh cơ chế, chính sách phù hợp, tạo điều kiện để doanh nghiệp kinh doanh và hoạt động tốt hơn.