Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón đến sinh trưởng cây re gừng cinnamomum obtusifolium giai đoạn vườn ươm tại trường đại học nông lâm thái nguyên

Nghiên cứu ảnh hưởng phân bón đến sinh trưởng cây Re Gừng Cinnamomum Obtusifolium tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, phân tích hiệu quả dinh dưỡng và phát triển cây trồng.

• Tác giả: Nguyễn Trọng Hiếu
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Ngọc Sơn
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón đến sinh trưởng cây Re Gừng (Cinnamomum obtusifolium) giai đoạn vườn ươm tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.1.1. Những nghiên cứu trên thế giới
• 2.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.1.3. Tổng quan khu vực nghiên cứu
• 2.1.4. Một số thông tin về loài cây Re Gừng
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp ngoại nghiệp
• 3.4.2. Phương pháp nội nghiệp
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Ảnh hưởng của phân bón tới sinh trưởng chiều cao (Hvn) của cây Re Gừng trong giai đoạn vườn ươm
• 4.2. Kết quả nghiên cứu về sinh trưởng đường kính cổ rễ D 00 của cây Re gừng giai đoạn vườn ươm ở các công thức thí nghiệm phân bón
• 4.3. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến số lá của cây Re Gừng giai đoạn vườn ươm
• 4.4. Dự tính tỷ lệ xuất vườn của cây Re Gừng ở các công thức thí nghiệm
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của các loại phân bón khác nhau đến sinh trưởng của cây Re Gừng (Cinnamomum obtusifolium) trong giai đoạn vườn ươm tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Mục tiêu chính là xác định loại phân bón tối ưu để cải thiện chiều cao và đường kính cổ rễ của cây, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất cây giống. Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa trong lĩnh vực khoa học cây trồng mà còn mang lại giá trị thực tiễn cho ngành nông nghiệp và lâm nghiệp.

1.1. Mục đích và ý nghĩa

Mục đích của nghiên cứu là tìm ra loại phân bón phù hợp nhất để tối ưu hóa sinh trưởng của cây Re Gừng, giảm chi phí và thời gian trong quá trình gieo ươm. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để đề xuất kỹ thuật bón phân hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng cây giống phục vụ cho mục đích trồng rừng. Ý nghĩa của đề tài không chỉ dừng lại ở việc củng cố kiến thức cho sinh viên mà còn mở ra hướng ứng dụng thực tiễn trong sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm với các công thức thí nghiệm khác nhau về loại và liều lượng phân bón. Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao vút ngọn (Hvn), đường kính cổ rễ (D00), và số lá được theo dõi và phân tích thống kê. Phương pháp phân tích phương sai một nhân tố (ANOVA) được áp dụng để đánh giá sự khác biệt giữa các công thức thí nghiệm. Kết quả nghiên cứu được trình bày qua các bảng biểu và đồ thị, giúp dễ dàng so sánh và đánh giá hiệu quả của từng loại phân bón.

II. Phân bón và sinh trưởng

Phân bón đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp chất dinh dưỡng cho cây Re Gừng, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và phát triển của cây. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các loại phân bón khác nhau, bao gồm phân hữu cơ, phân vô cơ và phân vi sinh, trong việc thúc đẩy sinh trưởng của cây trong giai đoạn vườn ươm. Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ rệt về chiều cao và đường kính cổ rễ giữa các công thức thí nghiệm, từ đó xác định được loại phân bón tối ưu.

2.1. Ảnh hưởng của phân bón đến chiều cao

Kết quả nghiên cứu cho thấy phân bón có ảnh hưởng đáng kể đến chiều cao vút ngọn (Hvn) của cây Re Gừng. Các công thức thí nghiệm sử dụng phân hữu cơ kết hợp với phân vô cơ cho kết quả tốt nhất, với chiều cao trung bình tăng từ 15-20% so với các công thức khác. Phân tích phương sai một nhân tố (ANOVA) cũng xác nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các công thức thí nghiệm, chứng minh hiệu quả của việc kết hợp các loại phân bón khác nhau.

2.2. Ảnh hưởng của phân bón đến đường kính cổ rễ

Ngoài chiều cao, phân bón cũng ảnh hưởng đến đường kính cổ rễ (D00) của cây Re Gừng. Các công thức thí nghiệm sử dụng phân vi sinh cho kết quả tốt nhất, với đường kính cổ rễ tăng từ 10-15% so với các công thức khác. Kết quả này cho thấy phân vi sinh không chỉ cải thiện sinh trưởng mà còn giúp cây phát triển hệ rễ khỏe mạnh, tăng khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng và nước từ đất.

III. Thực tiễn và ứng dụng

Nghiên cứu này không chỉ mang lại giá trị khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn cao trong ngành nông nghiệp và lâm nghiệp. Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trực tiếp vào quy trình sản xuất cây giống Re Gừng, giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh tế. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần vào việc bảo vệ môi trường thông qua việc sử dụng hiệu quả các loại phân bón, giảm thiểu lãng phí và ô nhiễm môi trường.

