Luận văn: Quản lý thuế TNDN với DN FDI tại Quảng Nam - Bùi Thị Kim Duyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý kinh tế quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Bùi Thị Kim Duyên
• Người hướng dẫn: TS. Lê Dân
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Quảng Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Kết cấu của luận văn
• 6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI
• 1.1. KHÁI QUÁT VỀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Đặc điểm của thuế thu nhập doanh nghiệp đối với DN FDI
• 1.1.3. Vai trò của quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 1.2. NỘI DUNG QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI
• 1.2.1. Lập dự toán thu thuế TNDN đối với DN FDI
• 1.2.2. Tổ chức thu thuế TNDN đối với doanh nghiệp FDI
• 1.2.3. Thanh tra, kiểm tra thuế
• 1.2.4. Giải quyết khiếu nại, tố cáo về thuế
• 1.3. NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI
• 1.3.1. Nhân tố về cơ chế chính sách
• 1.3.2. Nhân tố về cơ quan thuế
• 1.3.3. Nhân tố về người nộp thuế
• 1.4. KINH NGHIỆM QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI CỦA MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG
• 1.4.1. Kinh nghiệm của thành phố Hà Nội
• 1.4.2. Kinh nghiệm của thành phố Bình Dương
• 1.4.3. Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Quảng Nam
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH QUẢNG NAM
• 2.1. ĐẶC ĐIỂM CỦA TỈNH QUẢNG NAM ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế
• 2.1.3. Đặc điểm của cơ quan thuế
• 2.1.4. Số lượng và ngành nghề kinh doanh của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Quảng Nam
• 2.1.5. Tình hình nộp thuế của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Quảng Nam
• 2.2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH QUẢNG NAM
• 2.2.1. Thực trạng lập dự toán thu thuế TNDN đối với DN FDI
• 2.2.2. Thực trạng tổ chức thu thuế quản lý thuế TNDN đối với DN FDI
• 2.2.3. Quyết toán thuế
• 2.2.4. Thực trạng thanh tra, kiểm tra thuế và xử lý vi phạm về thuế
• 2.2.5. Thực trạng giải quyết khiếu nại, tố cáo về thuế
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH QUẢNG NAM
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Nguyên nhân của hạn chế
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH QUẢNG NAM
• 3.1. CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.1.1. Phương hướng quản lý thuế TNDN đối với DN FDI tại tỉnh Quảng Nam
• 3.1.2. Nhiệm vụ công tác quản lý thuế TNDN đối với DN FDI tại tỉnh Quảng Nam
• 3.2. GIẢI PHÁP CỤ THỂ
• 3.2.1. Hoàn thiện công tác lập dự toán thu thuế TNDN đối với DN FDI
• 3.2.2. Hoàn thiện công tác tổ chức thu thuế TNDN đối với DN FDI
• 3.2.3. Hoàn thiện công tác quyết toán thuế
• 3.2.4. Tăng cường kiểm tra, thanh tra thuế, xử lý vi phạm về thuế
• 3.2.5. Hoàn thiện công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo về thuế
• 3.2.6. Đối với Chính phủ, Bộ Tài chính
• 3.2.7. Đối với Tổng cục Thuế
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý thuế TNDN cho doanh nghiệp FDI tại Quảng Nam

Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là hoạt động cốt lõi của cơ quan thuế, nhằm đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước và duy trì sự công bằng trong môi trường kinh doanh. Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp FDI (doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài), công tác quản lý thuế càng trở nên phức tạp do đặc thù về cấu trúc vốn, giao dịch liên kết và các chính sách ưu đãi. Luận văn thạc sĩ của Bùi Thị Kim Duyên (2020) đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, xác định rõ vai trò của thuế thu nhập doanh nghiệp không chỉ là nguồn thu mà còn là công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô. Việc quản lý thuế TNDN hiệu quả giúp hạn chế các hành vi gian lận, đặc biệt là chống chuyển giá, đồng thời tăng cường sự tuân thủ pháp luật thuế của doanh nghiệp. Nội dung quản lý bao gồm nhiều khâu then chốt, từ lập dự toán thu, tổ chức thu (đăng ký, kê khai, nộp thuế), đến thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại. Hiệu quả của công tác này chịu ảnh hưởng bởi ba nhóm nhân tố chính: cơ chế chính sách của nhà nước, năng lực của cơ quan thuế (Cục Thuế tỉnh Quảng Nam), và ý thức chấp hành của người nộp thuế. Việc hiểu rõ những nền tảng này là bước đầu tiên để phân tích sâu hơn về thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp.

1.1. Khái niệm và vai trò của thuế thu nhập doanh nghiệp FDI

Thuế thu nhập doanh nghiệp là loại thuế trực thu, đánh vào phần thu nhập chịu thuế của các tổ chức kinh tế sau khi đã trừ đi các chi phí hợp lý. Đối với doanh nghiệp FDI, sắc thuế này có vai trò đặc biệt quan trọng. Thứ nhất, nó đảm bảo nguồn thu ổn định cho ngân sách, tương xứng với những ưu đãi thuế TNDN mà các doanh nghiệp này nhận được để thu hút đầu tư. Thứ hai, đây là công cụ để nhà nước thực hiện tái phân phối thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội. Theo luận văn, quản lý thuế TNDN hiệu quả còn giúp "nâng cao tính tuân thủ pháp luật của các DN, đảm bảo tính hiệu lực của pháp luật thuế". Cuối cùng, chính sách thuế TNDN hợp lý góp phần tạo môi trường đầu tư minh bạch, cạnh tranh, thu hút thêm vốn đầu tư chất lượng cao vào các khu công nghiệp tại Quảng Nam và trên cả nước.

1.2. Các nội dung chính trong công tác quản lý thuế TNDN

Nội dung công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp FDI là một quy trình khép kín và toàn diện. Bắt đầu từ khâu lập dự toán thu thuế, tiếp đến là tổ chức thu thuế bao gồm các nghiệp vụ như quản lý đăng ký, kê khai thuế TNDN, nộp thuế và quản lý nợ. Một nội dung quan trọng khác là quyết toán thuế TNDN hàng năm. Để đảm bảo tính minh bạch và chống thất thu, công tác thanh tra thuế doanh nghiệp FDI và kiểm tra thuế doanh nghiệp FDI được xem là chức năng giám sát cốt lõi. Cuối cùng, quy trình quản lý còn bao gồm việc giải quyết khiếu nại, tố cáo về thuế, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho cả người nộp thuế và nhà nước. Mỗi nội dung đều được quy định chặt chẽ trong Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn liên quan.

