Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Ngân Sách Cấp Xã Tại Huyện An Dương, Hải Phòng

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích quản lý kinh tế tăng cường quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện an dương thành phố hải phòng, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Văn Ngũ
• Người hướng dẫn: TS. Lương Khánh Chi
• Trường học: Trường Đại Học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Ngân Sách Cấp Xã Tại Huyện An Dương, Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP XÃ
• 1.1. Ngân sách nhà nước và vai trò của ngân sách nhà nước
• 1.2. Nguồn thu và nhiệm vụ thu chi của ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.3. Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN AN DƯƠNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN AN DƯƠNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và cơ sở lý luận

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc tăng cường quản lý ngân sách cấp xã tại huyện An Dương, Hải Phòng. Ngân sách cấp xã là một phần quan trọng của ngân sách nhà nước, đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Luận văn nhấn mạnh sự cần thiết của việc cải thiện hiệu quả quản lý ngân sách thông qua các giải pháp quản lý cụ thể, phù hợp với thực tiễn địa phương.

1.1. Khái niệm và vai trò của ngân sách cấp xã

Ngân sách cấp xã là công cụ tài chính giúp chính quyền địa phương thực hiện các chức năng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Nó bao gồm các nguồn thu từ thuế, phí, lệ phí và các khoản hỗ trợ từ ngân sách cấp trên. Vai trò của ngân sách cấp xã là đảm bảo cân đối thu chi, thúc đẩy đầu tư cơ sở hạ tầng và nâng cao đời sống nhân dân.

1.2. Nguyên tắc quản lý ngân sách cấp xã

Quản lý ngân sách cấp xã dựa trên các nguyên tắc như công khai, minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả. Các nguyên tắc này đảm bảo rằng nguồn lực tài chính được sử dụng đúng mục đích, tránh thất thoát và lãng phí.

II. Thực trạng quản lý ngân sách cấp xã tại huyện An Dương

Luận văn phân tích thực trạng quản lý ngân sách cấp xã tại huyện An Dương, chỉ ra những thành tựu và hạn chế trong công tác quản lý. Các vấn đề như thiếu nguồn thu, phụ thuộc vào ngân sách cấp trên, và việc chấp hành dự toán chưa hiệu quả được nhấn mạnh.

2.1. Tổ chức bộ máy quản lý ngân sách

Bộ máy quản lý ngân sách tại huyện An Dương bao gồm các cơ quan tài chính và kế toán cấp xã. Tuy nhiên, năng lực của đội ngũ cán bộ còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

2.2. Thực trạng thu chi ngân sách

Nguồn thu ngân sách cấp xã chủ yếu từ thuế, phí và hỗ trợ từ ngân sách cấp trên. Chi ngân sách tập trung vào các khoản chi thường xuyên và đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, việc chấp hành dự toán chi chưa được kiểm soát chặt chẽ.

III. Giải pháp tăng cường quản lý ngân sách cấp xã

Luận văn đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý ngân sách cấp xã tại huyện An Dương, bao gồm việc nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường công tác lập và chấp hành dự toán, và cải thiện hiệu quả sử dụng ngân sách.

3.1. Tăng cường công tác lập dự toán

Cần cải thiện quy trình lập dự toán ngân sách, đảm bảo tính chính xác và phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương. Việc này bao gồm việc thu thập và phân tích dữ liệu một cách khoa học.

3.2. Nâng cao năng lực cán bộ quản lý

Đào tạo và nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả quản lý. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào kỹ năng quản lý tài chính và sử dụng công nghệ thông tin.

