Luận văn thạc sĩ về biện pháp kỹ thuật tạo cây trám trắng ghép Canarium album

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật tạo cây trám trắng ghép canarium album lour rausch, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Nguyễn Quốc Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Đắc Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Nghiên Cứu Một Số Biện Pháp Kỹ Thuật Tạo Cây Trám Trắng Ghép Canarium Album Lour. Rausch
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỐI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số dẫn liệu về cây Trám trồng
• 1.2. Đặc tính sinh vật học
• 1.3. Yêu cầu về đất trồng và điều kiện khí hậu
• 1.4. Lịch sử về đối nghiên cứu
• 1.5. Nghiên cứu sử dụng gỗ, nhựa trám, đặc tính sinh vật học và kỹ thuật gây trồng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Cây Trám Trắng Ghép Canarium Album

Nghiên cứu về cây trám trắng ghép (Canarium album) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Giống cây trồng là yếu tố then chốt trong sản xuất nông lâm nghiệp. Việc cải thiện giống và áp dụng các biện pháp kỹ thuật thâm canh đã giúp tăng năng suất cây trồng nông nghiệp lên gấp đôi so với những năm 1960. Trong lâm nghiệp, do cây rừng có tuổi thọ dài ngày và khó áp dụng các biện pháp thâm canh, công tác giống càng trở nên quan trọng. Dù trồng rừng kinh tế hay phòng hộ, việc sử dụng giống tốt là điều kiện tiên quyết. Nhân giống là khâu cuối cùng trong công tác giống. Để giữ được các đặc tính tốt của cây giống, người ta thường dùng các phương thức nhân giống sinh dưỡng. Trong đó, phương pháp ghép kết hợp được sức sống trẻ của gốc ghép với tính di truyền tốt của cành ghép, tạo ra cây ghép vừa sống lâu, vừa mau ra quả và giữ được giá trị kinh tế tốt của cây mẹ lấy cành. Phương thức này đang được áp dụng rộng rãi trong việc xây dựng các vườn giống cây rừng và vườn quả cao sản. Trám trắng là loài cây bản địa phân bố trong rừng tự nhiên và được nhân dân ta gây trồng ở nhiều nơi với mục đích trồng rừng phòng hộ kết hợp lấy quả.

1.1. Giới Thiệu Chung Về Trám Trắng Canarium Album

Trám trắng (Canarium album) là cây thân gỗ lâu năm thường xanh, tán lá dày và rậm, tạo độ tàn che cao, chống xói mòn, bảo vệ đất và cải thiện khí hậu. Cây có khả năng tái sinh tự nhiên mạnh cả từ hạt và chồi. Theo Phạm Đức Tuấn và Nguyễn Hữu Lộc (2005), họ Trám Burseraceae gồm 16 chi, hơn 500 loài phân bố tại vùng nhiệt đới và á nhiệt đới, cả bắc và nam bán cầu, là những loài gỗ lớn thường xanh đa tác dụng. Ngoài giá trị phủ xanh, phần lớn các loài trong 16 chi này đều cho gỗ lớn và nhiều loài cho quả ăn được. Các loài trám ăn quả chủ yếu tập trung trong chi Canarium, gồm hơn 100 loài. Tuy nhiên, theo điều tra của Trung Quốc và Nhật Bản, chỉ có 26 loài được gây trồng trên thế giới để lấy quả và lấy gỗ.

1.2. Lịch Sử Nghiên Cứu và Phát Triển Giống Trám Trắng

Từ lâu, quả trám đã được nhiều nước sử dụng làm thực phẩm. Phúc Kiến và Quảng Đông là hai tỉnh trồng trám lấy quả nhiều nhất Trung Quốc. Từ năm 1980 đến 1996, sản lượng quả trám đã tăng từ 4,5 lần đến 12,5 lần nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Ngoài sản lượng trong nước, Trung Quốc vẫn phải nhập khẩu quả trám từ Việt Nam. Vì vậy, quả trám trở nên có giá, dễ tiêu thụ trên thị trường. Cây trám trắng đã được nông dân miền núi và chủ trang trại quan tâm gây trồng với mục đích lấy quả.

II. Thách Thức Trong Nhân Giống Cây Trám Trắng Hiện Nay

Một trong những đặc điểm của cây trám trồng từ hạt là lâu ra quả. Các mô hình thử nghiệm tại Lạng Sơn, Hòa Bình và Phú Thọ cho thấy cây trám trắng sau khi trồng từ 8 đến 10 năm mới cho quả, tỷ lệ cây có quả rất thấp. Tại Hạ Hòa, Phú Thọ, trám trên 20 tuổi trồng trong vườn hộ gia đình có tỷ lệ cây ra quả có thể cho thu hoạch chỉ chiếm từ 30 - 40%, còn lại 60 - 70% số cây rất ít quả và không có quả. Những cây không cho quả thường được gọi là “cây đực”, không đáp ứng được mục đích trồng rừng lấy quả. Nhân giống sinh dưỡng là phương thức có thể cải thiện được chất lượng giống cây rừng. Các nghiên cứu về nhân giống sinh dưỡng trám trắng cho thấy nhân giống bằng phương pháp ghép cho tỷ lệ thành công khá cao, nhân giống bằng phương pháp giâm hom đạt tỷ lệ ra rễ rất thấp, hiệu quả kém.

2.1. Vấn Đề Cây Trám Trắng Chậm Ra Quả và Tỷ Lệ Cây Đực

Một trong những đặc điểm của cây trám trắng trồng từ hạt là thời gian cho quả kéo dài, thường từ 8 đến 10 năm. Tỷ lệ cây có khả năng cho quả cũng rất thấp, đặc biệt là ở những cây được gọi là "cây đực". Điều này gây ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh tế của việc trồng trám, khiến người trồng không đạt được mục tiêu thu hoạch quả như mong muốn. Tình trạng này đòi hỏi các biện pháp kỹ thuật để cải thiện khả năng sinh sản của cây.

