Luận văn Thạc sĩ: Giải pháp đảm bảo tính bền vững môi trường tại tỉnh Ninh Bình

Nghiên cứu đề xuất giải pháp bảo đảm tính bền vững môi trường tại tỉnh Ninh Bình. Phân tích thực trạng và đưa ra các giải pháp cụ thể.

• Tác giả: Đinh Thị Huyền Nhung
• Người hướng dẫn: GS. Trương Quang Học
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học bền vững
• Đề tài: Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan Luận văn Thạc sĩ Khám phá Tính Bền vững Môi trường tại Ninh Bình

Luận văn thạc sĩ là một công trình khoa học quan trọng, đi sâu nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình. Công trình này không chỉ góp phần giải quyết các vấn đề môi trường cấp bách mà còn hướng tới mục tiêu phát triển lâu dài cho địa phương. Nghiên cứu này đặt ra các câu hỏi cốt lõi về hiện trạng môi trường, những thách thức đang tồn tại và các hướng tiếp cận khả thi để cải thiện. Đặc biệt, tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình được xem xét qua lăng kính toàn diện, từ các chỉ số khoa học đến các yếu tố kinh tế - xã hội. Luận văn cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ phức tạp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hài hòa hai yếu tố này để đạt được sự bền vững môi trường Ninh Bình.

Tài liệu nghiên cứu này dựa trên cơ sở lý luận vững chắc về khoa học bền vững, đồng thời thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm các báo cáo địa phương và tài liệu khoa học. Mục tiêu chính là cung cấp một bản phân tích toàn diện, làm nền tảng cho việc đưa ra các khuyến nghị chính sách cụ thể, có khả năng ứng dụng thực tiễn cao. Việc nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình không chỉ giới hạn ở việc nhận diện vấn đề mà còn tập trung vào việc kiến tạo những giải pháp mang tính đột phá và khả thi, phù hợp với đặc thù của địa phương. Đây là bước tiến quan trọng trong nỗ lực chung nhằm bảo vệ và phát huy giá trị môi trường của tỉnh. Luận văn này thể hiện sự cam kết trong việc tìm kiếm các con đường mới để hướng tới một tương lai xanh và bền vững cho Ninh Bình, đảm bảo rằng sự phát triển hôm nay không ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ mai sau.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa nghiên cứu về bền vững môi trường Ninh Bình

Mục tiêu chính của luận văn là nghiên cứu, đánh giá hiện trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình. Điều này bao gồm việc phân tích các yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội tác động đến môi trường, từ đó đưa ra những nhận định khách quan về mức độ bền vững môi trường Ninh Bình. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách, giúp họ đưa ra quyết định đúng đắn trong công tác quản lý môi trường Ninh Bình. Luận văn còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, khuyến khích sự tham gia của các bên liên quan vào các hoạt động phát triển bền vững Ninh Bình. Thông qua các giải pháp đề xuất, nghiên cứu kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực, góp phần xây dựng một Ninh Bình xanh, sạch và bền vững.

1.2. Cơ sở lý luận về môi trường và phát triển bền vững Ninh Bình

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý luận vững chắc về môi trường và phát triển bền vững. Môi trường được định nghĩa không chỉ là các yếu tố tự nhiên mà còn bao gồm cả các yếu tố nhân tạo có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sự sống và hoạt động của con người. Phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng của các thế hệ tương lai trong việc đáp ứng nhu cầu của chính họ, đặc biệt chú trọng đến tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình. Các nguyên tắc cơ bản như bảo vệ đa dạng sinh học, sử dụng hợp lý tài nguyên, kiểm soát ô nhiễm và nâng cao chất lượng cuộc sống được tích hợp. Nghiên cứu cũng xem xét các tiêu chí đánh giá tính bền vững về môi trường, bao gồm tỷ lệ che phủ rừng và tỷ lệ đất được bảo vệ để duy trì đa dạng sinh học, theo các tiêu chuẩn của AGENDA 21 Việt Nam và AGENDA 21 Ninh Bình.