3.3. Tăng cường giám sát và kiểm tra

Cần thiết lập cơ chế giám sát và kiểm tra chặt chẽ để đảm bảo việc sử dụng ngân sách đúng mục đích và hiệu quả. Các cơ quan chức năng cần thường xuyên tiến hành thanh tra, kiểm tra các khoản chi ngân sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2017-2021, công tác quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện An Dương, thành phố Hải Phòng đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tổng thu ngân sách xã năm 2017 đạt khoảng 87,6 tỷ đồng, tăng lên 142,5 tỷ đồng vào năm 2021, thể hiện sự tăng trưởng ổn định với tốc độ tăng bình quân trên 8% mỗi năm. Tuy nhiên, tỷ trọng nguồn thu bổ sung từ ngân sách cấp trên vẫn chiếm khoảng 56% tổng thu ngân sách xã, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào nguồn hỗ trợ từ cấp trên và hạn chế trong khai thác nguồn thu nội tại.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá thực trạng công tác quản lý ngân sách cấp xã tại huyện An Dương, xác định những hạn chế trong công tác lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và thanh tra, giám sát ngân sách xã. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý ngân sách cấp xã, phân tích thực trạng quản lý ngân sách tại huyện An Dương trong giai đoạn 2017-2021, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý ngân sách cấp xã trong thời gian tới.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong không gian tại huyện An Dương, thành phố Hải Phòng và trong khoảng thời gian 5 năm từ 2017 đến 2021. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp các số liệu cụ thể về thu chi ngân sách xã, đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách cấp xã, góp phần nâng cao năng lực quản lý tài chính công ở cấp cơ sở, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách tài chính phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước và mô hình phân cấp ngân sách trong hệ thống hành chính nhà nước. Lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước nhấn mạnh nguyên tắc tập trung dân chủ, công khai minh bạch, phân công phân cấp rõ ràng và trách nhiệm giải trình trong quản lý thu chi ngân sách. Mô hình phân cấp ngân sách thể hiện sự phân chia nguồn thu, nhiệm vụ chi và quyền hạn quản lý ngân sách giữa các cấp chính quyền, trong đó ngân sách cấp xã là bộ phận cấu thành quan trọng của ngân sách nhà nước.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: ngân sách xã (là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh từ quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ của chính quyền cấp xã), dự toán ngân sách (kế hoạch thu chi ngân sách được lập hàng năm), chấp hành dự toán (quá trình thực hiện thu chi theo dự toán đã được phê duyệt), quyết toán ngân sách (tổng kết, đánh giá việc thực hiện thu chi trong năm), và thanh tra, giám sát ngân sách (các hoạt động kiểm tra, đánh giá tính chính xác, hợp pháp và hiệu quả của công tác quản lý ngân sách).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, thống kê, so sánh và phương pháp luận để nghiên cứu. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thu chi ngân sách cấp xã giai đoạn 2017-2021 do UBND huyện An Dương cung cấp, các báo cáo tài chính, quyết toán ngân sách xã, cùng các văn bản pháp luật liên quan như Luật Ngân sách Nhà nước 2015, Nghị định số 163/2016/NĐ-CP và Thông tư số 344/2016/TT-BTC.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 16 đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn huyện An Dương, với số liệu thu chi ngân sách được tổng hợp hàng năm. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp toàn bộ mẫu (census) nhằm đảm bảo tính đại diện và đầy đủ của dữ liệu. Phân tích số liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm, tốc độ tăng trưởng và phân tích xu hướng thu chi ngân sách qua các năm.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2017 đến 2021, tập trung đánh giá thực trạng quản lý ngân sách cấp xã trong giai đoạn này, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp cải thiện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng tổng thu ngân sách xã: Tổng thu ngân sách các xã trên địa bàn huyện An Dương tăng từ khoảng 87,6 tỷ đồng năm 2017 lên 142,5 tỷ đồng năm 2021, tương đương tốc độ tăng bình quân khoảng 12,5%/năm. Thu ngân sách địa phương hưởng theo phân cấp tăng từ 13,3 tỷ đồng lên gần 30 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng tăng từ 15,9% lên 21% tổng thu ngân sách xã.

