CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QLNN VE DAU TƯ XDCB 1. KHÁI QUÁT QLNN VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG 1. Một số khái niệm - Khai niệm về nông thôn: “Nông thôn” là một khái niệm thông dung nhưng có nội hàm rộng và có thể khác nhau ở các quốc gia. Theo Từ điển Bách khoa toàn thư thế giới thì “Nông thôn là khu vực mà ở đó tập trung dân cư sống chủ yếu bằng sản xuất nông nghiệp ”.
Ở Việt Nam, theo Nghị định số 55/2015/NĐ-CP về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông, thôn thì: “Nông thôn là khu vực địa giới hành chính không bao gồm địa bàn của phường, quận thuộc thị xã, thành phố”. - Khái niệm về nông thôn mới: “7heo Nghị Quyết số 26-NQ/TI ngày 05/8/2008 thì nông thôn mới được hiểu là nông thôn mà ở đó có kết cấu hạ tang KT - XH hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ồn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường. Xây dựng giai cấp nông dân, củng cô liên minh công nhân - nông dân - trí thức vững mạnh, tạo nên tảng KT-XH và chính trị vững chắc cho sự nghiệp CNH, HĐH, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” [3] - Khái niệm về đầu tư xây dựng cơ bản: “Là một bộ phận của đâu tư phát triển, là toàn bộ những chỉ phí để đạt được mục đích đầu tư, bao gồm chỉ phí cho việc khảo sát thiết kế và xây dựng, mua sắm, lắp đặt máy móc thiết bị và các chỉ phí khác được ghỉ trong tổng dự toán. Đây là quá trình bỏ ll von để tiến hành các hoạt động XDCB nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản lịnh trong nên kinh tế.
[21] - Khái niệm về đầu tư XDCBNTM: “Là đâu te XDCB nhưng tập trung đâu tư để phục vụ đạt chuẩn các tiêu chí hạ tằng trong xây dựng NTM; đầu tư XDCB trong NTM có những nội dung QLĐT đặc thù mà XDCB theo quy định hiện hành không có được.” [16] - Khái niệm quản lý nhà nước: “Quản jý nhà nước là hoạt động thực hiện quyền lực nhà nước của các cơ quan trong bộ máy NN nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước trên cơ sở các quy luật phát triển xã hội, nhằm mục đích ôn định và phát triển đắt nước.” [33] = Quan lý nhà nước về đầu tư XDCB: “Là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người, do các cơ quan trong hệ thống hành pháp và hành chính thực hiện nhằm tạo hành lang pháp lý và hỗ trợ các chủ đầu tư thực hiện đúng vai trò, chức năng, nhiệm vụ của người đại diện sở hữu nhà nước trong các dự án, ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực trong việc sử dụng vốn Nhà nước nhằm tránh thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước. QLNN về đầu tư XDCB bằng nguồn vốn NSNN là quản lý việc thực hiện các dự án, các công trình đầu tư mà sản phẩm là các công trình công cộng. Vai trò và đặc điểm của đầu tư XDCB. Vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản + Đầu tư XDCB ảnh hưởng đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế; đầu tư tác động đến sự chuyển đổi cơ cấu của ngành, lãnh thổ và thành phần kinh tế.
+ Đầu tư XDCB tác động đến sự tăng trưởng và phát triển kinh tế. + Dau tư XDCB tạo ra cơ sở vật chất cho nên kinh tế, nhờ đầu tư XDCB đã làm cho tổng tài sản của nền kinh tế quốc dân không ngừng được gia tăng trong nhiều lĩnh vực của đầu tư XDCB. 12 + Đầu tư XDCB tác động đến sự phát triển KHCN của đất nước. + Dau tu XDCB tac động đến sự ồn định kinh tế, tạo công ăn việc làm cho người lao động.
Đặc điểm của đầu t XDCB + Đầu tư XDCB được coi là yếu tố khởi đầu cơ bản cho sự phát trí + Đầu tư XDCB đòi hỏi một khối lượng vốn lớn. Khối lượng vốn đầu tư lớn là yếu tố khách quan nhằm tạo ra những điều kiện vật chất và kỹ thuật cần thiết đảm bảo cho yếu tố tăng trưởng và phát triển. Vì vậy nếu không sử KTXH dụng vốn có hiệu quả sẽ gây nhiều phương hại đến sự phát tri + Quá trình XDCB phải được trải qua một thời gian lao động rất dài mới có thể đưa vào khai thác, sử dụng được. + Đầu tư XDCB là một lĩnh vực có rủi ro lớn.
Rủi ro trong lĩnh vực đầu tư XDCB chủ yếu là do thời gian của quá trình đầu tư kéo dài. Trong thời gian này các yếu tố kinh tế, chính trị và cả tự nhiên biến động sẽ gây nên những thất thoát lãng phí, gọi chung là những tổn thất mà các nhà đầu tư không lường được hết khi lập dự án. Các yếu tố bão lụt, động đất, chiến tranh có thể tàn phá các công trình được đầu tư. Sự thay đổi cơ chế chính sách của nhà nước như thay đôi chính sách thuế, thay đổi mức lãi suất, thay đôi nguồn nhiên liệu, cũng có thẻ gây nên thiệt hại cho hoạt động đầu tư.
