Luận Văn Thạc Sĩ Quản Lý Nhà Nước Ngành Thương Mại Tại Thành Phố Hội An, Tỉnh Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ quản lý nhà nước ngành thương mại tại thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam, phân tích hiệu quả quản lý và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Vân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Như Liêm
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế Phát triển
• Đề tài: Quản lý Nhà nước ngành Thương mại tại Thành phố Hội An, Tỉnh Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 3. Mục tiêu nghiên cứu
• 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 4.1. Đối tượng nghiên cứu:
• 4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC NGÀNH THƯƠNG MẠI
• 1.1. Bản chất và vai trò Quản lý Nhà nước ngành Thương mại
• 1.1.1. Khái niệm quản lý Nhà nước về thương mại
• 1.2. Vai trò của quản lý Nhà nước về thương mại
• 1.2.1. Nhà nước định hướng cho sự phát triển của thương mại
• 1.2.2. Nhà nước điều tiết và can thiệp vào quá trình hoạt động thương mại
• 1.2.3. Nhà nước quản lý trực tiếp khu vực kinh tế nhà nước
• 1.2.4. Nhà nước tạo môi trường và điều kiện cho thương mại phát triển
• 1.3. Chức năng của quản lý Nhà nước về thương mại
• 1.3.1. Chức năng hoạch định:
• 1.3.2. Chức năng phối hợp
• 1.3.3. Chức năng điều tiết các hoạt động thương mại và can thiệp thị trường
• 1.3.4. Chức năng kiểm soát:
• 2.1. Nội dung, công cụ và phương pháp quản lý Nhà nước về thương mại
• 2.1.1. Nội dung quản lý Nhà nước về thương mại trên địa bàn quận/huyện
• 2.1.2. Công cụ quản lý chủ yếu của Nhà nước đối với thương mại
• 2.1.3. Phương pháp quản lý nhà nước về thương mại
• 2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển thương mại
• 2.2.1. Các yếu tố nguồn lực
• 2.2.2. Yếu tố thị trường
• 2.2.3. Môi trường kinh tế- xã hội và chính sách Nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỘI AN
• 2.1. Tình hình phát triển ngành thương mại của thành phố Hội An
• 2.2. Các nhân tố tác động đến phát triển thương mại Thành phố Hội An
• 2.3. Thực trạng quản lý nhà nước ngành thương mại Thành phố Hội An giai đoạn 2008-2011
• 2.4. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THƯƠNG MẠI THÀNH PHỐ HỘI AN
• 3.1. Quan điểm, định hướng và mục tiêu phát triển ngành thương mại thành phố Hội An
• 3.2. Giải pháp quản lý Nhà nước ngành thương mại trên địa bàn thành phố Hội An
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp quản lý Nhà nước ngành thương mại thành phố Hội An
• 3.4. Một số kiến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và tính cấp thiết của đề tài

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào quản lý nhà nước trong ngành thương mại tại Hội An, Quảng Nam. Hội An, với vị trí địa lý thuận lợi và di sản văn hóa thế giới, đã trở thành một trung tâm du lịch và thương mại quan trọng. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành thương mại tại đây chưa tương xứng với tiềm năng. Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

1.1. Bối cảnh và mục tiêu nghiên cứu

Hội An được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới vào năm 1999, tạo động lực phát triển du lịch và thương mại. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực còn hạn chế. Luận văn thạc sĩ này nhằm nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quản lý nhà nước trong ngành thương mại, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp.

1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này không chỉ góp phần hoàn thiện lý luận về quản lý nhà nước mà còn cung cấp các giải pháp thực tiễn để phát triển bền vững ngành thương mại tại Hội An. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế địa phương và cải thiện chất lượng cuộc sống người dân.

II. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước ngành thương mại

Quản lý nhà nước trong ngành thương mại là quá trình sử dụng các công cụ và chính sách để điều tiết hoạt động thương mại, đảm bảo sự phát triển cân đối và bền vững. Nghiên cứu này phân tích các khái niệm, vai trò và chức năng của quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

2.1. Khái niệm và vai trò

Quản lý nhà nước về thương mại bao gồm việc hoạch định, tổ chức và kiểm soát các hoạt động thương mại. Nhà nước đóng vai trò định hướng, điều tiết và tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ngành này.