2. Phụ thuộc vào nguồn thu bổ sung từ cấp trên: Khoản thu bổ sung từ ngân sách cấp trên chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng thu ngân sách xã, dao động quanh mức 54-56% trong giai đoạn nghiên cứu. Năm 2021, khoản thu này đạt 81,2 tỷ đồng, tăng 38,7% so với năm 2020, cho thấy sự phụ thuộc đáng kể vào nguồn hỗ trợ từ cấp huyện và thành phố.

3. Biến động nguồn thu kết dư và chuyển nguồn: Thu kết dư và chuyển nguồn từ năm trước chiếm khoảng 18-30% tổng thu ngân sách xã, với sự biến động lớn qua các năm. Năm 2020, khoản thu này tăng đột biến lên 23,6 tỷ đồng, gấp hơn 2 lần so với năm 2019, phản ánh sự chậm trễ trong giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản và kế hoạch phân bổ vốn chưa sát thực tế.

4. Hạn chế trong khai thác nguồn thu nội tại: Một số nguồn thu như thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, thuế môn bài, phí lệ phí và các khoản thu khác chưa được khai thác triệt để. Ví dụ, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp năm 2021 tăng mạnh lên 7,1 tỷ đồng, gấp hơn 3 lần so với năm 2017, nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng kinh tế địa phương. Ngoài ra, còn tồn tại tình trạng bỏ sót nguồn thu từ các hộ kinh doanh, nhà trọ cho thuê chưa được quản lý chặt chẽ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ việc quản lý ngân sách cấp xã còn mang tính hình thức, thiếu chủ động trong việc lập dự toán và khai thác nguồn thu nội tại. Việc phụ thuộc lớn vào nguồn thu bổ sung từ cấp trên làm giảm tính tự chủ tài chính của các xã, đồng thời làm giảm động lực cải tiến công tác thu ngân sách. Sự biến động lớn của nguồn thu kết dư và chuyển nguồn phản ánh sự chưa đồng bộ trong công tác lập kế hoạch và giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành tài chính công, kết quả này phù hợp với thực trạng chung của nhiều địa phương cấp xã tại Việt Nam, nơi mà năng lực quản lý tài chính còn hạn chế, đội ngũ cán bộ tài chính kế toán chưa được đào tạo bài bản và thiếu công cụ quản lý hiện đại. Việc áp dụng các quy định pháp luật về ngân sách nhà nước như Luật Ngân sách Nhà nước 2015 và các văn bản hướng dẫn chưa được thực hiện nghiêm túc và đồng bộ.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ được các điểm nghẽn trong quản lý ngân sách cấp xã, từ đó cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công ở cấp cơ sở, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại huyện An Dương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác lập dự toán ngân sách cấp xã: Cần nâng cao chất lượng dự báo nguồn thu, đặc biệt là các khoản thu nội tại như thuế sử dụng đất, phí lệ phí và các khoản thu khác. Đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu quản lý thuế và tài sản công khai, minh bạch để hỗ trợ công tác lập dự toán chính xác hơn. Thời gian thực hiện: ngay trong các kỳ lập dự toán hàng năm. Chủ thể thực hiện: UBND xã phối hợp Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện.

2. Nâng cao năng lực quản lý tài chính cho đội ngũ cán bộ cấp xã: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về quản lý ngân sách, kế toán công và pháp luật ngân sách cho cán bộ tài chính kế toán xã. Đồng thời, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu chi ngân sách. Thời gian thực hiện: trong vòng 1-2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Sở Tài chính, UBND huyện An Dương.

3. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát ngân sách cấp xã: Thiết lập các quy trình kiểm tra định kỳ và đột xuất nhằm phát hiện kịp thời các sai phạm, thất thoát ngân sách. Đẩy mạnh vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã và sự phối hợp giữa các cơ quan tài chính, kho bạc nhà nước. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, Kho bạc Nhà nước huyện, HĐND xã.