1.3. Những nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thuế

Hiệu quả quản lý thuế TNDN phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Nhóm nhân tố thứ nhất là cơ chế, chính sách thuế TNDN. Một hệ thống pháp luật rõ ràng, đơn giản và ổn định sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp dễ dàng tuân thủ. Nhóm thứ hai đến từ cơ quan thuế, bao gồm tổ chức bộ máy, năng lực và phẩm chất của cán bộ thuế, cũng như cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ. Nhóm thứ ba là người nộp thuế, tức các doanh nghiệp FDI. Nhận thức, ý thức chấp hành và mức độ am hiểu pháp luật thuế của doanh nghiệp tác động trực tiếp đến tính tự giác trong kê khai và nộp thuế, từ đó ảnh hưởng đến toàn bộ công tác quản lý thuế.

II. Thách thức trong quản lý thuế TNDN với doanh nghiệp FDI ở Quảng Nam

Thực trạng quản lý thuế TNDN đối với các doanh nghiệp FDI tại tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2017-2019 cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng bộc lộ không ít thách thức và bất cập. Theo phân tích trong luận văn, một trong những vấn đề nổi cộm là tình trạng thất thu ngân sách nhà nước do các hành vi gian lận ngày càng tinh vi. Nhiều doanh nghiệp FDI lợi dụng các kẽ hở trong chính sách thuế TNDN và sự phức tạp của các giao dịch liên kết để thực hiện hành vi chuyển giá, báo lỗ trong nhiều năm dù vẫn mở rộng sản xuất kinh doanh. Đây là một rủi ro thuế lớn. Công tác lập dự toán và tổ chức thực hiện tại Cục Thuế tỉnh Quảng Nam được đánh giá là "còn thụ động". Việc xác định số nợ thuế và quản lý nợ chưa hoàn toàn chính xác. Hơn nữa, công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế chưa thực sự đa dạng và hiệu quả, trong khi công tác thanh tra thuế doanh nghiệp FDI và kiểm tra thuế doanh nghiệp FDI hiệu quả chưa cao, chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe. Những hạn chế này đòi hỏi phải có các giải pháp quản lý thuế TNDN toàn diện và quyết liệt hơn để nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

2.1. Thực trạng quản lý thuế và các bất cập còn tồn tại

Phân tích thực trạng quản lý thuế tại Quảng Nam cho thấy công tác quản lý còn nhiều hạn chế. Việc lập dự toán thu thuế đôi khi chưa bám sát thực tế phát triển của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp tại Quảng Nam. Công tác kê khai thuế TNDN và kế toán thuế còn tình trạng sai sót, chưa được kiểm soát triệt để. Báo cáo của Cục Thuế tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2017-2019 (được trích dẫn trong luận văn) chỉ ra rằng tỷ lệ doanh nghiệp nợ đọng thuế vẫn còn ở mức đáng chú ý. Hơn nữa, việc phối hợp giữa cơ quan thuế và các cơ quan liên quan như Sở Kế hoạch và Đầu tư, ngân hàng... đôi lúc chưa đồng bộ, gây khó khăn trong việc xác minh thông tin và quản lý dòng tiền của doanh nghiệp FDI.

2.2. Rủi ro thuế và các hành vi gian lận của doanh nghiệp FDI

Các doanh nghiệp FDI thường có các hành vi gian lận tinh vi hơn so với doanh nghiệp trong nước, tạo ra rủi ro thuế cao. Nổi bật nhất là hoạt động chuyển giá thông qua việc định giá cao các nguyên vật liệu, máy móc nhập khẩu từ công ty mẹ hoặc công ty liên kết ở nước ngoài, đồng thời định giá thấp sản phẩm xuất khẩu. Hành vi này làm tăng chi phí đầu vào, giảm lợi nhuận tại Việt Nam và gây thất thu thuế thu nhập doanh nghiệp. Ngoài ra, còn có các hành vi khác như khai khống chi phí lãi vay, chi phí quản lý, chi phí bản quyền... Đây là thách thức lớn nhất đối với công tác quản lý thuế và đòi hỏi cán bộ thuế phải có trình độ chuyên môn cao để nhận diện và đấu tranh chống chuyển giá.

2.3. Hạn chế từ cơ chế chính sách và năng lực cơ quan thuế

Bên cạnh các yếu tố từ phía doanh nghiệp, những hạn chế trong công tác quản lý thuế còn xuất phát từ chính cơ chế và cơ quan thực thi. Hệ thống chính sách thuế TNDN và các quy định về chống chuyển giá tuy đã được bổ sung nhưng vẫn chưa theo kịp thực tiễn phát sinh. Năng lực của một bộ phận cán bộ thuế trong việc phân tích báo cáo tài chính, nhận diện giao dịch đáng ngờ và thực hiện thanh tra thuế doanh nghiệp FDI còn hạn chế. Nguồn nhân lực am hiểu thông lệ quốc tế và ngoại ngữ chưa nhiều. Thêm vào đó, hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ quản lý rủi ro và phân tích dữ liệu lớn chưa được đầu tư tương xứng, làm giảm hiệu quả giám sát và kiểm tra.

III. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế TNDN toàn diện

Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các doanh nghiệp FDI, cần triển khai một hệ thống giải pháp đồng bộ và chiến lược. Luận văn đã đề xuất nhiều phương hướng cụ thể nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế tại Cục Thuế tỉnh Quảng Nam. Trọng tâm của các giải pháp này là chuyển đổi từ quản lý thụ động sang chủ động, dựa trên phân tích rủi ro và ứng dụng công nghệ hiện đại. Cần cải tiến quy trình từ khâu lập dự toán, đảm bảo tính khả thi và bám sát thực tế kinh doanh của doanh nghiệp. Song song đó, việc tối ưu hóa các khâu nghiệp vụ cốt lõi như kê khai, quyết toán và hỗ trợ người nộp thuế sẽ giúp nâng cao tính tự giác tuân thủ pháp luật thuế. Một giải pháp quản lý thuế TNDN không thể thiếu là đẩy mạnh truyền thông, đối thoại, xem doanh nghiệp là đối tác, từ đó xây dựng mối quan hệ hợp tác tin cậy. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một môi trường thuế minh bạch, công bằng, vừa đảm bảo nguồn thu cho ngân sách, vừa thúc đẩy đầu tư phát triển bền vững tại địa phương.

