Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm dung dịch lá xoan đến khả năng bảo quản gỗ keo lai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm dung dịch lá xoan đến khả năng bảo quản gỗ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Nga
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Tuyên
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm dung dịch lá xoan đến khả năng bảo quản gỗ keo lai
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu và ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu
• 1.2.2. Ý nghĩa của đề tài
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Bảo quản gỗ và tầm quan trọng của công tác bảo quản gỗ
• 2.2.1. Bảo quản gỗ
• 2.2.2. Tầm quan trọng của công tác bảo quản
• 2.3. Phương pháp bảo quản
• 2.3.1. Phương pháp ngâm thường
• 2.3.2. Phương pháp khuyếch tán
• 2.3.3. Phương pháp nóng - lạnh
• 2.3.4. Phương pháp chân không áp lực
• 2.3.5. Phương pháp bóc vỏ cây
• 2.3.6. Phương pháp phơi, sấy gỗ
• 2.3.7. Phương pháp hun khói, ngâm
• 2.3.8. Phương pháp tẩm cây đứng
• 2.3.9. Phương pháp thay thế nhựa
• 2.3.10. Phương pháp phun, quét
• 2.4. Những vấn đề về thuốc bảo quản và nguyên liệu
• 2.4.1. Nguyên liệu gỗ
• 3. ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp kế thừa số liệu
• 3.4.2. Phương pháp thực nghiệm
• 3.4.3. Dụng cụ, thiết bị thí nghiệm
• 3.4.4. Phương pháp đánh giá ảnh hưởng của nồng độ đến lượng thuốc thấm
• 3.4.5. Phương pháp đánh giá hiệu lực chế phẩm bảo quản
• 3.4.5.1. Đánh giá hiệu lực đối với nấm
• 3.4.5.2. Đánh giá hiệu lực chế phẩm đối với mối
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm đến lượng dung dịch lá xoan thấm vào gỗ
• 4.2. Hiệu lực với nấm của dung dịch lá xoan trên gỗ Keo lai
• 4.3. Hiệu lực của chế phẩm bảo quản đối với mối
• 5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm dung dịch lá xoan đến khả năng bảo quản gỗ Keo lai. Gỗ Keo lai là một loại gỗ rừng trồng phổ biến tại Việt Nam, nhưng dễ bị tấn công bởi côn trùng và nấm mốc. Việc sử dụng dung dịch lá xoan như một chế phẩm bảo quản sinh học nhằm khắc phục các hạn chế của hóa chất truyền thống, đồng thời đảm bảo an toàn cho môi trường và sức khỏe con người. Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định mối quan hệ giữa nồng độ dung dịch và thời gian ngâm tẩm với hiệu quả bảo quản gỗ.

1.1. Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng dung dịch lá xoan trong bảo quản gỗ. Đây là một giải pháp thân thiện với môi trường, giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào hóa chất độc hại. Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp gỗ, đặc biệt là với gỗ Keo lai, nhằm kéo dài tuổi thọ sử dụng và tăng giá trị kinh tế của sản phẩm.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm để đánh giá hiệu quả của dung dịch lá xoan trong bảo quản gỗ. Các mẫu gỗ Keo lai được ngâm tẩm với các nồng độ dung dịch khác nhau (2,5%, 5%, 10%, 15%) và thời gian ngâm tẩm từ 3 ngày đến 2 tháng. Quá trình thấm chế phẩm vào gỗ được đo lường và so sánh với mẫu đối chứng. Hiệu lực của chế phẩm được đánh giá thông qua khả năng chống lại sự xâm nhập của nấm và mối.

2.1. Đánh giá hiệu lực chế phẩm

Hiệu lực của dung dịch lá xoan được đánh giá thông qua hai yếu tố chính: khả năng chống nấm và chống mối. Các mẫu gỗ được quan sát và ghi nhận mức độ hư hại sau khi tiếp xúc với nấm và mối trong các khoảng thời gian khác nhau. Kết quả cho thấy, nồng độ dung dịch càng cao và thời gian ngâm tẩm càng dài thì hiệu quả bảo quản càng tốt.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy, dung dịch lá xoan có hiệu quả cao trong việc bảo quản gỗ Keo lai. Cụ thể, ở nồng độ 15% và thời gian ngâm tẩm 2 tháng, gỗ hoàn toàn chống lại được sự xâm nhập của nấm và mối. Điều này chứng minh rằng, lá xoan có tiềm năng lớn trong việc thay thế các hóa chất bảo quản truyền thống. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, thời gian ngâm tẩm là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả bảo quản.

3.1. Ứng dụng thực tế

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong việc phát triển các sản phẩm bảo quản gỗ từ lá xoan, đặc biệt là trong các khu vực có điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam. Việc sử dụng dung dịch lá xoan không chỉ giúp bảo vệ gỗ mà còn góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe con người. Đây là một hướng đi bền vững trong ngành công nghiệp gỗ.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu đã chứng minh rằng, dung dịch lá xoan có hiệu quả cao trong việc bảo quản gỗ Keo lai. Nồng độ dung dịch và thời gian ngâm tẩm là hai yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả bảo quản. Để phát huy tối đa tiềm năng của lá xoan, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động của chế phẩm và mở rộng ứng dụng trên các loại gỗ khác.

4.1. Hướng nghiên cứu tương lai

Trong tương lai, cần tiến hành các nghiên cứu về độ bền lâu dài của dung dịch lá xoan trong điều kiện thực tế. Ngoài ra, việc kết hợp lá xoan với các chế phẩm sinh học khác cũng là một hướng đi tiềm năng để nâng cao hiệu quả bảo quản gỗ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành lâm nghiệp và công nghiệp chế biến gỗ tại Việt Nam, tình trạng thiếu hụt trầm trọng nguồn nguyên liệu gỗ từ rừng tự nhiên đã thúc đẩy sự chuyển dịch mạnh mẽ sang khai thác và sử dụng gỗ rừng trồng mọc nhanh, tiêu biểu là Keo lai, Bạch đàn và Mỡ. Keo lai (Acacia mangium × Acacia auriculiformis) là loài cây trồng rừng chủ lực nhờ khả năng thích nghi cao với đa dạng điều kiện lập địa, tốc độ sinh trưởng nhanh và mang lại giá trị kinh tế đáng kể. Gỗ Keo lai được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất bột giấy, ván nhân tạo và đồ nội thất gia đình, văn phòng. Tuy nhiên, do đặc tính sinh trưởng nhanh, gỗ Keo lai có độ bền tự nhiên kém, dễ bị các loài côn trùng (đặc biệt là mối, mọt) và nấm mục xâm nhập, phá hoại ngay sau khi khai thác cũng như trong quá trình gia công, sử dụng dưới điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm.