4. Khuyến khích sự chủ động, sáng tạo trong khai thác nguồn thu nội tại: Xây dựng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ các hộ kinh doanh, doanh nghiệp trên địa bàn nhằm tăng nguồn thu thuế và các khoản phí. Đồng thời, xử lý nghiêm các trường hợp trốn thuế, gian lận thuế. Thời gian thực hiện: trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND xã, Chi cục Thuế huyện An Dương.

5. Tăng cường phối hợp liên ngành trong quản lý ngân sách: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tài chính, thuế, kho bạc và chính quyền cấp xã nhằm đảm bảo tính thống nhất, minh bạch trong quản lý thu chi ngân sách. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì thường xuyên. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các phòng ban liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý tài chính cấp xã: Luận văn cung cấp các phân tích thực trạng và giải pháp cụ thể giúp nâng cao năng lực quản lý ngân sách, từ đó cải thiện hiệu quả công tác tài chính tại địa phương.

2. Các nhà hoạch định chính sách tài chính công: Nghiên cứu này cung cấp cơ sở dữ liệu và đánh giá thực tiễn để xây dựng các chính sách phân cấp ngân sách phù hợp, tăng cường tính tự chủ tài chính cho cấp xã.

3. Giảng viên và sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, tài chính công: Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích về quản lý ngân sách nhà nước cấp cơ sở, giúp hiểu rõ các quy trình, nguyên tắc và thực trạng quản lý ngân sách xã.

4. Các tổ chức nghiên cứu và tư vấn phát triển địa phương: Các tổ chức này có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các chương trình hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý tài chính công, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngân sách cấp xã là gì và vai trò của nó trong quản lý tài chính công?
   Ngân sách cấp xã là bộ phận cấu thành của ngân sách nhà nước, phục vụ cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cơ sở. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc huy động nguồn lực tài chính, đảm bảo chi tiêu cho các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội và an ninh quốc phòng tại địa phương.

2. Phương pháp nào được sử dụng để đánh giá thực trạng quản lý ngân sách cấp xã?
   Luận văn sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích xu hướng dựa trên số liệu thu chi ngân sách cấp xã giai đoạn 2017-2021, kết hợp với phân tích định tính về các yếu tố ảnh hưởng.

3. Tại sao ngân sách cấp xã lại phụ thuộc nhiều vào nguồn thu bổ sung từ cấp trên?
   Do hạn chế trong khai thác nguồn thu nội tại, năng lực quản lý tài chính còn yếu và quy mô kinh tế địa phương chưa phát triển đồng đều, các xã thường phải dựa vào nguồn hỗ trợ từ ngân sách cấp huyện, thành phố để cân đối thu chi.

4. Các giải pháp nào được đề xuất để tăng cường quản lý ngân sách cấp xã?
   Các giải pháp bao gồm nâng cao chất lượng lập dự toán, đào tạo cán bộ tài chính, tăng cường thanh tra, kiểm tra, khuyến khích khai thác nguồn thu nội tại và tăng cường phối hợp liên ngành trong quản lý ngân sách.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác thu ngân sách tại cấp xã?
   Cần xây dựng hệ thống quản lý thuế và tài sản minh bạch, áp dụng công nghệ thông tin, tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp trốn thuế, đồng thời hỗ trợ các hộ kinh doanh phát triển để mở rộng cơ sở thu ngân sách.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách cấp xã, làm rõ vai trò, nhiệm vụ và nguyên tắc quản lý ngân sách xã trong hệ thống ngân sách nhà nước.
• Thực trạng quản lý ngân sách cấp xã tại huyện An Dương giai đoạn 2017-2021 cho thấy tổng thu ngân sách tăng trưởng ổn định nhưng vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn thu bổ sung từ cấp trên.
• Các hạn chế chính bao gồm năng lực quản lý tài chính còn yếu, khai thác nguồn thu nội tại chưa hiệu quả và công tác lập dự toán, chấp hành dự toán còn mang tính hình thức.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách cấp xã, tập trung vào nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường thanh tra, kiểm tra và phát huy tính chủ động trong khai thác nguồn thu.
• Các bước tiếp theo cần triển khai ngay là tổ chức đào tạo cán bộ, hoàn thiện quy trình lập dự toán và tăng cường phối hợp liên ngành để đảm bảo quản lý ngân sách xã hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại huyện An Dương.