II. Những Thách thức Cấp bách Tác động Môi trường và Quản lý tại Ninh Bình

Ninh Bình, với vị trí địa lý đặc thù và tiềm năng phát triển du lịch, công nghiệp, đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng về môi trường. Các hoạt động kinh tế, xã hội không kiểm soát đã dẫn đến những tác động môi trường Ninh Bình đáng lo ngại, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và hệ sinh thái tự nhiên. Sự gia tăng dân số, đô thị hóa nhanh chóng, và phát triển công nghiệp đã tạo áp lực lớn lên các tài nguyên thiên nhiên, từ đất đai, nguồn nước đến không khí. Đặc biệt, tình trạng ô nhiễm từ các khu công nghiệp, làng nghề và chất thải sinh hoạt chưa được xử lý triệt để là một vấn đề nhức nhối, đe dọa trực tiếp đến tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình.

Để giải quyết những vấn đề này, việc hiểu rõ các thách thức và nguyên nhân gốc rễ là vô cùng cần thiết. Luận văn thạc sĩ đã phân tích kỹ lưỡng các vấn đề này, nhận diện những điểm yếu trong công tác quản lý môi trường Ninh Bình và đề xuất những hướng đi mới. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nếu không có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt, nguy cơ suy thoái môi trường sẽ ngày càng trầm trọng, ảnh hưởng tiêu cực đến tiềm năng phát triển bền vững của tỉnh. Việc nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình trong bối cảnh này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Chỉ khi đó, Ninh Bình mới có thể vượt qua các thách thức, bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá và hướng tới một tương lai thịnh vượng hài hòa với thiên nhiên.

2.1. Phân tích tác động môi trường Ninh Bình hiện hữu

Ninh Bình đang đối mặt với nhiều tác động môi trường Ninh Bình tiêu cực, chủ yếu từ các hoạt động phát triển kinh tế. Ô nhiễm không khí từ khí thải công nghiệp và giao thông, ô nhiễm nguồn nước do nước thải sinh hoạt và sản xuất chưa qua xử lý, cùng với tình trạng suy giảm đa dạng sinh học là những vấn đề nổi bật. Việc khai thác tài nguyên thiếu bền vững cũng gây ra hiện tượng xói mòn đất, cạn kiệt nguồn nước ngầm. Luận văn nhấn mạnh rằng những tác động môi trường này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn đe dọa sức khỏe cộng đồng và làm giảm chất lượng cảnh quan du lịch. Sự cần thiết của việc nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình xuất phát từ thực tế cấp bách này.

2.2. Hạn chế trong quản lý môi trường Ninh Bình và hệ thống pháp luật

Công tác quản lý môi trường Ninh Bình hiện còn bộc lộ một số hạn chế. Hệ thống pháp luật và chính sách về bảo vệ môi trường đã có nhưng việc thực thi còn gặp khó khăn, đặc biệt trong việc kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm và áp dụng chế tài xử phạt. Năng lực giám sát, đánh giá môi trường của các cơ quan chức năng cần được nâng cao. Việc thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân lực chuyên môn cũng là một rào cản. Ngoài ra, sự phối hợp giữa các sở, ban, ngành và ý thức chấp hành pháp luật của một số doanh nghiệp, cộng đồng chưa cao, gây khó khăn cho việc bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình. Cần có những giải pháp mang tính đột phá để khắc phục những hạn chế này, hướng tới một hệ thống quản lý môi trường hiệu quả hơn.

III. Đề xuất Giải pháp Toàn diện Bảo đảm Tính Bền vững Môi trường tại Ninh Bình

Để bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình, luận văn đã nghiên cứu đề xuất một số giải pháp toàn diện, tập trung vào ba trụ cột chính: nâng cao năng lực và nhận thức, tăng cường giám sát và ứng dụng các chỉ tiêu môi trường, cùng với việc lồng ghép yêu cầu bảo vệ môi trường vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Các giải pháp này được xây dựng dựa trên phân tích sâu sắc về hiện trạng và thách thức, đồng thời tham khảo các kinh nghiệm quốc tế và trong nước về khoa học bền vững. Mục tiêu là tạo ra một khung hành động linh hoạt, có khả năng thích ứng với những thay đổi và thúc đẩy sự tham gia của mọi tầng lớp xã hội.