3.1. Ứng dụng trong sản xuất cây giống

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng kết hợp các loại phân bón khác nhau có thể cải thiện đáng kể sinh trưởng của cây Re Gừng trong giai đoạn vườn ươm. Điều này có thể được áp dụng trực tiếp vào quy trình sản xuất cây giống, giúp tăng năng suất và chất lượng cây con. Đồng thời, việc sử dụng hiệu quả phân bón cũng giúp giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận cho người trồng rừng.

3.2. Bảo vệ môi trường

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng phân bón một cách hợp lý để bảo vệ môi trường. Việc kết hợp các loại phân bón hữu cơ và vi sinh không chỉ cải thiện sinh trưởng của cây mà còn giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, như ô nhiễm đất và nước. Đây là một hướng đi bền vững trong sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp, góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Tài nguyên rừng giữ vai trò thiết yếu trong việc duy trì cân bằng sinh thái, điều hòa khí hậu và cung cấp nguồn lâm sản phục vụ phát triển kinh tế. Tuy nhiên, diện tích và chất lượng rừng tự nhiên đang chịu nhiều áp lực suy giảm do gia tăng dân số và tốc độ phát triển công nghiệp, kéo theo các hệ lụy môi trường như xói mòn đất, suy giảm nguồn nước và mất đa dạng sinh học. Trước thực trạng đó, việc trồng rừng kinh tế và rừng phòng hộ nhằm phủ xanh đất trống đồi núi trọc đòi hỏi nguồn cây giống chất lượng cao và đồng đều.

Cây Re gừng (Cinnamomum obtusifolium), thuộc họ Long não (Lauraceae), là loài cây gỗ lớn bản địa có giá trị kinh tế và phòng hộ cao, vừa cho gỗ nhóm IV có mùi thơm phục vụ dân dụng, vừa có thể khai thác tinh dầu từ lá và vỏ. Để nâng cao chất lượng cây con phục vụ trồng rừng lấy gỗ lớn, khâu gieo ươm đóng vai trò quyết định. Trong các biện pháp kỹ thuật vườn ươm, chế độ dinh dưỡng khoáng từ phân bón là yếu tố tác động trực tiếp đến khả năng sinh trưởng và tỷ lệ sống của cây con.

Mục đích và mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Mục đích nghiên cứu: Nhằm rút ngắn thời gian, giảm chi phí trong gieo ươm, tạo ra cây con đảm bảo số lượng và chất lượng, góp phần nhân giống cây con Re gừng phục vụ trồng rừng lấy gỗ lớn.
2. Mục tiêu nghiên cứu: Lựa chọn được loại phân bón có hiệu quả cao nhất đối với sinh trưởng về chiều cao và đường kính cổ rễ của cây Re gừng giai đoạn vườn ươm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cây Re gừng (Cinnamomum obtusifolium) được tạo từ nguồn gieo ươm bằng hạt.
• Phạm vi nghiên cứu: Đánh giá ảnh hưởng của các loại phân bón đến các chỉ tiêu sinh trưởng và chất lượng cây con Re gừng giai đoạn vườn ươm.
• Địa điểm nghiên cứu: Vườn ươm Khoa Lâm nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên (xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên).
• Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 04/2015 đến tháng 09/2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở khoa học của nghiên cứu dựa trên các lý thuyết dinh dưỡng khoáng thực vật, tiêu biểu là thuyết dinh dưỡng khoáng của Liebig (1840) khẳng định độ phì của đất và năng suất cây trồng phụ thuộc vào muối khoáng; quan điểm của Turbittki (1963) về việc bón phân cân đối theo từng loài và lứa tuổi cây; cùng kết luận của Thomas (1985) và FAO (1994) về mối quan hệ giữa tình trạng dinh dưỡng khoáng (đặc biệt là Nitơ và Phốt pho) với chất lượng mô và sự phát triển của cây con thân gỗ. Nghiên cứu cũng kế thừa các cơ sở lý luận về kỹ thuật chuẩn bị ruột bầu và các phương thức bón phân qua đất và qua lá trong lâm sinh học tại Việt Nam.

Địa điểm thực nghiệm có đặc điểm thổ nhưỡng đất chua (pH tầng 1-10cm đạt 3,5; tầng 10-30cm đạt 3,9), hàm lượng mùn thấp (1,766% ở tầng mặt và 0,670% ở tầng dưới), nghèo đạm và lân tổng số cũng như dễ tiêu.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