2.2. Hạn Chế Của Phương Pháp Nhân Giống Trám Trắng Bằng Giâm Hom

Các nghiên cứu cho thấy phương pháp giâm hom không phải là biện pháp phù hợp với loài cây này. Tỷ lệ ra rễ rất thấp, dẫn đến hiệu quả nhân giống kém. Điều này đặt ra yêu cầu tìm kiếm các phương pháp nhân giống hiệu quả hơn, như phương pháp ghép, để đảm bảo số lượng và chất lượng cây giống.

2.3. Chất Lượng Cây Trám Ghép Chưa Được Quan Tâm Đúng Mức

Mặc dù đã có một số cơ sở sản xuất cây trám ghép đáp ứng được một phần nhu cầu của người trồng rừng, nhưng điều mà các nhà sản xuất quan tâm là tăng nhanh số lượng cây con để đáp ứng kịp thời nhu cầu của thị trường, vấn đề nâng cao chất lượng cây ghép chưa được quan tâm nghiên cứu. Có thể có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, bên cạnh những nguyên nhân về kinh tế, xã hội thì một trong những nguyên nhân quan trọng là chúng ta chưa xây dựng được hệ thống biện pháp kỹ thuật tạo cây trám ghép trên cơ sở có hiểu biết đầy đủ về loài cây này ở giai đoạn vườn ươm và giai đoạn tuổi non làm cơ sở vững chắc cho việc xây dựng các biện pháp kỹ thuật sản xuất cây ghép đạt yêu cầu chất lượng đủ tiêu chuẩn đem đi trồng.

III. Kỹ Thuật Ghép Cây Trám Trắng Giải Pháp Tối Ưu

Lấy cành trám từ các cây mẹ sai quả ghép lên gốc trám trắng được cây trám ghép. Cây ghép có ưu điểm nổi bật là sớm cho quả, loại trừ được hiện tượng “cây đực”, cây ghép thường có tán thấp, cành xoè ngang, dễ thu hái và chăm sóc, có thể thâm canh với cường độ cao, vì thế nhiều địa phương đã chọn cây trám ghép để trồng rừng. Trong 2 năm (2003 - 2004) diện tích trám ghép trồng trong mô hình khuyến lâm tại các tỉnh miền núi phía bắc đạt 482,5 ha, ước tính tổng diện tích trám ghép đã trồng trong cả nước đến năm 2006 đạt trên 1000 ha. Về hiệu quả kinh tế, chỉ tạm tính với năng suất khiêm tốn là 100 kg/cây ở giai đoạn sau tuổi 10 (trám ghép có thể cho quả từ năm thứ hai).

3.1. Ưu Điểm Vượt Trội Của Cây Trám Trắng Ghép

Cây trám trắng ghép khắc phục được nhược điểm chậm ra quả và loại bỏ hiện tượng "cây đực" thường thấy ở cây trồng từ hạt. Cây ghép thường có tán thấp, cành xòe ngang, giúp dễ dàng thu hái và chăm sóc. Ngoài ra, cây ghép còn có khả năng thâm canh với cường độ cao, mang lại hiệu quả kinh tế tốt hơn.

3.2. Quy Trình Ghép Cây Trám Trắng Chi Tiết

Quy trình ghép cây trám trắng bao gồm các bước lựa chọn gốc ghép, chọn cành ghép từ cây mẹ có năng suất cao, thực hiện ghép bằng các phương pháp phù hợp (ghép mắt, ghép cành), chăm sóc cây sau ghép để đảm bảo tỷ lệ sống cao. Việc lựa chọn thời điểm ghép thích hợp (thường là mùa xuân hoặc mùa thu) cũng rất quan trọng.

3.3. Lựa Chọn Gốc Ghép Trám Trắng Phù Hợp

Việc lựa chọn gốc ghép trám trắng khỏe mạnh, có khả năng sinh trưởng tốt là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của quá trình ghép. Gốc ghép cần có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và thích nghi với điều kiện thổ nhưỡng của vùng trồng.

IV. Biện Pháp Kỹ Thuật Chăm Sóc Cây Trám Trắng Ghép Sau Khi Trồng

Phong trào trồng trám ghép ở nước ta mới được bắt đầu trong khoảng 3 năm gần đây, rừng trám ghép của nông dân hiện nay chủ yếu đang ở giai đoạn kiến thiết cơ bản, nhìn chung tỷ lệ thành rừng thấp, chất lượng rừng trồng chưa được cải thiện, chưa đáp ứng được yêu cầu của cây lấy quả là phải có sức sinh trưởng tốt, có bộ khung cành vững chắc, cân đối, có góc phân cành lớn tạo ra nhiều cấp cành, chuẩn bị cho giai đoạn sau. Cũng trong khoảng 3 năm trở lại đây, việc nhân giống cây trám ghép để đáp ứng nhu cầu trồng rừng trong nhân dân gặp nhiều khó khăn và còn nhiều tồn tại.

4.1. Kỹ Thuật Bón Phân Cho Cây Trám Trắng Ghép

Việc bón phân cho cây trám trắng ghép cần được thực hiện đúng cách và đúng thời điểm để đảm bảo cây sinh trưởng và phát triển tốt. Sử dụng phân hữu cơ kết hợp với phân vô cơ, bón theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây (giai đoạn kiến thiết cơ bản, giai đoạn ra hoa, giai đoạn đậu quả).