3.1. Hoàn thiện quy trình lập dự toán và tổ chức thu thuế TNDN

Để khắc phục tính thụ động, công tác lập dự toán thu thuế thu nhập doanh nghiệp cần dựa trên cơ sở phân tích sâu sắc tình hình kinh tế - xã hội, dự báo tăng trưởng của từng ngành và tiềm năng của các dự án FDI mới. Cần xây dựng cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp FDI để theo dõi sát sao tình hình hoạt động. Về tổ chức thu, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh giao dịch điện tử trong toàn bộ quy trình, từ đăng ký đến nộp thuế. Việc quản lý nợ thuế phải quyết liệt hơn thông qua việc phân loại nợ, xác định nguyên nhân và áp dụng các biện pháp đôn đốc, cưỡng chế phù hợp theo quy định của Luật Quản lý thuế.

3.2. Tối ưu hóa công tác kê khai và quyết toán thuế TNDN

Việc hoàn thiện công tác quản lý thuế đòi hỏi phải nâng cao chất lượng của khâu kê khai thuế TNDN và quyết toán thuế TNDN. Cơ quan thuế cần xây dựng các công cụ hỗ trợ doanh nghiệp kê khai chính xác, giảm thiểu sai sót. Đồng thời, cần áp dụng phần mềm phân tích, đối chiếu dữ liệu tờ khai để tự động phát hiện những điểm bất thường, những dấu hiệu rủi ro thuế cao. Đối với quyết toán thuế, cần tăng cường kiểm tra tại bàn, chỉ tiến hành thanh tra, kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp đối với các trường hợp có rủi ro cao, tránh gây phiền hà cho các doanh nghiệp tuân thủ tốt.

3.3. Nâng cao hiệu quả tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế

Tăng cường tuân thủ pháp luật thuế một cách tự nguyện là mục tiêu bền vững. Để làm được điều này, Cục Thuế tỉnh Quảng Nam cần đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, hỗ trợ. Tổ chức các buổi đối thoại thường xuyên với hiệp hội doanh nghiệp FDI, các buổi tập huấn về chính sách thuế TNDN mới. Xây dựng các tài liệu hướng dẫn song ngữ, dễ hiểu. Thiết lập kênh hỗ trợ trực tuyến (hotline, email, chatbot) để giải đáp vướng mắc kịp thời. Khi doanh nghiệp cảm thấy được hỗ trợ và tôn trọng, họ sẽ có xu hướng hợp tác và tuân thủ tốt hơn, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

IV. Phương pháp tăng cường thanh tra chống chuyển giá hiệu quả

Thanh tra, kiểm tra là công cụ sắc bén nhất để chống thất thu ngân sách, đặc biệt trong cuộc chiến chống chuyển giá của các doanh nghiệp FDI. Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế, hoạt động này không thể dàn trải mà phải tập trung vào những nơi có rủi ro cao nhất. Giải pháp quản lý thuế TNDN hiện đại là xây dựng và áp dụng một quy trình thanh tra dựa trên phân tích rủi ro. Điều này có nghĩa là cơ quan thuế phải thu thập, phân tích thông tin từ nhiều nguồn để xác định các doanh nghiệp có dấu hiệu gian lận rõ rệt nhất để đưa vào kế hoạch thanh tra thuế doanh nghiệp FDI. Bên cạnh đó, việc nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ thanh tra viên là yếu tố quyết định. Họ cần được đào tạo chuyên sâu về các kỹ thuật xác định giá giao dịch liên kết, phân tích chuỗi giá trị và áp dụng các thông lệ quốc tế. Cuối cùng, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong thu thập bằng chứng và xử lý vi phạm sẽ giúp quy trình trở nên minh bạch, khách quan và hiệu quả hơn, đảm bảo mọi hành vi vi phạm pháp luật thuế đều bị xử lý nghiêm minh.

4.1. Xây dựng quy trình thanh tra thuế dựa trên rủi ro thuế

Chuyển đổi từ thanh tra theo kế hoạch truyền thống sang thanh tra dựa trên quản lý rủi ro thuế là một yêu cầu cấp thiết. Quy trình này bắt đầu bằng việc xây dựng bộ tiêu chí nhận diện rủi ro, ví dụ: doanh nghiệp liên tục báo lỗ nhưng vẫn mở rộng đầu tư, có giao dịch với các bên liên kết tại các thiên đường thuế, tỷ suất lợi nhuận thấp bất thường so với ngành... Dựa trên các tiêu chí này, hệ thống công nghệ thông tin sẽ chấm điểm và xếp hạng rủi ro cho từng doanh nghiệp FDI. Kế hoạch kiểm tra thuế doanh nghiệp FDI sẽ ưu tiên các doanh nghiệp có điểm rủi ro cao nhất, giúp sử dụng nguồn lực thanh tra một cách hiệu quả.

4.2. Bí quyết chống chuyển giá và xử lý vi phạm pháp luật thuế

Cuộc chiến chống chuyển giá đòi hỏi sự kết hợp giữa chuyên môn và công cụ pháp lý. Cán bộ thuế cần nắm vững các phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập theo hướng dẫn của OECD và quy định tại Nghị định 132/2020/NĐ-CP. Cần yêu cầu doanh nghiệp cung cấp đầy đủ hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết và tiến hành phân tích kỹ lưỡng. Khi phát hiện vi phạm, phải kiên quyết truy thu và xử phạt nghiêm theo Luật Quản lý thuế. Việc công khai các trường hợp vi phạm lớn cũng là một biện pháp răn đe hiệu quả, góp phần tăng cường tuân thủ pháp luật thuế trong cộng đồng doanh nghiệp.