1. Phương pháp bố trí thí nghiệm ngoại nghiệp:

   • Thí nghiệm được thiết kế theo khối ngẫu nhiên 1 nhân tố gồm 5 công thức thí nghiệm (CTTN), mỗi công thức gồm 90 cây chia làm 3 lần nhắc lại (30 cây/lần lặp), khoảng cách giữa các ô thí nghiệm là 30 cm:
     • Công thức I (CT1): Phân đạm Urê (N: 44 - 48%).
     • Công thức II (CT2): Phân NPK Đầu Trâu (Đạm N: 16%, Lân $\text{P}_2\text{O}_5$: 16%, Kali $\text{K}_2\text{O}$: 8%).
     • Công thức III (CT3): Phân vi sinh (Hàm lượng hữu cơ >20%, Axit humic >2%, $\text{P}_2\text{O}_5$ dễ tiêu 3%, vi sinh vật cố định Nitơ, vi sinh vật phân giải Xenluloza, vi sinh vật phân giải Phốt pho khó tan với tổng số $5 \cdot 10^6\text{ con/g}$, kèm vi lượng $\text{Mg}^+, \text{Zn}^+, \text{Fe}^+, \text{Mn}^+, \text{Bo}^+, \text{Ni}^+, \text{SO}_4^{2-}$).
     • Công thức IV (CT4): Phân NPK Lâm Thao ($\text{P}_2\text{O}_5$ hữu hiệu 16 - 16,5%, $\text{P}_2\text{O}_5$ tự do tối đa 4%, Lưu huỳnh S: 11%, độ ẩm tối đa 13%).
     • Công thức V (CT5): Đối chứng (không bón phân).
   • Kỹ thuật vườn ươm: Đất làm ruột bầu lấy tại vườn ươm sàng mịn, hỗn hợp bầu gồm 90% đất tầng A + 10% phân chuồng hoai mục; kích thước vỏ bầu polyetylen là $12 \times 17\text{ cm}$. Hạt giống được khử trùng bằng dung dịch $\text{KMnO}_4\text{ 0,1%}$ trong 30 phút, ngâm nước ấm $40^\circ\text{C}$ trong 4 giờ, ủ vải ẩm ở $20 - 30^\circ\text{C}$ và rửa chua hàng ngày đến khi nứt nanh thì đem cấy.
   • Chế độ bón thúc: Định kỳ 15 ngày/lần tưới thúc dung dịch phân bón nồng độ 0,5% (pha 25g phân trong 5 lít nước sạch tưới cho 30 cây của mỗi lần lặp). Toàn bộ quá trình thực hiện 5 lần tưới thúc, sau đó tiến hành rèn luyện cây con 1 tháng trước khi thu thập số liệu.

2. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu nội nghiệp:

   • Đo đếm chỉ tiêu: Chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$, độ chính xác $\pm 0,1\text{ cm}$) bằng thước đo cao; đường kính cổ rễ ($D_{00}$) bằng thước dây đo chu vi quy đổi; đếm số lá thật; phân loại phẩm chất cây con (Tốt, Trung bình, Xấu).
   • Phân tích thống kê: Ứng dụng thống kê toán học trong lâm nghiệp, sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tính toán giá trị trung bình mẫu ($\bar{H}{vn}$, $\bar{D}{00}$).
   • Kiểm định phân tích phương sai 1 nhân tố (Single Factor ANOVA) để kiểm tra mức độ ảnh hưởng của loại phân bón ở mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$.
   • So sánh tìm công thức vượt trội bằng chỉ tiêu sai dị bảo đảm nhỏ nhất (Least Significant Difference - LSD) ở độ tin cậy 95%: $$LSD = t_{\alpha} \cdot \sqrt{\frac{2 \cdot S_N^2}{b}}$$

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu xác định vị trí chiến lược của ngành lâm nghiệp trong việc bảo vệ môi trường sinh thái và cung ứng lâm sản. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của khâu giống và công tác vườn ươm, từ đó đặt ra yêu cầu phải khảo nghiệm phân bón nhằm tìm ra chế độ nuôi dưỡng tối ưu cho cây Re gừng giai đoạn cây con. Phần này xác định rõ mục đích, mục tiêu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của khóa luận tốt nghiệp.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Chương này tổng hợp các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về dinh dưỡng khoáng thực vật, phân bón lá, phân bón sinh học và vai trò của giá thể ruột bầu đối với sinh trưởng cây thân gỗ. Đồng thời, tác giả trình bày tổng quan điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu tại vườn ươm Khoa Lâm nghiệp - Đại học Nông Lâm Thái Nguyên (vị trí địa lý, khí hậu, phân tích lý hóa mẫu đất) và tổng hợp đặc điểm sinh vật học, hình thái, sinh thái, phân bố, kỹ thuật nhân giống và giá trị sử dụng của loài Re gừng (Cinnamomum obtusifolium).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết đối tượng nghiên cứu (cây con Re gừng từ hạt), 4 nội dung nghiên cứu chính (chiều cao, đường kính cổ rễ, số lá và tỷ lệ xuất vườn), sơ đồ bố trí thí nghiệm 5 công thức với 3 lần lặp lại, thành phần hóa học của 4 loại phân bón khảo nghiệm, quy trình xử lý hạt giống, kỹ thuật đóng bầu, chăm sóc, tưới thúc và rèn cây. Phần phương pháp nội nghiệp mô tả đầy đủ các công thức toán học tính trung bình, phương sai tổng số ($V_T$), phương sai nhân tố ($V_A$), phương sai ngẫu nhiên ($V_N$), tiêu chuẩn kiểm định F ($F_A$, $F_{05}$), bảng phân tích ANOVA và công thức kiểm định sai dị từng cặp LSD.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương 4 phân tích chi tiết các số liệu thu thập được từ thực nghiệm qua 4 chỉ tiêu sinh trưởng và chất lượng cây con:

• Sinh trưởng chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$): Bón phân vi sinh (CT3) đạt chiều cao trung bình cao nhất ($34,66\text{ cm}$), tiếp theo là CT4 NPK ($30,81\text{ cm}$), CT1 Đạm ($28,16\text{ cm}$), CT2 Đầu Trâu ($26,97\text{ cm}$) và thấp nhất là đối chứng CT5 ($19,36\text{ cm}$). Phân tích ANOVA cho thấy $F_A = 436,689 > F_{crit} = 3,478$ ($P = 3,57 \cdot 10^{-11}$), khẳng định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Kiểm định LSD ($0,88$) xác định CT3 vượt trội rõ rệt so với tất cả các công thức còn lại.
• Sinh trưởng đường kính cổ rễ ($D_{00}$): CT3 tiếp tục dẫn đầu với đường kính trung bình đạt $3,10\text{ mm}$, vượt trội so với CT1 ($2,72\text{ mm}$), CT4 ($2,61\text{ mm}$), CT2 ($2,36\text{ mm}$) và CT5 ($2,00\text{ mm}$). Phân tích ANOVA ghi nhận $F_A = 133,568 > F_{crit} = 3,478$ ($P = 1,24 \cdot 10^{-8}$), giá trị $LSD = 0,116$ khẳng định CT3 cho sinh trưởng đường kính tốt nhất.
• Sinh trưởng số lá: Số lá trung bình đạt cao nhất ở CT3 ($12,70\text{ lá}$), xếp sau là CT4 ($9,91\text{ lá}$), CT1 ($8,28\text{ lá}$), CT2 ($7,27\text{ lá}$) và CT5 ($5,83\text{ lá}$).
• Tỷ lệ cây con xuất vườn: Dựa trên tiêu chuẩn sinh trưởng và phẩm chất cây, CT3 đạt tỷ lệ xuất vườn cao nhất với $94,44%$ (trong đó cây tốt chiếm $86,67%$, trung bình $7,78%$, cây xấu chỉ $5,56%$). CT1 đạt tỷ lệ xuất vườn $88,89%$, CT4 đạt $80,00%$, CT2 đạt $60,00%$ và CT5 đối chứng chỉ đạt $34,44%$ (cây xấu chiếm tới $65,56%$).

Phần 5: Kết luận, tồn tại và kiến nghị

Tác giả tóm tắt toàn bộ các kết quả đạt được, khẳng định công thức 3 (phân vi sinh) là công thức tối ưu toàn diện; thẳng thắn nêu ra 4 điểm hạn chế của đề tài (chưa thử nghiệm phân bón lá, chỉ thử 1 nồng độ 0,5%, chỉ đo 1 lần ở cuối kỳ và phạm vi 4 loại phân); đồng thời đưa ra khuyến nghị áp dụng phân vi sinh vào sản xuất và định hướng nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã thu thập và xử lý toàn diện các số liệu thực nghiệm về sinh trưởng của cây Re gừng giai đoạn vườn ươm dưới tác động của 5 công thức phân bón. Bảng số liệu tổng hợp các chỉ tiêu được thể hiện dưới đây:

Công thức thí nghiệm	Loại phân bón	Chiều cao trung bình $H_{vn}$ (cm)	Đường kính cổ rễ $D_{00}$ (mm)	Số lá trung bình (lá)	Cây tốt (%)	Cây trung bình (%)	Cây xấu (%)	Tỷ lệ xuất vườn (%)
Công thức I	Phân đạm Urê	28,16	2,72	8,28	28,89	60,00	11,11	88,89
Công thức II	Phân NPK Đầu Trâu	26,97	2,36	7,27	10,00	50,00	40,00	60,00
Công thức III	Phân vi sinh	34,66	3,10	12,70	86,67	7,78	5,56	94,44
Công thức IV	Phân NPK Lâm Thao	30,81	2,61	9,91	56,67	23,33	20,00	80,00
Công thức V	Đối chứng (Không bón)	19,36	2,00	5,83	11,11	23,33	65,56	34,44

Các kết luận khoa học chính:

1. Thứ tự tác động tích cực của các loại phân bón đến sinh trưởng chiều cao ($H_{vn}$), số lá và đường kính cổ rễ ($D_{00}$) của cây con Re gừng được xác định: Phân vi sinh (CT3) > Phân NPK Lâm Thao (CT4) / Phân đạm (CT1) > Phân NPK Đầu Trâu (CT2) > Đối chứng không bón (CT5).
2. Công thức bón phân vi sinh (CT3) đem lại hiệu quả sinh học cao nhất: chiều cao vượt đối chứng $15,30\text{ cm}$ (tăng $79,0%$); đường kính cổ rễ vượt đối chứng $1,10\text{ mm}$ (tăng $55,0%$); số lá gấp 2,18 lần đối chứng; tỷ lệ cây con đủ tiêu chuẩn xuất vườn đạt $94,44%$ (cao hơn đối chứng $60,00%$).
3. Kiểm định thống kê ANOVA và LSD chứng minh sự sai khác giữa công thức phân vi sinh với các công thức còn lại đều có ý nghĩa toán học ở mức xác suất tin cậy $95%$.

