phần mở đầu, mục lục, kết luận, danh mục tài phụ lục các bảng biểu số liệu, nội dung chính của luận văn gồm 04 chương, cụ thể như sau: Chương l: Cơ sở lý luận về quản lý thu bảo hiểm xã hội Chương 3: Thực trạng quản lý thu bảo hiểm xã hội tại huyện Đăk Hà Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội tại huyện Dak Ha. CHUONG 1 CO SO LY LUAN VE QUAN LY THU BAO HIEM XA HOL 1. NHUNG VAN DE CHUNG VE BAO HIEM XA HOI VA QUAN LY THU BAO HIEM XA HỘI 1. Một số khái niệm về BHXH và quản ly thu BHXH a.
Khái niệm Báo hiểm xã hội Theo Tổ chức lao động thế giới (ILO): “Bảo hiểm xã hội là sự bảo vệ của xã hội đối với tất cả các thành viên của mình thông qua một loạt các biện pháp công cộng đề đối phó với những khó khăn vẻ kinh tế xã hội do bị ngừng việc hoặc giảm bớt nhiều về thu nhập, gây ra bởi ốm đau, gây mắt khả năng lao động, tuổi già và chết, việc cung cắp chăm sóc y tế và tự cắp cho các gia đình đông con. Theo Điều 3, Luật Bảo hiểm xã hội của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam số 58/2014/QH13 ngày 20/11/2014 đưa ra khái niệm: - “Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phân thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mắt thu nhập do 6m dau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghè nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội ”. [31, tr-2] ~ “Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia. Đối tượng tham gia BHXH được quy định cụ thể chỉ tiết trong luật BHXH" [3I, tr.2] Dưới góc độ tài chính: BHXH là quá trình san sẻ rủi ro và tài chính giữa những người tham gia BHXH theo quy định của pháp luật được Nhà nước đứng ra đảm bảo.
Dưới góc độ thu nhập: BHXH là sự đảm bảo thay thế, ù đấp một phần thu nhập bị mắt hoặc giảm thu nhập khi người lao động có tham gia BHXH. 10 Dưới góc độ quản lý: BHXH là công cụ quản lý của Nhà nước, thực hiện quá trình phân phối và phân phối lại thu nhập giữa các thành viên trong xã hội, góp phần đảm bảo công bằng xã hội. Có thể hiểu BHXH là hệ thống an sinh xã hội nhằm bảo đảm khoản thu nhập sẽ thay thế cho người lao động khi họ bị mắt hoặc giảm thu nhập, thông. qua việc hình thành và sử dụng quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia và có sự ủng hộ của Nhà nước, trong các trường hợp được quy định trong Luật BHXH b.
Khái niệm quản lý thu BHXH - Quy BHXH Quỹ BHXH là nguồn quỹ độc lập với NSNN, quỹ hoạt động theo cơ chế quản lý tài chính do Chính phủ ban hành và được quản lý tập trung thống. nhất trong hệ thống BHXH Việt Nam, được thực hiện hạch toán riêng và cân đối thu chỉ theo từng quỹ thành phần. Quỹ BHXH được tạo ra từ sự đóng góp người lao động, người sử dụng. lao động theo quy định và từ tiền hỗ trợ của Nhà nước, tiền sinh lời của hoạt động đầu tư quỹ hay nguồn thu hợp pháp khác.
Ba quỳ thành phần của quỹ BHXH là: Quỹ ốm đau thai sản; quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; quỹ hưu trí, tử tuất. Quy BHXH được sử dụng cho các mục đích: + Chỉ trả các chế độ BHXH như ốm đau, thai sản theo quy định cho. người lao động. + Đóng BHYT cho người nghỉ việc hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc đang hưởng lương hưu hàng tháng + Chỉ phí quản lý + Chi khen thưởng đối với cơ quan, tổ chức hoặc người sử dụng lao động đạt thành tích trong thực hiện Luật BHXH hoặc thực hiện tốt bảo hộ lao 1I động.
theo quy định. + Đầu tư dé bảo toàn và tăng trưởng quỹ theo quy định của Luật BHXH. Quỹ BHXH được hình thành trên mục tiêu là một công quỹ độc lập với NSNN, đảm bảo yêu cầu về tài chính nhằm thực hiện chỉ trả các chế độ BHXH cho người lao đội lg. Do đó, công tác thu BHXH là một khâu quan trọng, quyết định đến sự tồn tại, thực hiện và phát triển của các chính sách BHXH.
- Thu BHXH: Là việc Nhà nước thông qua cơ quan BHXH dùng quyền lực của mình bắt buộc các đối tượng phải đóng BHXH theo mức phí quy định hoặc cho phép một số đối tượng được tự nguyện tham gia, lựa chọn mức đóng. và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình. Trên cơ sở đó hình thành một quỹ n tệ tập trung nhằm mục đích đảm bảo cho hoạt động BHXH. ~_ Quản lý thu BHXH Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng mục đích của chủ thẻ quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra.
Quản lý thu BHXH là mối quan hệ giữa Nhà nước, người sử dụng lao. đông, người lao động và cơ quan BHXH. Trong đó, người lao động và người sử dụng lao động là đối tượng quản lý: Nhà nước giao cho cơ quan BHXH là chủ thể trực tiếp quản lý. Nhà nước đi tiết và quản lý BHXH dưới hình thức: Một là thông qua Quốc hội để đề ra Luật BHXH, thông qua Chính phủ đề ra các quy định về BHXH; hai là thông qua các cơ quan Nhà nước để thực hiện nộp BHXH cho người lao động hưởng lương từ NSNN (phần đơn vị sử dụng lao động đóng); ba là thành lập và quản lý đối với BHXH Việt Nam - là cơ quan chuyên trách để thực hiện chính sách BHXH Để quản lý thu BHXH theo đúng quy định của Nhà nước, cơ quan 12 BHXH phải xây dựng kế hoạch, biện pháp và tổ chức thực hiện các thao tác nghiệp vụ, hình thành hệ thống từ trung ương đến địa phương và phối hợp với cơ quan hữu quan thực hiện theo một quy trình khép kín, chặt chẽ.