4.3. Áp dụng công nghệ trong kiểm tra thuế doanh nghiệp FDI

Công nghệ là chìa khóa để hoàn thiện công tác quản lý thuế trong kỷ nguyên số. Cần đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, kết nối thông tin từ các nguồn khác nhau (hải quan, ngân hàng, đăng ký kinh doanh). Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu lớn (Big Data Analytics) và trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện các mẫu hình giao dịch bất thường và các mạng lưới công ty có dấu hiệu chuyển giá. Việc này không chỉ giúp công tác kiểm tra thuế doanh nghiệp FDI nhanh chóng, chính xác hơn mà còn giảm thiểu sự can thiệp chủ quan của con người vào quá trình thanh tra.

V. Bài học kinh nghiệm quản lý thuế FDI từ Hà Nội và Bình Dương

Việc nghiên cứu kinh nghiệm từ các địa phương đi đầu trong thu hút và quản lý thuế TNDN đối với doanh nghiệp FDI là vô cùng cần thiết. Luận văn của Bùi Thị Kim Duyên (2020) đã phân tích mô hình thành công của Hà Nội và Bình Dương, từ đó rút ra những bài học quý giá cho Cục Thuế tỉnh Quảng Nam. Hà Nội, với vị thế là trung tâm kinh tế lớn, đã triển khai hiệu quả cơ chế tự khai, tự nộp và chuyên môn hóa cao trong bộ máy quản lý. Họ chú trọng vào công tác tuyên truyền, đối thoại, xem đây là chìa khóa để nâng cao ý thức tuân thủ. Trong khi đó, Bình Dương lại là một ví dụ điển hình về việc tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi thông qua việc phát triển hạ tầng đồng bộ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Họ tăng cường thanh tra, kiểm tra nhưng trên tinh thần hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp. Những kinh nghiệm này cho thấy, để nâng cao hiệu quả quản lý thuế, cần có sự kết hợp hài hòa giữa việc hoàn thiện cơ chế, hiện đại hóa công nghệ và thay đổi tư duy phục vụ của cơ quan thuế.

5.1. Bài học từ cơ chế tự khai tự nộp tại Cục thuế Hà Nội

Hà Nội đã thành công trong việc triển khai cơ chế người nộp thuế tự tính, tự khai và tự nộp, chuyển vai trò của cơ quan thuế từ "can thiệp" sang "giám sát và hỗ trợ". Bài học cho Quảng Nam là cần tin tưởng hơn vào tính tự giác của doanh nghiệp nhưng đồng thời phải xây dựng một hệ thống giám sát rủi ro hiệu quả để phát hiện các trường hợp gian lận. Việc chuyên môn hóa các bộ phận chức năng (kê khai, thanh tra, quản lý nợ...) như mô hình của Cục Thuế Hà Nội cũng giúp nâng cao trình độ nghiệp vụ của cán bộ và hạn chế tiêu cực trong công tác quản lý thuế.

5.2. Kinh nghiệm phát triển hạ tầng và nhân lực tại Bình Dương

Bình Dương tập trung vào việc tạo ra "hệ sinh thái" đầu tư hấp dẫn. Họ không chỉ cung cấp ưu đãi thuế TNDN mà còn xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật hiện đại và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng. Bài học ở đây là công tác quản lý thuế phải đi đôi với việc cải thiện môi trường đầu tư chung. Cục Thuế tỉnh Quảng Nam cần phối hợp chặt chẽ với các ban ngành khác để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp FDI, đồng thời tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ thuế để đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới.

5.3. Áp dụng các bài học kinh nghiệm cho Cục Thuế tỉnh Quảng Nam

Từ kinh nghiệm của hai địa phương trên, Cục Thuế tỉnh Quảng Nam có thể áp dụng một số định hướng. Thứ nhất, đẩy mạnh hơn nữa cơ chế tự khai, tự nộp và hiện đại hóa quản lý. Thứ hai, tăng cường đào tạo chuyên sâu cho cán bộ về chống chuyển giá và phân tích rủi ro. Thứ ba, đẩy mạnh đối thoại và hỗ trợ người nộp thuế, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI tại các khu công nghiệp tại Quảng Nam. Cuối cùng, cần có sự phối hợp liên ngành chặt chẽ để xây dựng một môi trường quản lý đồng bộ, hiệu quả, góp phần vào sự phát triển chung của tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đóng vai trò là động lực then chốt thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, gia tăng kim ngạch xuất khẩu và giải quyết việc làm tại Việt Nam. Tại tỉnh Quảng Nam, quy mô kinh tế địa phương năm 2019 ghi nhận tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt 60.788 tỷ đồng với mức tăng trưởng 3,81%, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 1.054,7 triệu USD và thu ngân sách nhà nước duy trì đà tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, mức đóng góp nghĩa vụ tài chính, đặc biệt là thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) của khối doanh nghiệp FDI, vẫn chưa tương xứng với quy mô vốn và các chính sách ưu đãi đầu tư vượt trội. Hiện tượng kê khai lỗ liên tục, chuyển giá ngầm và gian lận chi phí diễn biến phức tạp, tạo ra nguy cơ thất thu ngân sách nghiêm trọng.

Trước bối cảnh đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Bùi Thị Kim Duyên tập trung nghiên cứu đề tài: "Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Quảng Nam". Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là hệ thống hóa khung lý luận quản lý thuế, đánh giá thực trạng thu nộp và kiểm soát thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2017-2019, từ đó xác lập hệ thống giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế đến năm 2025.

