Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách của các doanh nghiệp nhỏ và vừa

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán ngân sách cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp tối ưu hóa quản lý tài chính hiệu quả.

• Tác giả: Trần Thúy Hằng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vương Đức Hoàng Quân
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghệ TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Việc Lập Dự Toán Ngân Sách Của Các Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.3. Mục tiêu, câu hỏi và phương pháp nghiên cứu
• 1.3.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.3.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 2.2. Dự toán ngân sách
• 2.2.1. Khái niệm dự toán ngân sách
• 2.2.2. Phân loại dự toán ngân sách
• 2.2.3. Quy trình lập dự toán ngân sách
• 2.2.4. Các mô hình dự toán ngân sách
• 2.2.5. Nội dung dự toán ngân sách
• 2.3. Tổng quan nghiên cứu
• 2.3.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.3.3. Khe hổng nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.1.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1.1. Nghiên cứu định tính
• 3.1.1.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.2. Quy trình nghiên cứu
• 3.3. Thiết kế bảng câu hỏi
• 3.3.1. Xây dựng thang đo
• 3.3.1.1. Thang đo lượng nhân tố Nguồn nhân lực thực hiện dự toán ngân sách
• 3.3.1.2. Thang đo lượng nhân tố Quy trình lập dự toán
• 3.3.1.3. Thang đo nhân tố Cơ sở vật chất, công nghệ kỹ thuật
• 3.3.1.4. Thang đo chế độ chính sách Nhà nước
• 3.3.1.5. Thang đo lượng nhân tố Tổ chức công tác kế toán
• 3.3.1.6. Thang đo lượng nhân tố Kiểm soát quá trình lập DTNS
• 3.3.1.7. Thang đo nhân tố Môi trường hoạt động
• 3.3.2. Các giả thuyết (GT) nghiên cứu cần kiểm định
• 3.4. Thực hiện nghiên cứu định lượng
• 3.4.1. Phương pháp chọn mẫu
• 3.4.2. Kích thước mẫu khảo sát
• 3.4.3. Đối tượng khảo sát
• 3.4.4. Phạm vi khảo sát
• 3.4.5. Thu thập dữ liệu nghiên cứu
• 3.4.6. Phân tích và xử lý dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả khảo sát
• 4.1.1. Mô tả thống kê kết quả khảo sát (Thực trạng lập dự toán tại các DNNVV tại Tp. Hồ Chí Minh)
• 4.1.2. Ưu điểm, nhược điểm công tác lập DTNS của các DNNVV
• 4.2. Đánh giá thang đo bằng Cronbach Alpha
• 4.2.1. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Nguồn nhân lực thực hiện lập Dự toán ngân sách
• 4.2.2. Cronbach’s Alpha của thang đo nhân tố Quy trình lập DTNS
• 4.2.3. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Cơ sở vật chất
• 4.2.4. Cronbach’s Alpha của thang đo nhân tố Chế độ chính sách Nhà nước
• 4.2.5. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Tổ chức công tác kế toán
• 4.2.6. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Kiểm soát quá trình lập DTNS
• 4.2.7. Cronbach’s Alpha của thang đo nhân tố Môi trường hoạt động
• 4.3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) tác động đến dự toán ngân sách của các DNNVV
• 4.3.1. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) lần thứ nhất
• 4.3.2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) lần 3
• 4.4. Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 4.4.1. Phân tích tương quan
• 4.4.2. Phương pháp nhập các biến thành phần trong mô hình hồi quy bội
• 4.4.3. Đánh giá mức độ phù hợp của mô hình hồi quy tuyến tính bội
• 4.4.4. Kiểm định độ phù hợp của mô hình hồi qui tuyến tính bội
• 4.4.5. Kiểm định giả thuyết về ý nghĩa của các hệ số hồi quy
• 4.5. Kiểm tra các giả định mô hình hồi quy bội
• 4.5.1. Kiểm định giả định phương sai của sai số (phần dư) không đổi
• 4.5.2. Kiểm tra giả định các phần dư có phân phối chuẩn
• 4.5.3. Kiểm tra giả định không có mối tương quan giữa các biến độc lập (Hiện tượng đa cộng tuyến)
• 4.6. Mức độ quan trọng trong các nhân tố ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách của các DNNVV
• 4.7. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Tóm tắt nội dung và kết quả của nghiên cứu
• 5.1.1. Đối với Nguồn nhân lực tham gia thực hiện lập DTNS
• 5.1.2. Đối với quy trình dự toán
• 5.1.3. Đối với cơ sở vật chất của DN
• 5.1.4. Đối với Chế độ chính sách Nhà nước
• 5.1.5. Đối với công tác tổ chức kế toán
• 5.1.6. Đối với công tác kiểm soát quá trình lập dự toán
• 5.1.7. Đối với Môi trường hoạt động
• 5.2. Hạn chế và gợi ý cho các nghiên cứu sau
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lập Dự Toán Ngân Sách Cho Doanh Nghiệp SME