Một trong những nguyên tắc cốt lõi được đề xuất là áp dụng rộng rãi nguyên tắc "người gây thiệt hại đối với tài nguyên và môi trường thì phải bồi hoàn" [12]. Điều này không chỉ tạo ra động lực tài chính để doanh nghiệp và cá nhân chủ động bảo vệ môi trường mà còn là cơ sở để khắc phục hậu quả một cách công bằng. Các giải pháp bảo vệ môi trường Ninh Bình cũng nhấn mạnh vai trò của giáo dục và truyền thông trong việc hình thành ý thức và hành vi thân thiện với môi trường. Khi cộng đồng nhận thức được giá trị của môi trường và trách nhiệm của mình, các chính sách bảo vệ môi trường sẽ dễ dàng đi vào cuộc sống hơn.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và áp dụng các chỉ tiêu môi trường Ninh Bình cụ thể, rõ ràng là rất quan trọng để có thể đo lường và đánh giá hiệu quả của các giải pháp. Các chỉ tiêu này cần phải được tích hợp vào hệ thống giám sát định kỳ, giúp phát hiện sớm các vấn đề và điều chỉnh kịp thời các chính sách. Việc đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình không chỉ là trách nhiệm của riêng các cơ quan quản lý mà còn là nỗ lực chung của toàn xã hội, hướng tới một tương lai nơi phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường cùng song hành.

3.1. Giải pháp bảo vệ môi trường Ninh Bình Nâng cao năng lực và nhận thức cộng đồng

Một trong những giải pháp bảo vệ môi trường Ninh Bình then chốt là nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý môi trường và tăng cường nhận thức cho cộng đồng. Các chương trình đào tạo chuyên sâu về khoa học bền vững, kỹ thuật xử lý ô nhiễm, và quản lý tài nguyên cần được triển khai thường xuyên. Đối với cộng đồng, các chiến dịch truyền thông giáo dục cần được đẩy mạnh, sử dụng đa dạng các kênh thông tin để truyền tải thông điệp về tầm quan trọng của việc bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình. Khi người dân có kiến thức và ý thức, họ sẽ chủ động tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, từ việc phân loại rác tại nguồn đến việc giám sát các hành vi gây ô nhiễm, góp phần vào phát triển bền vững Ninh Bình.

3.2. Tăng cường chỉ tiêu môi trường Ninh Bình và giám sát chất lượng

Việc thiết lập và tăng cường các chỉ tiêu môi trường Ninh Bình là yếu tố quan trọng để đánh giá hiệu quả công tác bảo vệ môi trường. Các chỉ tiêu này có thể dựa trên AGENDA 21 Việt Nam và AGENDA 21 Ninh Bình, bao gồm tỷ lệ che phủ rừng, tỷ lệ đất được bảo vệ duy trì đa dạng sinh học, và chất lượng nước, không khí. Hệ thống giám sát môi trường cần được hiện đại hóa, áp dụng công nghệ tiên tiến để thu thập dữ liệu chính xác và kịp thời. Kết quả giám sát cần được công khai minh bạch để cộng đồng có thể theo dõi và phản biện. Việc giám sát chặt chẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề môi trường, từ đó đưa ra các giải pháp bảo vệ môi trường Ninh Bình hiệu quả hơn.

3.3. Lồng ghép yêu cầu bảo vệ môi trường trong phát triển kinh tế xã hội

Để bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình, việc lồng ghép các yêu cầu bảo vệ môi trường vào quá trình lập quy hoạch, kế hoạch và dự án phát triển kinh tế - xã hội là vô cùng cần thiết. Mỗi dự án đầu tư cần phải có đánh giá tác động môi trường (ĐTM) nghiêm ngặt, đảm bảo tuân thủ các quy định về môi trường. Các chính sách khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch, thân thiện với môi trường cũng cần được ưu tiên. Đây là cách tiếp cận chủ động, phòng ngừa, nhằm ngăn chặn các tác động môi trường Ninh Bình tiêu cực ngay từ đầu, thay vì chỉ tập trung vào xử lý hậu quả. Mục tiêu là biến yêu cầu bảo vệ môi trường thành một tiêu chí quan trọng trong đánh giá phát triển bền vững của tỉnh.