2.2. Chức năng và công cụ quản lý

Các chức năng chính của quản lý nhà nước bao gồm hoạch định, phối hợp, điều tiết và kiểm soát. Công cụ quản lý chủ yếu là pháp luật, chính sách và kế hoạch hóa. Những công cụ này giúp đảm bảo sự phát triển ổn định và hiệu quả của ngành thương mại.

III. Thực trạng quản lý nhà nước ngành thương mại tại Hội An

Nghiên cứu đánh giá thực trạng quản lý nhà nước trong ngành thương mại tại Hội An giai đoạn 2008-2011. Kết quả cho thấy sự phát triển của ngành này còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực.

3.1. Tình hình phát triển ngành thương mại

Ngành thương mại tại Hội An đóng góp đáng kể vào GDP địa phương, nhưng sự phát triển không đồng đều. Các loại hình kinh doanh chủ yếu là hộ cá thể, chợ và hệ thống xăng dầu. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng còn lạc hậu và phân bố không đồng đều.

3.2. Những hạn chế trong quản lý

Công tác quản lý nhà nước còn nhiều bất cập, đặc biệt là việc thiếu đồng bộ trong các chính sách và quy định. Điều này dẫn đến sự lỏng lẻo trong quản lý và giảm hiệu lực của các biện pháp quản lý.

IV. Phương hướng và giải pháp quản lý nhà nước ngành thương mại

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong ngành thương mại tại Hội An. Các giải pháp tập trung vào việc hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực quản lý và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát.

4.1. Giải pháp hoàn thiện chính sách

Cần xây dựng và ban hành các văn bản quản lý phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế chính sách để tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ngành thương mại.

4.2. Nâng cao năng lực quản lý

Đào tạo và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý là yếu tố then chốt. Cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại như phương pháp hành chính, kinh tế và giáo dục để nâng cao hiệu quả quản lý.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam, được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới từ năm 1999, đã trở thành điểm đến du lịch nổi tiếng trong và ngoài nước. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển ngành thương mại - dịch vụ tại địa phương. Giai đoạn 2008-2011, ngành thương mại - dịch vụ của Hội An đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 17,12% mỗi năm, chiếm tỷ trọng 58,72% trong cơ cấu kinh tế thành phố. Tuy nhiên, sự phát triển này chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế vốn có của một thành phố du lịch. Cơ sở hạ tầng thương mại còn lạc hậu, phân bố không đồng đều, nguồn nhân lực chất lượng cao thiếu hụt, và công tác quản lý nhà nước còn nhiều hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng quản lý nhà nước ngành thương mại tại Hội An trong giai đoạn 2008-2011, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, thúc đẩy phát triển thương mại bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nội dung quản lý nhà nước về thương mại trên địa bàn thành phố, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo thống kê, văn bản pháp luật và khảo sát thực tế. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện chất lượng cuộc sống người dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý nhà nước trong nền kinh tế thị trường hiện đại, tập trung vào:

• Lý thuyết quản lý nhà nước về thương mại: Quản lý nhà nước là quá trình phối hợp các chức năng hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát các hoạt động thương mại nhằm đạt mục tiêu phát triển kinh tế xã hội. Nhà nước sử dụng các công cụ pháp luật, chính sách, kế hoạch hóa và tài sản quốc gia để điều tiết thị trường.

• Mô hình chức năng quản lý nhà nước gồm: hoạch định chiến lược, phối hợp tổ chức thực hiện, điều tiết và can thiệp thị trường, kiểm soát và giám sát hoạt động thương mại.