Hành động khuyến nghị: Các cơ quan quản lý và chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời thường xuyên đánh giá, điều chỉnh chính sách nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách cấp xã trong các năm tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP XÃ 1. Ngân sách nhà nước và vai trò của ngân sách nhà nước 1. Khái niệm ngân sách nhà nước cấp xã “Ngân sách xã là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh từ quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ của chính quyền nhà nước cấp xã nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ trong khuôn khổ qua sự phân công, phân cấp quản lý”[5] Dựa trên nguồn gốc xuất hiện của ngân sách nhà nước nói chung và Ngân sách cấp xã nói riêng, một số tác giả nghiên cứu thống nhất rằng: Sự có mặt và tồn tại của nhà nước và thị trường hàng hóa - tiền tệ đã tạo lên những yếu tố cần thiết hay điều kiện cần và đủ cho ngân sách nhà nước ra đời. Một khi 2 điều kiện trên còn tồn tại thì ngân sách nhà nước vẫn tồn tại.

Hệ thống cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước ở các quốc gia đều có sự phân công, phân cấp hành chính cấp rõ rệt, nhất định; ở cấp nào thì quản lý kinh tế xã hội ở cấp đó. Chính vì thế, cấu trúc hệ thống ngân sách nước luôn có hệ thống phân cấp rõ ràng, nhất định; trong đó ngân sách xã là hệ thống ngân sách nhà nước cấp cơ sở. Hiện nay, trên thực tế, ngân sách là thuật ngữ được rất nhiều tác giả quan tâm thường đề cập đến tổng số thu chi ngân sách của mỗi tổ chức đơn vị trong một khoảng thời gian nhất định. Thực hiện mỗi kế hoạch, chương trình thường dùng một bảng tính toán chi phí cho một mục đích thực hiện nhất định cho chủ thể nào đó Nhận thấy rằng, trong luật ngân sách nhà nước và một số các văn bản hướng dẫn thi hành luật ngân sách nhà nước chưa đưa ra một khái niệm cụ thể, toàn diện về ngân sách xã.

Trong thông tư số 344/2016/TT-BTC Quy chế quản lý ngân sách cấp xã và các hoạt động tài chính khác cấp cơ sở khác của xã, phường, thị trấn đã nêu ra rằng: “Ngân sách xã là một bộ phận của ngân sách nhà nước”. 5 Vai trò của ngân sách xã là hệ thống phân cấp cơ sở thuộc ngân sách nhà nước nhằm thực hiện chức năng quản lý hệ thống, thúc đẩy kinh tế xã hội, nâng cao quản lý tài chính cấp xã. Mọi hoạt động của ngân sách cấp xã đều được sự quản lý chặt chẽ, thống nhất dựa trên nguyên tắc tập trung dân chủ, trực tiếp, công khai - minh bạch, có sự phân công phân quyền rõ ràng và gắn với quyền hạn với trách nhiệm thực hiện Qua đó, thấy được Nhiệm vụ của ngân sách xã là tăng cường huy động mọi nguồn thu, đảm bảo thực hiện nhu cầu chi tiêu trong ngân sách cấp xã. Đồng thời, tạo cơ sở tiền đề thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, đời sống nhân dân của đại phương.