Dự toán ngân sách là một công cụ quan trọng trong kế toán quản trị, giúp định hướng và chỉ đạo hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời phối hợp các hoạt động của các bộ phận trong doanh nghiệp theo mục tiêu chiến lược. Tại Việt Nam, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm đa số và đóng vai trò chủ yếu trong nền kinh tế. Việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán ngân sách cho DNNVV là vô cùng cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh. Theo nghiên cứu của Trần Thúy Hằng (2016), dự toán ngân sách giúp thiết lập mối quan hệ phù hợp giữa các mục tiêu chiến lược và mục tiêu ngắn hạn của doanh nghiệp, xác lập mục đích cụ thể cho các hoạt động dự kiến.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Dự Toán Ngân Sách Cho Doanh Nghiệp

Dự toán ngân sách không chỉ là một kế hoạch tài chính, mà còn là công cụ quản lý quan trọng. Nó giúp doanh nghiệp dự trù và kiểm soát việc sử dụng ngân sách, đảm bảo nguồn lực được phân bổ hiệu quả. Việc lập dự toán ngân sách chính xác giúp doanh nghiệp nắm bắt điểm mạnh, điểm yếu, từ đó đưa ra quyết định kinh doanh sáng suốt. Tầm quan trọng của dự toán ngân sách thể hiện ở khả năng dự báo và ứng phó với các tình huống bất ngờ, đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.

1.2. Thực Trạng Lập Dự Toán Ngân Sách Tại Các DNNVV Việt Nam

Mặc dù tầm quan trọng của dự toán ngân sách đã được công nhận, nhưng thực tế cho thấy không phải DNNVV nào cũng lập dự toán một cách hiệu quả. Số liệu dự toán thường không sát với tình hình sản xuất kinh doanh, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Điều này xuất phát từ nhiều yếu tố, bao gồm trình độ của người lập dự toán, mức độ ứng dụng công nghệ thông tin, và quy mô doanh nghiệp. Cần có những nghiên cứu sâu sắc để xác định rõ các yếu tố này và đề xuất giải pháp khắc phục.

II. Thách Thức Trong Lập Dự Toán Ngân Sách Cho Doanh Nghiệp SME

Việc lập dự toán ngân sách chính xác và hiệu quả không phải là điều dễ dàng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ. Nhiều yếu tố có thể gây ảnh hưởng đến quá trình này, từ yếu tố bên trong doanh nghiệp như năng lực của đội ngũ kế toán, đến yếu tố bên ngoài như biến động của thị trường và chính sách của nhà nước. Việc nhận diện và quản lý các yếu tố này là chìa khóa để nâng cao chất lượng dự toán ngân sách.

2.1. Khó Khăn Về Nguồn Lực Và Năng Lực Chuyên Môn

Một trong những thách thức lớn nhất đối với DNNVV là hạn chế về nguồn lực tài chính và nhân lực. Các doanh nghiệp này thường không có đủ nguồn lực để đầu tư vào hệ thống kế toán hiện đại hoặc thuê chuyên gia tài chính giỏi. Điều này dẫn đến việc lập dự toán ngân sách dựa trên thông tin không đầy đủ hoặc phương pháp lạc hậu, ảnh hưởng đến độ chính xác của dự toán. Nguồn nhân lực thực hiện lập DTNS đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo chất lượng dự toán.

2.2. Thiếu Thông Tin Và Dữ Liệu Đầu Vào Chính Xác

Để lập dự toán ngân sách chính xác, doanh nghiệp cần có thông tin và dữ liệu đầu vào đầy đủ và tin cậy. Tuy nhiên, nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc thu thập và xử lý thông tin, đặc biệt là thông tin về thị trường, khách hàng, và đối thủ cạnh tranh. Việc thiếu thông tin này dẫn đến dự toán ngân sách không sát với thực tế, gây khó khăn cho việc quản lý và điều hành doanh nghiệp.