IV. Phương pháp Nghiên cứu và Kết quả Hướng tới Bền vững Môi trường Ninh Bình Thực tiễn

Luận văn thạc sĩ đã sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học để đảm bảo tính khách quan và toàn diện trong việc nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình. Cách tiếp cận đa ngành, liên ngành được áp dụng, kết nối các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường để có cái nhìn tổng thể về tình hình. Phương pháp thu thập, phân tích và tổng hợp số liệu thứ cấp (desk study) đóng vai trò trung tâm, cho phép tìm hiểu sâu rộng các luận cứ từ những nghiên cứu trước đó, tối ưu hóa thời gian và nguồn lực. Đây là một phương pháp hiệu quả, giúp tổng hợp kiến thức nền tảng và các thông tin liên quan từ nhiều nguồn tài liệu khác nhau.

Các tài liệu được thu thập bao gồm sách, tạp chí, bài báo khoa học về môi trường và phát triển bền vững, các công trình nghiên cứu, luận văn, luận án có liên quan đến chủ đề, cũng như các báo cáo, đề án, kế hoạch, chương trình của địa phương Ninh Bình. Ngoài ra, các văn bản pháp luật, nghị quyết, kế hoạch, chính sách về môi trường cũng được nghiên cứu kỹ lưỡng để hiểu rõ khung pháp lý hiện hành. Quá trình phân tích tổng hợp các thông tin này đã giúp luận văn xây dựng được cơ sở lý luận vững chắc và xác định rõ các vấn đề cốt lõi của tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình.

Kết quả nghiên cứu đã làm sáng tỏ hiện trạng môi trường của tỉnh, chỉ ra các yếu tố chính gây suy thoái và đánh giá mức độ bền vững môi trường Ninh Bình dựa trên các chỉ tiêu cụ thể. Dựa trên những phân tích này, các giải pháp đề xuất không chỉ mang tính lý thuyết mà còn có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Luận văn cung cấp bằng chứng rõ ràng về sự cần thiết của việc áp dụng các biện pháp đồng bộ và lâu dài để bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình, đồng thời là một tài liệu tham khảo giá trị cho các nghiên cứu tiếp theo và các hoạt động quản lý môi trường trong tương lai.

4.1. Các phương pháp tiếp cận trong đánh giá tính bền vững môi trường Ninh Bình

Luận văn áp dụng cách tiếp cận khoa học, liên ngành để đánh giá tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình. Cụ thể, phương pháp thu thập, phân tích, tổng hợp số liệu thứ cấp (desk study) được ưu tiên. Các thông tin được lấy từ tài liệu sách, tạp chí, bài báo khoa học, công trình nghiên cứu trước đây, báo cáo địa phương và văn bản pháp luật liên quan đến môi trường và phát triển bền vững. Điều này cho phép xây dựng một bức tranh toàn cảnh về tác động môi trường Ninh Bình, các chỉ tiêu hiện hành và những lỗ hổng trong quản lý môi trường Ninh Bình. Cách tiếp cận này giúp xác định các yếu tố cốt lõi cần giải quyết để bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình.

4.2. Kết quả phân tích và đề xuất cho Ninh Bình về môi trường

Kết quả phân tích cho thấy tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình đang đối mặt với nhiều áp lực từ phát triển kinh tế. Các chỉ số như tỷ lệ che phủ rừng và đa dạng sinh học có nguy cơ suy giảm nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời. Luận văn đã xác định được các nguồn gây ô nhiễm chính và những hạn chế trong công tác quản lý. Từ đó, các đề xuất cụ thể được đưa ra, bao gồm việc tăng cường năng lực, nâng cao nhận thức, áp dụng nguyên tắc người gây thiệt hại phải bồi hoàn, và lồng ghép yêu cầu bảo vệ môi trường vào mọi kế hoạch phát triển. Các giải pháp này nhằm giải quyết gốc rễ vấn đề, hướng tới bền vững môi trường Ninh Bình một cách hiệu quả và lâu dài.