4.2. Phòng Trừ Sâu Bệnh Cho Cây Trám Trắng Ghép

Cần thường xuyên kiểm tra cây trám trắng ghép để phát hiện sớm các dấu hiệu của sâu bệnh. Sử dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh sinh học và hóa học một cách hợp lý, đảm bảo an toàn cho cây và môi trường.

4.3. Tưới Nước và Quản Lý Độ Ẩm Cho Cây Trám Trắng Ghép

Đảm bảo cung cấp đủ nước cho cây trám trắng ghép, đặc biệt là trong mùa khô. Quản lý độ ẩm đất tốt, tránh tình trạng ngập úng gây hại cho rễ cây.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Hiệu Quả Kinh Tế Của Trám Trắng Ghép

Với mật độ 400 cây/ha, và thời gian cho thu quả kéo dài 25 năm, thì hiệu quả kinh tế trên mỗi héc ta trồng trám hàng năm khoảng 80 triệu đồng, không thua kém cà phê năng suất khá (2 tấn/ha), vào những năm được giá (2500 USD/tấn). Nếu gặp rủi ro, quả trám tươi chỉ bán được 1000đ/kg thì mỗi héc ta hàng năm vẫn thu được 40 triệu đồng - gấp đôi ruộng lúa 10 tấn/ha, gần gấp 7 lần rừng bạch đàn thâm canh (20 m3/ha/năm x 300.000đ/m3 = 6 triệu đồng/ha/năm). Giá trị về kinh tế và sinh thái của cây trám quả là rất lớn, nhu cầu trồng trám ghép ngày càng tăng lên nhưng kết quả trồng rừng còn nhiều hạn chế.

5.1. Mô Hình Trồng Trám Trắng Ghép Hiệu Quả Tại Các Tỉnh Miền Bắc

Nhiều mô hình trồng trám trắng ghép tại các tỉnh miền núi phía Bắc đã chứng minh hiệu quả kinh tế cao. Các mô hình này thường kết hợp trồng trám với các loại cây trồng khác, tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

5.2. So Sánh Hiệu Quả Kinh Tế Giữa Trám Trắng Ghép và Các Cây Trồng Khác

So với các loại cây trồng khác như lúa, bạch đàn, cà phê, trám trắng ghép có tiềm năng mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, đặc biệt là khi giá trám ổn định và năng suất đạt mức trung bình.

5.3. Tiềm Năng Phát Triển Thị Trường Quả Trám Trắng

Thị trường quả trám trắng còn nhiều tiềm năng phát triển, cả trong nước và xuất khẩu. Nhu cầu tiêu dùng quả trám ngày càng tăng, đặc biệt là các sản phẩm chế biến từ quả trám.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Kỹ Thuật Ghép Trám Trắng

Giá trị về kinh tế và sinh thái của cây trám quả là rất lớn, nhu cầu trồng trám ghép ngày càng tăng lên nhưng kết quả trồng rừng còn nhiều hạn chế. Phong trào trồng trám ghép ở nước ta mới được bắt đầu trong khoảng 3 năm gần đây, rừng trám ghép của nông dân hiện nay chủ yếu đang ở giai đoạn kiến thiết cơ bản, nhìn chung tỷ lệ thành rừng thấp, chất lượng rừng trồng chưa được cải thiện, chưa đáp ứng được yêu cầu của cây lấy quả là phải có sức sinh trưởng tốt, có bộ khung cành vững chắc, cân đối, có góc phân cành lớn tạo ra nhiều cấp cành, chuẩn bị cho giai đoạn sau.

6.1. Tổng Kết Các Biện Pháp Kỹ Thuật Tạo Cây Trám Trắng Ghép

Nghiên cứu đã tổng kết các biện pháp kỹ thuật quan trọng trong việc tạo cây trám trắng ghép, từ khâu chọn giống, ghép cây, chăm sóc sau ghép đến quản lý sâu bệnh và dinh dưỡng. Các biện pháp này cần được áp dụng một cách đồng bộ và khoa học để đạt hiệu quả cao nhất.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Ghép Cây Trám Trắng

Cần tiếp tục nghiên cứu về các giống trám trắng có năng suất và chất lượng cao, các phương pháp ghép tiên tiến, các biện pháp chăm sóc cây sau ghép hiệu quả hơn. Ngoài ra, cần nghiên cứu về khả năng thích ứng của cây trám trắng ghép với các điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng khác nhau.

6.3. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Trồng Trám Trắng Ghép

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ người dân trồng trám trắng ghép, như cung cấp giống tốt, hỗ trợ kỹ thuật, tạo điều kiện tiếp cận vốn vay, xây dựng thương hiệu và thị trường tiêu thụ quả trám.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển nông lâm nghiệp bền vững, việc cải tạo và nhân giống cây trầm trắng (Canarium album) đóng vai trò quan trọng trong nâng cao năng suất và chất lượng rừng trồng lấy quả. Theo ước tính, diện tích trồng trầm ghép tại các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam đã tăng từ 482,5 ha năm 2003-2004 lên trên 1000 ha năm 2006, với năng suất bình quân khoảng 100 kg/cây sau 10 năm trồng. Giá trị kinh tế của cây trầm ghép ước tính đạt khoảng 80 triệu đồng/ha/năm, tương đương với năng suất cà phê 2 tấn/ha. Tuy nhiên, hiện nay chất lượng cây ghép và quy trình kỹ thuật nhân giống còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững của cây trầm trắng.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định các biện pháp kỹ thuật tạo cây trầm trắng ghép hiệu quả trong giai đoạn vườn ươm, nhằm nâng cao tỷ lệ sống, sinh trưởng và chất lượng cây ghép, đồng thời hoàn thiện quy trình kỹ thuật ghép phù hợp với điều kiện sinh thái và kinh tế địa phương. Nghiên cứu được thực hiện tại Trung tâm nghiên cứu thực nghiệm Đại học Lâm nghiệp, trong khoảng thời gian từ năm 2004 đến 2006, tập trung vào cây con 1 tuổi và cây ghép trong giai đoạn vườn ươm.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác nhân giống và phát triển rừng trồng trầm trắng lấy quả, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và bảo tồn nguồn gen cây bản địa, đồng thời hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp chế biến nhựa trầm và tinh dầu trầm trắng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và phát triển cây ghép, sinh lý cây trồng, cũng như kỹ thuật nhân giống sinh dưỡng. Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình sinh trưởng cây ghép: tập trung vào mối quan hệ giữa gốc ghép và cành ghép, ảnh hưởng của kích thước gốc ghép, thời điểm ghép và kỹ thuật ghép đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của cây ghép.