Để kéo dài tuổi thọ sử dụng của gỗ rừng trồng, công tác bảo quản đóng vai trò then chốt. Tuy vậy, việc lạm dụng các loại hóa chất bảo quản tổng hợp có nguồn gốc hóa học trong thời gian dài đã gây ô nhiễm nghiêm trọng môi trường đất, nước, không khí, làm mất cân bằng sinh thái và đe dọa trực tiếp đến sức khỏe con người. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu các chế phẩm bảo quản có nguồn gốc sinh học, chiết xuất từ thảo mộc tự nhiên nhằm tiêu diệt sinh vật hại gỗ nhưng vẫn đảm bảo tính an toàn sinh thái. Cây Xoan (Melia azedarach) là loài thực vật phân bố phổ biến tại nhiều địa phương, các bộ phận của cây chứa độc tính tự nhiên có khả năng kháng sâu bệnh, diệt côn trùng và chống mối mọt. Mặc dù người dân đã có tập quán dùng nước lá xoan để bảo vệ mùa màng và ngâm gỗ theo kinh nghiệm dân gian, việc ứng dụng này vẫn thiếu các căn cứ khoa học định lượng. Đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm dung dịch lá xoan đến khả năng bảo quản gỗ Keo lai" được thực hiện nhằm cung cấp cơ sở thực nghiệm cho hướng đi này.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của đề tài là đánh giá được ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm đến khả năng bảo quản gỗ Keo lai. Để đạt được mục tiêu đó, khóa luận xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm dung dịch lá xoan thấm vào gỗ;
2. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm dung dịch lá xoan tới khả năng phòng trừ nấm;
3. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm dung dịch lá xoan tới khả năng phòng trừ mối.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được xác định rõ:

• Đối tượng nghiên cứu: Gỗ Keo lai 7 tuổi và chế phẩm bảo quản điều chế từ dung dịch lá xoan tươi chiết bằng dung môi nước.
• Phạm vi nội dung và thông số: Khảo sát phương pháp ngâm thường ở 4 cấp nồng độ dung dịch (2,5%, 5%, 10%, 15%) tương ứng với 4 mốc thời gian ngâm tẩm (3 ngày, 7 ngày, 1 tháng, 2 tháng). Ba chỉ tiêu kỹ thuật chính được theo dõi gồm lượng thuốc thấm, khả năng phòng chống nấm và khả năng phòng chống mối.
• Phạm vi không gian và thời gian: Thí nghiệm thực hiện tại khu ký túc xá và hệ thống phòng thí nghiệm của Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên, trong khoảng thời gian từ tháng 01/2016 đến tháng 05/2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập cơ sở khoa học dựa trên các nguyên lý giải phẫu gỗ, hóa học thực vật và động học quá trình ngâm tẩm bảo quản lâm sản:

• Đặc tính nguyên liệu gỗ Keo lai: Gỗ thí nghiệm lấy từ cây 7 tuổi. Theo TCVN 356 – 70, gỗ Keo lai tươi có giác và lõi khó phân biệt rõ, sau một thời gian lõi chuyển sang màu nâu sẫm, giác màu nâu nhạt; vòng năm rộng 12–17 mm; thớ thẳng và khá thô. Về cấu tạo hiển vi, mạch gỗ có kích thước trung bình (0,1–0,2 mm), mật độ thưa từ 2–3 lỗ/mm², trong mạch không xuất hiện thể bít; tia gỗ nhỏ (< 0,1 mm) với mật độ 5–10 tia/mm; lỗ thông ngang xếp so le, đường kính nhỏ 6–8 µm; không có ống dẫn nhựa dọc. Theo ASTM 70 – 68, độ pH của gỗ dao động từ 6,2–6,3. Các chỉ tiêu cơ lý tính theo TCVN 370 – 70 xác định khối lượng thể tích ở độ ẩm 12% đạt 574 kg/m³; hệ số co rút thể tích trung bình đạt 0,39; giới hạn bền nén dọc thớ đạt 417 kg/cm²; giới hạn bền uốn tĩnh đạt 1.013 kg/cm² và sức chống tách đạt 12 kg/cm.
• Cơ chế tác dụng sinh học của lá xoan: Các hợp chất hóa học trong họ Xoan bao gồm triterpenoid, dramaran, oleanan, multifloran, limonoid và một số alkaloid. Lá xoan chứa alkaloid paraisin và rutin (chiếm 0,5% chất khô); độc tính đối với côn trùng bắt nguồn từ tetranortriterpen gây ngộ độc thần kinh, làm tê liệt hệ thần kinh hoặc tiêu diệt vi khuẩn và men tiêu hóa trong ruột mối, khiến thức ăn không tiêu hóa được. Đối với nấm, hoạt chất ngấm vào tế bào làm biến dạng hình thái sợi nấm, phá hủy hoặc ức chế khả năng nảy mầm của bào tử.
• Động học thẩm thấu: Quá trình thấm chế phẩm lỏng vào gỗ diễn ra theo cơ chế mao dẫn khi độ ẩm của gỗ nằm dưới điểm bão hòa thớ gỗ, kết hợp với hiện tượng khuếch tán phân tử ion qua vách tế bào đóng vai trò màng bán thấm.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được xây dựng với hệ thống biến số chặt chẽ:

• Yếu tố cố định: Loài gỗ Keo lai 7 tuổi, độ ẩm gỗ ban đầu đưa vào ngâm tẩm đạt ≤ 30% (mẫu thử mối phơi khô tự nhiên có độ ẩm < 20%), quy cách gia công, phương pháp ngâm thường.
• Yếu tố thay đổi: 4 cấp nồng độ dung dịch (2,5%, 5%, 10%, 15%) và 4 cấp thời gian ngâm tẩm (3 ngày, 7 ngày, 1 tháng, 2 tháng).
• Quy mô mẫu thử nghiệm: Tổng cộng 185 mẫu gỗ Keo lai, gồm 160 mẫu ngâm tẩm chế phẩm (10 mẫu lặp cho mỗi tổ hợp nồng độ và thời gian) và 25 mẫu đối chứng không ngâm tẩm. Quy cách mẫu gia công kích thước 25 × 50 × 350 mm cho thử nghiệm nấm và mối; quy cách 25 × 25 × 350 mm cho thử nghiệm lượng thuốc thấm.
• Quy trình bào chế chế phẩm: Tiến hành qua 4 bước: (1) Thu hái lá xoan tươi; (2) Băm nhỏ lá xoan; (3) Xay mịn lá xoan đã băm; (4) Pha phần lá đã xay với nước theo tỷ lệ khối lượng/thể tích tương ứng để tạo 4 thùng dung dịch nồng độ 2,5%, 5%, 10%, 15%.
• Kỹ thuật ngâm tẩm: Mẫu gỗ xếp vào thùng, ghim chặt để tránh nổi và châm dung dịch lá xoan ngập cao hơn bề mặt gỗ từ 10–15 cm.
• Dụng cụ thí nghiệm: Cân kỹ thuật điện tử 3000g (độ chính xác 0,1g), thước kẹp panme điện tử, thước kẻ và bút đánh dấu.

Phương pháp đo lường và đánh giá chỉ tiêu:

• Lượng chế phẩm thấm ($m_t$, đơn vị $kg/m^3$) xác định theo công thức: $$m_t = \frac{(m_2 - m_1) \times C}{V_c}$$ Trong đó: $m_2$ là khối lượng gỗ sau ngâm (kg), $m_1$ là khối lượng gỗ trước ngâm (kg), $C$ là nồng độ dung dịch (%), $V_c$ là thể tích vật liệu tẩm ($m^3$).
• Hiệu lực chống nấm: Mẫu sau ngâm được để khô tự nhiên, xếp vào hộp cùng mẫu đối chứng. Sau 1 tháng, đánh giá khi mẫu đối chứng xuất hiện nấm mốc dựa trên 3 tiêu chí: tỷ lệ diện tích biến màu mốc, tỷ lệ diện tích mục mềm và tỷ lệ hao hụt khối lượng mẫu. Thang điểm đánh giá: 0–30% (1 điểm), 30–60% (2 điểm), > 60% (3 điểm). Tổng điểm 3–4: Tốt; 5–7: Trung bình; 8–9: Xấu.
• Hiệu lực chống mối: Thử nghiệm với đối tượng Mối nhà (Coptotermes formosanus Shir). Hộp mẫu được đặt tại khu vực có mối hoạt động mạnh trong 30 ngày, đánh giá khi mẫu đối chứng bị mối phá hủy 70%. Ba chỉ tiêu theo dõi gồm số lượng vết mối ăn, tỷ lệ vết mối ăn sâu và tỷ lệ vết mối ăn rộng. Quy chuẩn chấm điểm tương tự thang điểm đánh giá nấm: 3–4 điểm: Tốt; 5–7 điểm: Trung bình; 8–9 điểm: Xấu.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu phân tích bối cảnh lâm nghiệp Việt Nam trước sức ép thiếu hụt gỗ lớn tự nhiên và sự cần thiết phải khai thác hiệu quả nguồn gỗ rừng trồng mọc nhanh như Keo lai. Tác giả chỉ rõ nhược điểm lớn của gỗ Keo lai là độ bền tự nhiên thấp, dễ bị mối mọt, nấm phá hoại. Trước các tác động tiêu cực của hóa chất bảo quản tổng hợp đối với sức khỏe và môi trường, tác giả đề xuất tiếp cận giải pháp bảo quản sinh học bằng dung dịch lá xoan tươi. Chương này xác định rõ mục tiêu, ý nghĩa học thuật và thực tiễn của đề tài trong việc tạo lập cơ sở khoa học cho việc bảo quản gỗ tại các địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương tổng quan tài liệu phân tích hệ thống lý luận và thực tiễn bảo quản lâm sản trong và ngoài nước:

• Khái quát 10 phương pháp bảo quản lâm sản truyền thống và hiện đại: ngâm thường, khuếch tán, nóng - lạnh, chân không áp lực, bóc vỏ, phơi sấy, hun khói - ngâm bùn, tẩm cây đứng, thay thế nhựa, phun quét.
• Phân tích cấu tạo giải phẫu hiển vi và tính chất cơ lý của gỗ Keo lai 7 tuổi, chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng tới sức thấm thuốc (loại gỗ, thể bít, độ ẩm, nồng độ dung dịch, thời gian ngâm).
• Phân tích cơ chế tác động của thuốc bảo quản đối với nấm và côn trùng, cùng cơ chế thấm chất lỏng theo hiện tượng mao dẫn và khuếch tán thẩm thấu.
• Tổng kết lịch sử nghiên cứu quốc tế từ thời Ai Cập cổ đại đến các công trình hiện đại của Smith & William (1969), Becker (1976), Tamblyn (1985), Viden (1984), Konabe (1990) về động học khuếch tán chất bảo quản trong gỗ.
• Tổng thuật các nghiên cứu tại Việt Nam của Nguyễn Xuân Khu (1972), Nguyễn Chí Thanh (1985), Lê Văn Lâm (1987, 2006), Bùi Văn Ái (2008 về dầu vỏ hạt điều)... và các nghiên cứu chiết xuất hoạt chất sinh học từ cây xoan của Nguyễn Đăng Diệp, Nguyễn Nghĩa Thìn, Dương Anh Tuấn, Lê Thị Thanh Phượng. Tác giả khẳng định trước thời điểm nghiên cứu chưa có công trình nào đánh giá khả năng chống nấm và mối của dung dịch nước lá xoan trên gỗ Keo lai.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết quy trình thực nghiệm:

• Lựa chọn nguyên liệu gỗ Keo lai 7 tuổi, xẻ quy cách chuẩn và chuẩn bị lá xoan tươi.
• Thiết lập quy trình 4 bước điều chế dung dịch lá xoan bằng phương pháp cơ học và hòa tan với nước ở 4 cấp nồng độ (2,5%, 5%, 10%, 15%).
• Bố trí thí nghiệm ngâm thường với 4 mức thời gian: 3 ngày, 7 ngày, 1 tháng, 2 tháng.
• Xác định phương pháp theo dõi 185 mẫu thí nghiệm, công thức đo lường lượng chế phẩm thấm vào gỗ ($kg/m^3$) và hệ thống thang điểm 3 bậc để đánh giá hiệu lực phòng chống nấm mốc cùng hiệu lực phòng chống Mối nhà (Coptotermes formosanus Shir).

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương kết quả và thảo luận trình bày toàn bộ số liệu đo đạc thực nghiệm qua 9 bảng số liệu và 8 đồ thị:

• Mối tương quan giữa nồng độ, thời gian ngâm và lượng dung dịch thấm vào gỗ: Lượng chế phẩm thấm tăng dần theo nồng độ và thời gian ngâm, dao động từ mức thấp nhất 1,51 kg/m³ (nồng độ 2,5%, ngâm 3 ngày) lên mức cao nhất 4,30 kg/m³ (nồng độ 15%, ngâm 2 tháng).
• Hiệu lực chống nấm: Thời gian ngâm 3 ngày cho hiệu lực trung bình ở tất cả các cấp nồng độ (điểm đánh giá từ 5,30 đến 6,30). Ngâm 7 ngày đạt hiệu lực tốt ở nồng độ 10% (3,50 điểm) và 15% (3,20 điểm). Ngâm 1 tháng và 2 tháng đạt hiệu lực tốt tuyệt đối (3,00 điểm) ở mọi cấp nồng độ, mẫu gỗ hoàn toàn không bị nấm mốc xâm hại do các chất đường và tinh bột hòa tan đã bị phân hủy hết trong quá trình ngâm kéo dài, kết hợp hoạt chất kháng nấm của lá xoan.
• Hiệu lực chống mối: Ngâm 3 ngày, 7 ngày và 1 tháng chỉ đạt mức hiệu lực trung bình. Đến mốc ngâm 2 tháng, hiệu lực bảo quản đạt mức tốt ở các nồng độ 5%, 10% và 15%, số lượng vết mối ăn giảm xuống còn 3,00–4,10 vết/mẫu và kích thước vết ăn sâu/rộng giảm đáng kể so với mẫu đối chứng.

Phần 5: Kết luận và khuyến nghị

Chương tổng kết các phát hiện then chốt: khẳng định khả năng thấm hút dung dịch lá xoan của gỗ Keo lai qua ngâm thường; xác định công thức xử lý tối ưu là nồng độ 15% kết hợp thời gian ngâm từ 1 đến 2 tháng. Đồng thời, tác giả chỉ ra các hạn chế kỹ thuật khách quan và đề xuất 5 nhóm khuyến nghị nghiên cứu tiếp theo nhằm hoàn thiện quy trình công nghệ.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận cung cấp hệ thống số liệu định lượng chi tiết về khả năng thấm và hiệu lực bảo quản sinh học của dịch chiết nước lá xoan trên gỗ Keo lai:

Nồng độ (%)	Lượng thấm sau 3 ngày ($kg/m^3$)	Lượng thấm sau 7 ngày ($kg/m^3$)	Lượng thấm sau 1 tháng ($kg/m^3$)	Lượng thấm sau 2 tháng ($kg/m^3$)
2,5	1,51	1,60	2,09	2,52
5,0	2,75	2,78	2,93	3,20
10,0	3,00	3,09	3,12	3,44
15,0	3,09	3,19	3,84	4,30

Các chỉ số thực nghiệm phản ánh hiệu lực bảo quản cụ thể:

• Lượng dung dịch thấm vào gỗ: Tỷ lệ thuận với cả nồng độ dung dịch và thời gian ngâm. Khi ngâm 3 ngày, lượng thấm đạt từ 1,51 kg/m³ (nồng độ 2,5%) đến 3,09 kg/m³ (nồng độ 15%). Khi ngâm kéo dài 2 tháng, lượng thấm tăng tương ứng từ 2,52 kg/m³ lên 4,30 kg/m³. Hiện tượng này phù hợp với lý thuyết mao dẫn và khuếch tán thẩm thấu khi chênh lệch nồng độ chất tan thúc đẩy phân tử hoạt chất di chuyển sâu vào khoang tế bào gỗ.
• Khả năng phòng chống nấm: Mẫu đối chứng không xử lý bị nấm xâm nhập hoàn toàn (100%). Ở thời gian ngâm 3 ngày, hiệu lực ở mức trung bình (2,5% đạt 6,30 điểm; 5% đạt 5,90 điểm; 10% đạt 5,40 điểm; 15% đạt 5,30 điểm). Ở thời gian ngâm 7 ngày, nồng độ 2,5% (5,10 điểm) và 5% (4,10 điểm) đạt mức trung bình; nồng độ 10% (3,50 điểm) và 15% (3,20 điểm) đạt mức tốt. Đặc biệt, ở các mốc thời gian ngâm 1 tháng và 2 tháng, tất cả các mức nồng độ (2,5% đến 15%) đều đạt điểm đánh giá tuyệt đối là 3,00 điểm (xếp loại Tốt), trên bề mặt thanh gỗ hoàn toàn không xuất hiện vết nấm mốc hay mục mềm.
• Khả năng phòng chống Mối nhà (Coptotermes formosanus Shir): Mẫu đối chứng bị mối ăn phá hủy 70% sau 30 ngày thử nghiệm. Mẫu ngâm 3 ngày, 7 ngày và 1 tháng có hiệu lực trung bình (số lượng vết mối dao động từ 3,30 đến 4,80 vết/mẫu). Khi ngâm đủ 2 tháng, nồng độ 2,5% đạt hiệu lực trung bình (4,20 vết/mẫu; vết ăn sâu 0,30; vết ăn rộng 0,20); các nồng độ 5%, 10% và 15% đều đạt hiệu lực Tốt với số lượng vết mối giảm lần lượt còn 4,10; 3,40 và 3,00 vết/mẫu, kích thước vết ăn sâu chỉ từ 0,20–0,30 và vết ăn rộng từ 0,20–0,30.

Giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật của tác giả:

• Về công thức tối ưu: Để đạt hiệu quả phòng trừ nấm và mối cao nhất trên gỗ Keo lai, nên sử dụng dung dịch lá xoan ở nồng độ 15% và duy trì thời gian ngâm từ 1 đến 2 tháng.
• Về tính khả thi thực tiễn: Phương pháp ngâm thường dung dịch lá xoan có thao tác đơn giản, không đòi hỏi thiết bị gia nhiệt hay bồn áp lực phức tạp, tận dụng được nguồn lá xoan sẵn có tại chỗ, giúp giảm chi phí sản xuất và an toàn cho người thực hiện.

Đóng góp của nghiên cứu:

• Khóa luận là công trình thực nghiệm đầu tiên tại Việt Nam đánh giá bài bản ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm dung dịch nước lá xoan đến khả năng kháng nấm và mối của gỗ Keo lai.
• Cung cấp luận cứ khoa học thực nghiệm chứng minh tập quán ngâm gỗ bằng thảo mộc dân gian, mở ra hướng ứng dụng chất bảo quản sinh học thân thiện với môi trường trong lâm nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận được tác giả thẳng thắn chỉ ra từ thực tế nghiên cứu:

• Quy mô mẫu mới dừng lại ở một cấp kích thước thanh gỗ cố định (25 × 50 × 350 mm và 25 × 25 × 350 mm), chỉ áp dụng duy nhất phương pháp ngâm thường và giới hạn trong phạm vi thời gian thí nghiệm ngắn.
• Điều kiện kỹ thuật phòng thí nghiệm chưa cho phép phân lập và cấy các chủng nấm thuần khiết, do đó việc nhận diện và phân biệt các loài nấm gây hại trên mẫu thử chỉ mang tính chất tương đối qua quan sát cảm quan.
• Chế phẩm bảo quản mới chỉ dừng lại ở dịch chiết thô bằng dung môi nước ở nhiệt độ thường dựa trên kinh nghiệm dân gian, chưa tiến hành phân tích định tính và định lượng cụ thể hàm lượng các hoạt chất hóa học có trong dung dịch.
• Thí nghiệm nhử mối phụ thuộc vào môi trường tự nhiên ngoài hiện trường nên các chỉ số đo đếm vết cắn chỉ mang tính chất tương đối.
• Đề tài chưa khảo sát khả năng phòng chống đối với côn trùng mọt hại gỗ khô.

Các hướng nghiên cứu tiếp theo được đề xuất:

• Mở rộng phạm vi khảo nghiệm trên các kích thước gỗ thành phẩm lớn hơn, bổ sung các dải nồng độ chế phẩm cao hơn và thử nghiệm các phương pháp tẩm tiên tiến như ngâm nóng - lạnh hoặc tẩm chân không áp lực.
• Nghiên cứu đa dạng hóa các phương pháp chiết xuất và khảo sát các loại dung môi hữu cơ khác nhau nhằm tối ưu hóa hiệu suất thu hồi hoạt chất diệt sinh vật hại từ lá xoan.
• Trang bị hệ thống thiết bị nuôi cấy vi sinh vật chuyên dụng để thử nghiệm hiệu lực đối kháng của chế phẩm trên từng chủng nấm mục cụ thể trong điều kiện phòng thí nghiệm tiêu chuẩn.
• Tiến hành phân tích hóa học hiện đại để xác định chính xác thành phần, cấu trúc và hàm lượng các hoạt chất diệt côn trùng, kháng nấm có trong dịch chiết lá xoan.
• Mở rộng đánh giá khả năng phòng chống đối với nhóm mọt hại gỗ nhằm hoàn thiện phổ tác dụng của chế phẩm.

Giá trị tham khảo

Khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Lâm học, Công nghệ chế biến lâm sản: Tài liệu cung cấp quy trình thiết kế thí nghiệm ngâm tẩm gỗ rừng trồng, công thức tính toán lượng thuốc thấm mao dẫn và phương pháp xây dựng thang điểm đánh giá hiệu lực sinh học đối với nấm và côn trùng theo tiêu chuẩn ngành.
• Các nhà nghiên cứu phát triển chế phẩm sinh học: Khóa luận cung cấp dữ liệu khởi đầu quan trọng về hoạt tính kháng nấm và xua đuổi Mối nhà (Coptotermes formosanus Shir) của dịch chiết lá xoan, làm tiền đề cho việc tinh chế hoạt chất tự nhiên ứng dụng trong công nghệ bảo quản vật liệu gỗ.
• Các cơ sở chế biến gỗ quy mô vừa và nhỏ, xưởng mộc dân dụng và hộ gia đình nông thôn: Có thể áp dụng trực tiếp quy trình chế biến dung dịch lá xoan thủ công và kỹ thuật ngâm thường từ 1 đến 2 tháng để xử lý cọc rào, cấu kiện gỗ gia dụng Keo lai nhằm tăng độ bền trước mối mọt mà không tốn chi phí mua hóa chất độc hại.