V. Hướng tới Tương lai Xanh Phát triển Bền vững Môi trường Ninh Bình Hiệu quả

Việc nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình là một đóng góp quan trọng, mở ra hướng đi mới cho tương lai phát triển của tỉnh. Các giải pháp không chỉ tập trung vào việc khắc phục các vấn đề hiện tại mà còn hướng tới việc xây dựng một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững Ninh Bình trong dài hạn. Thành công của việc ứng dụng các giải pháp này sẽ phụ thuộc vào sự đồng lòng của chính quyền, doanh nghiệp và toàn thể cộng đồng, cùng nhau hành động vì một Ninh Bình xanh, sạch và đẹp. Đây là một hành trình dài, đòi hỏi sự kiên trì, sáng tạo và cam kết không ngừng.

Luận văn đã khẳng định rằng, tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình không phải là một lựa chọn mà là một yêu cầu tất yếu để đảm bảo chất lượng cuộc sống cho các thế hệ hiện tại và tương lai. Bằng cách áp dụng các giải pháp như nâng cao nhận thức, tăng cường giám sát môi trường, và lồng ghép chặt chẽ yếu tố môi trường vào các kế hoạch phát triển, Ninh Bình có thể biến thách thức thành cơ hội, xây dựng một hình ảnh du lịch thân thiện với môi trường và một nền kinh tế xanh.

Những khuyến nghị từ luận văn này không chỉ có giá trị cho Ninh Bình mà còn có thể làm hình mẫu cho các địa phương khác đang đối mặt với những thách thức tương tự. Hy vọng rằng, với sự nỗ lực chung, các giải pháp bảo vệ môi trường Ninh Bình sẽ sớm được triển khai và mang lại những hiệu quả rõ rệt, góp phần kiến tạo một môi trường sống tốt đẹp hơn. Đây là tầm nhìn về một tương lai nơi môi trường và phát triển bền vững không chỉ là những khẩu hiệu mà là hiện thực sống động, mang lại lợi ích thiết thực cho mọi người dân và hệ sinh thái đa dạng của Ninh Bình.

5.1. Triển vọng ứng dụng các giải pháp bền vững môi trường Ninh Bình

Triển vọng ứng dụng các giải pháp bền vững môi trường Ninh Bình là rất khả quan nếu có sự cam kết mạnh mẽ từ các cấp lãnh đạo và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Các giải pháp như nâng cao năng lực quản lý, tăng cường giáo dục môi trường, và áp dụng công nghệ sạch có thể mang lại những thay đổi tích cực trong việc giảm thiểu tác động môi trường Ninh Bình. Việc thực thi nguyên tắc “người gây thiệt hại phải bồi hoàn” sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ cho các tổ chức, cá nhân. Thành công trong việc ứng dụng các giải pháp này sẽ không chỉ cải thiện tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống và vị thế du lịch của tỉnh.

5.2. Khuyến nghị chính sách và tầm nhìn cho quản lý môi trường bền vững

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra nhiều khuyến nghị chính sách quan trọng nhằm tăng cường quản lý môi trường bền vững tại Ninh Bình. Bao gồm việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra môi trường, và khuyến khích đầu tư vào công nghệ xử lý chất thải tiên tiến. Cần xây dựng một tầm nhìn dài hạn về phát triển bền vững Ninh Bình, trong đó môi trường là yếu tố cốt lõi, không thể tách rời khỏi các mục tiêu kinh tế - xã hội. Việc này đòi hỏi sự phối hợp liên ngành, liên vùng và sự chuyển đổi tư duy từ “phát triển bằng mọi giá” sang “phát triển xanh và bền vững” để bảo đảm tính bền vững về môi trường tại tỉnh Ninh Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Chƣơng 1: Cơ sở lý luân và tổng quan tài liệu 1. Cơ sở lý luân về môi trườ ng và phá t triên̉2 bêǹ vững 1. Cơ sở lý về môi trƣờng luân về phát triển bền vững 1. Mối quan hê ̣_giƣ̃a môi trƣờng và phát triển bền vƣ̃ng 1.