2.3. Rủi Ro Từ Biến Động Thị Trường Và Chính Sách

Môi trường kinh doanh luôn biến động, và các DNNVV thường dễ bị tổn thương bởi những biến động này. Thay đổi về chính sách thuế, lãi suất, tỷ giá hối đoái, hoặc sự xuất hiện của đối thủ cạnh tranh mới đều có thể ảnh hưởng đến doanh thu và chi phí của doanh nghiệp. Việc dự báo và ứng phó với những rủi ro này là một thách thức lớn trong quá trình lập dự toán ngân sách. Rủi ro trong lập dự toán ngân sách cần được nhận diện và quản lý một cách chủ động.

III. Phương Pháp Lập Dự Toán Ngân Sách Hiệu Quả Cho Doanh Nghiệp SME

Để vượt qua những thách thức và nâng cao hiệu quả lập dự toán ngân sách, các DNNVV cần áp dụng các phương pháp phù hợp với đặc điểm và nguồn lực của mình. Các phương pháp này bao gồm việc xây dựng quy trình lập dự toán rõ ràng, sử dụng công cụ hỗ trợ phù hợp, và đào tạo đội ngũ kế toán chuyên nghiệp.

3.1. Xây Dựng Quy Trình Lập Dự Toán Ngân Sách Rõ Ràng

Một quy trình lập dự toán ngân sách rõ ràng và bài bản là nền tảng để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả của dự toán. Quy trình này cần xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận, thời gian biểu cụ thể, và các bước thực hiện chi tiết. Việc tuân thủ quy trình này giúp doanh nghiệp kiểm soát được quá trình lập dự toán và đảm bảo thông tin được thu thập và xử lý một cách có hệ thống. Quy trình lập dự toán ngân sách cần được thiết kế phù hợp với quy mô và đặc điểm của từng doanh nghiệp.

3.2. Ứng Dụng Phần Mềm Và Công Cụ Hỗ Trợ Lập Dự Toán

Trong thời đại công nghệ số, việc ứng dụng phần mềm và công cụ hỗ trợ lập dự toán là vô cùng quan trọng. Các công cụ này giúp doanh nghiệp tự động hóa các tác vụ tính toán, phân tích dữ liệu, và tạo báo cáo, từ đó tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác của dự toán. Có nhiều phần mềm lập dự toán ngân sách phù hợp với nhu cầu và ngân sách của các DNNVV.

3.3. Đào Tạo Và Nâng Cao Năng Lực Đội Ngũ Kế Toán

Đội ngũ kế toán đóng vai trò quan trọng trong quá trình lập dự toán ngân sách. Do đó, việc đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ này là vô cùng cần thiết. Doanh nghiệp cần đầu tư vào các khóa đào tạo chuyên môn, cập nhật kiến thức mới về kế toán quản trị, và khuyến khích nhân viên tham gia các hoạt động học tập và trao đổi kinh nghiệm. Nguồn nhân lực thực hiện lập DTNS cần được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để đáp ứng yêu cầu công việc.

IV. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Lập Dự Toán Ngân Sách Doanh Nghiệp SME

Nghiên cứu của Trần Thúy Hằng (2016) đã xác định 7 yếu tố ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách của các DNNVV, bao gồm: Nguồn nhân lực, Quy trình lập dự toán, Cơ sở vật chất, Chế độ chính sách Nhà nước, Tổ chức công tác kế toán, Kiểm soát quá trình lập DTNS, và Môi trường hoạt động. Trong đó, Quy trình lập DTNS và Kiểm soát là hai yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất.

4.1. Tác Động Của Quy Trình Lập Dự Toán Ngân Sách

Quy trình lập dự toán ngân sách đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính chính xác và hiệu quả của dự toán. Một quy trình được thiết kế khoa học, rõ ràng, và được thực hiện nghiêm túc sẽ giúp doanh nghiệp thu thập thông tin đầy đủ, phân tích dữ liệu chính xác, và đưa ra dự báo sát với thực tế. Theo nghiên cứu của Trần Thúy Hằng (2016), Quy trình lập DTNS có tác động mạnh nhất đến dự toán ngân sách của các DNNVV (β = 0.414).