Các phần nội dung có giá trị tham khảo cao nhất trong văn bản:

• Quy trình 4 bước điều chế dung dịch lá xoan tươi và thao tác định vị thanh gỗ ngâm chìm trong dung dịch (Phần 3).
• Hệ thống 3 tiêu chí chấm điểm định lượng đánh giá hiệu lực nấm (diện tích biến màu, mục mềm, hao hụt khối lượng) và hiệu lực mối (số lượng vết, độ sâu, độ rộng vết ăn).
• Chuỗi số liệu thực nghiệm gốc thể hiện lượng thuốc thấm tương quan với nồng độ và thời gian ngâm được thống kê chi tiết từ Bảng 4.1 đến Bảng 4.9.

Câu hỏi thường gặp

Gỗ Keo lai 7 tuổi dùng trong thí nghiệm có những đặc tính giải phẫu và cơ lý nổi bật nào?

Theo các tiêu chuẩn TCVN 356 – 70, ASTM 70 – 68 và TCVN 370 – 70 được trình bày trong khóa luận, gỗ Keo lai 7 tuổi có thớ thẳng khá thô, vòng năm rộng 12–17 mm. Về mặt hiển vi, mạch gỗ có kích thước trung bình 0,1–0,2 mm, mật độ 2–3 lỗ/mm², trong mạch không có thể bít; tia gỗ nhỏ (< 0,1 mm) mật độ 5–10 tia/mm; không có ống dẫn nhựa dọc; độ pH đạt từ 6,2–6,3. Khối lượng thể tích ở độ ẩm 12% là 574 kg/m³; giới hạn bền nén dọc thớ đạt 417 kg/cm² và giới hạn bền uốn tĩnh đạt 1.013 kg/cm².

Quy trình điều chế dung dịch lá xoan bảo quản gỗ được thực hiện qua các bước nào?

Chế phẩm bảo quản được điều chế thủ công qua 4 bước: (1) Thu hái lá xoan tươi; (2) Dùng dao băm nhỏ lá xoan; (3) Cho lá xoan đã băm vào cối xay mịn; (4) Đem lượng lá xoan đã xay mịn pha hòa tan với nước theo các tỷ lệ khối lượng/thể tích xác định để tạo thành 4 thùng dung dịch ngâm tẩm có nồng độ lần lượt là 2,5%, 5%, 10% và 15%.

Vì sao mẫu gỗ Keo lai ngâm dung dịch lá xoan ở thời gian 1 tháng và 2 tháng hoàn toàn không bị nấm xâm nhập?

Hiện tượng mẫu gỗ ngâm 1 tháng và 2 tháng đạt hiệu lực chống nấm tuyệt đối (3,00 điểm - loại Tốt) ở tất cả các cấp nồng độ được tác giả giải thích bằng hai nguyên nhân kết hợp: Thứ nhất, trong quá trình ngâm chìm lâu ngày trong nước, các hợp chất đường và tinh bột hòa tan có trong gỗ bị phân hủy và khuếch tán ra ngoài, làm triệt tiêu nguồn dinh dưỡng thiết yếu của nấm mốc; Thứ hai, các hoạt chất kháng sinh học tự nhiên có trong lá xoan đã thẩm thấu đủ sâu vào vách tế bào gỗ, ức chế triệt để sự nảy mầm của bào tử nấm.

Đối tượng mối nào được sử dụng trong thử nghiệm và tiêu chuẩn đánh giá hiệu lực ra sao?

Thử nghiệm sử dụng loài Mối nhà có tên khoa học là Coptotermes formosanus Shir. Mẫu gỗ thử nghiệm (kích thước 25 × 50 × 350 mm, phơi khô đạt độ ẩm < 20%) được xếp vào hộp cùng mẫu đối chứng và đặt tại vị trí mối hoạt động mạnh trong 30 ngày. Đánh giá được tiến hành khi mẫu đối chứng có 70% bị mối phá hủy hoàn toàn. Hiệu lực được cho điểm qua 3 chỉ tiêu: tỷ lệ mẫu có vết mối ăn, tỷ lệ vết mối ăn rộng ≥ 1 cm² và tỷ lệ vết mối ăn sâu ≥ 1 mm. Tổng điểm 3–4 là tốt, 5–7 là trung bình và 8–9 là xấu.

Nồng độ dung dịch và thời gian ngâm tẩm nào cho kết quả bảo quản gỗ Keo lai tối ưu nhất?

Kết quả thực nghiệm xác định công thức xử lý tối ưu là ngâm tẩm gỗ Keo lai trong dung dịch lá xoan ở nồng độ 15% với thời gian ngâm kéo dài từ 1 đến 2 tháng. Ở chế độ này, lượng chế phẩm thấm vào gỗ đạt giá trị cao nhất (3,84 kg/m³ ở 1 tháng và 4,30 kg/m³ ở 2 tháng), gỗ hoàn toàn không bị nấm mốc gây hại (đạt 3,00 điểm - loại Tốt) và khả năng kháng Mối nhà đạt mức tốt nhất với số vết mối ăn giảm xuống còn 3,00 vết/mẫu.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Nga đã hoàn thành việc đánh giá thực nghiệm ảnh hưởng của nồng độ dung dịch nước lá xoan (2,5% đến 15%) và thời gian ngâm tẩm thường (3 ngày đến 2 tháng) đến khả năng bảo quản gỗ Keo lai 7 tuổi. Các kết quả định lượng khẳng định lượng thuốc thấm tỷ lệ thuận với nồng độ và thời gian ngâm, trong đó chế độ xử lý ở nồng độ 15% duy trì trong 1 đến 2 tháng đem lại hiệu lực phòng chống nấm mốc và Mối nhà (Coptotermes formosanus Shir) cao nhất. Công trình không chỉ cung cấp cơ sở khoa học xác thực cho các kinh nghiệm dân gian trong việc sử dụng thảo mộc tự nhiên phòng trừ sinh vật hại gỗ, mà còn gợi mở giải pháp bảo quản lâm sản an toàn sinh thái, chi phí thấp, phù hợp ứng dụng thực tế tại các vùng nguyên liệu rừng trồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Những năm gần đây lâm nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nước ta, do vậy nhu cầu về sử dụng các sản phẩm từ gỗ và lâm sản ngoài gỗ ngày càng tăng lên về số lượng và chất lượng. Ngành công nghệ chế biến lâm sản đứng trước thực trạng bị thiếu nguyên liệu trầm trọng, vì vậy chuyển đổi sang sử dụng gỗ mọc nhanh rừng trồng làm nguyên liệu cho quá trình sản xuất cộng với việc sử dụng gỗ hợp lý và có hiệu quả là một trong những vấn đề được quan tâm hiện nay trong chế biến gỗ. Nhà nước đã có những chủ trương về phát triền rừng trồng, đặc biệt chú trọng phát triển các loài cây gỗ rừng mọc nhanh như: Keo lai, Bạch đàn, Mỡ… Keo lai là các loài cây trồng rừng chủ lực của nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Keo lai mang lại giá trị kinh tế khá cao, thích nghi tốt với mọi điều kiện địa hình, khí hậu nước ta.