Giải pháp và khuyến nghị tác giả đề xuất:

• Khuyến nghị đưa phân vi sinh vào quy trình kỹ thuật chăm sóc, tưới thúc định kỳ cho cây Re gừng giai đoạn vườn ươm để nâng cao năng suất và chất lượng cây con.
• Đề xuất mở rộng thử nghiệm kỹ thuật bón phân qua lá để hoàn thiện quy trình chăm sóc cây Re gừng.

Đóng góp của khóa luận:

• Cung cấp dẫn liệu thực nghiệm cụ thể và định lượng về phản ứng sinh trưởng của cây Re gừng giai đoạn vườn ươm đối với các loại phân bón vô cơ và hữu cơ sinh học.
• Xác định được loại phân bón tối ưu (phân vi sinh) giúp rút ngắn chu kỳ nuôi dưỡng cây con trong vườn ươm tại khu vực Thái Nguyên.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận đã chỉ ra các tồn tại và hạn chế trong quá trình thực hiện:

1. Đề tài chưa nghiên cứu được ảnh hưởng của các chế phẩm phân bón qua lá đến sinh trưởng của cây con Re gừng giai đoạn vườn ươm.
2. Thí nghiệm mới chỉ áp dụng và khảo sát ở một mức nồng độ tưới thúc duy nhất là 0,5% ($25\text{ g phân/5 lít nước}$ cho 30 cây), chưa so sánh ảnh hưởng của các dải nồng độ bón khác nhau.
3. Việc thu thập số liệu đo đếm chỉ được thực hiện 1 lần duy nhất vào thời điểm kết thúc thí nghiệm (sau khi rèn cây 1 tháng), chưa theo dõi được động thái tăng trưởng chiều cao và đường kính liên tục qua từng lần bón phân.
4. Phạm vi phân bón mới chỉ khảo nghiệm trên 4 loại cụ thể (NPK Lâm Thao, Phân vi sinh, Đạm Urê, NPK Đầu Trâu), cần mở rộng kiểm chứng thêm các chủng loại phân hữu cơ và khoáng khác.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Thử nghiệm các loại phân bón lá chuyên dùng cho cây lâm nghiệp trên cây Re gừng.
• Nghiên cứu xác định liều lượng, nồng độ tưới thúc và chu kỳ bón phân tối ưu theo từng giai đoạn phát triển của cây mầm trong vườn ươm.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn đối với:

• Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Lâm nghiệp, Lâm sinh, Quản lý tài nguyên rừng và Trồng trọt: Cung cấp phương pháp luận chuẩn mực về bố trí thí nghiệm vườn ươm lâm nghiệp, kỹ thuật xử lý hạt giống bản địa và quy trình xử lý số liệu thống kê bằng ANOVA một nhân tố và kiểm định LSD trên Microsoft Excel.
• Kỹ thuật viên, cán bộ quản lý vườn ươm và các ban quản lý rừng phòng hộ, công ty lâm nghiệp: Tham khảo công thức phối trộn ruột bầu (90% đất tầng A + 10% phân chuồng hoai), chế độ tưới thúc phân vi sinh nồng độ 0,5% để nâng cao tỷ lệ xuất vườn của loài Re gừng lên trên 94%.

Câu hỏi thường gặp

1. Loại phân bón nào mang lại hiệu quả sinh trưởng tốt nhất cho cây con Re gừng trong nghiên cứu?
Phân vi sinh (Công thức III) mang lại hiệu quả cao nhất ở mọi chỉ tiêu: chiều cao vút ngọn trung bình đạt $34,66\text{ cm}$, đường kính cổ rễ đạt $3,10\text{ mm}$, số lá trung bình đạt $12,70\text{ lá}$ và tỷ lệ cây con đủ tiêu chuẩn xuất vườn đạt $94,44%$.

2. Hỗn hợp ruột bầu và quy trình xử lý hạt giống Re gừng được tiến hành như thế nào?
Hỗn hợp ruột bầu gồm $90%$ đất tầng A lấy tại vườn ươm sàng mịn phối trộn với $10%$ phân chuồng hoai mục, đóng trong túi bầu polyetylen kích thước $12 \times 17\text{ cm}$. Hạt giống được khử trùng bằng dung dịch $\text{KMnO}_4\text{ 0,1%}$ trong 30 phút, ngâm nước ấm $40^\circ\text{C}$ để nguội dần trong 4 giờ, sau đó ủ trong túi vải bông ở nhiệt độ $20 - 30^\circ\text{C}$, rửa chua hàng ngày bằng nước sạch đến khi hạt nứt nanh thì đem cấy vào bầu.

3. Chế độ và nồng độ tưới thúc phân bón trong thí nghiệm được thiết kế ra sao?
Nghiên cứu áp dụng nồng độ bón thúc $0,5%$ ($0,5\text{ kg}$ phân hòa tan trong $100\text{ lít}$ nước sạch, tương đương $5\text{ g/lít}$). Định kỳ 15 ngày tưới thúc một lần với liều lượng $25\text{ g}$ phân pha trong $5\text{ lít}$ nước tưới đều cho một ô thí nghiệm 30 cây. Cả quá trình tưới thúc 5 lần, sau đó rèn cây con 1 tháng trước khi đánh giá xuất vườn.