4.2. Vai Trò Của Kiểm Soát Quá Trình Lập Dự Toán

Kiểm soát quá trình lập dự toán là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính trung thực và khách quan của dự toán. Việc kiểm soát giúp phát hiện và ngăn chặn các sai sót, gian lận, hoặc thông tin sai lệch, từ đó nâng cao độ tin cậy của dự toán. Theo nghiên cứu của Trần Thúy Hằng (2016), Kiểm soát có ảnh hưởng đáng kể đến dự toán ngân sách của các DNNVV (β = 0.361).

4.3. Ảnh Hưởng Của Môi Trường Hoạt Động Đến Dự Toán

Môi trường hoạt động của doanh nghiệp, bao gồm các yếu tố kinh tế, chính trị, xã hội, và công nghệ, có ảnh hưởng không nhỏ đến dự toán ngân sách. Biến động của thị trường, thay đổi về chính sách, hoặc sự xuất hiện của công nghệ mới đều có thể tác động đến doanh thu và chi phí của doanh nghiệp. Theo nghiên cứu của Trần Thúy Hằng (2016), Môi trường hoạt động cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến dự toán ngân sách của các DNNVV (β = 0.236).

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Dự Toán SME

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán ngân sách cho DNNVV không chỉ có giá trị về mặt lý thuyết mà còn có ý nghĩa thực tiễn lớn. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chương trình đào tạo, tư vấn, và hỗ trợ cho các DNNVV, giúp họ nâng cao năng lực quản lý tài chính và cải thiện hiệu quả hoạt động.

5.1. Gợi Ý Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Lập Dự Toán

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đưa ra một số gợi ý giải pháp để nâng cao hiệu quả lập dự toán ngân sách cho DNNVV. Các giải pháp này bao gồm việc tăng cường đào tạo cho đội ngũ kế toán, xây dựng quy trình lập dự toán rõ ràng, ứng dụng công nghệ thông tin, và tăng cường kiểm soát quá trình lập dự toán. Giải pháp lập dự toán ngân sách cần được thiết kế phù hợp với đặc điểm và nguồn lực của từng doanh nghiệp.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp SME

Nhà nước có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các DNNVV nâng cao năng lực quản lý tài chính. Các chính sách hỗ trợ có thể bao gồm việc cung cấp các khóa đào tạo miễn phí hoặc chi phí thấp, hỗ trợ tài chính để đầu tư vào công nghệ thông tin, và tạo điều kiện thuận lợi để tiếp cận thông tin và dữ liệu. Chế độ chính sách Nhà nước cần tạo điều kiện thuận lợi cho các DNNVV phát triển.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Dự Toán SME

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán ngân sách cho DNNVV là một lĩnh vực quan trọng và cần được tiếp tục nghiên cứu và phát triển. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích tác động của dự toán ngân sách đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, hoặc nghiên cứu các mô hình dự toán ngân sách phù hợp với đặc điểm của từng ngành nghề.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Chính Về Dự Toán

Nghiên cứu đã xác định được 7 yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán ngân sách của các DNNVV, trong đó Quy trình lập DTNS và Kiểm soát là hai yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chương trình đào tạo, tư vấn, và hỗ trợ cho các DNNVV, giúp họ nâng cao năng lực quản lý tài chính và cải thiện hiệu quả hoạt động.

6.2. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Và Gợi Ý Nghiên Cứu Tiếp Theo

Nghiên cứu còn một số hạn chế, chẳng hạn như phạm vi khảo sát còn hẹp, hoặc phương pháp nghiên cứu còn đơn giản. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi khảo sát, sử dụng các phương pháp nghiên cứu phức tạp hơn, và tập trung vào việc phân tích tác động của dự toán ngân sách đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Hiệu quả lập dự toán ngân sách cần được đánh giá một cách toàn diện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam phục hồi tích cực với mức tăng trưởng GDP năm 2015 đạt 6,68%, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân. Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, cả nước có khoảng 74.842 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong năm 2015, trong đó phần lớn là DNNVV. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp giải thể và ngừng hoạt động cũng tăng cao, phản ánh những thách thức lớn về năng lực quản lý và cạnh tranh. Việc lập dự toán ngân sách (DTNS) chính xác và hiệu quả được xem là công cụ quản trị quan trọng giúp các doanh nghiệp này định hướng hoạt động, sử dụng nguồn lực hợp lý và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách tại các DNNVV trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 3/2015 đến tháng 4/2016. Mục tiêu cụ thể là đánh giá thực trạng lập dự toán ngân sách, xác định các nhân tố chính tác động và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác lập dự toán. Nghiên cứu khảo sát 180 doanh nghiệp, thu thập dữ liệu từ các kế toán viên, giám đốc tài chính và các nhà quản trị thông qua bảng câu hỏi và phỏng vấn trực tiếp.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các DNNVV hoàn thiện hệ thống dự toán ngân sách, từ đó nâng cao hiệu quả tài chính, quản trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần bổ sung lý luận về quản trị tài chính doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế Việt Nam hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết về dự toán ngân sách và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình lập dự toán trong doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bảy nhân tố chính được xác định gồm:

1. Nguồn nhân lực thực hiện lập dự toán ngân sách: Bao gồm trình độ, kinh nghiệm, cam kết và động lực của ban quản lý và nhân viên lập dự toán.
2. Quy trình lập dự toán ngân sách: Tính rõ ràng, phù hợp và thuận tiện của quy trình lập dự toán trong doanh nghiệp.
3. Cơ sở vật chất, công nghệ kỹ thuật: Trang thiết bị, phần mềm kế toán và môi trường làm việc hỗ trợ công tác lập dự toán.
4. Chế độ chính sách Nhà nước: Ảnh hưởng của các chính sách kế toán, thuế, lạm phát, tỷ giá và quy định môi trường đến việc lập dự toán.
5. Tổ chức công tác kế toán: Cơ cấu tổ chức, hình thức và hiệu quả công tác kế toán quản trị trong doanh nghiệp.
6. Kiểm soát quá trình lập dự toán ngân sách: Việc theo dõi, đánh giá, điều chỉnh và xử lý chênh lệch giữa thực tế và dự toán.
7. Môi trường hoạt động: Sự phối hợp, hợp tác và giải quyết mâu thuẫn giữa các bộ phận trong quá trình lập dự toán.

Các mô hình dự toán ngân sách phổ biến như mô hình từ trên xuống, mô hình phản hồi và mô hình từ dưới lên cũng được tham khảo để hiểu rõ hơn về cơ chế vận hành của dự toán trong doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp định tính và định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Thảo luận nhóm với 27 người tham gia gồm kế toán viên, kế toán trưởng và nhà quản trị tại các DNNVV nhằm khám phá và hoàn thiện các biến quan sát cho mô hình nghiên cứu.
• Nghiên cứu định lượng: Thu thập dữ liệu qua bảng câu hỏi khảo sát 180 doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP. Hồ Chí Minh từ tháng 3/2015 đến tháng 4/2016. Đối tượng khảo sát là các kế toán viên, giám đốc tài chính và nhà quản trị có liên quan đến công tác lập dự toán ngân sách.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm SPSS 20.0 với các kỹ thuật:

• Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach Alpha, tất cả các nhân tố đều đạt hệ số trên 0.9, đảm bảo tính nhất quán nội bộ.
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA) để rút gọn và xác định cấu trúc các nhân tố ảnh hưởng.
• Phân tích tương quan và hồi quy tuyến tính bội để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu và đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến việc lập dự toán ngân sách.

Quy trình nghiên cứu gồm ba bước chính: xây dựng thang đo dựa trên lý thuyết và nghiên cứu trước, điều chỉnh thang đo qua nghiên cứu định tính, và kiểm định thang đo cùng mô hình qua nghiên cứu định lượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy trình lập dự toán ngân sách là nhân tố ảnh hưởng mạnh nhất với hệ số hồi quy β = 0.414. Điều này cho thấy quy trình rõ ràng, phù hợp và thuận tiện giúp nâng cao chất lượng dự toán, giảm áp lực công việc và tăng tính khả thi của dự toán.

2. Kiểm soát quá trình lập dự toán có ảnh hưởng đáng kể với β = 0.361. Doanh nghiệp thường xuyên theo dõi, so sánh thực tế với dự toán và có biện pháp điều chỉnh kịp thời sẽ nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.

3. Môi trường hoạt động (β = 0.236) đóng vai trò quan trọng trong việc phối hợp giữa các bộ phận, tạo sự hợp tác và giải quyết mâu thuẫn, từ đó đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả của dự toán.

4. Nguồn nhân lực thực hiện lập dự toán có ảnh hưởng vừa phải (β = 0.188). Kinh nghiệm, trình độ và động lực của nhân viên lập dự toán góp phần nâng cao chất lượng dự toán ngân sách.