Các tiêu chí cơ bản đánh giá tính bền vững về môi trƣờng 1. Kinh thư tiê về phá t triển bền vững về môi trường nghiêm c n 1. Trên thế giới 1. Tại Việt Nam 1.

Tại khu vực nghiên cứu Chƣơng 2: Địa điểm, cách tiếp cận và phƣơng pháp nghiên cứu 2. Địa điểm nghiên cứu 2. Cách tiếp cận 2. Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận 3.

Hiê traṇ g môi trƣờ ng tỉnh Ninh Bình n 3. Các tồn taị về môi trƣờng trong phát triển bền vững tại tỉnh Ninh Bình 3. Thách thức về môi trƣờngtrong phát triển bền vững của tỉnh Ninh Bình 3. Giải pháp bảo đảm tính bền vững về môi trƣờng tại tỉnh Ninh Bình Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo 7 Phụ lục 8 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.

Cơ sở lý luận về môi trƣờng và phát triển bền vững 1. Cơ sở lý luân về môi trường Khái niệm vê ̀v “Môi trườ ng” Theo rô ̣ng nhất thì “Môi trƣờng” là hơ các điều kiên và hiên tƣơng nghia tâp p bên ngoài có ảnh hƣởng tới môt vâṭ thể hoăc sƣ ̣_. Bất cƣ́~ vâṭ thể , sƣ ̣_ nào cũng kiên kiên tồn taị và diên biêńtrong môi trƣờ ng vâṭ lý , môi trƣờ ng phaṕlý , môi trƣờ ng kinh tế,… Thƣc ra, các thành phần nhƣ khí quyển , thủy quyển , thạch quyển tồn tại trên Trái đất đã tƣ̀¨ rất lâu , nhƣng chỉ khi có các măṭ cơ thể sống thì chúng mới trở thành các thành phần của môi trƣờng sống. Môi trƣờng là hơ các yếu tố tƣ ̣_ nhiên và xã quanh con ngƣời có ảnh tâp p hôi hƣởng tới con ngƣời và tác đôṇ g qua laị với các hoaṭ đôṇ g sống của con ngƣời nhƣ : không khí, nƣớc, đất, sinh vâṭ, xã hội loài ngƣời,… Môi trƣờ ng sống củ a con ngƣờ i theo chƣ́~ c năng đƣơc chia thaǹ h cać loaị : - Môi trƣờ ng tƣ ̣_ nhiên: Bao gồm các yếu tố tƣ ̣_ nhiên nhƣ các yếu tố vâṭ lý , hóa học và sinh học, tồn taị khách quan ngoài ý muốn con ngƣời.

- Môi trƣờng xã hôị : là tổng thể các quan hệ giữa ngƣời và ngƣời tạo nên sự thuận lơi hoă trở ngaị cho sƣ ̣_ tồn taị và phát triển củ a các cá nhân và côṇ g đồng loài ngƣờ i. c - Môi trƣờng nhân taọ : là tất cả các yếu tố tự nhiên , xã hội do con ngƣời nên và tao chịu sự chi phối của con ngƣời [18, 19]. Thành phần môi trƣờng là yếu tố vật chất tạo thành môi trƣờng gồm đất, nƣớc, không khí, âm thanh, ánh sáng, sinh vật và các hình thái vật chất khác. Môi trƣờng có năm (5) chƣ́~ c năng cơ bản sau: - Môi trƣờng là không gian sống của con ngƣời và các loài sinh vâṭ.