4. Kết quả kiểm định thống kê ANOVA và LSD chứng minh điều gì về mặt toán học?
Phân tích ANOVA cho thấy tác động của phân bón đến chiều cao ($F_A = 436,689$) và đường kính cổ rễ ($F_A = 133,568$) đều lớn hơn rất nhiều so với giá trị tiêu chuẩn lý thuyết $F_{05} = 3,478$ (với độ tự do $df_1 = 4, df_2 = 10$). Kiểm định LSD ở mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$ ($LSD_{Hvn} = 0,88$; $LSD_{D00} = 0,116$) khẳng định công thức bón phân vi sinh có sự sai khác vượt trội rõ rệt và có ý nghĩa thống kê so với 4 công thức còn lại.

5. Sự khác biệt về tỷ lệ cây xuất vườn giữa công thức bón phân vi sinh và công thức đối chứng không bón phân là bao nhiêu?
Ở công thức phân vi sinh (CT3), tỷ lệ cây xuất vườn đạt $94,44%$ với tỷ lệ cây phẩm chất tốt chiếm $86,67%$, cây xấu chỉ $5,56%$. Trong khi đó, ở công thức đối chứng không bón phân (CT5), tỷ lệ xuất vườn chỉ đạt $34,44%$ với tỷ lệ cây xấu lên tới $65,56%$. Sự chênh lệch tỷ lệ cây con đạt chuẩn xuất vườn giữa hai công thức là $60,00%$.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Trọng Hiếu đã hoàn thành việc đánh giá thực nghiệm ảnh hưởng của 4 loại phân bón (Đạm Urê, NPK Đầu Trâu, Phân vi sinh, NPK Lâm Thao) và đối chứng không bón đến sinh trưởng của cây Re gừng (Cinnamomum obtusifolium) giai đoạn vườn ươm tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả phân tích thống kê và kiểm định ANOVA đã xác định phân vi sinh (Công thức III) là phương án dinh dưỡng tối ưu nhất, giúp cây con đạt chiều cao trung bình $34,66\text{ cm}$, đường kính cổ rễ $3,10\text{ mm}$ và tỷ lệ xuất vườn đạt $94,44%$. Công trình là tài liệu tham khảo thiết thực cho việc xây dựng và hoàn thiện quy trình kỹ thuật nhân giống cây Re gừng phục vụ các chương trình trồng rừng gỗ lớn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu là nhà thực vật học Hà Lan - Van Helmont (1629) ông đã trồng cây Liễu nặng 2.25kg vào thùng chứa 80kg đất. Một năm sau cây liễu nặng 66kg trong khi đất chỉ giảm 66g. Tác giả kết luận cây chỉ cần nước để sống. Vào cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX thuyết mùn do thaer (1873) đề xuất cho từng cây hấp thụ mùn để sống.

Đến thế kỷ XIX nhà hóa học người Đức Liibig (1840) đã xây dựng thuyết chất khoáng. Liibig cho rằng độ mầu mỡ của đất là do muối khoáng trong đất. Ông nhấn mạnh rằng việc bón phân hóa học cho cây sẽ làm tăng năng suất cây trồng. Năm 1963 Kinur và Chiber khẳng định việc bón phân cho đất theo từng thời kỳ khác nhau là khác nhau.

Cùng năm đó Turbittki đã đưa ra quan điểm: phân bón là nguồn dinh dưỡng bổ sung cho cây sinh trưởng và phát triển tốt, đối với từng loài cây, từng tuối cây cần có nhiều nghiên cứu cụ thể tránh lãng phí phân cón không cần thiết. Việc bón phân thừa hay thiếu đều dẫn tới biểu hiện cây sinh trưởng chậm và chất lượng kém. Năm 1974 polster, Fidler và lir cũng đã kết luận: sinh trưởng của cây than gỗ phụ thuộc vào sự hút các nhân tố khoáng từ trong đất trong suốt quá trình sinh trưởng. Nhu cầu dinh dưỡng của mối cây than gỗ ở mỗi thời kỳ khác nhau là khác nhau.

Chất lượng cây con có mối quan hệ logic với tình trạng chất khoáng. Nitơ và phốt pho cung cấp nguyên liệu cho sự sinh trưởng và phát triển của cây con. Tình trạng dinh dưỡng của cây con thể hiện rõ qua màu sắc của lá. Phân tích thành phần hóa học của mô là một cách duy nhất để đo lường mức độ thiếu hụt dinh dưỡng của cây con.

Ở Mỹ, Canada, Braxin… những cánh đồng rau nhờ áp dụng phương pháp bón phân đã tăng năng xuất từ 6,5 tấn/ha lên 25tấn/ha (Nguyễn Xuân Quát, 1985) (Nguyễn Xuân Quát, 1985) [7]. Do đó tính ưu việt của chế phẩm sinh học có khả năng nhanh chóng cung cấp cho cây dưỡng chất phát huy hiệu lực phân đa lượng giữ cân bằng sinh thái và đạt hiệu quả cao. Nên trên n 8 thế giới đặc biệt là các nước phát triển việc nghiên cứu, sử dụng các chể phẩm sinh học rất được chú trọng đầu tư. Phân bón sinh học trở thành loại phân phổ biến và không thể thiếu trong sản xuất, nông lâm nghiệp hiện đại.