Sau khi thu hoạch, gỗ keo được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như công nghiệp gỗ, chế tạo giấy hay sản xuất các đồ nội thất trong gia đình, văn phòng… Trong quá trình gây trồng và sử dụng keo bị rất nhiều loài côn trùng gây hại và độ bền tự nhiên kém dễ bị sâu nấm phá hoại dẫn đến hạn chế khả năng và phạm vi sử dụng của chúng. Nước ta nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới, hầu hết các loại gỗ rừng trồng đều dễ bị côn trùng và nấm gây hại ngay sau khi khai thác, trong quá trình chế biến và sử dụng. Nhằm giải quyết vấn đề đó ngành chế biến lâm sản đã và đang không ngừng nghiên cứu quy trình công nghệ bảo quản gỗ. Hiện nay do việc sử dụng các hóa chất có nguồn gốc hóa học đã làm ô nhiễm môi trường (đất, nước, không khí), làm mất cân bằng sinh học.

Ngoài ra, khi sử dụng các loại thuốc bảo quản gỗ có nguồn gốc hoá học là nguy cơ đe dọa sức khỏe con người về trước mắt cũng như lâu dài. n 2 Vì vậy, việc dùng chế phẩm bảo quản có nguồn gốc sinh học để bảo quản vừa có tác dụng tiêu diệt côn trùng gây hại vừa khắc phục được những mặt trái do thuốc bảo quản gỗ có nguồn gốc hóa học gây lên. Đây cũng chính là cơ sở tạo ra các sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng, góp phần làm tăng giá trị các loại sản phẩm trên thị trường trong nước và phục vụ cho xuất khẩu. Xoan là một trong những loài thảo mộc có đặc tính kháng sâu bệnh đang được nghiên cứu và sử dụng ngày càng nhiều ở nước ta và một số nước trên thế giới.

Trong thực tế, lá cây Xoan được sử dụng như một loài thuốc trừ sâu tự nhiên diệt côn trùng, trống mối mọt, chữa ghẻ cho gia súc…Xoan dễ trồng, có ở nhiều nơi, khả năng ứng dụng ở các địa phương đơn giản hơn. Qua điều tra sơ bộ tại một số địa phương cho thấy người dân sử dụng nước lá cây Xoan để phòng trừ sâu hại cây trồng, bảo quản gỗ. Để có cơ sở khoa học về cách sử dụng lá xoan chúng tôi tiến hành nghiên cứu về khả năng bảo quản gỗ của lá xoan thông qua đề tài: “Nghiên cứuảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm dung dịch lá xoan đến khả năng bảo quản gỗ Keo lai”. Mục tiêu và ý nghĩa của đề tài 1.

Mục tiêu Đánh giá được ảnh hưởng của nồng độ và thời gian ngâm tẩm đến khả năng bảo quản gỗ Keo lai. Ý nghĩa của đề tài Ý nghĩa trong công tác học tập và nghiên cứu khoa học: Thu thập được những kinh nghiệm và kiến thức từ thực tế, củng cố lý thuyết đã học và biết cách thực hiện một đề tài. Ý nghĩa trong thực tế: Làm cơ sở khoa học cho việc áp dụng chế phẩm bảo quản trong thực tiễn và phục vụ cho công tác bảo quản gỗ nói chung. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học 2. Bảo quản gỗ và tầm quan trọng của công tác bảo quản gỗ 2. Bảo quản gỗ Bảo quản gỗ là biện pháp tổng hợp giữ gìn nhằm kéo dài thời gian sử dụng, chống sự xâm nhập phá hoại của mối mọt, nấm mốc, hà, hạn chế tác động không tốt của môi trường. Bao gồm: 1) Bảo quản kĩ thuật là phương pháp bảo quản tác động vào gỗ làm cho gỗ kéo dài thời gian sử dụng, phương pháp này không dùng hóa chất như: cách li gỗ với đất, nước, hơi ẩm, hong, phơi, sấy hoặc ngâm gỗ trong bùn ao.

2) Bảo quản bằng hoá chất: là phương pháp dùng hóa chất để phun tẩm vào gỗ, quét, ngâm gỗ tẩm gỗ hoặc xông hơi, dùng hoá chất xử lí trực tiếp sinh vật hại gỗ. 3) Bảo quản bằng biện pháp sinh học: dùng một số loài nấm, côn trùng để diệt sinh vật hại gỗ[4]. Tầm quan trọng của công tác bảo quản Công nghệ bảo quản nhằm mục đích kéo dài tuổi thọ sử dụng lâm sản ngoài gỗ và gỗ gấp hàng chục lần so với việc sử dụng theo độ bền tự nhiên. Nhằm tăng giá trị sử dụng, hạn chế các tổn thất nặng nề do các sinh vật gây hại như mối mọt, nấm mục v.gây ra kể từ ngay sau khi chặt hạ đến suốt quá trình sử dụng.