2. Mô hình sinh lý cây trồng: nghiên cứu ảnh hưởng của điều kiện môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và dinh dưỡng đến quá trình sinh trưởng, ra rễ và phát triển cây con trong giai đoạn vườn ươm.

Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ sống cây ghép, sinh trưởng chiều cao và đường kính thân, kích thước bầu ươm, thời điểm ghép, kỹ thuật ghép (ghép nêm, ghép chồi, ghép áp), và chăm sóc sau ghép.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thu thập từ các thí nghiệm thực địa tại Trung tâm nghiên cứu thực nghiệm Đại học Lâm nghiệp, với cỡ mẫu gồm 360 cây ghép trong các thí nghiệm ghép khác nhau, được lập lại 3-4 lần để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Theo dõi tỷ lệ sống cây ghép định kỳ 7-14 ngày/lần trong vòng 56 ngày sau ghép.
• Đo đạc các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao, đường kính thân, chiều dài rễ, số lượng rễ phát triển.
• So sánh các phương pháp ghép (ghép nêm, ghép chồi, ghép áp) và thời điểm ghép (vô xuân, vô thu, vô đông).
• Kiểm định thống kê bằng phương pháp kiểm tra chi bình phương (χ²) và kiểm định t độc lập để xác định sự khác biệt có ý nghĩa giữa các nhóm thí nghiệm.
• Sử dụng phần mềm SPSS để xử lý số liệu và phân tích thống kê.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2004 đến 2006, bao gồm các giai đoạn chuẩn bị vật liệu, tiến hành thí nghiệm ghép, theo dõi sinh trưởng và phân tích kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của thời điểm ghép đến tỷ lệ sống cây ghép: Ghép vào mùa xuân đạt tỷ lệ sống cao nhất, khoảng 90-100% sau 14 ngày, trong khi ghép vào mùa thu và mùa đông chỉ đạt 23,3% và 12,5% tương ứng. Sự khác biệt này được xác nhận có ý nghĩa thống kê (χ² = 2.657, p < 0.05).

2. Ảnh hưởng của phương pháp ghép đến tỷ lệ sống: Ghép nêm cho tỷ lệ sống cao hơn (khoảng 90,7%) so với ghép chồi (88%) và ghép áp (15,41%). Ghép nêm cũng giúp cây ghép sinh trưởng nhanh hơn về chiều cao và đường kính thân.

3. Ảnh hưởng của tuổi cây mẹ lấy cành ghép: Cành ghép lấy từ cây mẹ 1 tuổi cho tỷ lệ sống và sinh trưởng tốt hơn so với cành lấy từ cây mẹ 3 và 5 tuổi. Cây ghép từ cành 1 tuổi có chiều cao và đường kính thân trung bình cao hơn 15-20% so với các nhóm còn lại.

4. Ảnh hưởng của biện pháp cắt rễ mầm đến sinh trưởng cây con: Cắt rễ mầm dài 0,5 cm giúp tăng tỷ lệ sinh khởi rễ và chiều dài rễ cây con so với cắt 1 cm hoặc không cắt. Tỷ lệ sinh khởi rễ đạt trên 80% với cắt 0,5 cm, trong khi các biện pháp khác chỉ đạt khoảng 60-70%.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy thời điểm ghép vô xuân là thích hợp nhất do điều kiện nhiệt độ trung bình khoảng 17°C, độ ẩm cao và lượng mưa thấp tạo điều kiện sinh lý thuận lợi cho cây ghép phát triển. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về sinh trưởng cây ghép trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa.

Phương pháp ghép nêm được đánh giá cao nhờ khả năng tạo tiếp xúc tốt giữa gốc và cành ghép, giảm thiểu tổn thương và tăng khả năng liên kết mô, từ đó nâng cao tỷ lệ sống và sinh trưởng. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu về kỹ thuật ghép cây ăn quả lâu năm.

Tuổi cây mẹ lấy cành ảnh hưởng đến chất lượng cành ghép, cây mẹ quá già có thể làm giảm khả năng sinh trưởng của cây con do sự suy giảm sinh lý và khả năng ra rễ. Việc lựa chọn cây mẹ 1 tuổi giúp đảm bảo nguồn cành ghép khỏe mạnh, sinh trưởng tốt.

Biện pháp cắt rễ mầm ngắn giúp kích thích sinh trưởng rễ mới, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng và nước, từ đó cải thiện sinh trưởng cây con. Đây là một kỹ thuật đơn giản nhưng hiệu quả trong công tác nhân giống sinh dưỡng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ sống cây ghép theo thời điểm ghép, bảng so sánh chiều cao và đường kính thân giữa các phương pháp ghép, cũng như biểu đồ sinh trưởng rễ theo biện pháp cắt rễ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng ghép vào mùa xuân: Khuyến khích thực hiện ghép cây trầm trắng vào mùa xuân (tháng 2-4) để đạt tỷ lệ sống và sinh trưởng cao nhất. Thời gian thực hiện trong vòng 3 năm tới tại các vùng trồng trọng điểm.

