CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CHUNG VỀ ĐẤU THẦU VÀ HỢP ĐỒNG TRONG XÂY DỰNG 1. Khái quát chung về đấu thầu trong xây dựng 1. Tổng quan về đấu thầu trong xây dựng - Trong Luật đấu thầu số 43/2013 [1] (có hiệu lực từ ngày 01/07/2014) được Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2013 đã định nghĩa: Đấu thầu là quá trình lựa chọn các nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. - Như vậy, đấu thầu là việc một tổ chức có nhu cầu thì sẽ công bố thông tin về những yêu cầu của mình một cách công khai đến các bên có khả năng đáp ứng.
Bản chất của thuật ngữ “đấu thầu” được hiểu là việc xác định hiệu quả kinh tế từ các phương án đề xuất thực hiện. Công việc đấu thầu được thực hiện trong khuôn khổ Luật đấu thầu và các văn bản liên quan. Chủ đầu tư đưa ra các yêu cầu nhằm tìm ra nhà thầu có tiềm năng thực sự và mang lại hiệu quả cao so với các nhà thầu còn lại. - Đấu thầu là một phương thức kinh doanh dựa vào tính chất cạnh tranh trên thị trường.
Kinh nghiệm cho thấy đấu thầu nếu dược thực hiện đúng, có thể tiết kiệm hay lảm lợi đáng kể kinh phí so với các phương phảp đã thực hiện trước đây. Đấu thầu có nhiều hình thức khác nhau nhung trong đó được chọn lựa nhiều nhất là đấu thầu rộng rãi vì nó mang lại nhiều hiệu quả cho các công trình xây dựng. Hình thức này đang rất phổ biến và tại Việt Nam đang áp dụng trong hầu hết các công trình xây dựng thường gặp. Tuy nhiên việc thực hiện công tác đấu thầu ở hầu hết các công ty là quá trình vừa làm vừa rút kinh nghiệm đê hoàn thiện, nên còn bộc lộ nhiều hạn chế, vướng mắc và những khó khăn nhất định.
Một số khái niệm trong đấu thầu + Đấu thầu xây lắp là đấu thầu có liên quan đến hạng mục công việc xây dựng lắp đặt thiết bị hay các hạng mục công trình trên cơ sở đáp ứng nhu cầu kĩ thuật và giá cả hợp lí. Các nhà thầu cạnh tranh công bằng trên các tiêu chí đó để có thể giảnh quyền thực hiện dự án - Dự án là một tập hợp các hoạt động có liên quan tới nhau có thời gian bắt đầu và kết thúc, với những nguồn lực nhất định, sự ràng buộc về thời gian, tài chính. - Chủ đầu tư là người nắm giữ vốn đầu tư và trực tiếp quản lý toàn bộ quá trình thực hiện dự án - Bên mời thầu đơn vị có chuyên môn và năng lực thực thi các hoạt động đấu thầu mà bên chủ đầu tư đưa ra - Nhà thầu là tổ chức hoặc cá nhân có đủ tư cách hợp lệ theo quy định tại Luật Đấu thầu - Nhà thầu chính là đơn vị chịu trách nhiệm chính khi thực hiện đấu thầu, đứng tên dự thầu, ký kết và thực hiện hợp đồng nếu được lựa chọn. Nhà thầu cùng với một hoặc nhiều nhà thầu khác cùng thực hiện đấu thầu trong một đơn dự thầu thì gọi là nhà thầu liên danh.
+ Nhà thầu xây lắp là đơn vị thực hiện các công việc như xây dựng, lắp đặt thiết bị hoặc các hạng mục công việc,các công trình sửa chữa, nâng cấp. + Nhà thầu trong nước là đơn vị được thành lập và hoạt động theo phápluật Việt Nam. + Nhà thầu nước ngoài là đơn vị được thành lập và hoạt động theo phápluật của nước mà đơn vị mang quốc tịch. + Hồ sơ mời thầu là toàn bộ các tài liệu được sử dụng cho hình thức đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế,bao gồm các yêu cầu cho một dự án làm căn cứ để nhà thầu chuẩn bị hồ sơ dự thầu và để bên mời thầu đánh giá hồ sơ dự thầu nhằm lựa chọn nhà thầu trúng thầu.Là căn cứ cho việc xem xét thương thảo và ký kết hợp đồng.
5 + Hồ sơ dự thầu là hồ sơ do nhà thầu thực hiện nhằm cung cấp thông tin theo các yêu cầu của bên mời thầu đã cung cấp trong hồ sơ mời + Giá dự thầu nằm trong hồ sơ dự thầu và được nêu trong đơn dự thầu.Nếu có thư giảm giá của nhàthầu thì giá dự thầu là giá sau giảm giá. + Giá trúng thầu là giá được nhà thầu chọn lựa và phê duyệt trong kết quả lựa chọn nhà thầu, làcơ sở để thương thảo và ký kết hợp đồng. + Hợp đồng là văn bản được ký kết giữa hai bên là chủ đầu tư và nhà thầu được trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên nhưng phải phù hợp với quyết định phê duyệt trong kết quả lựa chọn nhà thầu. + Căn cứ vào những yêu cầu được cung cấp trong hồ sơ mời thầu, các nhà thầu sẽ liệt kê khả năng đáp ứng công việc và trình bày các giải pháp thi công xây lắp cho chủ đầu tư đánh giá.