Bằng biện pháp kỹ thuật (có hoặc không sử dụng chế phẩm bảo quản) phải kéo dài tuổi thọ sử dụng gỗ và lâm sản ngoài gỗ lên nhiều lần so với gỗ không được xử lý bảo quản, góp phần đảm bảo an toàn cho các sản phẩm và công trình sử dụng lâm sản. Công nghệ bảo quản ra đời được đánh giá là một bộ phận của cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật của thế kỷ XX. Nó mạng lại hiệu quả quả kinh tế lớn, n 4 tiết kiệm tài nguyên rừng, góp phần sử dụng tài nguyên hợp lý, chủ động, hiệu quả, do đó nó có vai trò trong chiến lược phát triển, bảo vệ tài nguyên rừng và trong nền kinh tế quốc dân [4]. Phƣơng pháp bảo quản 2.

Phương pháp ngâm thường Đặc điểm chung: Ngâm gỗ vào dung dịch bảo quản trong điều kiện bình thường là một trong những phương pháp tẩm cổ điển nhất. Khi ngâm gỗ hoặc lâm sản khác trong một chất lỏng có hiện tượng sau: Sự chuyển động của các phần tửdung dịch bảo quản vào trong gỗ (lâm sản khác) nhờ hiện tượng thẩm thấu và sự chuyển động dung dịch bảo quản vào gỗ nhờ áp lực mao quản.Các màng tế bào được coi là màng bán thấm, tạo ra sự thấm một chiều của các phần tử từ ngoài vào. Đồng thời với quá trình thấm chế phẩm vào gỗ thì có một số phần tử nước từ trong gỗ chuyển động ngược trở ra vào dung dịch. Tốc độ chuyển động của hai chiều ngược nhau này phụ thuộc vào ẩm độ gỗ, nồng độ dung dịch, loại gỗ[6].

Phương pháp khuyếch tán Đặc điểm chung: Nguyên lý cơ bản của phương pháp chính là quá trình khuyếch tán của ion hoặc phân tử từ chế phẩm bảo quản vào gỗ. Khi gỗ có độ ẩm cao được ngâm vào dung dịch chế phẩm có nồng độ cao, hoặc quét cao xung quanh, do chênh lệch nồng độ các phân tử hoặc ion của chế phẩm từ dung dịch chuyển vào sâu trong gỗ. Ẩm độ gỗ ít nhất phải trên 50%, nồng độ dung dịch phải cao hơn gấp 2 - 3 lần so với nồng độ chế phẩm cùng loại khi tẩm bằng phương pháp khác [6]. Phương pháp nóng - lạnh Khi gỗ được làm nóng lên, không khí và hơi nước trong gỗ cũng bị nóng dần và dãn nở thể tích.

Song thể tích gỗ tăng không đáng kể, do vậy áp suất trong gỗ sẽ cao hơn áp suất bên ngoài, một phần không khí và hơi nước sẽ thoát ra khỏi gỗ. n 5 Khi gỗ bị chuyển sang trạng thái lạnh, không khí và hơi nước còn lại trong gỗ sẽ bị lạnh và trở về trạng thái ban đầu, thể tích không gian mà chúng chiếm chỗ sẽ nhỏ hơn. Kết quả làm cho áp suất trong khoang rỗng tế bào gỗ bị giảm, thấp hơn áp suất môi trường xung quanh. Do sự chênh lệch áp suất này, dung dịch chế phẩm lạnh sẽ dễ dàng thấm vào gỗ[6].

Phương pháp chân không áp lực Phương pháp này gồm hai quá trình: Tăng áp lực: Tạo ra sức ép để ép chế phẩm thấm vào gỗ, trị số áp lực thông thường 6 - 12.105pa Hút chân không: Độ sâu chân không thường là 600 – 650 mmHg. Cụ thể hút chân không ở các thời điểm: Chân không trước khi tăng áp lực. Chân không giữa các quá trình áp lực. Chân không sau quá trình áp lực.

Trật tự của hai quá trình cơ bản này thay đổi tùy theo quy trình, tức phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Khả năng thấm chế phẩm của các loại gỗ, độ ẩm gỗ, loại chế phẩm, lượng thấm chế phẩm cần thiết… Sự thay đổi của hai quá trình đã tạo nên nhiều phương pháp tẩm gỗ như: Phương pháp tế bào đầy, phương pháp tế bào rỗng, phương pháp bán dẫn [6]. Phương pháp bóc vỏ cây Phương pháp này để hạn chế sự xâm nhập của mọt hại gỗ tươi và mối hại vỏ cây, sau khi khai thác thường được bóc vỏ (trừ một số loại gỗ chuyên dùng cần giữ vỏ). Bóc vỏ làm gỗ ráo mặt nhanh, ẩm độ giảm xuống tạo điều kiện bất lợi cho các sinh vật hại gỗ tươi xâm nhập [6]. Phương pháp phơi, sấy gỗ Gỗ phơi sấy là một biện pháp bảo quản lâm sản khỏi một số loại côn trùng hại gỗ tươi.

Gỗ có độ ẩm cao được xếp thành chồng lên nhau hoặc được xếp lên đà kê để ngoài không khí hoặc cho vào lò sấy. Với phương pháp này, ngoài loại bỏ được những yếu tố gây hại do sinh vật gây ra còn hạn chế được tác nhân phi sinh vật như cong vênh, nứt nẻ ở gỗ. n 6 Trong việc xếp đống gỗ để hong phơi tránh hiện tượng để ánh sáng chiếu hoặc gió lùa trực tiếp vào đầu của cây hoặc tấm ván gỗ. Khi đó làm cho độ ẩm thoát ra quá nhanh dẫn đến hiện tượng gỗ bị nứt đầu.

Việc xếp thanh kê phải đúng kỹ thuật: kích thích các thành kê, khoảng cách giữa các thanh kê phải đều nhau, các thanh kê giữa các trồng ván phải thẳng hàng. Khoảng cách giữa các thanh kê phụ thuộc vào loại gỗ, chiều dày tấm ván, kích thước thanh kê thường dày 2.5 cm, rộng 5 - 6 cm [6]. Phương pháp hun khói, ngâm Phương pháp này áp dụng theo kinh nghiệm. Phương pháp hun khói tre, gỗ, song mây lên trên bếp giúp cho tre nứa, song mây khô nhanh, chống được mốc.