Không gian nghiên cứu bao quát 18 đơn vị hành chính cấp huyện cùng trọng điểm Khu kinh tế mở Chu Lai. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học giúp cơ quan thuế địa phương nâng cao tỷ lệ thu đúng, thu đủ, duy trì tỷ lệ kê khai và nộp thuế điện tử đạt trên 95%, đồng thời giảm thiểu tỷ lệ nợ đọng thuế khó đòi dưới 5% trong giai đoạn phát triển mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa Lý thuyết điều tiết kinh tế công cộng (Public Regulation Theory) và Lý thuyết tuân thủ thuế (Tax Compliance Theory). Về bản chất, thuế TNDN đối với doanh nghiệp FDI là loại thuế trực thu đánh trực tiếp vào phần thu nhập chịu thuế sau khi đã trừ đi các chi phí hợp lý, hợp lệ phát sinh trong kỳ tính thuế. Công tác quản lý thuế được tiếp cận toàn diện theo Mô hình quản lý thuế chức năng hiện đại, bao gồm chuỗi mắt xích: lập dự toán, đăng ký thuế, quản lý kê khai - nộp thuế, thanh tra - kiểm tra thuế, quản lý nợ - cưỡng chế thuế và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Nghiên cứu chuẩn hóa và vận dụng 5 khái niệm cốt lõi:

1. Thuế thu nhập doanh nghiệp (Corporate Income Tax - CIT): Sắc thuế trực thu điều tiết trực tiếp vào lợi nhuận kinh doanh của pháp nhân.
2. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI Enterprise): Tổ chức kinh tế được thành lập theo Luật Đầu tư 2014 mà nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông.
3. Quản lý thuế TNDN: Quá trình cơ quan thuế sử dụng thẩm quyền pháp lý để tác động, hướng dẫn và giám sát nghĩa vụ nộp thuế của doanh nghiệp.
4. Chuyển giá và giao dịch liên kết: Hành vi xác định sai lệch giá trị trao đổi nội bộ nhằm chuyển lợi nhuận sang vùng có thuế suất thấp hơn.
5. Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế: Biện pháp hành chính bắt buộc thu hồi nợ đọng thuế quá hạn 90 ngày.

Khung pháp lý tham chiếu xuyên suốt gồm Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, Luật Đầu tư số 67/2014/QH13, Nghị định số 218/2013/NĐ-CP, Thông tư số 95/2016/TT-BTC và Quyết định số 879/2015/QĐ-TCT của Tổng cục Thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ Hệ thống Quản lý thuế tập trung (TMS), các báo cáo quyết toán ngân sách của Cục Thuế tỉnh Quảng Nam, Sở Kế hoạch và Đầu tư cùng Niên giám thống kê tỉnh giai đoạn 2017-2019.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, đề tài thực hiện phương pháp điều tra toàn bộ quần thể (census) đối với 100% doanh nghiệp FDI (khoảng hơn 180 doanh nghiệp FDI đang hoạt động và đăng ký mã số thuế) chịu sự quản lý trực tiếp của Cục Thuế tỉnh Quảng Nam trong 3 năm liên tiếp 2017, 2018 và 2019. Việc chọn mẫu toàn phần đảm bảo tính đại diện tuyệt đối, loại trừ sai số chọn mẫu và phản ánh bức tranh toàn cảnh về nghĩa vụ thuế của khối ngoại.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả, so sánh chuỗi thời gian ngang - dọc, phân tích chỉ số tài chính và phương pháp quy nạp - tổng hợp. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm bóc tách biến động số thu thực tế so với dự toán, đo lường tốc độ tăng trưởng thu nộp, xác định tỷ lệ vi phạm qua thanh tra và phát hiện các kẽ hở quản lý trong từng khâu nghiệp vụ. Toàn bộ quá trình nghiên cứu được triển khai trong năm 2020 và định hướng dự báo kéo dài đến năm 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng quản lý thuế TNDN đối với doanh nghiệp FDI tại Cục Thuế tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2017-2019 chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, số thu thuế TNDN từ khối FDI có sự tăng trưởng nhưng thiếu tính bền vững và biến động lớn so với dự toán giao. Dù GRDP năm 2019 đạt 60.788 tỷ đồng và xuất khẩu đạt 1.054,7 triệu USD, số thu thuế TNDN từ khu vực FDI vẫn chiếm tỷ trọng chưa tương xứng do nhiều doanh nghiệp quy mô lớn liên tục kê khai lỗ kỹ thuật hoặc mức lãi tượng trưng dưới 2% trên tổng doanh thu.

Thứ hai, công tác hiện đại hóa quản lý kê khai và nộp thuế điện tử đạt kết quả vượt bậc với tỷ lệ doanh nghiệp tham gia nộp thuế điện tử đạt trên 98%, số chứng từ nộp điện tử đạt trên 95% theo chỉ tiêu của Tổng cục Thuế. Tuy nhiên, tình trạng nợ đọng thuế có xu hướng gia tăng, số tiền nợ thuế quá hạn 90 ngày của khối FDI tăng bình quân hơn 12% mỗi năm trong giai đoạn 2017-2019, dẫn đến việc phải ban hành hàng chục quyết định cưỡng chế trích tài khoản ngân hàng.

Thứ ba, công tác thanh tra, kiểm tra thuế đã phát hiện nhiều sai phạm nghiêm trọng về kê khai chi phí không hợp lý, trích lập dự phòng sai quy định và định giá chuyển nhượng. Kết quả thanh tra, kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở người nộp thuế đã giúp truy thu, xử phạt vi phạm hành chính và giảm khấu trừ hàng chục tỷ đồng mỗi năm, trong đó số tiền xử lý vi phạm thuế của khối FDI chiếm khoảng 15% đến 20% tổng số tiền thu qua thanh tra toàn tỉnh.

Thứ tư, việc giám sát chính sách miễn, giảm và ưu đãi thuế TNDN tại Khu kinh tế mở Chu Lai còn nhiều bất cập. Các chính sách áp dụng thuế suất ưu đãi 10% trong 15 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo tạo động lực thu hút vốn, nhưng khâu hậu kiểm việc đáp ứng các tiêu chí dự án ưu đãi của doanh nghiệp chưa thực sự chặt chẽ, dẫn đến phát sinh các khiếu nại hành chính thuế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên bắt nguồn từ cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan. Về phía chính sách, các quy định về giao dịch liên kết và chuyển giá tại Việt Nam vẫn còn những kẽ hở mà các tập đoàn đa quốc gia có thể tận dụng. Về phía cơ quan thuế, đội ngũ công chức thanh tra chuyên sâu về kế toán quốc tế, định giá vô hình và chuỗi cung ứng toàn cầu còn thiếu; cơ sở dữ liệu đối chuẩn tỷ suất lợi nhuận ngành chưa hoàn thiện. Về phía người nộp thuế, ý thức tuân thủ tự nguyện của một bộ phận doanh nghiệp FDI chưa cao, luôn tìm cách tối thiểu hóa số thuế phải nộp.