9 - Môi trƣờng là nơi cung cấp tài nguyên cần thiết cho cuôc sống và hoaṭ đôṇ g sản xuất của con ngƣời. 1 - Môi trƣờng là nơi chƣ́~ a g các chất phế thải do con ngƣờ i ra trong cuôc đƣn tao sống và hoaṭ đôṇ g sản xuất của mình. - Môi trƣờng là nơi giảm nhe ̣_các tác đôṇ g có haị của thiên nhiên tới con ngƣời và sinh vật trên Trái đất. - Môi trƣờng là nơi lƣu trƣ̃ và cung cấp thông tin cho con ngƣời [18,19].

Theo Luật Bảo vê ̣môi trƣờng Viêṭ Nam năm 2014: “Môi trƣờng là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con ngƣời và sinh vật”. * Khái niệm “Môi trường bền vững”: Chất lƣợng môi trƣờng đất, nƣớc, không khí đƣợc đảm bảo; đa dạng sinh học đƣợc duy trì, tài nguyên đƣợc khai thác hợp lý, đảm bảo cho sự phát triển xã hội một cách ổn định. Cơ sở lý về phát triển bền vững luân Phát triển đƣợc xem là một quá trình tăng trƣởng bao gồm nhiều yếu tố cấu thành khác nhau về kinh tế, chính trị, văn hoá…Phát triển là xu hƣớng tự nhiên tất yếu của thế giới vật chất nói chung, của xã hội loại ngƣới nói riêng. Phát triển kinh tế- xã hội là quá trình nhằm nâng cao điều kiện sống về vật chất và tinh thần của con ngƣời thông qua phát triển lực lƣợng sản xuất, quan hệ sản xuất, nâng cao các giá trị văn hoá cộng đồng [20, 26].

Bên cạnh những lợi ích xã hội, nâng cao điều kiện sống cho con ngƣời, hoạt động phát triển cũng đã và đang làm cạn kiệt tài nguyên, gây ra những tác động tiêu cực làm suy thoái môi trƣờng. Trƣớc thực tế đó, con ngƣời nhận thức đƣợc nguồn tàinguyên của Trái đất không phải là vô hạn, không thể tuỳ tiện khai thác. Bởi nếu quá trình này không kiểm soát đƣợc sẽ dẫn đến hậu quả không chỉ làm cạn kiệt nguồn tài nguyên mà còn làm mất cân bằng về môi trƣờng gây ra những hậu quả môi trƣờng nghiêm trọng ảnh hƣởng trực tiếp đến quá trình phát triển của xã hội qua nhiều thế hệ…Từ nhận thức này xuất hiện một khái niệm mới của con ngƣời về hoạt động phát triển, đó là “Phát triển bền vững”. Lý thuyết PTBV xuất hiện khoảng giữa những năm 80 và chính thức đƣợc đƣa ra tại Hội nghị của Uỷ ban Thế giới về Phát triển và môi trƣờng (WCED) nổi tiếng với 1 tên gọi Uỷ ban Brundtlant năm 1987.

1 Theo định nghĩa Brundtlant thì “PTBV được hiểu là hoạt động phát triển kinh tế nhằm đáp ứng được các nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng các nhu cầu của thế hệ mai sau” [1, 2, 12, 26, 32]. Tại Hội nghị thƣợng đỉnh thế giới 1992 ở Rio de Janerio, các nhà hoạt động về kinh tế, xã hội và môi trƣờng cùng các nhà chính trị đã thống nhất về quan điểm phát triển bền vững, coi đó là trách nhiệm chung của mỗi quốc gia, của toàn nhân loại và đồng thuận thông qua tuyên bố Rio gồm 27 nguyên tắc cơ bản về PTBV và Chƣơng trình nghị sự 21 [2, 3, 4]. Tại hội nghị về Môi trƣờng toàn cầu RIO 92+5, quan niệm về PTBV đƣợc các nhà khoa học bổ sung, theo đó “PTBV đƣợc hình thành trong sự hoà nhập, đan xen và thoả hiệp của 3 hệ thống tƣơng tác là hệ tự nhiên, hệ kinh tế và hệ xã hội” [26, 32]. Mô hình về phát triển bền vững [32] Nhƣ vậy PTBV là kết quả tƣơng tác qua lại và phụ thuộc lẫn nhau của 3 trụ cột nói trên, đồng thời xác định PTBV không cho phép con ngƣời vì sự ƣu tiên phát triển của hệ này mà gây ra sự suy thoái và tàn phá đối với các hệ khác, hay nói cụ thể hơn thì PTBV là sự dung hoà các tƣơng tác và sự thoả hiệp giữa 3 hệ thống nói trên nhằm: - Tăng cƣờng khả năng tham gia có hiệu quả của cộng đồng vào những quyết định mang tính chất chính trị trong quá trình phát triển xã hội.