Như vậy, trong quản lý thu BHXH, mối quan hệ giữa ba bên là người lao động, người sử dụng lao động và cơ quan BHXH được xác lập quyền lợi, trách nhiệm của mỗi bên do pháp luật BHXH quy định; các quy định này là căn cứ pháp lý mà mỗi bên phải tuân thủ nghiêm túc. Vậy có thể hiểu, Quản lý thu BHXH là sự tác động có tổ chức của chủ thể quản lý để điều chỉnh hoạt động thu BHXH. Sự tác động đó được thực hiện bởi hệ thống các biện pháp hành chính, kinh tế, pháp luật nhằm đạt được mục đích thu đúng, thu đủ, thu kịp thời và không để thất thu tiền đóng BHXH. Vai trò của quản lý thu bảo hiểm xã hội a.
Tạo sự thống nhất trong hoạt động thu BHXH Hoạt động thu BHXH có tính chất đặc thù khác với các hoạt động khác: Đối tượng thu BHXH rất phong phú và phức tạp do người lao động tham gia BHXH bao gồm nhiều ngành nghề khác nhau, cũng như độ tuổi, thu nhập không tương đồng, vị trí địa lý và vùng miền khác nhau nên cần có sự thống nhất trong hoạt động thu BHXH, tạo được sự công bằng và hiệu qu: Hình thành hoạt động quản lý sẽ tạo sự thống nhất ý chí trong toàn hệ thống BHXH cũng như tạo sự đồng thuận giữa các cấp trong việc tổ chức quá trình thực hiện thu BHXH. Khi hoạt động quản lý được thống nhát, các nội dung quan trọng của hoạt động thu BHXH được nhất trí về đối tượng thu, về hỗ sơ, quy trình thu. Đảm bảo hoạt động thu BHXH bền vững, hiệu quả BHXH được coi là tru cét cl h trong hệ thống an sinh xã Vì vậy, đảm bảo tinh én định, bền vững và hiệu quả của hoạt động thu BHXH là mục 13 tiêu mà bất kỳ một quốc gia nào cũng mong muốn đạt được. Để thực hiện được điều này, hoạt động thu BHXH cần được xác định phương hướng một cách thích hợp, đúng với điều kiện kinh tế xã hội của mỗi quốc gia trong từng thời kỳ.
Hoạt động thu cần được phối hợp nhịp nhàng, tránh sự chênh lệch giữa các quy trình, nghiệp vụ. Quá trình quản lý sẽ định hướng công tác thu BHXH được chính xác, hiệu quả, tránh thất thu, hướng mọi nỗ lực của các cá nhân, tổ chức vào mục tiêu chung: thu đúng, thu đủ. Thực hiện tốt việc quản lý thu sẽ huy động tối đa các nguồn thu, đảm bảo sự cân đối quy BHXH, đồng thời quy BHXH sẽ tăng theo hiệu quả quản lý, đảm bảo thực hiện tốt các quyền và lợi ích của người lao động, mở rộng các chế độ được hưởng. Giúp Nhà nước kiểm tra, đánh giá hoạt động thu BHXH Hoạt động thu BHXH là một trong những nội dung của tài chính BHXH, là nguồn quỹ dễ gây thất thoát, có ý hoặc vô ý làm sai.
Thông qua hoạt động quản lý sẽ kiểm tra, rà soát các quy định về thu BHXH có được thực hiện nghiêm túc, đồng thời giúp đánh giá hoạt động một các kịp thời, toàn diện và gắn vi ¡ thực tiễn thu BHXH. Nguyên tắc quản lý thu bảo hiểm xã hội a. Nguyên tắc thứ nhất: Thu đúng, thu đủ, thu kịp thời Đây là nguyên tắc cơ bản đầu tiên của thu BHXH Thu đủ là thu đủ số người thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và số tiền phải đóng theo quy định của người lao động, người sử dụng lao động. Thu đúng là phải đảm bảo thu đúng đối tượng, đúng mức, đúng tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH, và đúng về quy trình hồ sơ thủ tục theo quy định.
Thu kịp thời là thu kịp về thời gian khi có phát sinh quan hệ lao động, tiền công. Việc thu thực hiện theo định kỳ hàng tháng, hàng quý (căn cứ vào 14 hoạt động và cách thức trả lương của đơn vị), đảm bảo không để nợ, nợ đọng BHXH. Nguyên tắc thứ hai: Tập trung, thống nhất, công bằng, công khai. 'Việc tham gia BHXH của người lao động, đơn vị sử dụng lao động đảm bảo thực hiện công khai, công bằng ở các thành phần kinh tế.
Các đơn vị tham gia BHXH đều phải công khai minh bạch vẻ số lao động phải đóng BHXH và số tiền đóng theo mức quy định, có sự kiểm tra, thanh tra, kiểm soát của Nhà nước và giám sát của các cơ quan chức năng, các tổ chức chính trị - xã hội. Cơ chế thu BHXH được quy định thống nhất, nguồn thu BHXH được tập trung, quản lý ở BHXH Việt Nam.