• Các khái niệm chính: quản lý nhà nước ngành thương mại, công cụ quản lý (pháp luật, chính sách, kế hoạch), phương pháp quản lý (hành chính, kinh tế, giáo dục), các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển thương mại (nguồn lực lao động, vốn, khoa học công nghệ, kết cấu hạ tầng, môi trường kinh tế - xã hội).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích và thống kê dựa trên các nguồn dữ liệu:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ niên giám thành phố Hội An giai đoạn 2008-2011, các văn bản pháp luật, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, báo cáo ngành thương mại, khảo sát thực tế tại địa phương.

• Phương pháp phân tích: So sánh số liệu qua các năm, phân tích định tính và định lượng về thực trạng quản lý nhà nước, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và hiệu quả công tác quản lý.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 2008-2011, đồng thời tham khảo các định hướng phát triển đến năm 2020 và 2025 theo quy hoạch tỉnh Quảng Nam và thành phố Hội An.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, chợ, cửa hàng xăng dầu và các tổ chức quản lý nhà nước liên quan trên địa bàn thành phố. Phương pháp chọn mẫu dựa trên dữ liệu thống kê toàn diện và khảo sát chuyên sâu nhằm đảm bảo tính đại diện và chính xác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng ngành thương mại - dịch vụ cao và chiếm tỷ trọng lớn trong GDP: Giai đoạn 2008-2011, ngành thương mại - dịch vụ chiếm 58,72% cơ cấu GDP thành phố với tốc độ tăng trưởng bình quân 17,12%/năm, vượt xa các ngành nông nghiệp (4,75%) và công nghiệp - xây dựng (12,74%).

2. Số lượng doanh nghiệp và hộ kinh doanh tăng mạnh: Năm 2011, có 363 doanh nghiệp và 5.445 hộ cá thể kinh doanh, trong đó 35,43% hộ kinh doanh phục vụ du lịch. Doanh nghiệp chủ yếu là quy mô nhỏ, vốn ít, năng lực quản lý còn hạn chế.

3. Hệ thống chợ và thương mại hiện đại phát triển chưa đồng đều: Thành phố có 10 chợ truyền thống và khoảng 10 siêu thị minimart, tuy nhiên hệ thống siêu thị chưa đáp ứng đủ nhu cầu thị trường. Hệ thống cửa hàng xăng dầu gồm 14 cửa hàng, trong đó doanh nghiệp tư nhân chiếm 50%.

4. Kim ngạch xuất khẩu giảm nhẹ: Kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2008-2011 giảm bình quân 5,84% do sự sụt giảm trong mặt hàng thủy sản, tuy nhiên các sản phẩm như yến sào, hàng may mặc và thủ công mỹ nghệ vẫn giữ vai trò quan trọng.

5. Nguồn lao động tập trung vào ngành thương mại - dịch vụ: Tỷ trọng lao động trong ngành này chiếm 59,72% tổng lao động thành phố năm 2011, tăng so với các năm trước, thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng dịch vụ.

Thảo luận kết quả

Sự phát triển nhanh của ngành thương mại - dịch vụ tại Hội An phản ánh lợi thế du lịch và vị trí địa lý thuận lợi, tạo điều kiện thu hút đầu tư và phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, sự tập trung kinh doanh chủ yếu ở khu vực trung tâm và quy mô doanh nghiệp nhỏ, thiếu đồng bộ trong phát triển hạ tầng thương mại hiện đại đã hạn chế tiềm năng phát triển bền vững.

Việc kim ngạch xuất khẩu giảm nhẹ cho thấy sự cần thiết đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Nguồn lao động dồi dào nhưng chất lượng chưa cao đòi hỏi các chính sách đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng phù hợp.

So với các nghiên cứu về quản lý nhà nước ngành thương mại tại các thành phố khác, Hội An cần tăng cường hiệu quả quản lý, hoàn thiện hệ thống pháp luật, quy hoạch phát triển thương mại và nâng cao năng lực cán bộ quản lý. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng GDP ngành thương mại, bảng phân bố doanh nghiệp theo lĩnh vực và biểu đồ cơ cấu lao động để minh họa rõ nét các xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao năng lực quản lý nhà nước ngành thương mại: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ quản lý, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý để tăng cường hiệu quả và minh bạch. Thời gian thực hiện: 2 năm; Chủ thể: UBND thành phố, Sở Công Thương.

2. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật và chính sách quản lý thương mại: Xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật phù hợp với đặc thù thương mại Hội An, đồng thời cập nhật kịp thời các quy định mới. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Hội đồng nhân dân, Sở Tư pháp.

3. Phát triển hạ tầng thương mại hiện đại: Đẩy nhanh quy hoạch và xây dựng các trung tâm thương mại, siêu thị, nâng cấp hệ thống chợ truyền thống theo mô hình doanh nghiệp hoặc hợp tác xã để tăng hiệu quả kinh tế. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: UBND thành phố, các nhà đầu tư.

4. Tăng cường công tác khảo sát, nghiên cứu thị trường và xúc tiến thương mại: Thiết lập hệ thống thu thập, xử lý thông tin thị trường hiện đại, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thương hiệu và mở rộng thị trường xuất khẩu. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Sở Công Thương, các hiệp hội doanh nghiệp.

5. Tăng cường thanh tra, kiểm tra và giám sát thực thi pháp luật thương mại: Đẩy mạnh công tác kiểm tra, xử lý vi phạm nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và doanh nghiệp chân chính, đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Thanh tra Sở Công Thương, Công an kinh tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước địa phương: Giúp xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển thương mại phù hợp với đặc thù địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý.

2. Doanh nghiệp và hộ kinh doanh thương mại: Hiểu rõ môi trường pháp lý, xu hướng phát triển thị trường, từ đó điều chỉnh chiến lược kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế phát triển, quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước ngành thương mại tại địa phương, làm tài liệu tham khảo học thuật.

4. Các tổ chức xúc tiến thương mại và phát triển kinh tế địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, xúc tiến thương mại hiệu quả hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý nhà nước ngành thương mại là gì?
   Quản lý nhà nước ngành thương mại là quá trình thực hiện các chức năng hoạch định, tổ chức, điều tiết và kiểm soát các hoạt động thương mại nhằm đạt mục tiêu phát triển kinh tế xã hội. Ví dụ, nhà nước ban hành chính sách thuế, quy hoạch phát triển thị trường để điều chỉnh hoạt động kinh doanh.

2. Tại sao ngành thương mại Hội An phát triển chưa tương xứng tiềm năng?
   Nguyên nhân chính là do cơ sở hạ tầng thương mại còn lạc hậu, phân bố không đồng đều, doanh nghiệp quy mô nhỏ, năng lực quản lý hạn chế và thiếu đồng bộ trong chính sách quản lý. Điều này làm giảm hiệu quả khai thác lợi thế du lịch và vị trí địa lý.

3. Các công cụ quản lý nhà nước ngành thương mại gồm những gì?
   Bao gồm pháp luật (luật thương mại, nghị định), kế hoạch hóa (quy hoạch phát triển), chính sách kinh tế (thuế, trợ cấp), tài sản quốc gia (ngân sách, kết cấu hạ tầng). Nhà nước sử dụng các công cụ này để điều tiết thị trường và hỗ trợ phát triển ngành.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Phương pháp nghiên cứu bao gồm phân tích tài liệu, thống kê số liệu, so sánh và tổng hợp dữ liệu từ các báo cáo chính thức, khảo sát thực tế tại địa phương nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

5. Giải pháp nào ưu tiên để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ngành thương mại tại Hội An?
   Ưu tiên nâng cao năng lực cán bộ quản lý, hoàn thiện hệ thống pháp luật, phát triển hạ tầng thương mại hiện đại, tăng cường khảo sát thị trường và xúc tiến thương mại, đồng thời đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra để bảo vệ môi trường kinh doanh.