2. Ưu tiên phương pháp ghép nêm: Đào tạo kỹ thuật viên và nông dân áp dụng phương pháp ghép nêm trong nhân giống cây trầm trắng nhằm nâng cao hiệu quả ghép. Triển khai trong các trung tâm giống và vườn ươm trong 2 năm tới.

3. Lựa chọn cây mẹ lấy cành ghép 1 tuổi: Xây dựng quy trình chọn lọc cây mẹ khỏe mạnh, tuổi từ 1 năm để lấy cành ghép, đảm bảo chất lượng cây con. Thực hiện đồng bộ trong hệ thống vườn giống.

4. Áp dụng kỹ thuật cắt rễ mầm ngắn (0,5 cm): Hướng dẫn kỹ thuật cắt rễ mầm đúng cách để kích thích sinh trưởng rễ cây con, tăng khả năng sống sót và phát triển. Thực hiện trong công tác chăm sóc vườn ươm.

5. Hoàn thiện quy trình kỹ thuật ghép: Xây dựng và phổ biến quy trình kỹ thuật chuẩn, bao gồm chuẩn bị gốc ghép, thu cành, ghép, chăm sóc sau ghép và bón phân hợp lý. Thời gian hoàn thiện trong vòng 1 năm, phối hợp với các viện nghiên cứu và địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và giảng viên ngành Lâm nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để phát triển các đề tài khoa học, giảng dạy kỹ thuật nhân giống cây trầm trắng và các loài cây bản địa khác.

2. Trung tâm giống cây trồng và vườn ươm: Áp dụng các biện pháp kỹ thuật được đề xuất để nâng cao chất lượng cây giống, tăng năng suất và hiệu quả kinh tế.

3. Nông dân và chủ trang trại trồng trầm trắng: Hướng dẫn kỹ thuật ghép, chăm sóc cây ghép nhằm nâng cao tỷ lệ sống và chất lượng cây trồng, từ đó tăng thu nhập.

4. Các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách nông lâm nghiệp: Tham khảo để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển nhân giống cây trầm trắng, bảo tồn nguồn gen và phát triển kinh tế rừng bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nên ghép cây trầm trắng vào mùa xuân?
   Mùa xuân có nhiệt độ trung bình khoảng 17°C, độ ẩm cao và lượng mưa thấp, tạo điều kiện sinh lý thuận lợi cho cây ghép phát triển, giúp tỷ lệ sống đạt trên 90%, cao hơn nhiều so với mùa thu và mùa đông.

2. Phương pháp ghép nào hiệu quả nhất cho cây trầm trắng?
   Phương pháp ghép nêm được đánh giá cao với tỷ lệ sống khoảng 90,7%, giúp cây ghép sinh trưởng nhanh và khỏe mạnh hơn so với ghép chồi và ghép áp.

3. Tuổi cây mẹ ảnh hưởng thế nào đến chất lượng cành ghép?
   Cành ghép lấy từ cây mẹ 1 tuổi có tỷ lệ sống và sinh trưởng tốt hơn so với cây mẹ 3 và 5 tuổi do cây mẹ trẻ có sinh lý khỏe mạnh, khả năng ra rễ và phát triển cây con cao hơn.

4. Kỹ thuật cắt rễ mầm có tác dụng gì?
   Cắt rễ mầm ngắn khoảng 0,5 cm kích thích sinh trưởng rễ mới, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng và nước, giúp cây con phát triển tốt hơn trong giai đoạn vườn ươm.

5. Làm thế nào để chăm sóc cây ghép sau khi ghép?
   Cần che chắn ánh sáng trực tiếp, giữ ẩm đất, bón phân hợp lý và kiểm soát sâu bệnh để đảm bảo cây ghép phát triển ổn định, tăng tỷ lệ sống và chất lượng cây con.

Kết luận

• Xác định được thời điểm ghép mùa xuân là thích hợp nhất với tỷ lệ sống cây ghép đạt trên 90%.
• Phương pháp ghép nêm cho hiệu quả cao về tỷ lệ sống và sinh trưởng cây ghép.
• Cành ghép lấy từ cây mẹ 1 tuổi giúp nâng cao chất lượng cây con.
• Biện pháp cắt rễ mầm ngắn 0,5 cm kích thích sinh trưởng rễ và tăng tỷ lệ sống cây con.
• Đề xuất hoàn thiện quy trình kỹ thuật ghép cây trầm trắng phù hợp với điều kiện sinh thái và kinh tế địa phương.

Tiếp theo, cần triển khai áp dụng các biện pháp kỹ thuật đã nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất tại các vùng trồng trọng điểm, đồng thời đào tạo kỹ thuật viên và nông dân để nâng cao hiệu quả nhân giống. Mời các đơn vị nghiên cứu và sản xuất giống phối hợp thực hiện để phát triển bền vững cây trầm trắng lấy quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ ptnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp -------------------------- nguyÔn quèc tuÊn nghiªn cøu mét sè biÖn ph¸p kü thuËt t¹o c©y tr¸m tr¾ng ghÐp (Canarium album (Lour.) Raeusch) Chuyªn ngµnh: L©m Häc luËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Hµ t©y 2006 HµcT©y - 2006 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ ptnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp    nguyÔn quèc tuÊn nghiªn cøu mét sè biÖn ph¸p kü thuËt t¹o c©y tr¸m tr¾ng ghÐp (Canarium album (Lour.) Raeusch) Chuyªn ngµnh: L©m Häc M· sè: 60.60 luËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc TS. Ph¹m §øc TuÊn Chuyªn ngµnh: L©m Häc M· sè: 4.04 c 1 §Æt vÊn ®Ò Gièng lµ mét trong nh÷ng kh©u quan träng nhÊt cña s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp. Nhê cã gièng ®­îc c¶i thiÖn vµ ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kü thuËt th©m canh kh¸c mµ n¨ng suÊt c¸c loµi c©y n«ng nghiÖp chñ yÕu trong nh÷ng n¨m qua ®· t¨ng gÊp ®«i so víi nh÷ng n¨m 1960. Trong l©m nghiÖp, c©y rõng cã ®êi sèng dµi ngµy, khã cã ®iÒu kiÖn ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kü thuËt th©m canh kh¸c nªn c«ng t¸c gièng l¹i cµng quan träng.