Thông qua việc điều tiết hoạt động thu, chi ngân sách nhằm góp phần phát trển kinh tế - văn hóa - xã hội; đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng; nâng cao đời sống nhân dân ổn định; đảm bảo công bằng xã hội văn minh, thúc đẩy tăng cường quản lý hiệu quả chính sách pháp luật nhà nước, đảm bảo trật tự an ninh- quốc phòng trên đại bàn xã. Vai trò của ngân sách nhà nước cấp xã Ngân sách xã vừa là bộ phận trong hệ thống ngân sách nhà nước; vừa là cấp chính quyền cơ sở, đơn vị dự toán cuối cùng quản lý ngân sách thông qua các nghiệp vụ thu chi, thuế, quỹ Ngân sách, vật tư, tài sản.Chính vì thế, ngân sách xã có vai tròn đặc biệt quan trọng hệ thống ngân sách cấp cơ sở; để thực hiện tốt những mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ chính quyền địa phương như: Vai trò của NSX là hệ thống cấp cớ sở nhà nước nhằm thúc đẩy hoạt động cơ cấu tổ chức bộ máy địa phương và cung cấp phương tiện cơ sở vật chất hạ tầng. Ngân sách xã là công cụ tài chính quan trọng, thông qua mọi hoạt động thu, chi NSX mà chính quyền xã sử dụng tài chính của mình và có sự quản lý toàn diện các hoạt động kinh tế - xã hội tại địa phương. Hoạt động thu ngân sách xã có vai trò quan trọng trong sự quản lý, chức năng nhiệm vụ kinh tế - xã hội tại địa phương.

Thông qua hoạt động thu ngân sách nhằm tạo ra nguồn quỹ ngân sách chủ yếu đáp ứng nhu cầu chi mọi hoạt động thiết yếu của địa phương. Qua hoạt động thu ngân sách, chính quyền cấp 6 xã có thể thực hiện điều tiết ổn định nguồn tài chính, đảm bảo công bằng cho những đơn vị tổ chức đóng góp, hay trợ giúp ngân sách xã và những đối tượng ưu tiên, những đối tượng khó khăn, nâng cao phát triển ngành nghề dịch vụ tại địa phương Thông qua hoạt động chi ngân sách xã mà đời sống xã hội được cải thiện, phát triển; nhu cầu đời sống vật chất và tinh thần được nâng cao. Thực hiện mục tiêu chi cho hoạt động, chương trình xã hội hóa, cải thiện nâng cấp cơ sở hạ tầng, chính sách xóa đối giảm nghèo, các hoạt động văn hóa xã hội, thể dục thể thao, an sinh xã hội,. Những hoạt động chi thường xuyên và chi đầu tư góp phần đảm bảo an ninh quốc phòng, ổn định phát triển kinh tế xã hội, giáo dục, y tế, nâng cao sức khỏe đời sống nhân dân tại địa phương.

Nguồn thu và nhiệm vụ thu chi của ngân sách nhà nước cấp xã 1. Nguồn thu NSX được hình thành từ 3 nguồn thu sau a. Các khoản thu NSX hưởng 100%: Đây là các khoản thu phát sinh được tạo ra trên cơ sở địa phương, do tổ chức chính quyền xã huy động và dành riêng cho nguồn ngân sách xã để hưởng lợi 100% số thu từ các khoản này. Cơ sở để tạo ra khoản thu và cho phép chính quyền xã hưởng lợi 100% xuất phát từ: cơ sở kinh tế của nguồn thuvà yêu cầu quản lý nguồn thu tập trung.

Dựa theo cơ sở kinh tế, ai là chủ sở hữu hay được giao ủy quyền làm chủ sở hữu qua tư liệu sản xuất, thì trực tiếp người đó hưởng lợi từ việc sử dụng và khai thác tư liệu sản xuất đó. Vì thế, các khoản thu qua việc đầu tư đấu thầu, khoán trên đất công ích của địa phương xã; mọi khoản thu vào việc đầu tư mang lại như: thu kết du ngân sách xã, lệ phí chợ, bến bãi,. bên cạnh đó, hình thành các khoản thu trực tiếp quyền lựa chọn đầu tư của nhân dân và nguồn thu do được tài trợ hưởng 100% có thể kể đến là: thu viện trợ trực tiếp cho xã, ủng hộ và đóng góp tự nguyện,. Căn cứ vào yêu cầu quản lý tập trung nguồn thu, nhìn chung một số các khoản thu nhỏ, lẻ gắn với hoạt động thường xuyên của chính quyền cấp xã được giao cho xã thu hưởng 100% như: các khoản phí, lệ phí và một số các khoản thu khác.