Kết luận

• Ngành thương mại - dịch vụ tại Hội An có tốc độ tăng trưởng bình quân 17,12%/năm, chiếm tỷ trọng 58,72% trong GDP thành phố giai đoạn 2008-2011.
• Hệ thống doanh nghiệp và hộ kinh doanh phát triển mạnh nhưng quy mô nhỏ, năng lực quản lý còn hạn chế.
• Cơ sở hạ tầng thương mại hiện đại chưa đáp ứng đủ nhu cầu, phân bố không đồng đều, ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển.
• Kim ngạch xuất khẩu giảm nhẹ do cơ cấu sản phẩm chưa đa dạng và năng lực cạnh tranh còn yếu.
• Cần triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao năng lực quản lý, hoàn thiện chính sách, phát triển hạ tầng và tăng cường công tác xúc tiến thương mại trong 3-5 năm tới.

Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu tham khảo, góp phần thúc đẩy phát triển ngành thương mại thành phố Hội An bền vững. Đề nghị các đơn vị liên quan phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm khai thác tối đa tiềm năng thương mại, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và phát triển kinh tế địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC NGÀNH THƯƠNG MẠI 1.1 Bản chất và vai trò Quản lý Nhà nước ngành Thương mại 1.1 Khái niệm quản lý Nhà nước về thương mại Tất cả các nền kinh tế thị trường của các nước đã và đang phát triển đều có sự quản lý, điều khiển, can thiệp của Nhà nước ở những phạm vi và mức độ khác nhau và bằng các phương thức khác nhau. Ngày nay, trong nền kinh tế hiện đại, ở góc độ nhiều hay ít, hầu như đều áp dụng mô hình kinh tế hỗn hợp mà trong đó không thể thiếu vai trò của Nhà nước. Theo cách hiểu chung: Quản lý Nhà nước về kinh tế là một bộ phận của quản lý Nhà nước và quản lý nói chung, là một dạng hoạt động phối hợp thực hiện chức năng của hệ thống quản lý Nhà nước nhằm tác động có hiệu quả lên hệ thống bị quản lý (tức là nền kinh tế) thông qua việc sử dụng hệ thống các phương pháp, công cụ, biện pháp quản lý nhằm đạt tới những mục tiêu chiến lược trong từng thời kỳ. Chúng ta có thể hiểu quản lý Nhà nước về thương mại là quá trình thực hiện và phối hợp các chức năng hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát các hoạt động thương mại trên thị trường trong sự tác động của hệ thống quản lý đến hệ thống bị quản lý nhằm đạt mục tiêu thông qua việc sử dụng các công cụ và chính sách quản lý.2 Vai trò của quản lý Nhà nước về thương mại.1 Nhà nước định hướng cho sự phát triển của thương mại Sự định hướng này được thực hiện thông qua việc xây dựng và tổ chức thực hiện các chiến lược kinh tế- xã hội, các chương trình mục tiêu, các kế hoạch ngắn hạn và dài hạn.

Định hướng và dẫn dắt sự phát triển của thương 18 mại còn được bảo đảm bằng hệ thống chính sách, sự tác động của hệ thống tổ chức quản lý thương mại từ trung ương đến địa phương.2 Nhà nước điều tiết và can thiệp vào quá trình hoạt động thương mại. Nhà nước có vai trò củng cố, bảo đảm dân chủ, công bằng xã hội cho mọi người, mọi thành phần kinh tế hoạt động thương mại trên thị trường. Xây dựng một xã hội văn minh, dân chủ rộng rãi, khuyến khích và đề cao trách nhiệm cá nhân là điều kiện cho sự phát triển toàn diện kinh tế- xã hội. Trong nền kinh tế thị trường, sự phân hóa giàu nghèo giữa các tầng lớp xã hội là rất lớn.

Nhà nước cần có sự can thiệp và điều tiết hợp lý nhằm bảo đảm tính tự chủ, sáng tạo và ham làm giàu của mọi công dân.3 Nhà nước quản lý trực tiếp khu vực kinh tế nhà nước Nhà nước trực tiếp quản lý các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế nhà nước. Thành phần kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong công cuộc xây dựng và phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần ở nước ta. Vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước là nội dung quan trọng của định hướng xã hội chủ nghĩa. Duy trì vai trò chủ đạo của thành phần kinh tế nhà nước là công việc quan trọng để vượt qua nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa.