5. Các yếu tố cơ sở vật chất – công nghệ kỹ thuật (β = 0.160), tổ chức công tác kế toán (β = 0.142) và chế độ chính sách Nhà nước (β = 0.13) cũng có ảnh hưởng tích cực nhưng mức độ thấp hơn so với các nhân tố trên.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy quy trình lập dự toán ngân sách là yếu tố quyết định hàng đầu, phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy quy trình rõ ràng giúp giảm thiểu sai sót và tăng tính khả thi của dự toán. Việc kiểm soát chặt chẽ quá trình lập dự toán cũng góp phần quan trọng trong việc phát hiện và điều chỉnh kịp thời các sai lệch, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

Môi trường hoạt động tích cực, với sự phối hợp và hợp tác giữa các bộ phận, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lập dự toán chính xác và khả thi. Nguồn nhân lực có trình độ và kinh nghiệm giúp nâng cao chất lượng dự toán, tuy nhiên vẫn còn hạn chế do nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa có bộ phận chuyên trách hoặc nhân viên được đào tạo bài bản.

Cơ sở vật chất và công nghệ kỹ thuật hiện đại hỗ trợ xử lý dữ liệu nhanh chóng, giảm thiểu công việc thủ công, góp phần nâng cao hiệu quả lập dự toán. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn còn sử dụng phần mềm đơn giản hoặc thủ công, ảnh hưởng đến chất lượng dự toán.

Chế độ chính sách Nhà nước có tác động nhưng mức độ thấp hơn, phản ánh sự cần thiết phải phổ biến kịp thời và rõ ràng các chính sách để doanh nghiệp dễ dàng áp dụng trong công tác lập dự toán.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố (hệ số β), hoặc bảng tổng hợp kết quả hồi quy để minh họa rõ ràng sự khác biệt về tầm quan trọng của các yếu tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy trình lập dự toán ngân sách: Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình chi tiết, rõ ràng và phù hợp với quy mô, đặc điểm hoạt động. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo doanh nghiệp phối hợp với phòng kế toán.

2. Tăng cường kiểm soát quá trình lập dự toán: Thiết lập hệ thống theo dõi, đánh giá và điều chỉnh dự toán thường xuyên, minh bạch thông tin và áp dụng cơ chế khen thưởng, xử phạt rõ ràng. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Phòng kiểm soát nội

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM --------------- TRẦN THÖY HẰNG NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN VIỆC LẬP DỰ TOÁN NGÂN SÁCH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Kế toán Mã ngành: 60350301 TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 7 năm 2016 c BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM --------------- TRẦN THÖY HẰNG NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN VIỆC LẬP DỰ TOÁN NGÂN SÁCH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Kế toán Mã ngành: 60350301 TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 7 năm 2016 c CÔNG TRÌNH ĐƢỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM Cán bộ hƣớng dẫn khoa học : PGS.TS Vƣơng Đức Hoàng Quân (Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị và chữ ký) Luận văn Thạc sĩ đƣợc bảo vệ tại Trƣờng Đại học Công nghệ TP.

HCM ngày 25 tháng 07 năm 2016 Thành phần Hội đồng đánh giá Luận văn Thạc sĩ gồm: (Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm bảo vệ Luận văn Thạc sĩ) TT Họ và tên Chức danh Hội đồng 1 PGS.TS Phan Đình Nguyên Chủ tịch 2 TS. Trần Văn Tùng Phản biện 1 3 TS. Hà Huy Tuấn Phản biện 2 4 PGS.TS Lê Quốc Hội Ủy viên 5 TS. Nguyễn Quyết Thắng Ủy viên, Thƣ ký Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã đƣợc sửa chữa (nếu có).

Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV PGS.TS Phan Đình Nguyên c TRƢỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM CỘNG HÕA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM PHÕNG QLKH – ĐTSĐH Độc lập – Tự do – Hạnh phúc TP. Hồ Chí Minh, ngày 25 tháng 07 năm 2016 NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ Họ tên học viên: Trần Thúy Hằng Giới tính: Nữ Ngày, tháng, năm sinh: 15/07/1988 Nơi sinh: Hƣơng Khê, Hà Tĩnh. Chuyên ngành: Kế toán MSHV: 1441850062 I- Tên đề tài: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến việc lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