+ Đầu tư XDCB liên quan đến nhiều ngành. Trung ương hay chính quyền địa phương tham gia trực tiếp vào quản lý toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng các công trình XDCB nhằm đảm bảo sự phù hợp với chiến lược, qui hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. + Vốn từ NSNN trong đầu tư XDCB được kiểm tra, kiểm soát chặt nhằm ngăn chặn tình trạng sử dụng không đúng mục đích, kém hiệu qua, ling phí hoặc phô biến là tham ô, tham nhũng, gây thất thoát NSNN. Vai trò quản lý nhà nước về đầu tư XDCB 13 ~ Kiểm soát được các hoạt động trong đầu tư XDCB, để cho xây dựng cơ bản ngày càng đi vào nề nếp.
Bảo đảm thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; góp phần nâng cao hiệu quả vốn đầu tư phát triển. ~ Nhà nước tiến hành kiểm tra, kiểm soát đầu tư XDCB đề chắn chỉnh nhằm mục tiêu sử dụng đúng và tiết kiệm các nguồn vốn đầu tư từ NSNN. ~ Thực hiện quản lý XDCB từ vốn NSNN góp phần tạo lập môi trường và điều kiện thúc đây việc khai thác các nguồn vốn đầu tư phát trong và ngoài địa phương cho phát triển kinh tế. NOI DUNG QLNN VE DAU TU XDCB TRONG XAY DUNG NTM 1.
Xây dựng, tuyên truyền và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật, chính sách, qui định về đầu tư XDCB trong xây dựng NTM - Việc xây dựng các văn bản các văn bản pháp luật, chính sách, qui định về đầu tư XDCB trong xây dựng NTM, làm cơ sở để QLNN sau này. Trong đầu tư XDCB thì các Luật, Nghị định quy định các nội dung quản lý chung, vĩ mô và phân cấp cho UBND cấp tỉnh quy định cụ thẻ, do đó việc xây dựng các văn bản quy định các nội dung QLNN về đầu tư xây dựng NTM có ý nghĩa hết sức quan trọng. Công tác triển khai xây dựng văn bản, chính sách, quy định quản lý cần đảm bảo tính kịp thời, tránh tạo lỗ hỗng khi giao thời giữa các quy định. Cần có định hướng, xây dựng kế hoạch cụ thể để đảm bảo lợi ích KT-XH đem lại từ chính sách.
Đồng thời, giúp cơ quan quản lý giảm thiểu những thiệt hại xảy ra trong quá trình triển khai thực hiện. - Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách về đầu tư XDCB trong NTM cần được cơ quan QLNN chủ động trong thực hiện, với mục tiêu các đối tượng quản lý càng nhiều người biết, hiểu đề thực hiện đúng. Việc tuyên truyền, vận động thực hiện các chính sách, quy định trong quản lý ĐTXD cần được thực hiện thường xuyên, liên tục. Tùy theo yêu cầu về quản lý đầu tư XDCB, có một số hình thức phổ biến, tuyên truyền như: Tổ chức các buổi 14 tập huấn, tô chức hội nghị, hội thảo chuyên đề, số tay.
Tiêu ehí đánh giá: ) Kết quả triển khai thực hiện các chính sách về ĐTXD, quy định so với mục. tiêu, kế hoạch đặt ra. (ii) Số lượng các chính sách, quy định đề ra nhằm QLNN về ĐTXD hiệu quả. (iii) Số lượng người tham gia tuyên truyền.
Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch và phân bỗ nguồn lực đầu tư XDCB trong xây dựng NTM Lập kế hoạch có vai trò rat quan trọng trong việc sử dụng nguồn lực có giới hạn của ngân sách trong khi có quá nhiều nhu cầu dịch vụ công phải thoả mãn và đáp ứng nhu cầu của xã hội. Lập kế hoạch đầu tư XDCB nhằm trả lời những câu hỏi về nhu cầu công trình XDCB nào bức thiết nhất, có tính chất quyết định tới sự phát triển KTXH phải đầu tư bằng vốn ngân sách nói chung. và đáp ứng yêu cầu thực hiện các tiêu chí NTM nói riêng. Nội dung này được thực hiện căn cứ theo chiến lược, quy hoạch phát triển KHTX, kế hoạch đầu tư công, kế hoạch tài chính trong từng giai đoạn phát triển của địa phương, quy định về quản lý, phân cấp đầu tư hiện hành.
Kế hoạch được ban hành phải đảm bảo đúng quy định pháp lý hiện hành, phù hợp với chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Tiêu chí đánh giá: (¡) Quy hoạch có đảm bảo yêu cầu phát triển KTXH lâu đài? (ii) Kế hoạch có hiệu quả; huy động được nguồn lực hay không? (iii) Kế hoạch thỏa mãn được các nhu cầu, bức xúc trong đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu 1. Tổ chức thực hiện đầu tư XDCB trong xây dựng NTM a. Phân cấp quản lý đầu tr XDCB trong xây dựng NTM Để cho việc thực hiện chính sách về ĐTXD được hiệu quả hơn.
Việc phân cấp hợp lý sẽ thúc đẩy việc quản lý ĐTXD trong NTM hiệu quả. Tuy nhiên vái àn đặc ra là phân cấp như thế nào để phù hợp với năng lực và trình độ của các đối tượng được phân cấp. Tiêu chí đánh giá (¡) Phân cấp 15 thuận lợi đến đối tượng thực hiện, nhất là đối với cấp xã (ii) Phân cấp nhưng cần phải đảm bảo các quy định của các Luật có liên quan.