Thông qua các doanh nghiệp nhà nước, nhà nước có thể hướng dẫn chỉ đạo sự phát triển của các doanh nghiệp nhà nước, nhà nước có thể hướng dẫn, chỉ đạo sự phát triển của các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác, tập trung mọi nguồn lực cho sự phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thông qua thành phần kinh tế Nhà nước, nhà nước nắm và điều tiết một bộ phận lớn hàng hóa - dịch vụ chủ yếu có ý nghĩa quan trọng và then chốt của nền kinh tế quốc dân, bảo đảm cho nền kinh tế hoạt động nhịp nhàng và phát triển cân đối với nhịp độc cao.4 Nhà nước tạo môi trường và điều kiện cho thương mại phát triển Nhà nước bảo đảm sự ổn định về mặt kinh tế, chính trị, xã hội cho thương mại phát triển. Nhà nước thực thi cơ chế, chính sách để hạn chế tình trạng thiểu cầu, giảm lạm phát, khuyến khích sản xuất và tiêu dùng. Nhà nước tập trung xây dựng kết cấu hạ tầng, bao gồm kết cấu hạ tầng vật chất, tài chính, giáo dục luật pháp cho thương mại.Tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng, môi trường vĩ mô phù hợp với xu hướng phát triển của thương mại trong cơ chế thị trường 1.3 Chức năng của quản lý Nhà nước về thương mại 1.1 Chức năng hoạch định: Mục đích của Nhà nước thực hiện chức năng hoạch định để định hướng hoạt động thương mại của các chủ thể tham gia thị trường.

Chức năng này bao gồm các nội dung cơ bản là hoạch định chiến lược, quy hoạch phát triển thương mại, phân tích và xây dựng các chính sách thương mại quy hoạch và định hướng chiến lược phát triển thị trường, xây dựng hệ thống pháp luật có liên quan đến thương mại; xác lập các chương trình, dự án, cụ thể hóa chiến lược, đặc biệt là các lộ trình hội nhập khu vực và quốc tế. Vai trò của chức năng hoạch định là giúp cho các doanh nghiệp có phương hướng hình thành phương án, chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh. Nó vừa giúp tạo lập môi trường kinh doanh, vừa cho phép Nhà nước có thể kiểm soát hoạt động của các doanh nghiệp và các chủ thể kinh doanh trên thị trường.2 Chức năng phối hợp Nhà nước bằng việc tạo lập các cơ quan và hệ thống tổ chức, quản lý, sử dụng bộ máy này để hoạch định các chiến lược, quy hoạch, chính sách, các văn bản pháp luật. Đồng thời, sử dụng sức mạnh của bộ máy tổ chức để thực 20 hiện những vấn đề thuộc về quản lý Nhà nước nhằm đưa chính sách và pháp luật vào thực tiễn kinh doanh của doanh nghiệp, hiện thực hóa quy hoạch và kế hoạch.

Với mục đích trên, chức năng phối hợp có vai trò và bao gồm những nội dung sau: + Hình thành cơ chế phối hợp hữu hiệu giữa cơ quan quản lý Nhà nước về thương mại với các cơ quan quản lý nhà nước liên quan, với các cấp trong hệ thống tổ chức quản lý thương mại của Trung ương, thành phố. Trong thương mại quốc tế, chức năng này được thể hiện ở sự phối hợp giữa các quốc gia có quan hệ thương mại song phương hoặc trong cùng một khối kinh tế và thương mại, trong nỗ lực nhằm đạt tới các mục tiêu và đảm bảo thực hiện các cam kết. + Bồi dưỡng và đào tạo về nguồn lực đủ khả năng thực hiện các công việc liên quan tới quản lý Nhà nước về thương mại.3 Chức năng điều tiết các hoạt động thương mại và can thiệp thị trường. Mục đích của chức năng này là nhằm điều tiết các hoạt động thương mại, điều tiết thị trường để các hoạt động này cũng như thị trường phát triển cân đối, hài hòa, bền vững và đúng theo quy định của Nhà nước.