Các khoản thu NSX được hưởng theo tỷ lệ điều tiết: Cơ sở hình thành một số các khoản thu đó cũng dựa trên cơ sở kinh tế và yêu cầu quản lý tập trung các nguồn thu. Căn cứ vào cơ sở kinh tế nào, những lợi ích nào thuộc quyền sở hữu của chính quyền nhà nước cấp trên hình thành phát sinh trên địa bàn địa phương cấp xã thì do trực tiếp chính quyền nhà nước cấp trên được hưởng. Tuy nhiên, cần có sự phân chia cho cấp xã để tạo sự phối hợp và sự phân bổ quản lý hiệu quả. Khi căn cứ vào yêu cầu quản lý nguồn thu tập trung, các khoản thu lớn và tương đối ổn định thường được dành cho ngân sách cấp trên.

Trong tình hình hiện nay, Chính phủ khuyến khích chính quyền các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng tỷ lệ điều tiết về ngân sách cấp xã (có thể nâng tỷ lệ điều tiết của NS cấp xã lên 100%). Từ đó, thúc đẩy phát huy quyền chủ động của chính quyền địa phương cấp xã trong việc quản lý nền kinh tế xã hội phát triển bền vững. Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên: Theo Luật ngân sách nhà nước, cơ cấu tổ chức ở mỗi cấp ngân sách có mối quan hệ liên kết mật thiết chặt chẽ với nhau và ở mỗi cấp đều đảm bảo nguồn thu chi ngân sách khác nhau ở cấp đó. Trong trường hợp cụ thể, nếu một bộ phận ngân sách nào không làm chủ cân đối được mọi khoản thu chi thì nguồn ngân sách cấp trên có trách nhiệm bổ sung nguồn thu cho bộ phận cấp ngân sách để thực hiện việc đảm bảo cân đối thu chi từ khâu lập dự toán ngân sách.

Do đó, hình thành thêm nguồn thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho nguồn ngân sách cấp dưới. Nhận thấy rằng, hiện nay phần lớn ngân sách cấp xã chưa thực sự điều tiết cân đối nguồn thu chi vì vậy luôn phải bổ sung từ nguồn ngân sách cấp trên và hình thành nguồn thu thứ 3 cho ngân sách xã. Chi NSX gồm Nguồn chi ngân sách xã phân định bao gồm: chi thường xuyên và chi cho đầu tư phát triển. 8 Hoạt động chi thường xuyên của ngân sách xã là mọi khoản chi gắn với nhiệm vụ, chức năng nhằm đảm bảo cho hoạt động của chính quyền xã.

Trong đóm phạm vi chi bao gồm: Chi phục vụ công tác hoạt động quản lý Nhà nước, Đảng, đoàn thể ở xã; Chi sự nghiệp văn hóa- xã hội. Chi sự nghiệp kinh tế; Một số khoản chi thường xuyên khác theo quy định của pháp luật. Dựa trên căn cứ vào chế độ, định mức tiêu chuẩn của nhà nước, HĐND cấp Tỉnh đã quy định mức chi thường xuyên cho từng công việc sao cho phù hợp với tình hình và khả năng ngân sách tại địa phương. Chi đầu tư phát triển: là tập hợp các khoản chi cho việc nâng cấp, cải tạo, tu bổ cơ sở hạ tầng kĩ thuật như: cải tạo đường ngõ, kênh mương, trường học, nhà văn hóa, trạm xá,.

Thông qua hoạt động chiđầu tư phát triển của ngân sách xã đã đổi mới diện mạo, từng bước tạo dựng mở rộng cơ sở vật chất trong quá trình xây dựng phát triển kinh tế địa phương.