Theo Thomas (1985) chất lượng cây con có quan hệ logic với tình trạng chất khoáng. Nito và photpho cung cấp nguyên liệu cho sự sinh trưởng và phát triển của cây con. Tình trạng dinh dưỡng của cây con thể hiện rõ qua mầu sắc lá. Phân tích thành phần hóa học của mô là cách duy nhất để đo lường mức độ thiếu hụt dinh dưỡng của cây con (Thomas D.

Trong những năm gần đây, nhiều nước trên thế giới như: Mỹ, Anh, Nhật, Trung Quốc… đã sử dụng nhiều chế phẩm phân bón qua lá có tác dụng làm tăng năng suất cho nông sản, không làm ô nhiễm môi trường như: Atonik, Yogen… (Nhật Bản), Bloom, Blus, Solu, Spray-NGrow… (Hoa Kỳ), Diệp lục tố, đặc phong… (Trung Quốc). Nhiều chế phẩm đã được nghiện cứu và cho phép sử dụng trong sản suất nông nghiệp ở Việt Nam. Những nghiên cứu ở Việt Nam Đi đầu trong lĩnh vực này có thể kể đến Nguyễn Hữu Thước (1963), Nguyễn ngọc Tân (1985), Nguyễn Xuân Quát (1985), Trần Gia Biển (1985)…các tác giả đều đi đến kết luận chung cho rằng mỗi loại cây trồng đều có yêu cầu về loại phân, nồng độ, phương thức bón, tỷ lệ hỗn hợp hoàn toàn khác nhau. Nước ta là một nước có nền sản xuất chủ yếu là nông nghiệp nên việc sử dụng phân bón đã được dùng trong canh tác từ lâu.

Chúng ta cũng luôn tìm tòi nghiên cứu để tìm ra các biện pháp kỹ thuật nhằm tăng năng suất cây trồng cho nền nông nghiệp với mong muốn không ngừng nâng cao đáp ứng nhu cầu của cuộc sống ngày càng tăng. n 9 Một trong các biện pháp kỹ thuật đó là dựa vào tính ưu việt của các chế phẩm sinh học có khả năng cung cấp một cách nhanh chóng dưỡng chất cho cây, phát huy hiệu lực của phân đa lượng, giữ cân bằng sinh thái và đạt hiệu quả kinh tế cao. Vì vậy các nhà nghiên cứu, các nhà sản xuất nông nghiệp đã chú trọng đầu tư nghiên cứu sử dụng các chế phẩm sinh học. Hướng tới nền sản xuất nông nghiệp sạch, các cơ quan nghiên cứu, các công ty thuộc mọi thành phần kinh tế đã và đang sản xuất ra nhiều sản phẩm phân bón đa dạng, phân bón sinh học trở thành phân bón không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp do đó: Phân vi sinh, phân bón lá, phân hữu cơ cũng được ra đời và đã được sản xuất tại Việt Nam như: Công ty xuất nhập khẩu vật tư kỹ thuật Henco, công ty sinh hóa nông nghiệp và thương mại Thiên Sinh… đã cho ra thị trường nhiều loại phân bón có tác dụng đối với nhiều loại cây trồng như: NPK Lâm Thao, Supe Lân… khi chúng ta sử dụng phân bón vào sản xuất nông nghiệp đã thu được nhiều kết quả khả quan.

Cây cối tiếp nhận được 95% phân bón và được đánh giá là 1 tấn phân bón lá có hiệu suất bằng 20 tấn phân bón vào đất. Do trên mỗi lá có hàng triệu khí khổng có khả năng hấp thụ ánh sáng, không khí, nước và chất khoáng. Phân được xâm nhập trực tiếp, di chuyển nhanh chóng trong cây nên đáp ứng được yêu cầu cần thiết nhu cầu dinh dưỡng của cây trong thời gian ngắn, giúp cây sinh trưởng tốt cho năng suất và chất lượng cao (Trung tâm khuyến Nông Trung Ương, 2012) [11]. Tổng quan khu vực nghiên cứu * Vị trí địa lí: Thí nghiệm được tiến hành tại vườn ươm trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên thuộc địa bàn xã Quyết Thắng, căn cứ vào bản đồ địa lý Thành phố Thái Nguyên thì vị trí của trường như sau: - Phía Bắc giáp với phường Quán Triều.

- Phía Nam giáp với phường Thịnh Đán. n 10 - Phía Tây giáp với xã Phúc Hà. - Phía Đông giáp với khu dân cư trường ĐHNL Thái Nguyên. * Đất đai: Theo kết quả phân tích mẫu đất: - Độ pH của đất thấp chứng tỏ đất ở đây chua.

- Đất nghèo mùn, hàm lượng N, P2O5 ở mức thấp. Chứng tỏ đất nghèo dinh dưỡng. Kết quả phân tích mẫu đất Độ sâu tầng Chỉ tiêu Chỉ tiêu dễ tiêu/100g đất đất (cm) Mùn N P2O5 K2O N P2O5 K2O PH 1 - 10 1,766 0,024 0,241 0,035 3,64 4,56 0,90 3,5 10 -30 0,670 0,058 0,211 0,060 3,06 0,12 0,12 3,9 30 -60 0,711 0,034 0,131 0,107 0,107 3,04 3,04 3,7 * Đặc điểm khí hậu, thời tiết Vườn ươm trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nằm trong khu vực xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết chia làm 4 mùa, song chủ yếu là 2 mùa chính; Mùa mưa và mùa khô. Mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau.

