I. Tổng quan đề tài thạc sĩ quản lý kinh tế du lịch Tam Kỳ
Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế với đề tài “Quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam” là một công trình nghiên cứu khoa học về du lịch chuyên sâu, tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và phân tích thực tiễn công tác quản lý tại một địa phương giàu tiềm năng. Đề tài này có tính cấp thiết cao trong bối cảnh ngành du lịch Việt Nam đang trên đà phục hồi và phát triển mạnh mẽ, được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn. Thành phố Tam Kỳ, với vị trí địa lý thuận lợi và nhiều tài nguyên du lịch chưa được khai thác hiệu quả, đang đối mặt với yêu cầu phải đổi mới công tác quản lý để tạo ra những bước đột phá. Luận văn đặt ra mục tiêu tổng quát là phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về du lịch tại Tam Kỳ giai đoạn 2016-2020, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác này đến năm 2025. Việc nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa về mặt học thuật mà còn mang lại giá trị thực tiễn lớn, cung cấp luận cứ khoa học cho các nhà hoạch định chính sách tại địa phương. Bằng cách sử dụng các công cụ quản lý nhà nước về kinh tế du lịch, luận văn hướng đến việc cải thiện hiệu quả quản lý, góp phần xây dựng Tam Kỳ trở thành một điểm đến hấp dẫn, thúc đẩy hiệu quả kinh tế từ du lịch và đóng góp vào sự phát triển chung của tỉnh Quảng Nam.
1.1. Tính cấp thiết của đề tài thạc sĩ quản lý kinh tế
Việc lựa chọn đề tài thạc sĩ quản lý kinh tế về du lịch tại Tam Kỳ xuất phát từ thực tiễn khách quan. Mặc dù sở hữu nhiều tiềm năng về cảnh quan sinh thái và di sản văn hóa, ngành du lịch Tam Kỳ vẫn chưa phát triển tương xứng. Báo cáo cho thấy lượng khách còn hạn chế, ngày lưu trú ngắn, sản phẩm du lịch đơn điệu và nguồn thu thấp. Công tác quy hoạch, xúc tiến đầu tư và khai thác tiềm năng chưa đồng bộ. Thực trạng này đặt ra một bài toán cấp bách cho chính quyền địa phương, đòi hỏi phải có một nghiên cứu hệ thống để nhận diện rõ các "điểm nghẽn" và tìm ra lời giải. Do đó, luận văn này ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, hướng tới mục tiêu xây dựng thành phố Tam Kỳ thành trung tâm du lịch phía Nam của tỉnh, góp phần vào sự nghiệp phát triển chung.
1.2. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu khoa học về du lịch
Nghiên cứu đặt ra ba mục tiêu cụ thể: (1) Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với du lịch; (2) Phân tích và đánh giá đúng thực trạng quản lý nhà nước về du lịch tại TP. Tam Kỳ giai đoạn 2016-2020; (3) Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước du lịch đến năm 2025. Để đạt được các mục tiêu này, tác giả đã sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp được thực hiện qua việc tổng hợp các báo cáo, số liệu thống kê từ các cơ quan nhà nước. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp được tiến hành thông qua khảo sát 95 mẫu là du khách và người dân địa phương. Các phương pháp phân tích dữ liệu như thống kê, so sánh, tổng hợp được áp dụng để làm rõ các kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân, tạo cơ sở vững chắc cho các đề xuất và kiến nghị.
II. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về du lịch Tam Kỳ
Giai đoạn 2016-2020, công tác quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn thành phố Tam Kỳ đã đạt được một số kết quả ban đầu, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều thách thức và hạn chế lớn. Về mặt tích cực, chính quyền đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành, bước đầu hình thành các quy hoạch và kế hoạch phát triển. Tuy nhiên, việc triển khai còn chậm và thiếu đồng bộ. Phân tích số liệu cho thấy, lượng khách du lịch đến Tam Kỳ (Bảng 2.7) và doanh thu từ du lịch (Bảng 2.8) tăng trưởng không ổn định và còn rất khiêm tốn so với tiềm năng cũng như so với tổng thể của tỉnh Quảng Nam. Thực trạng quản lý nhà nước về du lịch bộc lộ rõ sự yếu kém trong công tác quảng bá, xúc tiến; bộ máy quản lý còn chồng chéo, thiếu nhân lực chuyên môn cao. Việc quản lý khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường du lịch chưa được chú trọng đúng mức, dẫn đến nguy cơ suy thoái. Các sản phẩm du lịch đặc thù của địa phương chưa được xây dựng và định vị rõ ràng. Tác động của du lịch đến kinh tế - xã hội chưa thực sự mạnh mẽ, chưa tạo ra nhiều việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Những hạn chế này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của ngành du lịch, nguồn lực phát triển du lịch còn hạn hẹp, và sự phối hợp thiếu chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng.