- Tạo ra những khả năng nhằm thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế mà không làm suy thoái tài nguyên qua việc áp dụng những thành tựu mới về khoa học kỹ thuật. - Giải quyết các xung đột trong xã hội do phát triển không cân bằng. Ở Việt Nam lý luận về PTBV cũng đã đƣợc các nhà khoa học, lý luận quan tâm 1 nghiên cứu trong thời gian gần đây trên cơ sở tiếp thu những kết quả nghiên cứu về lý luận và kinh nghiệm quốc tế về PTBV, đối với những hoàn cảnh cụ thể ở Việt Nam. Là một quốc gia có diện tích tự nhiên vào loại trung bình trên thế giới, trong đó 3/4 là địa hình núi đồi với hơn 3.200km bờ biển, trải dài trên 15 vĩ tuyến, Việt Nam có tiềm năng tự nhiên và môi trƣờng phong phú.

Tuy nhiên trong quá trình phát triển kinh tế nói chung và du lịch nói riêng nguồn tài nguyên thiên nhiên, môi trƣờng Việt Nam đã bị khai thác không bền vững. Trƣớc tình hình đó, việc nghiên cứu lý luận làm cơ sở để phân tích đƣa ra các giải pháp đảm bảo sự PTBV phù hợp với đặc điểm Việt Nam là hết sức cần thiết và cấp bách [2, 3,4]. Điều này một lần nữa lại đƣợc khẳng định trong Luật bảo vệ môi trƣờng năm 2014 đƣợc Quốc hội nƣớc cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa VIII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 23 tháng 6 năm 2014, trong đó có nêu rõ: “PTBV là phát triển đáp ứng được nhu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến xã hội và BVMT”. Mố i quan hê ̣<giữa môi trường và phá t triển bền vững Theo nghĩa chung nhất, phát triển, là từ viết của tƣ̀¨ phát triển kinh tế – xã hội, là quá trình nâng cao điều kiện sống về vật chất và tinh thần của con ngƣời bằng phát triển hoaṭ đôṇ g sản xuất ra của cải vâṭ chất , cải tiến quan hệ xã hội , nâng cao chất lƣơ g văn hóa.

Phát triển là xu thế chung của từng cá nhân và cả loài ngƣời trong quá n trình sống [20, 32]. Giƣ̃ a môi trƣờ ng và sƣ ̣_ phát triển có mối quan hê ̣_ hết sƣ́~ c chăṭ chẽ : Môi trƣờng là địa bàn và đối tƣợng của sự phát triể n, còn phát triển là nguyên nhân tạo nên các biến đổi đối với môi trƣờng. Trong hê ̣_thống kinh tế – xã hội, hàng hóa đƣợc di chuyển tƣ̀¨ sản xuất, lƣu thông, phân phối và tiêu dùng cùng với dòng luân chuyển của nguyên liêụ , năng g, sản phẩm, phế thải. Các thành phần trên luôn ở trong trạng thái tƣơng lƣơn tác với các thành phần tự nhiên và xã hội của hệ thống môi trƣờng đang tồn tại trong đia bàn trên.

Khu giao nhau giƣ̃a hai hê ̣thống trên là môi trƣờng nhân taọ. vƣc 1 Tác động qua lại giữa môi trƣờng và phát triển biểu hiện cho mối quan hệ hai chiều giƣ̃a hê ̣_thống kinh tế – xã hội và hệ thống môi trƣờng.