So sánh với kinh nghiệm quản lý của thành phố Hà Nội và tỉnh Bình Dương – nơi tỷ lệ nộp tờ khai đúng hạn luôn đạt trên 90% nhờ quy trình chuyên môn hóa 4 bộ phận độc lập và ứng dụng quản lý rủi ro tự động – công tác quản lý tại Quảng Nam cần nhanh chóng chuyển dịch từ giám sát thủ công sang phân tích dữ liệu lớn. Các dữ liệu về biến động thu ngân sách, tỷ lệ nợ đọng và kết quả thanh tra trong luận văn có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ cột chồng (stacked bar chart) so sánh dự toán - thực hiện, kết hợp bảng ma trận phân loại rủi ro người nộp thuế để tối ưu hóa nguồn lực kiểm tra.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực tiễn, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tăng cường quản lý thuế TNDN đối với doanh nghiệp FDI tại tỉnh Quảng Nam:

1. Hoàn thiện công tác lập dự toán thu thuế TNDN: Đổi mới quy trình dự báo dựa trên phân tích dòng tiền, chu kỳ kinh doanh và kế hoạch mở rộng đầu tư của từng dự án FDI lớn; thiết lập mục tiêu giảm độ lệch giữa dự toán và thực hiện xuống dưới 5%; thời gian thực hiện định kỳ hàng năm từ 2021 đến 2025; chủ thể chủ trì là Phòng Nghiệp vụ - Dự toán - Pháp chế, Cục Thuế tỉnh Quảng Nam.
2. Nâng cấp hệ thống giám sát kê khai và tự động hóa cảnh báo rủi ro: Triển khai phần mềm rà soát tự động 100% hồ sơ khai thuế điện tử; thiết lập hệ thống tiêu chí nhận diện sớm 90% các giao dịch liên kết có dấu hiệu chuyển giá bất thường; thời gian hoàn thành trong giai đoạn 2021-2023; chủ thể phụ trách là Bộ phận Kê khai & Kế toán thuế phối hợp cùng Phòng Công nghệ thông tin.
3. Tăng cường thanh tra chuyên đề chống chuyển giá và xử lý dứt điểm nợ thuế: Áp dụng phương pháp kiểm toán dựa trên rủi ro (Risk-based audit) đối với 100% doanh nghiệp FDI báo lỗ liên tục trên 3 năm nhưng vẫn mở rộng quy mô sản xuất; nâng cao tỷ lệ thu hồi nợ thuế quá hạn đạt trên 95%; thời gian thực hiện xuyên suốt 2021-2025; chủ thể triển khai là các Phòng Thanh tra - Kiểm tra thuế số 1 và số 2.
4. Đào tạo nguồn nhân lực thanh tra quốc tế và chuẩn hóa giải quyết khiếu nại: Tổ chức tập huấn chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) và nghiệp vụ chống xói mòn cơ sở tính thuế (BEPS) cho ít nhất 80% cán bộ thanh tra; cam kết rút ngắn thời gian xử lý khiếu nại thuế xuống dưới 30 ngày làm việc; thời gian thực hiện định kỳ hàng quý đến năm 2025; chủ thể phê duyệt là Ban Lãnh đạo Cục Thuế phối hợp Tổng cục Thuế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cán bộ quản lý và công chức thanh tra thuế: Nắm vững bộ tiêu chí đánh giá rủi ro kê khai, quy trình xử lý nợ đọng và kỹ năng bóc tách chi phí chuyển giá của doanh nghiệp FDI trong bối cảnh kinh tế địa phương.
2. Nhà quản trị và kế toán trưởng doanh nghiệp FDI: Hiểu rõ cơ chế quản lý, quy chuẩn hồ sơ quyết toán thuế TNDN và các điều kiện ràng buộc khi thụ hưởng ưu đãi thuế tại Khu kinh tế mở Chu Lai, giúp doanh nghiệp chủ động tuân thủ và phòng ngừa rủi ro pháp lý.
3. Cơ quan quản lý nhà nước và xúc tiến đầu tư: Cung cấp góc nhìn thực chứng để các nhà hoạch định chính sách tại UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư đánh giá hiệu quả thực chất của các dự án FDI, từ đó chọn lọc dòng vốn chất lượng cao và hạn chế chuyển giá.
4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Thuế: Nguồn tư liệu chuyên khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu thực chứng, hệ thống số liệu chuẩn xác giai đoạn 2017-2019 và mô hình quản lý thuế địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp FDI được xác định trên cơ sở nào? Thuế TNDN của doanh nghiệp FDI được tính bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất thuế TNDN quy định (phổ thông là 20%). Thu nhập tính thuế bằng doanh thu trừ đi các chi phí hợp lý, hợp lệ trong kỳ cộng các khoản thu nhập chịu thuế khác. Các doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn ưu đãi như Khu kinh tế mở Chu Lai có thể hưởng mức thuế suất ưu đãi 10% theo thời hạn quy định của pháp luật.

Những dấu hiệu rủi ro chuyển giá phổ biến ở các doanh nghiệp FDI tại Quảng Nam là gì? Các dấu hiệu nhận diện chuyển giá gồm: doanh nghiệp liên tục kê khai lỗ từ 3 năm trở lên hoặc tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu rất thấp nhưng vẫn liên tục đầu tư mở rộng nhà xưởng; phát sinh các khoản chi phí quản lý, phí bản quyền thương hiệu, lãi vay vốn từ công ty mẹ ở nước ngoài chiếm tỷ trọng bất thường trong tổng chi phí hoạt động.

Chính sách ưu đãi thuế TNDN tại Khu kinh tế mở Chu Lai được quy định như thế nào? Doanh nghiệp FDI thực hiện dự án đầu tư mới tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn như Chu Lai được áp dụng thuế suất ưu đãi 10% trong thời hạn 15 năm, được miễn thuế TNDN trong 4 năm đầu có thu nhập chịu thuế và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo căn cứ theo Nghị định số 218/2013/NĐ-CP.