- Nắng: Số giờ nắng cả năm là 1. Tháng 5 - 6 có số giờ nắng nhiều nhất (khoảng 170 - 180 giờ). - Chế độ nhiệt: Nhiệt độ trung bình năm khoảng 22 - 230C. Chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm khoảng 2 - 50C.

Nhiệt độ cao tuyệt đối là 370C, nhiệt độ thấp tuyệt đối là 30C. - Lượng mưa: Trung bình năm khoảng 1500 - 2000 mm/năm, tập trung chủ yếu vào mùa mưa (tháng 6, 7, 8, 9)chiếm 85% lượng mưa cả năm, trong đó tháng 7 có số ngày mưa nhiều nhất. n 11 - Độ ẩm không khí: Trung bình đạt khoảng 82%. Độ ẩm không khí nhìn chung không ổn định và có sự biến thiên theo mùa, cao nhất vào tháng 7 (mùa mưa) lên đến 86,8%, thấp nhất vào tháng 3 (mùa khô) là 70%.

Sự chênh lệch độ ẩm không khí giữa 2 mùa khoảng 10 - 17%. - Gió, bão: Hướng gió thịnh hành chủ yếu vào mùa nóng là gió mùa Đông Nam và mùa lạnh là gió mùa Đông Bắc. Do nằm xa biển nên xã Quyết Thắng nói riêng và thành phố Thái Nguyên nói chung ít chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão. Một số thông tin về loài cây Re Gừng Re gừng (http://vafs.vn/vn/2014/09/13360/) [13] tên khác: Re bầu, Re lơn, Re lá tù Tên khoa học: Cinnamomum obtusifolium Họ thực vật: thuộc họ Long não (Lauraceae) * Đặc trưng hình thái Là cây gỗ lớn, cao tới 30m, đường kính có thể đạt 50cm.

Vỏ ngoài màu nâu hay nâu sẫm, nhẵn, thịt vỏ mầu nâu hay vàng nhạt, giòn và có mùi thơm. Cành non màu xanh đậm, khi già có màu nâu. Lá đơn mọc cách hoặc gần đối, hoa lưỡng tính, quả mọng hình trứng, dài 1cm. Hạt có dầu Lá đơn mọc cách hoặc gần đối, hình mũi mác hay trái xoan thuôn, mặt trên nhẵn, mặt dưới xanh bóng, dài 9 - 30cm, rộng 3,5 - 9cm, đỉnh có mũi nhọn, gốc hình nêm, 2 mặt nhẵn bóng, 3 gân gốc, gân bên kéo dài tới đỉnh.

Cuống dài 12 - 20mm. Cụm hoa chuỳ ở nách gồm nhiều xim, dài 20 - 25cm. Hoa lưỡng tính có 2 dạng: Hoa giữa lớn hơn các hoa bên. Bao hoa có 6 mảnh, thuôn, có lông ở 2 mặt.

Nhị đực sinh sản 9, xếp 3 vòng, nhị thoái hoá 3, bao phấn 4 ô. Bầu hình trứng, nhẵn, vòi dài bằng bầu. Ra hoa tháng 3 - 5. n 12 Quả mọng, hình trứng,dài 1cm, gốc có bao hoa còn lại, màu đen.

Quả non màu xanh, lúc chín vỏ quả chuyển màu xanh đen, thịt quả màu tím nhạt, có 1 hạt màu nâu nhạt, chín vào tháng 2 - 3. * Đặc tính sinh thái Phân bố ở Lào, Trung Quốc,…; ở Việt Nam gặp Re gừng mọc trong các rừng thứ sinh ở Cao Bằng, Lạng Sơn, Phú Thọ, Hà Nam, Ninh Bình, Hoà Bình, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Yên Bái, Nghệ An, Hà Tĩnh đến Gia Lai, Kon Tum, Đắc Lắc, Đồng Nai. Re gừng ưa đất thịt pha cát, tầng sâu, thoát nước, ở nơi có lượng mưa 800-2500 mm/năm, nhiệt độ bình quân 20 - 250C, độ cao 50 - 1500m so với mực nước biển. Cây non ưa bóng nhẹ, lớn lên ưa sáng.

Tái sinh hạt tốt và có thể tái sinh chồi. * Giố ng và ta ̣o cây con Cây 9 - 10 tuổi bắt đầu ra hoa, quả nhưng chỉ lấy giống ở những cây đã ra quả 3 năm trở lên. Hái quả có màu xanh đen, ủ 1 - 2 ngày cho thịt quả mềm nhũn rồi đãi, rửa sạch lớp thịt quả lấy hạt. Rải đều hạt thành lớp mỏng 5 - 10cm, khi hạt xe ủ vào cát ẩm.

Hạt re gừng khó bảo quản, hái về nên đem gieo ngay.