II- Nhiệm vụ và nội dung: - Tác giả tìm hiểu và đánh giá thực trạng và mức độ lập dự toán ngân sách ở các DNNVV. - Xác định những yếu tố ảnh hƣởng đến lập dự toán ngân sách của các DNNVV. - Thông qua đó tác giả đƣa ra kết luận và hàm ý quản trị nhằm nâng cao hiệu quả cho việc lập DTNS của các DNNVV III- Ngày giao nhiệm vụ: 23/01/2016 IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 25/07/2016 V- Cán bộ hƣớng dẫn: Phó giáo sƣ - Tiến sỹ Vƣơng Đức Hoàng Quân CÁN BỘ HƢỚNG DẪN KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH (Họ tên và chữ ký) (Họ tên và chữ ký) PGS.TS Vƣơng Đức Hoàng Quân c i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã đƣợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc. Học viên thực hiện Luận văn (Ký và ghi rõ họ tên) Trần Thúy Hằng c ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Vƣơng Đức Hoàng Quân ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ và khích lệ tôi trong suốt quá trình tôi thực hiện luận văn này, cũng nhƣ đã giúp đỡ tôi hoàn thiện kiến thức chuyên môn của bản thân. Tôi xin trân trọng cám ơn đến Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý khoa học – Đào tạo sau đại học, Khoa Kế toán – Tài chính – Ngân hàng, Phòng Tổ chức – Hành chính và toàn thể các Quý Thầy, Cô tham gia giảng dạy của trƣờng Đại học Công nghệ Tp. HCM đã quản lý, truyền đạt những kiến thức quý báu trong thời gian tôi tham gia khóa học và đã giúp đỡ tôi trong quá trình khảo sát số liệu thực hiện luận văn này.

Tác giả cũng chân thành cám ơn tới các bạn bè các lớp sau đại học ngành kế toán và quản trị kinh doanh trƣờng Đại học Hutech, cũng nhƣ các anh chị, các cô chú ở các doanh nghiệp khảo sát đã dành thời gian quý báu của mình để cung cấp cho tác giả tất cả các thông tin cần thiết để hoàn thành luận văn. Cuối cùng, tác giả muốn cảm ơn tới gia đình tôi vì những hỗ trợ tuyệt vời và những lời động viên để tôi có đủ tinh thần, nghị lực để thực hiện luận văn. Luận văn này chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót, tôi mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp xây dựng của Quý thầy cô và các bạn. TRẦN THÖY HẰNG c iii TÓM TẮT Dự toán ngân sách là một nội dung quan trọng của kế toán quản trị, là cơ sở định hƣớng và chỉ đạo hoạt động sản xuất kinh doanh cũng nhƣ phối hợp các hoạt động của các bộ phận của doanh nghiệp theo những mục tiêu chiến lƣợc đã đƣợc đề ra.

Trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam thì các doanh nghiệp nhỏ và vừa là loại hình doanh nghiệp chiếm đa số và chủ yếu trong nền kinh tế. Nghiên cứu này đƣợc tiến hành với việc xác định các yếu tố ảnh hƣởng đến việc lập dự toán ngân sách của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Trong quá trình thực hiện nghiên cứu, số DNNVV đƣợc khảo sát là 180 doanh nghiệp. Một bảng câu hỏi đƣợc thiết kế nhằm để thu đƣợc dữ liệu thông qua các cuộc phỏng vấn với các kế toán viên, kế toán trƣởng, nhà quản trị, các giám đốc tài chính, kiểm soát viên ngân sách.

Cả hai phƣơng pháp định tính và định lƣợng đƣợc sử dụng trong việc phân tích các dữ liệu thu thập đƣợc, nguồn dữ liệu thứ cấp cũng đã đƣợc sử dụng. Việc phân tích các kết quả nghiên cứu đã kết luận về 07 yếu tố ảnh hƣởng đến việc lập dự toán ngân sách của các doanh nghiệp nhỏ và vừa: (1) Nguồn nhân lực thực hiện lập DTNS, (2) Quy trình lập DTNS, (3) Cơ sở vật chất, công nghệ kỹ thuật, (4) Chế độ chính sách Nhà nƣớc, (5) Tổ chức công tác kế toán, (6) Kiểm sóat quá trình lập DTNS, (7) Môi trƣờng hoạt động. Kết quả nghiên cứu tìm thấy đƣợc trong 7 nhân tố này thì nhân tố có sự ảnh hƣởng mạnh nhất đến dự toán ngân sách của các DNNVV là Quy trình lập DTNS (  = 0.414), tiếp đến là Kiểm soát (  = 0.361), Môi trƣờng hoạt động (  = 0.236), Nguồn nhân lực thực hiện lập DTNS (  = 0.188), kế tiếp là Cơ sở vật chất (  = 0.160), Tổ chức kế toán (  = 0.142), Chế độ chính sách Nhà Nƣớc (  = 0.13) Kết quả nghiên cứu cũng đã gợi ý việc đi sâu vào phân tích tác động của DTNS tới hiệu quả của các DNNVV (nhƣ hiệu quả tài chính, hiệu quả quản trị, hiệu quả ngân sách của DN) góp phần nâng cao hiệu quả họat động và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp c iv ABSTRACT Budgeting is an important part of management accounting, is the basis of the orientation and direction of production and business operations as well as coordinate the activities of the department of business under the strategic objectives have been set out. In the business community in Vietnam , the small and medium- sized enterprises type of business is a majority and mainly in the economy.