+ Chủ đầu tư sẽ đánh giá các giải pháp và năng lực để chọn ra các nhà thầu thích hợp nhất.1:Sơ đồ tóm tắt hoạt động đấu thầu xây lắp 6 1. Phân loại đấu thầu - Đấu thầu cạnh tranh trong nước: Đấu thầu trong nước là hình thức đấu thầu chỉ có sự tham gia của các nhà thầu trong nước tham dự. Khác với những hình thức mua bán bình thường khác chỉ có bên mua, bên bán thương lượng riêng với nhau, hình thức đấu thầu cạnh tranh mở ra công khai cho nhiều nhà kinh doanh cạnh tranh với nhau dưới các dạng khác nhau. - Đấu thầu cạnh tranh quốc tế Đấu thầu quốc tế là cuộc đấu thầu có các nhà thầu trongvà ngoài nước tham dự.
Trong một cuộc đấu thầu cạnh tranh quốc tế, bên mời thầu thường là một nước đang phát triển do một cơ quan chính phủ hay một công ty quốc gia đại diện đứng ra tổ chức đấu thầu. Còn các công ty nước ngoài dự thầu thường là các công ty lớn có tiềm năng và có kinh nghiệm kinh doanh quốc tế. Sự ra đời và phát triển của hoạt động đấu thầu ở Việt Nam Đấu thầu là một trong những phương thức mua sắm hàng hoá, dịch vụ ra đời và phát triển cùng với phương thức sản xuất phát triển dựa trên chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất. Nhà nước tư bản vừa là người đại diện, người bảo vệ cho giai cấp tư sản và vừa là người điều tiết quá trình, sản xuất, vừa lá người cung cấp vốn để nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu Khoa học - thuật.
Nhà nước điều tiết các chuơng trình, các mục tiêu phát triền kinh te thông qua hệ thống luật pháp, các chính sách kinh tế. Ngoài ra, nhà nước còn bỏ vốn xây dựng cơ sở hạ tầng, các cống trình công cộng, phát triển các ngành kinh tế cần thiết cho xầ hội, nhưng lại có hiệu quả kinh tế thấp, lâu hoàn vốn, những mua sắm chi tiêu của Chính phủ đã trở thành mục tiêu cạnh tranh gay gắt giữa các tổ chức kinh tế tài chính. Sự hình thành quy chế đấu thầu ở Việt Nam như sau: - Thông tư số 03 BXD_VKT ngày 10/1/1989 hướng dẫn về đấu thầu trong xây dựng của bộ xây dựng về việc xây dựng đơn giá xây dựng cơ bản và dự toán các công trình xây dựng cơ bản 7 - Quy chế đấu thầu trong xây dựng số: 24-BXD/VKT ngày 12/02/1990 quy định nội dung và thể thức đấu thầu trong xây dựng áp dụng cho tất cả các công trình thuộc các nguồn vốn ngân sách và ngoài ngânsách Nhà nước (vốn phát triển sản xuất của đơn vị cơ sở, vốn vay.) của các tổ chức Nhà nước, (xí nghiệp quốc doanh, cơ quan hành chính sự nghiệp, đoàn thể quần chúng. Đối với các xí nghiệp tư doanh (bao gồm những tổ chức sản xuất kinh doanh cùng tính chất như công ty hợp doanh, công ty cổ phần, tổ hợp tư doanh.) và các hợp tác xã kh tổ chức đấu thầu xây dựng cũng vận dụng Quy chế này.
- 03/1994 Bộ Xây dựng đã ban hành “ Quy chế đấu thầu xây lắp” số 60-BXD/VKT thay thế cho “ Quy chế đấu thầu trong xây dựng” trước đây ban hành quy chế xây lắp đối với tất cả các công trình xây dựng thuộc sở hữu Nhà nước (bao gồm các nguồn vốn ngân sách Nhà nước, vốn tín dụng, vốn tự bổ sung của các doanh nghiệp Nhà nước). Các công trình có vốn trực tiếp đầu tư cuả nước ngoài, các công trình không thuộc sở hữu Nhà nước (bao gồm công trình của doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp thành lập theo Luật Công ty, các hợp tác xã.) , nếu tổ chức đấu thầu xây lắp cũng vận dụng Qui chế này. - Ngày 16/04/1994 ra quyết định về việc thành lập hội đồng quốc gia xét chọn đơn vị trúng thầu các dự án đầu tư lớn (gọi tắt là hội đấu thầu quốc gia). Quy định về đấu thầu mới bao quát mọi lĩnh vực mua sắm.
Đây có thể coi là quy chế đáu thầu đầu tiên của Việt Nam. Từ đó quy chế đấu thầu tiếp tục được bố sung để phù hợp hơn với tình hình đất nước. - 01/09/1999: Nghị định số: 88/1999/NĐ-CP ban hành quy chế đấu thầu nhằm thống nhất quản lý các hoạt động đấu thầu tuyển chọn tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp và lựa chọn đối tác để thực hiện dự án hoặc từng phần dự án trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. - 29/11/2005: Ban hành luật đấu thầu số 61/2015/QH11.
Luật này quy định về các hoạt động đấu thầu để lựa chọn nhà thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, mua sắm hàng hoá, xây lắp. 8 - 26/11/2013: Ban hành luật đấu thầu số 43/2013/QH13.Luật này quy định quản lý nhà nước về đấu thầu; trách nhiệm của các bên có liên quan và các hoạt động đấu thầu. Quy định chung về đấu thầu Cũng như bất kỳ hình thức kinh doanh nào, đấu thầu cũngcó những quy định chung cần được tuân thủ để đảm bảo tính khách quan, công bằng và hiệu quả. Các quy định này áp dụng đối với cả bên mời thầu và bêndự thầu.
