CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Cơ sở lý luận của đề tài Bất kể một việc gì khi làm cũng cần tổng kết, đánh giá việc đó ở giai đoạn trước hoặc những việc tương tự đã làm trước đây để rút kinh nghiệm. Trong quản lí đất đai cũng vậy, khi lập quy hoạch sử dụng đất phải đánh giá việc quản lí và thực hiện quy hoạch ở giai đoạn trước.
Hơn nữa, quy hoạch sử dụng đất là việc sắp xếp, phân bổ đất đai cho tương lai nên khó có thể thực hiện được đúng tất cả theo quy hoạch đã đặt ra. Vì vậy, đánh giá công tác quản lí và thực hiện phương án quy hoạch sử dụng đất là việc làm cần thiết ở tất cả các địa phương. Cơ sở thực tiễn của đề tài Đại học Thái Nguyên được thành lập theo Nghị định 31/CP ngày 04 tháng 04 năm 1994 của chính phủ. Theo Nghị định này, Đại học Thái Nguyên là một trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học khu vực đa ngành, có nhiệm vụ đào tạo cán bộ các ngành khoa học và công nghệ có trình độ đại học, sau đại học và các cấp học thấp hơn; Nghiên cứu khoa học và công nghệ gắn với giảng dạy, đào tạo…và triển khai các kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đời sống.
Việc thành lập Đại học Thái Nguyên là sự triển khai tư tưởng chỉ đạo của Đảng được thể hiện qua Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VIII, đó là xây dựng các trung tâm đào tạo lớn chất lượng cao của các khu vực [22]. Cũng theo Nghị định này, giao cho Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Chủ nhiệm ủy ban kế hoạch Nhà nước (nay là Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Bộ trưởng Bộ xây dựng, Bộ tài chính và chủ tịch UBND tỉnh Bắc Thái (nay là tỉnh Thái Nguyên) lập luận chứng kinh tế kĩ thuật trình Chính phủ về việc cải tạo các cơ sở cũ và xây dựng các cơ sở mới cho Đại học Thái Nguyên [22] * Ngày 01 tháng 7 năm 2004 Bộ Chính trị đã có Nghị quyết số 37/NQ-TW về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh vùng trung du và miền núi Bắc Bộ đến năm 2010. 5 - Nghị quyết chỉ rõ “đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và năng lực đào tạo cho một số trường Đại học trong vùng theo đa ngành như trường Đại học Tây Bắc, Đại học Thái Nguyên, trường Đại học Hùng Vương (Phú Thọ)” và “Xây dựng trung tâm nghiên cứu khoa học - công nghệ tại các trường Đại học của vùng”. Những chủ trương này là yếu tố quan trọng để góp phần tích cực vào việc phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh, lâu dài của đất nước.
- Xây dựng và phát triển vùng trung du, miền núi Bắc Bộ vừa là yêu cầu, vừa là nguyện vọng của đồng bào các dân tộc, vừa là nhiệm vụ cực kì quan trọng trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Do đó Nghị quyết chỉ rõ: “ Xây dựng chương trình dự án, các chính sách cụ thể nhằm thực hiện và hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ Nghị quyết đã đề ra”[22]. * Ngày 06 tháng 9 năm 2004, Chính phủ đã có văn bản số1269/CP-KG đồng ý cho Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng một số trường đại học trọng điểm, trong đó có Đại học Thái Nguyên. Đây là chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước về xây dựng và phát triển Đại học Thái Nguyên - Đại học khu vực đa lĩnh vực của vùng trung du, miền núi phía Bắc Việt Nam [22].
* Định hướng phát triển kinh tế - xã hội của Đảng ta trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội đến năm 2010 là; Phấn đấu tăng trưởng kinh tế với nhịp độ cao hơn, có chất lượng cao hơn, bền vững hơn và gắn kết với phát triển con người, chỉ số phát triển con người so với quốc tế phải nâng lên đáng kể, tỉ lệ người lao động được đào tạo khoảng 40%. Định hướng này đòi hỏi phải phát triển một nền giáo dục đại học ngang tầm và đáp ứng thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước [22]. * Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2020 của Chính phủ chỉ rõ: Tạo bước chuyển cơ bản về chất lượng giáo dục theo hướng tiếp cận với trình độ tiên tiến của thế giới, phù hợp với thực tiễn Việt Nam… Ưu tiên nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực, đặc biệt chú trọng nhân lực khoa học công nghệ trình độ cao, cán bộ quản lí, kinh doanh giỏi và công nhân kĩ thuật lành nghề trực tiếp góp phần nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế [22]. Để thực hiện được tư tưởng chỉ đạo, mục tiêu phát triển giáo dục, cần có những giải pháp đồng bộ mà trong đó tăng cường nguồn lực, cơ sở vật chất kĩ thuật, 6 phát triển đội ngũ, hoàn chỉnh hệ thống giáo dục quốc dân…là những giải pháp hết sức quan trọng.
* Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP ngày 02 tháng 11 năm 2005 của Chính phủ về đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2001-2010 (Quyết định số 47/2000/QĐ-TTg ngày 24/4/2001). Đây là căn cứ trực tiếp quan trọng để xây dựng và phát triển Đại học Thái Nguyên thành Đại học trọng điểm của quốc gia, trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ của khu vực trung du, miền núi Bắc Bộ Việt Nam. Từ những bối cảnh chung về mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, chiến lược phát triển giáo dục, quy hoạch mạng lưới các trường đại học, cao đảng và mục tiêu phát triển giáo dục đại học đến năm 2020 có thể thấy vấn đề giáo dục - đào tạo nói chung và việc xây dựng các trường đại học trọng điểm, trong đó có Đại học Thái Nguyên nói riêng là một trong những nhiệm vụ chiến lược mà Đảng và Nhà nước đã xác định trong những thập niên đầu thế kỉ XXI [22]. Thực trạng cơ cấu tổ chức của Đại học Thái Nguyên Sứ mạng của Đại học Thái Nguyên là: Đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao; nghiên cứu, triển khai khoa học công nghệ và quản lý; tham gia thẩm định và đề xuất các giải pháp, chính sách phát triển phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế-xã hội bền vững của vùng, đưa vùng miền núi tiến kịp với tiến trình phát triển chung của đất nước theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, vì mục tiêu: “ Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh” [22].
Khi thành lập năm 1994, Đại học Thái Nguyên có 4 trường đại học (trường Đại học Sư phạm, trường Đại học Nông Lâm, trường Đại học Kỹ thuật công nghiệp, trường Đại học Y khoa) và trường Công nhân kỹ thuật, đào tạo 25 ngành đại học, 8 chuyên ngành cao học, 2 chuyên ngành tiến sĩ và một số ngành đào tạo công nhân kỹ thuật. Hiện nay, Đại học Thái Nguyên có 7 trường đại học thành viên, 1 trường cao đẳng, 2 khoa trực thuộc và 1 trung tâm Giáo dục quốc phòng (gọi chung là các đơn vị trực thuộc). Trường Đại học Sư phạm (trường ĐHSP) 2. Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp (trường ĐHKTCN) 7 3.
Trường Đại học Nông lâm (trường ĐHNL) 4. Trường Đại học Y khoa (trường ĐHYK) 5. Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh (trường ĐHKT&QTKD) 6. Trường Đại học Công nghệ thông tin (trường ĐHCNTT) 7.
Trường Đại học Khoa học tự nhiên (trường ĐHKHTN) 8. Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật (trường CĐKT-KT) 10. Khoa Ngoại ngữ (khoa NN) 11. Khoa Quốc tế (khoa QT) 12.
Trung tâm Giáo dục quốc phòng (trung tâm GDQP) [24]. Vai trò của Đại học Thái Nguyên. Đại học Thái Nguyên đóng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Thái Nguyên là Thủ phủ của Khu tự trị Việt Bắc trước đây, ngày nay là một trong các trung tâm chính trị - kinh tế, đào tạo, khoa học của vùng, là đầu mối giao lưu giữa các tỉnh đồng bằng với các tỉnh miền núi phía Bắc.
Trong những năm qua, các trường thành viên của Đại học Thái Nguyên đã đào tạo được hàng trăm ngàn kỹ sư cung cấp cho vùng. Chỉ tính riêng từ năm 1995 đến nay, Đại học Thái Nguyên đã cung cấp cho Vùng 36.037 cử nhân, kỹ sư, công nhân lành nghề và 879 cán bộ có trình độ cao học (thạc sĩ, tiến sĩ), chiếm trên 50% lực lượng lao động được đào tạo của vùng. Đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật này đã đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng. Nhiều đồng chí đã trưởng thành và giữ các cương vị lãnh đạo từ tỉnh đến Trung ương.
Địa bàn tuyển sinh của Đại học Thái Nguyên là vùng trung du và miền núi Bắc Bộ. Sinh viên của Đại học Thái Nguyên là con em của 44 dân tộc sinh sống ở vùng này; tỷ lệ sinh viên các dân tộc thiểu số chiếm gần 40%. Thực trạng Cơ sở vật chất nguồn tài chính của Đại học Thái Nguyên - Nguồn đầu tư cơ sở vật chất của Đại học Thái Nguyên trong những năm qua từ nhiều nguồn kinh phí khác nhau: vốn ngân sách, vốn vay, viện trợ, tự cân đối. - Việc đầu tư của Nhà nước còn ít và chưa tương xứng với vị trí, vai trò của Đại học cũng như quy mô đào tạo, do đó các trường còn thiếu phòng học, thư viện, ký túc xá; trang thiết bị kỹ thuật còn thiếu, chưa đồng bộ và còn lạc hậu; chỗ ở của 8 học sinh, sinh viên chỉ đáp ứng được trên 10% so với tổng số sinh viên có nhu cầu ở nội trú.
Chính phủ đã có quyết định số 600/TTg ngày 01/8/1997 về việc phê duyệt quy hoạch tổng thể và đầu tư bước 1 cho Đại học Thái nguyên, nhưng việc đầu tư kinh phí để thực hiện dự án còn chậm, việc giải phóng mặt bằng để xây dựng theo quy hoạch chưa thực hiện được vì nguồn kinh phí còn hạn hẹp. Dự án bước 1 theo Quyết định thực hiện từ năm 1997 đến năm 2000, nhưng mãi đến năm 2005 mới cấp hết vốn theo quy định. Do vậy, đầu tư xây dựng cơ bản bình quân chưa đạt 1 tỷ đồng cho 1 trường thành viên trong 1 năm. Nguồn kinh phí đầu tư xây dựng cơ bản được cấp trong những năm qua Đại học Thái Nguyên chỉ xây dựng mới 227.024m2 sàn, cải tạo 7.311m2 sàn và giải phóng mặt bằng được 32,12ha đất, do vậy ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của Đại học [21].
- Đại học Thái Nguyên là cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.