2.1. Phân tích tiềm năng và thực trạng du lịch Tam Kỳ
Thành phố Tam Kỳ sở hữu vị trí địa lý chiến lược, là cầu nối giữa các di sản thế giới như Hội An, Mỹ Sơn với khu kinh tế mở Chu Lai. Địa phương có cả tài nguyên du lịch tự nhiên (biển Tam Thanh, sông Bàn Thạch) và tài nguyên du lịch nhân văn (làng bích họa, Địa đạo Kỳ Anh). Tuy nhiên, tiềm năng và thực trạng du lịch Tam Kỳ lại cho thấy một sự chênh lệch lớn. Giai đoạn 2016-2020, lượng khách đến Tam Kỳ chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ so với toàn tỉnh. Cơ sở hạ tầng du lịch thành phố Tam Kỳ, đặc biệt là các cơ sở lưu trú và dịch vụ vui chơi giải trí, còn thiếu và chất lượng chưa cao (Bảng 2.9). Các loại hình du lịch chủ yếu vẫn là tham quan, nghỉ dưỡng biển đơn thuần, chưa có sự đa dạng hóa để kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.
2.2. Những hạn chế trong công tác quản lý của chính quyền địa phương
Vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển du lịch là rất quan trọng, nhưng tại Tam Kỳ vẫn còn nhiều điểm yếu. Công tác xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch còn mang tính hình thức, thiếu tính khả thi. Hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch diễn ra nhỏ lẻ, thiếu chuyên nghiệp, chưa xây dựng được thương hiệu điểm đến. Bộ máy quản lý nhà nước về du lịch còn mỏng, trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu. Hơn nữa, sự phối hợp giữa các phòng ban chuyên môn và với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Nam chưa thực sự chặt chẽ, dẫn đến sự chồng chéo và thiếu hiệu quả trong quản lý.
III. Top giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước du lịch
Để khắc phục những tồn tại và đưa ngành du lịch Tam Kỳ phát triển, luận văn đã đề xuất một hệ thống các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước du lịch một cách toàn diện và đồng bộ. Trọng tâm của nhóm giải pháp này là phải hoàn thiện công tác xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch. Quy hoạch cần có tầm nhìn dài hạn, bám sát thực tiễn và phải được công khai minh bạch để thu hút đầu tư. Song song đó, cần đẩy mạnh công tác quảng bá, xúc tiến du lịch một cách chuyên nghiệp. Điều này bao gồm việc xây dựng bộ nhận diện thương hiệu du lịch Tam Kỳ, ứng dụng công nghệ thông tin và mạng xã hội trong truyền thông, và tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao để thu hút du khách. Một giải pháp quan trọng khác là tập trung phát triển sản phẩm du lịch đặc thù, dựa trên thế mạnh về du lịch biển, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Việc cải thiện và đầu tư vào cơ sở hạ tầng du lịch thành phố Tam Kỳ cũng là yếu tố then chốt, cần có cơ chế, chính sách phát triển du lịch Quảng Nam ưu đãi để kêu gọi các nhà đầu tư chiến lược vào lĩnh vực lưu trú, khu vui chơi giải trí và các dịch vụ bổ trợ, hướng tới phát triển du lịch bền vững.
3.1. Hoàn thiện chính sách phát triển du lịch Quảng Nam tại Tam Kỳ
Cần rà soát, bổ sung và hoàn thiện hệ thống chính sách phát triển du lịch Quảng Nam áp dụng trên địa bàn thành phố. Các chính sách này cần tập trung vào việc tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch. Cụ thể là các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng cho các dự án đầu tư vào cơ sở hạ tầng du lịch, đặc biệt là các khu nghỉ dưỡng cao cấp, các trung tâm giải trí và các dự án phát triển du lịch cộng đồng. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hộ gia đình tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch, từ đó tạo ra sự phát triển đồng đều và bền vững.
3.2. Đẩy mạnh quảng bá xây dựng sản phẩm du lịch đặc thù
Công tác quảng bá cần được đổi mới mạnh mẽ. Thay vì các hoạt động riêng lẻ, cần xây dựng một chiến lược marketing tổng thể, chuyên nghiệp. Trọng tâm là xây dựng câu chuyện và thương hiệu cho du lịch Tam Kỳ, ví dụ như "Thành phố hoa sưa" hay "Điểm đến của nghệ thuật cộng đồng". Cần phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù như tour trải nghiệm làng bích họa Tam Thanh, du lịch sinh thái gắn với sông Bàn Thạch, hay du lịch khám phá văn hóa làng nghề. Việc liên kết với các công ty lữ hành lớn để đưa Tam Kỳ vào các tour tuyến kết nối với Hội An, Đà Nẵng là một hướng đi chiến lược cần được ưu tiên.