This study was conducted to determine the factors that affect the budget estimates made by small and medium-sized enterprises (SMEs). In the course of conducting research, the number of SMEs surveyed 180 businesses. A questionnaire was designed in order to obtain data through interviews with accountants, chief accountants, administrators, financial managers, marketing, budget controllers. Both the qualitative and quantitative are used in analyzing the data collected, secondary data sources were also used.

The analysis of the study results was concluded on 07 factors that affect the budget estimates made by small and medium-sized enterprises (1) Human resources to formulate the draft budget, (2) the process of elaborating the draft budget, (3) Facilities, technology, (4) State policy regime, (5) Organization of accountancy, (6) control the process of making budget estimates, (7) Operating Environment. The research results found in 7 factors , the factors that most influence the draft budget to SMEs is the process of drafting the budget ( β= 0.414), followed by the control (β= 0.236), human resources implemented the budget estimate (β= 0.188), followed by facilities (β= 0.160), Organization of accounting (β = 0.142), the main mode of State (β = 0.13) The study results also suggest going into the analysis of the impact of the draft budget to the effectiveness of SMEs (such as financial performance , efficiency management, the efficiency of the enterprise budget) contribute to improving operating efficiency and competitiveness of businesses. c v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .x DANH MỤC BẢNG.

xi DANH MỤC HÌNH. xiii CHƢƠNG I: GIỚI THIỆU. Bối cảnh nghiên cứu:. Tính cấp thiết của đề tài:.

Mục tiêu, câu hỏi và phƣơng pháp nghiên cứu: .1 Mục tiêu của đề tài: .2 Câu hỏi nghiên cứu:. Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu .1 Đối tƣợng nghiên cứu.2 Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa của nghiên cứu:. Kết cấu luận văn .5 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC .1 Doanh nghiệp vừa và nhỏ .2 Dự toán ngân sách .1 Khái niệm dự toán ngân sách .2 Phân loại dự toán ngân sách .3 Quy trình lập dự toán ngân sách .4 Các mô hình dự toán ngân sách .5 Nội dung dự toán ngân sách.

Tổng quan nghiên cứu:. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc .2 Tình hình nghiên cứu trên thế giới: .3 Khe hổng nghiên cứu .24 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Thiết kế nghiên cứu.1 Phƣơng pháp nghiên cứu .1 Nghiên cứu định tính .2 Nghiên cứu định lƣợng .2 Quy trình nghiên cứu .3 Thiết kế bảng câu hỏi .2 Xây dựng thang đo .1 Thang đo lƣờng nhân tố Nguồn nhân lực thực hiện dự toán ngân sách .2 Thang đo lƣờng nhân tố Quy trình lập dự toán .3 Thang đo nhân tố Cơ sở vật chất, công nghệ kỹ thuật: .4 Thang đo chế độ chính sách Nhà Nƣớc .5 Thang đo lƣờng nhân tố Tổ chức công tác kế toán .6 Thang đo lƣờng nhân tố Kiểm soát quá trình lập DTNS .7 Thang đo nhân tố Môi trƣờng hoạt động .3 Các giả thuyết (GT) nghiên cứu cần kiểm định .4 Thực hiện nghiên cứu định lƣợng .1 Phƣơng pháp chọn mẫu .2 Kích thƣớc mẫu khảo sát .3 Đối tƣợng khảo sát .4 Phạm vi khảo sát .5 Thu thập dữ liệu nghiên cứu .6 Phân tích và xử lý dữ liệu .35 CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả khảo sát.