Dï trång rõng kinh tÕ hay trång rõng phßng hé ®Òu ph¶i cã gièng tèt theo môc tiªu ®Æt ra [20]. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, c¸c Trung t©m nghiªn cøu gièng c©y rõng trong c¶ n­íc ®· tiÕn hµnh nghiªn cøu vÒ chän gièng, kh¶o nghiÖm vµ nh©n gièng cho nhiÒu loµi c©y rõng, ®· ®¹t ®­îc mét sè kÕt qu¶ b­íc ®Çu, më ra mét triÓn väng lín cho trång rõng nguyªn liÖu ë n­íc ta [26]. Nh©n gièng lµ kh©u cuèi cïng trong c«ng t¸c gièng. §Ó gi÷ ®­îc c¸c ®Æc tÝnh tèt cña c©y gièng ng­êi ta th­êng dïng c¸c ph­¬ng thøc nh©n gièng sinh d­ìng.

Trong c¸c ph­¬ng thøc nh©n gièng sinh d­ìng th× c¸c ph­¬ng ph¸p ghÐp kÕt hîp ®­îc søc sèng trÎ cña gèc ghÐp víi tÝnh di truyÒn tèt cña cµnh ghÐp, t¹o ®­îc c©y ghÐp võa sèng l©u, võa mau ra qu¶ vµ gi÷ ®­îc gi¸ trÞ kinh tÕ tèt cña c©y mÑ lÊy cµnh, ®ång thêi c©y thÊp h¬n, v× vËy ph­¬ng thøc nµy ®· vµ ®ang ®­îc ¸p dông réng r·i trong viÖc x©y dùng c¸c v­ên gièng c©y rõng vµ c¸c v­ên qu¶ cao s¶n [19]. Tr¸m tr¾ng (Canarium album (Lour.) Raeusch) lµ loµi c©y b¶n ®Þa ph©n bè trong rõng tù nhiªn vµ ®­îc nh©n d©n ta g©y trång ë nhiÒu n¬i víi môc ®Ých trång rõng phßng hé kÕt hîp lÊy qu¶. Tõ l©u, qu¶ tr¸m ®· ®­îc nhiÒu n­íc sö dông lµm thùc phÈm. Phóc KiÕn vµ Qu¶ng §«ng lµ hai tØnh trång tr¸m lÊy qu¶ nhiÒu nhÊt Trung Quèc.

Tõ n¨m 1980 ®Õn 1996 s¶n l­îng qu¶ tr¸m ®· t¨ng tõ 4,5 lÇn ®Õn 12,5 lÇn nh­ng vÉn ch­a ®¸p øng ®ñ nhu cÇu tiªu dïng trong n­íc vµ xuÊt khÈu [38]. Ngoµi s¶n l­îng trong n­íc, Trung Quèc vÉn ph¶i nhËp khÈu qu¶ tr¸m tõ ViÖt Nam. V× vËy, qu¶ tr¸m trë nªn cã gi¸, dÔ tiªu thô trªn thÞ tr­êng. C©y tr¸m tr¾ng ®· ®­îc n«ng d©n miÒn nói vµ chñ trang tr¹i quan t©m g©y trång víi môc ®Ých lÊy qu¶.

c 2 Mét trong nh÷ng ®Æc ®iÓm cña c©y tr¸m trång tõ h¹t lµ l©u ra qu¶, trªn c¸c m« h×nh thö nghiÖm t¹i L¹ng S¬n, Hoµ B×nh vµ Phó Thä cho thÊy c©y tr¸m tr¾ng sau khi trång tõ 8 ®Õn 10 n¨m míi cho qu¶, tû lÖ c©y cã qu¶ rÊt thÊp. T¹i H¹ hoµ, Phó Thä tr¸m trªn 20 tuæi trång trong v­ên hé gia ®×nh cã tû lÖ c©y ra qu¶ cã thÓ cho thu ho¹ch chØ chiÕm tõ 30 - 40%, cßn l¹i 60 - 70% sè c©y rÊt Ýt qu¶ vµ kh«ng cã qu¶. Nh÷ng c©y kh«ng cho qu¶ ng«n ng÷ d©n gian th­êng gäi lµ “c©y ®ùc” , nã kh«ng ®¸p øng ®­îc môc ®Ých trång rõng lÊy qu¶. Nh©n gièng sinh d­ìng lµ ph­¬ng thøc cã thÓ c¶i thiÖn ®­îc chÊt l­îng gièng c©y rõng.