Nội dung và vai trò của chức năng này bao gồm: + Nhà nước là người bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mọi chủ thể kinh doanh, khuyến khích và đảm bảo bằng luật pháp. Nhà nước hướng dẫn và kích thích các doanh nghiệp hoạt động theo định hướng thị trường của mình. Mặt khác, Nhà nước can thiệp và điều tiết thị trường khi cần thiết để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì sức mạnh nền tài chính quốc gia, giữ vững sức mua của tiền tệ, đảm bảo lợi ích của người sản xuất và tiêu dùng. 21 + Nhà nước hỗ trợ cho các doanh nghiệp về thông tin, tài chính, kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội trong điều kiện cho phép, không vi phạm các cam kết quốc tế.

Bảo vệ kinh tế Nhà nước theo đúng pháp luật quốc tế, chống tham nhũng và thất thoát tài sản, đảm bảo tăng trưởng kinh tế, tạo nguồn thu cho ngân sách Nhà nước.4 Chức năng kiểm soát: Phát hiện những lệch lạc, nguy cơ chệch hướng hoặc vi phạm pháp luật và các quy định của Nhà nước, từ đó đưa ra các quyết định điều chỉnh thích hợp nhằm tăng cường hiệu quả của quản lý Nhà nước về thương mại. Nội dung và vai trò của chức năng này: Nhà nước giám sát hoạt động của mọi chủ thể kinh doanh cũng như chế độ quản lý của các chủ thể đó về các mặt đăng ký kinh doanh, phương án sản phẩm, chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm, bản quyền sở hữu công nghiệp, môi trường ô nhiễm, cơ chế quản lý kinh doanh, nghĩa vụ nộp thuế. Nhà nước cũng thực hiện việc kiểm tra, đánh giá về sức mạnh của hệ thống các tổ chức quản lý thương mại của Nhà nước cũng như đội ngũ cán bộ công chức thực hiện các chức năng quản lý của Nhà nước.2 Nội dung, công cụ và phương pháp quản lý Nhà nước về thương mại 1.1 Nội dung quản lý Nhà nước về thương mại trên địa bàn quận/huyện 1.1 Xây dựng và ban hành văn bản quản lý ngành thương mại - Trên cơ sở pháp luật Nhà nước, các văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ và các văn bản quản lý, hướng dẫn của Bộ Công thương, cơ quan quản lý Nhà nước về thương mại trên địa bàn xây dựng các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành và trình Ủy ban nhân dân quận/huyện 22 thông qua; trong phạm vi thẩm quyền của mình, cơ quan quản lý Nhà nước về thương mại ban hành các văn bản hướng dẫn có chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật đỗi với các hoạt động thương mại theo quy định của pháp luật. - Tổ chức, phổ biến, hướng dẫn, giáo dục pháp luật thương mại đối với thương nhân trên địa bàn để đảm bảo việc thực hiện đúng quy định của pháp luật về thương mại.

- Ban hành cac văn bản hướng dẫn về nghiệp vụ chuyên môn thương mại và thực hiện các chủ trương chính sách pháp luật liên quan đến hoạt động thương mại đối với cấp quản lý xã/ phường.2 Xây dựng quy hoạch, kế hoạch, các chương trình, đề án về phát triển thương mại. Hệ thống các quy hoạch, kế hoạch phát triển thương mại là những công cụ quan trọng để các cơ quan quản lý Nhà nước thực hiện công tác quản lý Nhà nước về thương mại trên địa bàn. Đây là những tư tưởng chỉ đạo, các mục tiêu, chỉ tiêu, các mô hình, biện pháp, ngắn hạn và dài hạn để định hướng cho hoạt động kinh doanh thương mại trên địa bàn quận/ huyện phát triển theo đúng các mục tiêu chung của phát triển kinh tế- xã hội.