Cục Thuế tỉnh Quảng Nam thực hiện các biện pháp cưỡng chế nợ thuế nào khi doanh nghiệp quá hạn? Khi người nộp thuế nợ tiền thuế, tiền phạt quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp, cơ quan thuế sẽ áp dụng lần lượt các biện pháp cưỡng chế hành chính gồm: trích tiền từ tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp, phong tỏa tài khoản, khấu trừ một phần tiền lương/thu nhập, thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng và đề nghị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Kinh nghiệm quản lý thuế FDI của Hà Nội và Bình Dương có thể ứng dụng thế nào tại Quảng Nam? Quảng Nam có thể áp dụng mô hình chuyên môn hóa sâu 4 bộ phận theo chức năng của Hà Nội để nâng cao hiệu suất xử lý hồ sơ, đồng thời học hỏi Bình Dương trong việc đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đối soát tỷ suất lợi nhuận ngành và tăng cường thanh tra dựa trên hệ thống chấm điểm rủi ro tự động.

Kết luận

• Đề tài khẳng định vai trò trụ cột của thuế TNDN từ khu vực FDI trong cơ cấu nguồn thu ngân sách tỉnh Quảng Nam, đồng thời chỉ rõ sự cần thiết phải nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về thuế.
• Giai đoạn 2017-2019 ghi nhận bước tiến lớn về hiện đại hóa dịch vụ thuế điện tử (đạt trên 95%), nhưng cũng bộc lộ rõ các lỗ hổng về nợ đọng thuế quá hạn và rủi ro chuyển giá.
• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý thuế theo mô hình chức năng và thực hiện khảo sát toàn diện 100% doanh nghiệp FDI trên địa bàn tỉnh.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền với lộ trình chuyển đổi số, kiểm toán rủi ro và chuẩn hóa năng lực cán bộ thanh tra được định hình chi tiết đến năm 2025.
• Công trình tạo tiền đề học thuật và thực tiễn vững chắc, đóng góp trực tiếp vào chiến lược cải cách quản lý tài chính công của địa phương.

Về đóng góp chính, luận văn là công trình nghiên cứu độc lập đầu tiên phân tích chuyên sâu thực trạng quản lý thuế TNDN đối với khối FDI tại Quảng Nam, cung cấp bức tranh số liệu thực chứng giai đoạn 2017-2019 và đề xuất giải pháp sát thực tế. Lộ trình tiếp theo đòi hỏi Cục Thuế tỉnh Quảng Nam thí điểm mô hình phân tích rủi ro giao dịch liên kết giai đoạn 2021-2023 và tiến hành tổng kết, nhân rộng vào năm 2025. Để khai thác tối đa giá trị học thuật và giải pháp của đề tài, các nhà nghiên cứu, cán bộ quản lý và độc giả quan tâm nên tham khảo toàn văn công trình luận văn thạc sĩ này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Chương 2: Thực trạng quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Quảng Nam Chương 3: Một số giải pháp giúp hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Quảng Nam. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu về quản lý thuế TNDN nói chung và quản lý thuế TNDN đối với doanh nghiệp FDI, tác giả đã tham khảo sách, giáo tình, tài liệu, công trình nghiên cứu được liệt kê dưới đây: Lê Xuân Trường (2010), Giáo trình Quản lý thuế, NXB Học viện Tài chính. Giáo trình gồm có 9 chương, qua nghiên cứu giáo trình, tác giả sẽ thu được kiến thức về những nội dung lý luận cơ bản về quản lý thuế của cơ quan thuế như: Tổng quan về thuế, bộ máy tổ chức thuế, các quy trình nghiệp vụ quản lý thuế như: Quản lý kê khai thuế, thống kê thuế, tuyên truyền thì thanh tra, kiểm tra thuế, dự toán thu thuế, quản lý nợ và cưỡng chế thuế. Ngoài ra giáo trình còn giới thiệu một số nội dung về ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế [16].

Phạm Đức Cường, Trần Mạnh Dũng (2019), Giáo trình Thuề và kế toán thuế, NXB Tài chính, Hà Nội. Cuốn sách giới thiệu những nội dung cơ bản nhất về các sắc luật thuế và kế toán thuế được cập nhật, trong giáo trình có nhiều ví dụ minh họa để giúp các doanh nghiệp tiện lợi trong việc áp dụng các sắc luật thuế, cuốn sách gồm có 8 chương, trong đó, phần nội dung thuế thu nhập doanh nghiệp được nhóm tác giả trình bày ở Chương 5 [6]. Bộ Tài chính (2020), Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011-2020, NXB Tài chính. È án xây dựng hệ thống chính sách thuế đồng bộ, thống nhất, công bằng, hiệu quả, phù hợp với thẻ chế kinh tế thị trường.

định hướng xã hội chủ nghĩa; mức động viên hợp lý nhằm tạo điều kiện thúc đ sản xuất trong nước và là một trong những công cụ quản lý kinh tế vĩ mô. có hiệu quả, hiệu lực của Đảng và Nhà nước. Xây dựng ngành thuế Việt Nam hiện đại, hiệu lực, hiệu quả: công tác quản lý thuế, phí và lệ phí thống nhất, minh bạch, đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện dựa trên ba nền tảng cơ bản: thể chế chính sách thuế minh bạch, quy trình thủ tục hành chính thuế đơn giản, khoa học phù hợp với thông lệ quốc tế; nguồn nhân lực có chất lượng, liêm chí ; ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, có tính liên kết, tích hợp, tự động hóa cao [3]. Phạm Lan Anh (2019), Một số vướng mắc trong thực hiện chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp, Tạp chí tài chính.

Bài viết đề cập đến những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn áp dụng Luật thuế thu nhập doanh nghiệp, qua đó đề xuất những kiến nghị góp phần hoàn thiện sắc thuế này [1]. Nguyễn Thị Lâm Anh, Lê Thị Bích Ngân, Nguyễn Văn Tâm (2020), Kinh nghiệm quản lý thuế ới hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, Tạp chí Tài chính. Trong bài viết, nhóm tác giả phân tích những thách thức đặt ra đối với công tác quản lý thuế; kinh nghiệm quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hoạt động kinh doanh thương mại điện tử ở một số quốc gia, từ đó đề xuất một số giải pháp phù hợp với bối cảnh của Việt Nam [2]. Hoàng Thị Phương Hưng (2014), Luận văn thạc sĩ Kinh tế Nông nghiệp Tăng cường quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Hải Dương, Đại học Nông nghiệp 'Việt Nam.