C¸c nghiªn cøu vÒ nh©n gièng sinh d­ìng tr¸m tr¾ng cho thÊy nh©n gièng b»ng ph­¬ng ph¸p ghÐp cho tû lÖ thµnh c«ng kh¸ cao, nh©n gièng b»ng ph­¬ng ph¸p gi©m hom ®¹t tû lÖ ra rÔ rÊt thÊp, hiÖu qu¶ kÐm vµ “cã thÓ gi©m hom kh«ng ph¶i lµ biÖn ph¸p phï hîp víi loµi c©y nµy “ [24]. LÊy cµnh tr¸m tõ c¸c c©y mÑ sai qu¶ ghÐp lªn gèc tr¸m tr¾ng ®­îc c©y tr¸m ghÐp. C©y ghÐp cã ­u ®iÓm næi bËt lµ sím cho qu¶, lo¹i trõ ®­îc hiÖn t­îng “c©y ®ùc”, c©y ghÐp th­êng cã t¸n thÊp, cµnh xoÌ ngang, dÔ thu h¸i vµ ch¨m sãc, cã thÓ th©m canh víi c­êng ®é cao, v× thÕ nhiÒu ®Þa ph­¬ng ®· chän c©y tr¸m ghÐp ®Ó trång rõng. Trong 2 n¨m (2003 - 2004) diÖn tÝch tr¸m ghÐp trång trong m« h×nh khuyÕn l©m t¹i c¸c tØnh miÒn nói phÝa b¾c ®¹t 482,5 ha, ­íc tÝnh tæng diÖn tÝch tr¸m ghÐp ®· trång trong c¶ n­íc ®Õn n¨m 2006 ®¹t trªn 1000 ha.

VÒ hiÖu qu¶ kinh tÕ. ChØ t¹m tÝnh víi n¨ng suÊt khiªm tèn lµ 100 kg/c©y ë giai ®o¹n sau tuæi 10 (tr¸m ghÐp cã thÓ cho qu¶ tõ n¨m thø hai). HiÖn nay gi¸ qu¶ tr¸m t­¬i trªn thÞ tr­êng ViÖt Nam phÇn lín dao ®éng tõ 4000 - 6000 ®ång/kg, nh­ng ®Ó gi¶m tèi ®a møc ®é rñi ro xin t¹m tÝnh víi gi¸ 2000 ®/kg. Víi mËt ®é 400 c©y/ha, vµ thêi gian cho thu qu¶ kÐo dµi 25 n¨m, th× hiÖu qu¶ kinh tÕ trªn mçi hÐc ta trång tr¸m hµng n¨m kho¶ng 80 triÖu ®ång, kh«ng thua kÐm cµ phª n¨ng suÊt kh¸ (2 tÊn/ha), vµo nh÷ng n¨m ®­îc gi¸ (2500 USD/tÊn).

NÕu gÆp rñi ro, qu¶ tr¸m t­¬i chØ b¸n ®­îc 1000®/kg th× mçi hÐc ta hµng n¨m vÉn thu ®­îc 40 triÖu ®ång - gÊp c 3 ®«i ruéng lóa 10 tÊn/ha, gÇn gÊp 7 lÇn rõng b¹ch ®µn th©m canh (20 m3/ha/n¨m x 300.000®/m3 = 6 triÖu ®ång/ha/n¨m) [37]. Gi¸ trÞ vÒ kinh tÕ vµ sinh th¸i cña c©y tr¸m qu¶ lµ rÊt lín, nhu cÇu trång tr¸m ghÐp ngµy cµng t¨ng lªn nh­ng kÕt qu¶ trång rõng cßn nhiÒu h¹n chÕ. Phong trµo trång tr¸m ghÐp ë n­íc ta míi ®­îc b¾t ®Çu trong kho¶ng 3 n¨m gÇn ®©y, rõng tr¸m ghÐp cña n«ng d©n hiÖn nay chñ yÕu ®ang ë giai ®o¹n kiÕn thiÕt c¬ b¶n, nh×n chung tû lÖ thµnh rõng thÊp, chÊt l­îng rõng trång ch­a ®­îc c¶i thiÖn, ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña c©y lÊy qu¶ lµ ph¶i cã søc sinh tr­ëng tèt, cã bé khung cµnh v÷ng ch¾c, c©n ®èi, cã gãc ph©n cµnh lín t¹o ra nhiÒu cÊp cµnh, chuÈn bÞ cho giai ®o¹n sau. Còng trong kho¶ng 3 n¨m trë l¹i ®©y, viÖc nh©n gièng c©y tr¸m ghÐp ®Ó ®¸p øng nhu cÇu trång rõng trong nh©n d©n gÆp nhiÒu khã kh¨n vµ cßn nhiÒu tån t¹i.

MÆc dï ®· cã mét sè c¬ së s¶n xuÊt c©y tr¸m ghÐp ®¸p øng ®­îc mét phÇn nhu cÇu cña ng­êi trång rõng. Tuy nhiªn ®iÒu mµ c¸c nhµ s¶n xuÊt quan t©m lµ t¨ng nhanh sè l­îng c©y con ®Ó ®¸p øng kÞp thêi nhu cÇu cña thÞ tr­êng, vÊn ®Ò n©ng cao chÊt l­îng c©y ghÐp ch­a ®­îc quan t©m nghiªn c­ó. Cã thÓ cã nhiÒu nguyªn nh©n dÉn ®Õn t×nh tr¹ng trªn, bªn c¹nh nh÷ng nguyªn nh©n vÒ kinh tÕ, x· héi th× mét trong nh÷ng nguyªn nh©n quan träng lµ chóng ta ch­a x©y dùng ®­îc hÖ thèng biÖn ph¸p kü thuËt t¹o c©y tr¸m ghÐp trªn c¬ së cã hiÓu biÕt ®Çy ®ñ vÒ loµi c©y nµy ë giai ®o¹n v­ên ­¬m vµ giai ®o¹n tuæi non lµm c¬ së v÷ng ch¾c cho viÖc x©y dùng c¸c biÖn ph¸p kü thuËt s¶n xuÊt c©y ghÐp ®¹t yªu cÇu chÊt l­îng ®ñ tiªu chuÈn ®em ®i trång. XuÊt ph¸t tõ thùc tÕ trªn, chóng t«i thùc hiÖn ®Ò tµi “ Nghiªn cøu mét sè biÖn ph¸p kü thuËt t¹o c©y tr¸m tr¾ng ghÐp Canarium album (Lour.