IV. Hướng dẫn kiện toàn bộ máy và quản lý tài nguyên du lịch
Để các giải pháp phát triển du lịch được thực thi hiệu quả, việc kiện toàn hệ thống quản lý là yêu cầu tiên quyết. Luận văn đưa ra phương pháp củng cố và nâng cao năng lực cho bộ máy quản lý nhà nước, từ cấp thành phố đến các phường, xã. Vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển du lịch phải được thể hiện rõ nét thông qua việc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, tránh chồng chéo. Cần đầu tư đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và ngoại ngữ cho đội ngũ cán bộ làm công tác du lịch. Bên cạnh yếu tố con người, việc hoàn thiện công tác quản lý tài nguyên, môi trường là cực kỳ quan trọng để phát triển du lịch bền vững. Cần xây dựng các quy chế cụ thể về khai thác và bảo vệ tài nguyên tại các khu, điểm du lịch, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng và du khách. Cuối cùng, phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động kinh doanh du lịch. Việc này không chỉ lập lại trật tự kỷ cương mà còn xây dựng một môi trường du lịch an toàn, lành mạnh, tạo niềm tin cho du khách và các nhà đầu tư.
4.1. Tối ưu hóa nguồn lực phát triển du lịch tại địa phương
Việc sử dụng hiệu quả nguồn lực phát triển du lịch là bài toán cốt lõi. Ngoài ngân sách nhà nước, cần đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tư thông qua xã hội hóa. Thành phố cần xây dựng danh mục các dự án ưu tiên để kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP). Nguồn nhân lực cũng là một nguồn lực quan trọng. Cần có kế hoạch đào tạo và thu hút lao động chất lượng cao cho ngành du lịch, liên kết với các trường đại học, cao đẳng để đào tạo theo nhu cầu thực tế của địa phương. Việc khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên và văn hóa cũng là một cách tối ưu hóa nguồn lực sẵn có.
4.2. Tăng cường thanh tra giải quyết khiếu nại trong du lịch
Hoạt động thanh tra, kiểm tra cần được tiến hành thường xuyên và có trọng tâm, trọng điểm, không chỉ vào các dịp lễ tết. Nội dung kiểm tra tập trung vào việc chấp hành các quy định về giá, chất lượng dịch vụ, an toàn vệ sinh thực phẩm, phòng chống cháy nổ tại các cơ sở lưu trú, nhà hàng, khu du lịch. Cần thiết lập đường dây nóng và các kênh tiếp nhận, xử lý phản ánh, khiếu nại của du khách một cách nhanh chóng và hiệu quả. Việc xử lý nghiêm các vi phạm sẽ có tác dụng răn đe, góp phần làm trong sạch môi trường kinh doanh du lịch và bảo vệ quyền lợi chính đáng của du khách.
V. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về du lịch từ các địa phương
Một trong những điểm sáng của đề tài thạc sĩ quản lý kinh tế này là việc nghiên cứu và rút ra bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác đã thành công trong phát triển du lịch. Việc phân tích mô hình của thành phố Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) và thành phố Lai Châu (tỉnh Lai Châu) cung cấp những góc nhìn thực tiễn và gợi mở quý báu cho Tam Kỳ. Từ kinh nghiệm của Nha Trang, bài học về việc xây dựng một môi trường du lịch an toàn, văn minh thông qua việc duy trì các đội kiểm tra liên ngành để xử lý các vấn đề như chèo kéo, đeo bám du khách là rất đáng học hỏi. Hơn nữa, việc Nha Trang chú trọng đầu tư vào hạ tầng công cộng phục vụ du khách như nhà vệ sinh đạt chuẩn, bãi đỗ xe... là một kinh nghiệm thực tế. Trong khi đó, mô hình của Lai Châu lại cho thấy cách làm sáng tạo trong việc phát triển du lịch cộng đồng từ con số không, biến các bản làng thành điểm đến hấp dẫn bằng cách phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Bài học về sự quyết liệt trong chỉ đạo, sự chủ động của cơ quan chuyên môn (Phòng VHTT) trong quảng bá và vai trò xung kích của thanh niên trong bảo vệ môi trường là những kinh nghiệm mà Tam Kỳ hoàn toàn có thể vận dụng.