Luận văn góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về thuế TNDN va quản lý thuế TNDN; đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế TNDN đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2011-2013; phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Hải Dương; từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm tương cường quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Hải Dương [8]. Dương Đức Chính (2014), Luận văn thạc sĩ Kinh tế Nông nghiệp Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đâu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, Đại học Nông nghiệp Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá thực trạng quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Ninh Bình và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, luận văn đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhằm chống thất thu thuế trên địa bàn tỉnh Ninh Bình [4]. Đỗ Tường Lân (2015), Luận văn thạc sĩ Tài chính ~ Ngân hàng Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Cục thuế tỉnh Thừa Thiên Huế, Đại học Tài chính - Marketing.

Luận văn nghiên cứu nội dung quản lý thuế TNDN đối với DN FDI theo Luật Quản lý ; đánh giá thực trạng quản lý thuế TNDN đối với DN FDI, những kết quả đạt được, những hạn chế tồn tại tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2009-2013; từ đó đề xuất những giải pháp hữu hiệu để tăng cường quản lý thuế TNDN đối với các DN FDI tai Cuc thuế tỉnh Thừa Thiên Huế [9]. Pham Thi Thu Trang (2015), Luan van thac si Kinh doanh va Quan ly Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đâu tư nước ngoài của Cục thuế tỉnh Hải Dương, Đại học Kinh tế Quốc dân. Luận văn xác định được khung nghiên cứu về quản lý thuế TNDN đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài của cục thị ; phân tích được thực trạng quản lý thuế TNDN đối với doanh nghiệp FDI của Cục thuế tỉnh Hải Dương trong giai đoạn 2010-2014; từ đó đề t được các giải pháp hoàn thiện quản lý thuế TNDN đối với doanh nghiệp FDI của Cục thuế tỉnh Hải Dương đến năm 2020 [15]. Nguyễn Thị Hương Nguyên (2016), Luận văn thạc sĩ Kinh tế Quản lý thuế thụ nhập doanh nghiệp tại Chỉ cục thuế huyện M'Đräk, tỉnh Đắk Lắk, Đại học Đà Nẵng.

Các nội dung quản lý thuế TNDN được tác giả triển khai gồm lập dự toán thu thuế; tổ chức công tác thu thuế; thanh tra, kiểm tra, giám sát thuế và xử lý vi phạm pháp luật về thuế; giải quyết các tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện công tác quản lý thuế TNDN. Trên cơ sở phân tích đó, tác giả đề xuất một số giải pháp giúp tăng cường quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Chỉ cục thuế huyện M'Đrắk, tỉnh Đắk Lắk trong thời gian tới [14]. Nguyễn Văn Nam (2019), Luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế Quản lý thuế thụ nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tinh Kon Tum, Đại học Đà Nẵng. Luận văn hệ thống hóa một số vấn đề lý luận cơ bản về quản lý thuế và quản lý thuế TNDN đối với DNNVV; đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế TNDN đối với DNNVV trên địa bàn tỉnh Kon Tum giai đoạn 2016-2018; Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế TNDN đối với DNNVV trên địa bàn tỉnh Kon Tum [13].

Những công trình nghiên cứu trên đã hệ thống hoá và làm sáng tỏ vấn đề về mặt lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác quản lý thuế TNDN đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, chính sách thuế, quản lý th đề cập đến nhiều khía cạnh quản lý của nhiều địa phương khác nhau. Các đi tài đã có những đóng góp nhất định cho việc hoàn thiện công tác quản lý thuế của ngành thuế và các Cục thuế địa phương. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, chưa có nghiên cứu nào được thực hiện về Quán lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Quảng Nam. Do đó, nghiên cứu của tác giả là nghiên cứu độc lập, không trùng lặp với các nghiên cứu đã công bó.

CHUONG 1 CO SO LY LUAN VE QUAN LY THUE THU NHAP DOANH NGHIỆP ĐÓI VỚI DOANH NGHIỆP CO VON DAU TU’ NƯỚC NGOÀI 1. KHÁI QUÁT VE QUAN LÝ THUE THU NHẬP DOANH NGHIỆP. ĐÓI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VÓN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI 1. Một số khái niệm a.

Thuế Thuế là một phần thu nhập mà mọi tổ chức, cá nhân phải có nghĩa vụ đóng cho Nhà nước theo quy định của pháp luật để đáp ứng yêu cầu chỉ tiêu theo chức năng của nhà nước, người đóng thuế được hưởng hợp pháp thu thập còn lại. Theo Giáo trình thuế và hệ thống thuế (2003), NXB Giáo dục: ~ Theo góc độ phân phối thu nhập, thuế là “hình thức phân phối và phân phi tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân nhằm hình thành các quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước đẻ đáp ứng nhu cầu chỉ tiêu cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” [II, tr. - Theo góc độ người nộp thuế (NNT), thuế được coi là “khoản đóng. góp bắt buộc mà mỗi tổ chức, cá nhân phải có nghĩa vụ đóng góp cho Nhà nước theo luật định để đáp ứng nhu cầu chỉ tiêu cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” [11, tr.

- Theo góc độ kinh tế học, thuế được xem xét là “một biện pháp đặc biệt, theo đó, Nhà nước sử dụng quyền lực của mình để chuyển một phần nguồn lực từ khu vực tư sang khu vực công nhằm thực hiện các chức năng kinh tế ~ xã hội của Nhà nước” [11, tr. 10 Theo Từ điển tiếng Việt (1998), thuế là “khoản tiền hay hiện vật mà người dân hoặc các tô chức kinh doanh, tuỳ theo tài sản, thu nhập, nghề nghiệt. buộc phải nộp cho Nhà nước theo mức quy định” [7, tr. Theo Điểm 1 Điều 3 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 ngày ngày 13 tháng 6 năm 2019, thuế “là một khoản nộp ngân sách nhà nước bắt buộc của tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân theo quy định của các luật thuế”.