c 4 Ch­¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1. Mét sè dÉn liÖu vÒ c©y Tr¸m tr¾ng 1. §Æc tÝnh sinh vËt häc: Theo tµi liÖu cña Ph¹m §øc TuÊn, NguyÔn H÷u Léc (2005), [38]: Hä tr¸m Burseraceae gåm 16 chi, h¬n 500 loµi ph©n bè t¹i vïng nhiÖt ®íi vµ ¸ nhiÖt ®íi, c¶ b¾c vµ nam b¸n cÇu, lµ nh÷ng loµi gç lín th­êng xanh ®a t¸c dông. Ngoµi gi¸ trÞ phñ xanh, phÇn lín c¸c loµi trong 16 chi nãi trªn ®Òu cho gç lín vµ rÊt nhiÒu loµi cho qu¶ ¨n ®­îc.

Trong 16 chi cña Burseraceae, c¸c loµi tr¸m ¨n qu¶ chñ yÕu tËp trung trong chi Canarium. Chi nµy gåm h¬n 100 loµi, tuy nhiªn theo c¸c ®iÒu tra cña Trung Quèc vµ NhËt B¶n, chØ cã 26 loµi ®· ®­îc g©y trång trªn thÕ giíi ®Ó lÊy qu¶ vµ lÊy gç. Trong 26 loµi trªn cã 3 loµi tr¸m ®en lµ Canarium pinela, C.tonkinensis ®­îc ­a chuéng trªn thÞ tr­êng Trung Quèc.ovatum nguyªn s¶n Philippine, ph©n bè tù nhiªn ë nam ®¶o Luzon, qu¶ to, h¹t rÊt lín, ®©y lµ loµi tr¸m rÊt ngon, cã gi¸ trÞ dinh d­ìng rÊt cao, ®¸ng ®­îc quan t©m g©y trång. Loµi tr¸m tr¾ng Canarium album lµ c©y th©n gç l©u n¨m th­êng xanh, t¸n l¸ dµy vµ rËm, lu«n lu«n t¹o ra ®é tµn che cao, t¸c dông chèng xãi mßn b¶o vÖ ®Êt vµ c¶i thiÖn khÝ hËu rÊt tèt.

Tr¸m tr¾ng cã kh¶ n¨ng t¸i sinh tù nhiªn m¹nh c¶ h¹t vµ chåi - §Æc ®iÓm hÖ rÔ: §Æc ®iÓm næi bËt nhÊt cña c©y tr¸m mäc tù nhiªn tõ h¹t lµ rÔ cäc ®¬n trôc, th¼ng ®øng, ph¸t triÓn rÊt s©u. §iÒu tra t¹i Phóc KiÕn Trung Quèc cho thÊy c©y mäc tõ h¹t víi ®­êng kÝnh 40cm, trªn ®Êt ®åi rÔ cäc cã thÓ ¨n s©u 4 - 5 m, trªn ®Êt phï sa cã thÓ ¨n s©u 7 - 8 m, rÔ bµng ph¸t triÓn rÊt muén, sè l­îng Ýt, yÕu ít, nãi chung kh«ng v­ît qu¸ giíi h¹n che phñ cña t¸n l¸. Bé rÔ nh­ vËy th­êng t¹o ra th©n c©y to, cã kh¶ n¨ng chÞu h¹n cao [38]. - §Æc ®iÓm ph¸t léc vµ ph©n cµnh: c 5 Mçi n¨m c©y tr¸m tr¾ng cã thÓ ph¸t léc ®Ó thµnh ®o¹n cµnh tõ 2 ®Õn 5 hoÆc 6 lÇn.

Tuæi c©y non, tr¹ng th¸i dinh d­ìng tèt vµ nhiÖt Èm cµng thuËn lîi th× sè lÇn ph¸t léc cµng nhiÒu. Mïa ph©n hãa chåi hoa vµo kho¶ng cuèi th¸ng 2 ®Çu th¸ng 3 nªn hÇu hÕt léc xu©n ®Òu kh«ng thµnh cµnh sinh qu¶ [38]. - §Æc ®iÓm ra hoa, kÕt qu¶: Cã 4 kiÓu hoa: Hoa ®ùc, hoa c¸i, hoa l­ìng tÝnh vµ hoa dÞ h×nh. C©y hoa tù ®ùc hoµn toµn kh«ng cho qu¶, ng«n ng÷ d©n gian gäi lo¹i nµy lµ “c©y ®ùc”, c©y toµn hoa tù c¸i cho s¶n l­îng qu¶ t¨ng dÇn theo tuæi, c©y võa cã hoa ®ùc võa cã hoa c¸i cho s¶n l­îng qu¶ gi¶m dÇn theo tuæi, c©y cã hoa tù toµn ®ùc, toµn l­ìng tÝnh vµ toµn dÞ h×nh cho s¶n l­îng qu¶ rÊt thÊp vµ Ýt thay ®æi theo tuæi.

Tr¸m tr¾ng b¾t ®Çu mïa hoa vµo gi÷a th¸ng 5, hoa në ré tõ cuèi th¸ng 5, ®Õn ®Çu th¸ng 6 vµ hoa tµn, qu¶ non tõ gi÷a ®Õn cuèi th¸ng 6.