5.1. Bài học từ mô hình quản lý du lịch tại thành phố Nha Trang
Thành phố Nha Trang thành công nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền trong việc đảm bảo môi trường du lịch. Việc thành lập và duy trì hiệu quả Tổ kiểm tra liên ngành, Tổ 524 (giải quyết người lang thang, ăn xin) đã tạo ra một môi trường an ninh, an toàn. Tam Kỳ có thể học tập mô hình này để giải quyết dứt điểm các vấn đề tiêu cực tại các điểm du lịch công cộng như bãi biển Tam Thanh. Ngoài ra, sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng Công an, Quản lý đô thị, Ban quản lý vịnh trong việc đảm bảo trật tự và mỹ quan đô thị là một kinh nghiệm quý giá về sự hiệp đồng tác chiến giữa các cơ quan quản lý.
5.2. Sáng kiến kinh nghiệm từ công tác phát triển du lịch Lai Châu
Lai Châu là một ví dụ điển hình về việc biến khó khăn thành cơ hội. Bài học quan trọng nhất là việc xác định đúng sản phẩm du lịch đặc trưng (du lịch cộng đồng) và tập trung đầu tư có trọng điểm (bản Gia Khâu, San Thàng). Tam Kỳ cần xác định rõ sản phẩm cốt lõi của mình là gì. Sáng kiến về việc chủ động xây dựng bộ công cụ quảng bá (cẩm nang, tập gấp, phim) và đẩy mạnh marketing online qua cổng thông tin điện tử là cách làm hiệu quả với chi phí thấp. Đặc biệt, việc tổ chức các lớp tập huấn về ẩm thực, thuyết minh ngay tại bản cho người dân là cách làm du lịch bền vững, trao quyền cho cộng đồng địa phương.
VI. Định hướng phát triển du lịch bền vững tại thành phố Tam Kỳ
Trên cơ sở phân tích thực trạng và các giải pháp đề xuất, luận văn đã phác thảo định hướng phát triển du lịch bền vững cho thành phố Tam Kỳ đến năm 2025 và xa hơn. Mục tiêu tổng quát là đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố. Định hướng phát triển phải dựa trên nguyên tắc khai thác hợp lý nguồn lực phát triển du lịch, bảo vệ tài nguyên và môi trường sinh thái, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa bản địa. Luận văn cũng đưa ra những kiến nghị cụ thể đối với UBND tỉnh Quảng Nam và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Nam về việc cần có cơ chế, chính sách đặc thù hỗ trợ Tam Kỳ trong việc đầu tư hạ tầng, quảng bá và đào tạo nhân lực. Triển vọng của ngành du lịch Tam Kỳ là rất lớn nếu có sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy và hành động quản lý. Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, hiệu quả kinh tế từ du lịch sẽ được nâng cao, không chỉ đóng góp vào ngân sách mà còn tạo nhiều việc làm, cải thiện đời sống người dân và xây dựng hình ảnh một thành phố Tam Kỳ năng động, xanh, và thân thiện.
6.1. Mục tiêu và lộ trình phát triển du lịch đến năm 2025
Mục tiêu cụ thể đến năm 2025 là đưa Tam Kỳ trở thành một điểm đến quen thuộc trên bản đồ du lịch Quảng Nam. Phấn đấu tăng trưởng lượng khách du lịch bình quân 15-20%/năm, nâng thời gian lưu trú trung bình lên 2-2,5 ngày. Để đạt được mục tiêu này, lộ trình được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn 2022-2023: Tập trung hoàn thiện quy hoạch, cơ chế chính sách, kiện toàn bộ máy quản lý và đầu tư vào các dự án hạ tầng du lịch trọng điểm. Giai đoạn 2024-2025: Đẩy mạnh các chiến dịch quảng bá quy mô lớn, đưa vào khai thác các sản phẩm du lịch mới và tăng cường liên kết vùng để tạo ra các tour, tuyến hấp dẫn.
6.2. Kiến nghị với Sở VHTTDL Quảng Nam và các cơ quan cấp tỉnh
Để Tam Kỳ phát triển, cần có sự hỗ trợ từ cấp tỉnh. Luận văn kiến nghị UBND tỉnh và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Nam ưu tiên bố trí nguồn vốn từ ngân sách cho các dự án hạ tầng khung tại Tam Kỳ. Cần hỗ trợ thành phố trong việc kết nối với các thị trường du lịch trọng điểm trong và ngoài nước, đưa hình ảnh du lịch Tam Kỳ vào các chương trình xúc tiến chung của tỉnh. Ngoài ra, việc phân cấp quản lý mạnh mẽ hơn cho thành phố trong việc cấp phép, quản lý các hoạt động kinh doanh du lịch cũng là một kiến nghị quan trọng để tăng tính chủ động và linh hoạt cho địa phương.
